საქმე№ას-1434-2020 28 მაისი, 2021 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ.მ–ი, ლ. მ–ი, ო. მ–ი, გ. მ–ი (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონების მესაკუთრედ აღრიცხვა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 6 იანვრის გადაწყვეტილებით მ.მ–ძის (შემდეგში: მოსარჩელე ან გამყიდველი) სარჩელი დაკმაყოფილდა.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც ვ.მ–მა (შემდეგში: პირველი მოპასუხე, მყიდველი, პირველი აპელანტი ან პირველი კასატორი), ლ. მ–მა (შემდეგში: მეორე მოპასუხე, მეორე აპელანტი ან მეორე კასატორი), ო. მ–მა (შემდეგში: მესამე მოპასუხე, მესამე აპელანტი ან მესამე კასატორი) და გ. მ–მა (შემდეგში: მეოთხე მოპასუხე, მეოთხე აპელანტი ან მეოთხე კასატორი, შემდეგში: ერთობლივად მოპასუხეები) სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, უცვლ.დ დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით.

3. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა მათზე:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილებით ა.მ–ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების მიხედვით ქ.თბილისში, ..... შესახვევი N20-ში მდებარე, ა.ხ–ვას სახელზე აღრიცხული საცხოვრებელი სადგომი: ლიტერი ,,ა“ (საცხოვრებელი) – 19.80 კვ.მ. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე არსებული ფართი - 91.39 კვ.მ. ლიტერი ,,ბ.გ.ვ.ც“ (დამხმარე) – 29 კვ.მ ცნობილ იქნა უმკვიდროდ და საცხოვრებელი სადგომი უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ა.მ–ძეს.

3.2. მოსარჩელეს და პირველ მოპასუხეს შორის, 2015 წლის 13 მაისს უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო, რომლის თანახმად, გამყიდველმა მყიდველს უძრავი ქონება (დაზუსტებული მიწის ფართობი 92.00 კვ.მ მასზე მდგომი შენობა-ნაგებობით N1 საერთო ფართით 49.29 კვ.მ (პირველი სართული 19.24 კვ.მ, მეორე სართული 30.05 კვ.მ) N2 საერთო ფართით 5.56 კვ.მ N3 საერთო ფართით 11.34 კვ.მ.), მდებარე ქალაქი თბილისი, ..... მე-12 შესახვევი N20 (კომუნიკაციების გარეშე) მიჰყიდა. ნასყიდობის საგანი მხარეთა მიერ 15 000 ლარად შეფასდა.

3.3. ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებამდე მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის იმავე ქონებაზე ქირავნობის ზეპირი ხელშეკრულება არსებობდა და მხარეები ურთიერთნდობით სარგებლობდნენ. აღნიშნულის საფუძველზე, პირველი მოპასუხის საზღვარგარეთ, კერძოდ ამერიკაში გამგზავრების ხელშეწყობის მიზნით, ნასყიდობის ხელშეკრულება დაიდო.

3.4. ნოტარიულად დამოწმებული 2015 წლის 29 იანვრის სესხის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ მოსარჩელის მეუღლემ ა.მ–ძემ მ.ჭ–გან 6000 აშშ დოლარი ისესხა, სესხი გაიცა სარგებლის გარეშე 2016 წლის 29 თებერვლის ჩათვლით. ამასთან, ნოტარიულად დამოწმებული 2016 წლის 14 იანვრის ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელის მეუღლემ ე.ნ–გან 6000 აშშ დოლარი ისესხა, სესხი გაიცა სარგებლის გარეშე 2017 წლის 14 იანვრის ჩათვლით. აღნიშნულთან დაკავშირებით საქმეზე მოწმის სახით დაკითხული ვ.ჯ–ის განმარტებით, მ.ჭ–ძე ერთი წელი ცხოვრობდა სადავო ფართის მეორე სართულზე; მოწმე ე.ნ–ძემ მიუთითა, რომ 2016 წლის 14 იანვარს მოსარჩელის მეუღლესთან გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, მას უნდა ესარგებლა „გირავნობის საგნით“ - (სადავო უძრავი ქონების მეორე სართულით), რომელიც 2016 წლის თებერვლიდან ყოველთვიურად 250 ლარის ქირის გადახდის პირობით მეორე მოპასუხეს მიაქირავა. მისივე განმარტებით, იგი მ.ჭ–ძეს ჩაენაცვლა.

4. დასახელებული ფაქტების ურთიერთშეჯრების შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ მხარეებს შორის ზეპირი ქირავნობის ხელშეკრულება არ დადებულა და იგი 2011 წელს, ურთიერთნდობის საფუძველზე, გამყიდვლისათვის 11 000 აშშ დოლარის გადაცემის სანაცვლოდ დაეუფლა სადაო ფართს, ხოლო მოსარჩელის მიერ ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ, 7000 აშშ დოლარის გამყიდველისთვის გადაცემისთანავე, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინა და საკუთრებაში დაირეგისტრირა.

5. სასამართლომ უდავო ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ უძრავი ქონება, 2011 წელს პირველი მოპასუხის საკუთრებად საჯარო რეესტრში არ აღრიცხულა და მისი მესაკუთრედ რეგისტრაცია, მხოლოდ 2015 წლის 13 მაისს განხორციელდა. ამასთან, საქმეში წარდგენილი სესხის ხელშეკრულებების და მოწმეთა ჩვენებებით დადგინდა, რომ სადავო გარიგების დადებამდე და მის შემდეგ, ნასყიდობის საგნის ნაწილით, კერძოდ, მეორე სართულზე განლაგებული საცხოვრებელი ფართით, მუდმივად სარგებლობდნენ მოსარჩელის კრედიტორები, რაც გამორიცხავს პირველი მოპასუხის მტკიცებას ქონების რეალურად შეძენასთან დაკავშირებით. სასამართლომ მოპასუხის არც ის მტკიცება გაიზირა, რომ მხარეებს შორის, 2011 წელს შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შედგა და არა ქირავნობის ხელშეკრულებაზე.

6. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსზეც, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ, პირველ მოპასუხეს უძრავი ქონება კომუნიკაციების გარეშე მიჰყიდა. მხარეთა განმარტებით კომუნიკაციებში მოიაზრებდნენ ელექტოენერგიას, გაზს, წყალს და ა.შ. სასამართლოს განსჯით, აღნიშნული ფაქტი საეჭვოს ხდის მესაკუთრის მიერ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებას.

7. სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ გამყიდველის მტკიცების საგანია თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა და მიუთითა, რომ მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) მე-4, 102-ე მუხლების შესაბამისად, მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება - სესხის ხელშეკრულებები, მოწმეთა ჩვენებები წარადგინა, ხოლო მტკიცების ტვირთის შებრუნების პირობებში სასამართლომ მოპასუხის ვალდებულებაზე მიუთითა და აღნიშნა, რომ მოპასუხემ ვერ გაართვა თავი აღნიშნული ვალდებულების შესრულებას: მას უნდა დაემტკიცებინა ვალდებულების შესრულების ფაქტი, ან იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც გამორიცხავდა მის მიერ ვალდებულების შესრულებას. საქმის მასალებიდან გამოირკვა, რომ მას არ წარუდგენია ნასყიდობის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

8. ასევე უარყოფილი იქნა აპელანტის პრეტენზია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 79-ე მუხლიდან გამომდინარე შეცილების ვადებთან მიმართებით, რადგან გარიგების ბათილობის საფუძვლად ნების გამოვლენის არსებითი შეცდომის საფუძველზე არც ერთი მხარე არ უთითებდა.

9. საბოლოოდ სასამართლომ სსკ-ის 56-ე მუხლზე ,,ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება)“ დაყრდნობით და საქმეში არსებული მტკიცებულებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო გარიგება მოჩვენებითი ხასიათისაა და დადებულია პირველი მოპასუხის და მოსარჩელის მეუღლის საზღვარგარეთ სამუშაოდ გამგზავრების ხელშეწყობის მიზნით. აღნიშნული გარიგების შესახებ მხარეთა ურთიერთშეთანხმება კი, ურთიერთნდობითა და ორმხრივი ინტერესით იყო განპირობებული.

10. სასამართლომ მიუთითა, რომ იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის 2015 წლის 13 მაისს გაფორმებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი, აპელანტების მფლობელობა სადაო უძრავ ქონებაზე საფუძველს მოკლებულია. მოსარჩელე, როგორც მესაკუთრე უფლებამოსილია სსკ-ის 170-ე „მესაკუთრეს შეუძლია კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას“ და 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით“ მუხლების საფუძველზე თავისუფლად ფლობდეს მის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებას. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ გამოვლენილი იყო მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვის და მოსარჩელისთვის გადაცემის წინაპირობები.

11. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

11.1. მოპასუხეებმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

11.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 11 მარტის განჩინებით მოპასუხეების საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხეების საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლ.დ დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81)

16. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

17. განსახილველი დავის ფარგლებში სადავოა მოსარჩელესა და პირველ მოპასუხეს შორის დადებული გარიგებისას ნების გამოვლენის ნამდვილობა. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მასსა და პირველ მოპასუხეს შორის გარიგება დაიდო არა საკუთრების უფლების გადაცემის/მოპოვების მიზნით, არამედ ურთიერთნდობითა და ორმხრივი ინტერესის საფუძველზე, რაც პირველი მოპასუხის და მოსარჩელის მეუღლის საზღვარგარეთ სამუშაოდ გამგზავრების პერსპექტივას უკავშირდებოდა. კასატორები აღნიშნულს არ ეთანხმებიან და გარიგების ნამდვილობაზე მიუთითებენ.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოჩვენებითი გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას სსკ-ის 56-ე მუხლი განსაზღვრავს, რომლის მიხედვით, „ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება)“

19. დასახელებული ნორმის მიხედვით, გარიგების მოჩვენებით ხასიათს მხარეთა განზრახვა განაპირობებს, გარიგების დადებით მიაღწიონ მიზანს, რომელიც არ შეესაბამება ამ გარიგების შინაარსიდან გამომდინარე იურიდიულ შედეგს. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით.

20. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. ამდენად, მოჩვენებითად ჩაითვლება გარიგება, თუკი ნების გამომვლენი და ნების მიმღები თანხმდებიან იმაზე, რომ მათ მიერ გამოვლენილ ნებას არ მიეცეს მსვლელობა, ე.ი. გარიგების მონაწილე მხარეები უნდა აცნობიერებდნენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად. ამასთან, იგი, როგორც წესი, კანონსაწინააღმდეგო მიზნების მისაღწევად ან დასაფარად გამოიყენება. მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში შეიძლება დაისვას მესამე პირთა ინტერესების დაცვის საკითხი.

21. ამდენად, მოჩვენებითი გარიგების შემთხვევაში ადგილი აქვს გარიგების მონაწილე მხარეთა განზრახ ქმედებას, რა დროსაც მათ არ სურთ სამართლებრივი შედეგის დადგომა და მისი დადების მიზანს შესაძლოა წარმოადგენდეს მესამე პირის შეცდომაში შეყვანა. იმისათვის, რომ სასამართლომ სადავო გარიგება მიიჩნიოს მოჩვენებითად, აუცილებელია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა, რომლებიც მიუთითებენ ნების გამოვლენის ნაკლზე, ფიქტიური გარიგების შესახებ „ურთიერთშეთანხმებაზე“, საერთო მიზანზე, რაც არ შეესაბამება მათ მიერ გარეგანი ნების გამოვლენას. როგორც წესი, მოჩვენებითი გარიგება ფორმალურად შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს, მაგრამ ნების ნაკლი მისი არანამდვილობის გამო, წარმოადგენს იმ არსებითი ხასიათის ნაკლს, რაც გამორიცხავს სამართლებრივი შედეგის დადგომას. შესაბამისად, ის ფაქტი, რომელიც მიუთითებს სადავო გარიგების მხარეთა ნების გამოვლენის არანამდვილობაზე, უნდა დაამტკიცოს მან, ვისაც მიაჩნია, რომ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით შეილახა მისი უფლება (იხ. სუსგ Nას-509-476-2017, 30 ივნისი, 2017 წელი)

22. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს სსსკ-ის მე-4 მუხლზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე, რა დროსაც მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც ის ამყარებს თავის მოთხოვნასა და შესაგებელს. ხოლო მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით

23. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებით დადებული გარიგებაა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ დაადასტურა მისი და პირველი მოპასუხის ერთობლივად, საერთო მიზნითა და განზრახვით მოქმედების ფაქტი. კერძოდ, ის, რომ სადავო გარიგება დადებულია პირველი მოპასუხის და მოსარჩელის მეუღლის საზღვარგარეთ სამუშაოდ გამგზავრების ხელშეწყობის მიზნით. აღნიშნული გარიგების შესახებ მხარეთა ურთიერთშეთანხმება კი ურთიერთნდობითა და ორმხრივი ინტერესით იყო განპირობებული. ამასთან, საქმეში წარდგენილი სესხის ხელშეკრულებების და მოწმეთა ჩვენებებით დადგინდა, რომ სადავო გარიგების დადებამდე და მის შემდეგაც, ნასყიდობის საგნის ნაწილით, მუდმივად სარგებლობდნენ მოსარჩელის კრედიტორები (სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულებების საფუძველზე), რამაც გამორიცხა პირველი მოპასუხის მტკიცება სადავო უძრავი ქონების რეალურად შეძენასთან მიმართებით. კასატორმა, საქმის განხილვისას ვერც ის გარემოება დაადასტურა, რომ მოდავე მხარეებს შორის, 2011 წელს შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობებზე შედგა და არა ქირავნობის ხელშეკრულებაზე. მოპასუხემ, ნასყიდობის საფასურის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულებაც ვერ წარუდგინა სასამართლოს.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ნასყიდობის ხელშეკრულების შინაარსის საფუძველზე სწორად დაასკვნა, რომ ხელშეკრულების ჩანაწერი - „გამყიდველმა მყიდველს უძრავი ქონება „კომუნიკაციების გარეშე“ (ელექტოენერგია, გაზი, წყალი და ა.შ.) მიჰყიდა“, საეჭვოს ხდიდა ახალი მესაკუთრის მიერ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების ფაქტს. ის, რომ მხარეებს ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას ნამდვილი ნება არ გამოუვლენიათ, შეთანხმების ამ სპეციფიკური პირობითაც ცხადად დასტურდება. დასახელებული გარემოებების ერთობლიობა საკასაციო სასამართლოს უყალიბებს შინაგან რწმენას იმის თაობაზე, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მოჩვენებითი გარიგებაა. ასეთ პირობებში კი, კასატორების პრეტენზიების გაზიარების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები არ ვლინდება და ისინი დაუსაბუთებელ შედავებად უნდა იქნეს მიჩნეული.

25. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასებისას მართებულად გამოიყენა სსკ-ის 56-ე მუხლით განსაზღვრული დანაწესი. ამასთან, გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახული მსჯელობა არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან. შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

26. ზემოხსენებული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორებს არ წარმოუდგენიათ არც ერთი არგუმენტი, დასაბუთებული შედავება, თუ რა საფუძვლით უნდა იქნეს ცნობილი დასაშვებად საკასაციო საჩივარი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დასაბუთებული და კანონიერია, შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო განაცხადის არსებითად განსახილველად დასაშვებად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.

27. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ.მ–ის, ლ. მ–ის, ო. მ–ის და გ. მ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ.მ–ს (პ/ნ ......), ლ. მ–ს (პ/ნ .....), ო. მ–ს (პ/ნ .....) და გ. მ–ს (პ/ნ ......)) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე, ნ.ბ–ის (პ/ნ ......) მიერ, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 750 ლარის (საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 2021 წლის 1 მარტი), 70% – 525 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური