საქმე №ას-1365-2019 8 ოქტომბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „თ.ს–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „გ–ის .." (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 10 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. შპს „თ.ს–ის“ (შემდეგში - მოსარჩელე ან კასატორი) სახელით სარჩელი წარედგინა სასამართლოს შპს „გ–ის .." -ის (შემდეგში - მოპასუხე ან მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ ზიანის - 103 963 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2013 წლის 20 აგვისტოს, მოსარჩელეს, შპს „ა–ს" და მოპასუხეს შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელემ აიღო ვალდებულება ქ. ბათუმში, გ–ის ..-ში მდებარე მშენებარე სასტუმროში ეწარმოებინა სხვადასხვა სახის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები, ხოლო მოპასუხემ ივალდებულა გადაეხადა მოსარჩელისათვის შეთანხმებული მომსახურების ღირებულება, რომლის საბოლოო ჯამი განისაზღვრა 1953295.28 ლარით. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ბოლო 10 %-ის გადახდა მოხდებოდა შემდეგნაირად: 10%-დან 5%-ის გადახდა მოხდებოდა საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში, ხოლო 5%-ს დაიტოვებდა ერთწლიანი საგარანტიო ვადის განმავლობაში რაიმე ნაკლის გამოვლენის შემთხვევაში, ზიანის უზრუნველყოფის გარანტიად. ამასთან, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თუ მოსარჩელე წარადგენდა საბანკო გარანტიას, მოპასუხე დაუყოვნებლივ გადაიხდიდა დარჩენილ 5%-ს. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები დასრულდა დადგენილ ვადაში და წარდგენილი იქნა ანგარიშფაქტურები, ხოლო 5%-ზე (94 400 ლარი) მოსარჩელემ წარადგინა საბანკო გარანტია 2014 წლის 8 ოქტომბერს, თუმცა, მოპასუხის მიერ თანხა არ იქნა ჩარიცხული. მოპასუხეს სურდა რა თავიდან აერიდებინა 94 400 ლარისა და მასზე დარიცხული პირგასამტეხლოს ჩარიცხვის ვალდებულება, დაიწყო პრეტენზიების გამოთქმა შესრულებული სამუშაოს ხარისხთან დაკავშირებით. მას არაერთხელ გაეგზავნა ექსპერტთა ჯგუფი, რომლებმაც მიუთითეს, რომ სისტემების მომსახურება ხდებოდა არაკვალიფიციური პერსონალის მიერ, შემდგომში კი, ექსპერტების შეშვებაზედაც უარი განაცხადა. იმ მოტივით, რომ თითქოს მოსარჩელემ არ ასრულებდა საგარანტიო ვადის პერიოდში მისთვის დაკისრებულ ვალდებულებებს, მოპასუხემ საბანკო დაწესებულებას მოსთხოვა საგარანტიო თანხა 94 400 ლარი. შედეგად მოსარჩელეს საბანკო დაწესებულების მიმართ წარმოეშვა 94 400 ლარის და მასზე დარიცხული პროცენტის 9562.85 ლარის გადახდის ვალდებულება.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ მოპასუხემ სასტუმროს სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების საწარმოებლად დაიქირავა შპს „ა–ი", ხოლო თავის მხრივ, შპს ა–მა" დაიქირავა შპს „თ.ს–ის" სუბკონტრაქტორი. შესაბამისად, თანხის გადახდის ვალდებულებაც შპს „ა–ს" უნდა შეესრულებინა. მოსარჩელეს შეთანხმებულ ვადაში სამუშაოები არ შეუსრულებია. საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტი არ გაფორმებულა. სამუშაოები უნდა დასრულებულიყო 20.12.2013 წელს. დამატებითი შეთანხმებით სამუშაოების დასრულების ვადამ გადაიწია 1.04.2014 წლამდე, თუმცა, სამუშაოები ამ ვადაშიც არ დასრულებულა. შესრულებულ სამუშაოებზე გამოვლენილი იქნა მთელი რიგი ნაკლოვანებები, რაც ელექტრონული ფოსტით მიეწოდებოდა მოსარჩელეს. შპს „კ.პ–ის" სპეციალისტთა ახსნა-განმარტებით იკვეთება, რომ არასწორადაა წარმოებული სამონტაჟო სამუშაოები. შესაბამისად, მოსარჩელის მოსაზრება, რომ პრობლემები წარმოშობილია არასწორი ექსპლუატაციით, არასწორია.

4. ამასთან, მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი აღძრა თავდაპირველი მოსარჩელის მიმართ ზიანის - 5483.49 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით, იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელის მიერ გათბობა-გაგრილებები, ვენტილაციის და სხვა სამუშაოები არაჯეროვნად შესრულდა. მოსარჩელის მიერ 8.10.2014წ. წარდგენილი საბანკო გარანტიით უზრუნველყოფილი იქნა შესრულებულ სამუშაოებზე აღმოჩენილი ნაკლის აღმოფხვრა, ხოლო ნაკლის აღმოუფხვრელობა საბანკო გარანტიის ბენეფიციარს - მოპასუხეს აძლევდა უფლებას გადახდევინება მიექცია საბანკო გარანტიით, რომელიც მოქმედებდა 30.09.2016 წლამდე, უზრუნველყოფილ თანხაზე 94 400 ლარზე. საბანკო გარანტიის გამოთხოვა მას შემდეგ გახდა საჭირო, რაც მოპასუხის მოთხოვნის მიუხედავად, მოსარჩელე არ აპირებდა ნაკლის გამოსწორებას. 2015 წლის მაისისათვის კომპანიისათვის ცნობილი გახდა, რომ მოსარჩელე არ გეგმავდა ნაკლის გამოსწორებას. იმის გამო, სასტუმროს გახსნა-ოპერირებისათვის სასიცოცხლოდ აუცილებელი იყო ნაკლის აღმოფხვრა, ვინაიდან საზღვაო სეზონი ახლოვდებოდა, მიმართა სპეციალისტთა ჯგუფს, პარალელურად შპს „ი–ას" დაუკვეთა ნაკლის აღმოფხვრის სამუშაოები, რომელმაც შეადგინა 5483.49 ლარი.

5. მოპასუხემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები მოსარჩელემ დაასრულა 2014 წლის დეკემბერში და წარდგენილია შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტები. შესრულებული სამუშაო უნაკლოდ გადაეცა მიმღებს და მას რაიმე სახის პრეტენზია არ განუცხადებია. ხარვეზები გამოიწვია არასწორმა ექსპლუატაციამ. მოსარჩელე ცდილობდა შესრულებული სამუშაოების შემოწმებას, მაგრამ უშედეგოდ. მოპასუხეს არ ეკისრება გამოესწორებინა ნაკლი, თუ ის გამოწვეული იყო არასწორი ექსპლუატაციის შედეგად, ან საგარანტიო პირობების დარღვევის გამო.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი და შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. თავდაპირველმა მოსარჩელემ მოითხოვა სარჩელის დაკმყოფლება, ხოლო შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ - შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 10 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე გამოტანილი განჩინება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

9. 2013 წლის 20 აგვისტოს, შპს „ა–ს" (გენერალური კონტრაქტორი) და მოსარჩელეს (სუბკონტრაქტორი) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, გ–ის ..-ში, მდებარე მშენებარე სასტუმროში გათბობა-გაგრილების, ვენტილაციის, წყალმომარაგების და კანალიზაციის, ხანძარჩაქრობის სამუშაოების წარმოება მხარეთა მიერ დამტკიცებული სამუშაოების ჩამონათვალის და ფასების, სამუშაოთა შესრულების გრაფიკის და სპეციალური პირობების შესაბამისად. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში, მოპასუხე წარმოადგენს ინვესტორს. გენ.კონტრაქტორმა ივალდებულა გადაეხადა მოსარჩელისათვის შეთანხმებული მომსახურების ღირებულება, რომლის საბოლოო ოდენობა განისაზღვრა 1 953 295.28 ლარით. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ბოლო 10%-ის გადახდა მოხდებოდა შემდეგნაირად: 10%-დან 5%-ის გადახდა მოხდებოდა საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში, ხოლო 5%-ს დაიტოვებდა ერთწლიანი საგარანტიო ვადის განმავლობაში რაიმე ნაკლის გამოვლენის შემთხვევაში, ზიანის უზრუნველყოფის გარანტიად. სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები უნდა შესრულებულიყო ობიექტის გადაცემიდან არაუგვიანეს 2014 წლის 1 იანვრისა (ტომი 1, ს.ფ. 35-39).

10. 2013 წლის 20 აგვისტოს ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ, 20.12.2013 წლის დამატებითი შეთანხმებით, ერთი მხრივ, შპს „ა–ი" და მოპასუხე და მეორე მხრივ, მოსარჩელე 20.12.2013 წლის შეთანხმებით, სამშენებლო- სარემონტო სამუშაოების დასრულების ვადამ გადაიწია 2014 წლის 1 აპრილამდე. ამავე დროს, სამუშაოების შესრულება-დასრულების დადასტურება უნდა მომხდარიყო მხარეთა მიერ გაფორმებული საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტით (ტომი 1, ს.ფ. 40).

11. 2013 წლის 20 აგვისტოს ხელშეკრულების 5.3 პუნქტის თანახმად სუბკონტრაქტორი ვალდებულია ჩააბაროს შესრულება გენ.კონტრაქტორს თვეში ერთხელ, ხოლო, გენ.კონტრაქტორი ვალდებულია მიიღოს სუბკონტრაქტორის მიერ შესრულებული სამუშაო, სუბკონტრაქტორის მიერ შესრულებული სამუშაოს წარდგენიდან 14 დღის ვადაში და მოაწეროს ხელი სამუშაო მიღება-ჩაბარების აქტს.

12. ინვესტორთან ერთად სამუშაო მიღებულად ითვლება მხოლოდ ინვესტორის მიერ ხელმოწერის შემთხვევაში. ამავე ხელშეკრულების 5.5. პუნქტის თანახმად, შესრულებული სამუშაო (სამუშაოს თითოეული ეტაპი) ითვლება უნაკლოდ, თუ ამ ხელშეკრულების 5.3. პუნქტით გათვალისწინებულ ვადაში გენკონტრაქტორი და ინვესტორი არ წარმოადგენს ორივე მხარის მიერ არჩეული, დამოუკიდებელი ექსპერტის წერილობით დასკვნას შესრულებულ სამუშაოში ნაკლის არსებობის შესახებ. იმ შემთხვევაში, თუ მითითებული წესითა და ვადაში შესრულებულ სამუშაოში დადგინდა ნაკლის არსებობა გენკონტრაქტორი/ინვესტორი უფლებამოსილია ხელი არ მოაწეროს მიღება-ჩაბარების აქტს და დაუყონებლივ წერილობითი პრეტენზია გაუგზავნოს სუბკონტრაქტორს ნაკლის აღმოფხვრის მოთხოვნით და განუსაზღვროს მას დამატებითი შესრულებისათვის გონივრული (არანაკლებ 14 სამუშაო დღე) ვადა. ხელშეკრულების 5.6. პუნქტის თანახმად იმ შემთხვევაში, თუ სუბკონტრაქტორის მიერ შესრულებული სამუშაოების წარდგენიდან ათი დღის ვადაში სუბკონტრაქტორს არ წარედგინა გენ.კონტრაქტორის წერილობითი პრეტენზია ექსპერტიზის დასკვნასთან ერთად ამ მუხლის 5.5. პუნქტის შესაბამისად, სამუშაო ჩაითვლება მიღებულად. ხელშეკრულების 5.9. პუნქტის თანახმად იმ შემთხვევაში, თუ დაზიანება გამოწვეული იქნება არასწორი ექსპლუატაციის შედეგად ან საგარანტიო პირობების დარღვევის გამო, სუბკონტრაქტორის მიერ გაწეული ხარჯები უნდა აანაზღაუროს დამკვეთმა. (ტომი 1, ს.ფ. 36-37).

13. 2014 წლის 8 ოქტომბერს, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი იქნა სს „ს.ბ–ის" მიერ გაცემული დეფექტებზე პასუხისმგებლობის საბანკო გარანტია 94 400 ლარზე. გარანტიის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 30.09.2016 წლამდე. აღნიშნული საბანკო გარანტიის თანახმად, იმ შემთხვევაში თუ, პრინციპალი ვერ შეძლებს ბენეფიციართან გაფორმებული #20/08/13/02 კონტრაქტის თანახმად აღმოფხვრას გამოვლენილი ნებისმიერი დეფექტი, თუ იგი არ იქნება გამოწვეული არასწორი ექსპლუატაციით მის მიერ შესრულებულ სამუშაოებზე ქ.ბათუმში, გ–ის ქ. #..-ში მდებარე სამშენებლო ობიექტზე #20/08/13/02 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულებაზე, ან არ შეასრულებს მის მოვალეობებს, რომელსაც ითვალისწინებს კონტრაქტი, სს „ს.ბ–ი“ კისრულობს გამოუთხოვად ვალდებულებას, ყოველგვარი უარყოფისა და გასაჩივრების უფლების გარეშე, ბენეფიციარის პირველი წერილობითი მოთხოვნის წარდგენისთანავე აუნაზღაუროს მას ნებისმიერი თანხა ან თანხები, მაგრამ არაუმეტეს ჯამში 94.400 ლარი. (ტომი 1, ს.ფ. 41).

14. მოპასუხემ, როგორც საბანკო გარანტიის ბენეფიციარმა, 2015 წლის 10 ივლისს, ბანკს წარუდგინა მოთხოვნა, სადაც აღნიშნულია, რომ არაერთხელ მიმართა მოსარჩელეს მის მიერ ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების ხარვეზების აღმოფხვრის მოთხოვნით, თუმცა, ხარვეზები არ გამოსწორდა. აღნიშნულის გამო, მოითხოვს საბანკო გარანტიით უზრუნველყოფილი თანხის ანაზღაურებას,

15. მოპასუხის სასარგებლოდ. 20 ივლისს მოპასუხის ანგარიშზე გადარიცხული იქნა საგარანტიო თანხა 94 400 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 23, 25 ).

16. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოები მოსარჩელემ დაასრულა 2014 წლის დეკემბერში. საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტი მხარეთა შორის გაფორმებული არ არის, თუმცა, შესრულებული სამუშაოს მიღება მხარეთა შორის სადავო არ არის (მხარეთა ახსნა-განმარტება).

17. შესრულებულ სამუშაოებზე გამოვლენილი იქნა ნაკლოვანებები, რაც მოსარჩელეს ელექტრონული ფოსტით ეცნობა,

18. ამასთან, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორს 26.06.2015წ. ეცნობა, რომ: არასწორად არის შესრულებული გათბობის სისტემის სამონტაჟო სამუშაოები, ვინაიდან გათბობის ამუშავებისას დეფორმაცია განიცადა იატაკმა, ასევე, მოპირკეთებული ნაწილი არათანაბრად თბება, გათბობა-ვენტილაციის სისტემის გაუმართაობას ადასტურებს ფრანკოილებიდან წყალის ინტესიური და სისტემატიური გაჟონვა, მნიშვნელოვანი წუნი აქვს წყალმომარაგების სისტემას, ვინაიდან მთელ სასტუმროში მოედინება ჟანგიანი წყალი, როგორც ხელსაბანში, ისე საშხაპესა და საპირფარეშოში, გაუმართავია სავენტილაციო სისტემაც, რადგან ვერ ხერხდება სასტუმროს ნორმალური კონდენსაცია, დამონტაჟებული ვინტილიატორები საერთოდ არ მუშაობს.

19. მოსარჩელე კომანიის დირექტორის 13.07.2015 წლის განცხადებით, მოსარჩელეს მოპასუხის წინაშე 2013 წლის 20 აგვისტოს ხელშეკრულებითა და საბანკო გარანტიით (#PD33901-14) ნაკისრი ვალდებულებები შესრულებული აქვს სრულად და ჯეროვნად. მხარეთა შორის გაფორმებული 2013 წლის 20 აგვისტოს ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად, საგარანტიო პირობები დარღვეულია არასწორი ექსპლუატაციის შედეგად (ტომი 1, ს.ფ. 20).

20. შპს „კ.პ–ის“ 10.06.2015 წლის დასკვნის თანახმად, ქ. ბათუმში, გ–ის #30-ში მდებარე სასტუმრო „ლ–ის“ გათბობა-გაგრილებისა და ვენტილაციის არსებული სისტემის რევიზიის შემდეგ გამოვლენილი იქნა ხარვეზები.

21. მოპასუხე კომპანიის ბუღალტრის წერილისა და საგადასახადო დავალებების თანახმად, მოსარჩელის მიერ განხორციელებული სამუშაოების ნაკლოვანი და არასრული შესრულების გამოსწორებისათვის მოპასუხის მიერ განხორციელდა დამატებითი ხარჯების გაწევა (ტომი 1, ს.ფ. 148-166).

22. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მის მიერ არ იქნა გამოსწორებული საგარანტიო პერიოდში აღმოჩენილი ნაკლოვანებები, იმ მიზეზით, რომ ხარვეზები გამოიწვია სისტემების არასწორმა ექსპლუატაციამ.

23. უარყოფილი იქნა მოსარჩელის განმარტება, რომ 2013 წლის 20 აგვისტოს ხელშეკრულებითა და საბანკო გარანტიით (NPD33901-14) ნაკისრი ვალდებულებები შესრულებული აქვს სრულად და ჯეროვნად. ამასთან, ხარვეზის არსებობის შემთხვევაშიც კი, მისი აღმოფხვრის ვალდებულება არ გააჩნდა, რადგან არ იქნა წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა და ხელმოწერილი მიღება-ჩაბარების აქტი.

24. პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის შესრულებული სამუშაო მიღებულია. უდავო გარემოებად იქნა მიჩნეული ისიც, რომ ხარვეზები გამოვლენილი იქნა სამუშაოს ექსპლუატაციაში მიღების შემდგომ, რომლის გამოსწორების ვალდებულებაც გააჩნდა მოსარჩელეს, რადგან 20.08.13/02 ხელშეკრულების დანართ #1-ის შესასრულებელ სამუშაოთა აღწერილობის 23-ე პუნქტის თანახმად, სუბ-კონტრაქტორმა (შპს „თ.ს–ი“) დაუყონებლივ, საკუთარი ხარჯებით, უნდა მოახდინოს ნაპოვნი დეფექტების აღმოფხვრა. დეფექტების პასუხისმგებლობის პერიოდი გაგრძელდება მანამ, სანამ დეფექტები რჩება აღმოუფხვრელი. თუ სუბ-კონტრაქტორმა არ გაასწორა აღმოჩენილი დეფექტები შეთანხმებული დროის განმავლობაში, იგი გადაიხდის დეფექტების შესწორების დამკვეთის მიერ დადგენილ ღირებულებას (ტომი 1, ს.ფ. 108-109).

25. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ შესრულების მიღების დროს ხარვეზები არ დაფიქსირდა, რაც ნიშნავს იმას, რომ შესრულებულ სამუშაოში არ იყო ხარვეზები, ხოლო ის ხარვეზები, რაც ექსპლუატაციაში შესვლისას აღმოჩნდა, არ იყო უზრუნველყოფილი საბანკო გარანტიით.

26. ამდენად, ზემოაღნიშნული ხელშეკრულებისა და ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ სამუშაო შესრულებული იყო ხარვეზებით, რომლის აღმოფხვრის ვალდებულებაც გააჩნდა მოსარჩელეს, რაც მიუხედავად არაერთი მიმოწერისა და შეტყობინებისა მის მიერ არ იქნა გამოსწორებული.

27. საქმის მასალებით არ დადასტურდა, რომ ხარვეზები გამოწვეული იყო არასწორი ექსპუატაციით. ამასთან, დეფექტებზე პასუხისმგებლობის მიზნით გაცემული იყო საბანკო გარანტია.

28. პალატამ განმარტა, რომ საბანკო გარანტიის ერთ-ერთი მთავარი დამახასიათებელი ნიშანი, რაც მას უზრუნველყოფის სხვა საშუალებებისაგან გამოარჩევს, არის საბანკო გარანტიის დამოუკიდებლობა ძირითადი ვალდებულებისაგან. სსკ-ის 879-ე მუხლის თანახმად, „საბანკო გარანტიის ძალით ბანკი, სხვა საკრედიტო დაწესებულება ან სადაზღვევო ორგანიზაცია (გარანტი) სხვა პირის (პრინციპალის) თხოვნით კისრულობს წერილობით ვალდებულებას, რომ ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად გადაუხდის პრინციპალის კრედიტორს (ბენეფიციარს) ფულად თანხას გადახდის შესახებ ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე“, საბანკო გარანტია წარმოადგენს ფულად ვალდებულებას, რომელიც ბენეფიციარს შესაძლებლობას აძლევს, მოვალის (პრინციპალის) მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, გარანტს წერილობით მიმართოს, მოითხოვოს გადახდა და მიიღოს მოთხოვნილი თანხა. მას ამისათვის არ სჭირდება წინასწარ მიმართვა რომელიმე იურისდიქციის ორგანოსთვის თავისი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად (სუსგ №ას-1038-999-2016, 2017 წლის 1 თებერვალი). საბანკო გარანტიის გაცემისათვის აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, პრინციპალსა და გარანტს შორის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, ბანკი (გარანტი) ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნისთანავე, ბენეფიციარს უპირობოდ გადაუხდის ფულად თანხას. ამასთან, გარანტის მხრიდან ბენეფიციარისათვის ფულადი თანხის გადახდის უპირობო ბუნება განპირობებულია სსკ-ის 881-ე მუხლით გათვალისწინებული დათქმით მასზედ, რომ საბანკო გარანტიით გათვალისწინებული გარანტის ვალდებულება ბენეფიციარის წინაშე მათ შორის ურთიერთობისას არ არის დამოკიდებული იმ ძირითად ვალდებულებაზე, რომლის შესრულების უზრუნველსაყოფადაც არის ის გაცემული, მაშინაც კი, როცა გარანტია შეიცავს მითითებას ამ ვალდებულებაზე. თუმცა, მიუხედავად საბანკო გარანტიის კანონით გათვალისწინებული დამოუკიდებელი (არააქცესორული) ბუნებისა და მისი დამოუკიდებლობისა ძირითადი ვალდებულებისაგან, მისი გაცემის მართლზომიერად მიჩნევის მიზნებისათვის, აუცილებელია, რომ საბანკო გარანტია აკმაყოფილებდეს ასევე ორ მნიშვნელოვან წინაპირობას, კერძოდ, ბენეფიციარის მოთხოვნა ან თანდართული დოკუმენტები უნდა შეესაბამებოდეს გარანტიის პირობებს და მისი წარდგენა უნდა მოხდეს მხოლოდ გარანტიით განსაზღვრულ ვადაში. მითითებული წესი განმტკიცებულია სსკ-ის 887-ე მუხლის პირველ ნაწილში, რომლის მიხედვითაც, გარანტმა უარი უნდა უთხრას ბენეფიციარს მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, თუ ეს მოთხოვნა ან თანდართული დოკუმენტები არ შეესაბამება გარანტიის პირობებს, ანდა ისინი წარედგინა გარანტს გარანტიით განსაზღვრული ვადის დამთავრების შემდეგ. გარანტმა დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს ბენეფიციარს მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის შესახებ. საბანკო გარანტია, მიუხედავად მისი სახისა და დანიშნულებისა, პრინციპალის მიერ ბენეფიციარის წინაშე ნაკისრი სხვადასხვა სახის ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების გარანტიას წარმოადგენს. სსკ-ის 888-ე მუხლის მიხედვით, საბანკო გარანტიით გათვალისწინებული გარანტის ვალდებულება ბენეფიციარის მიმართ შემოიფარგლება იმ თანხის გადახდით, რომელზედაც გაიცა გარანტია. როგორც საქმის მასალებით დგინდება 08.10.2014 წელს სს „ს.ბ–ის“ მიერ გაცემული იქნა დეფექტებზე პასუხისმგებლობის საბანკო გარანტია, სადაც მითითებულია, რომ იმ შემთხვევაში თუ, პრინციპალი ვერ შეძლებს ბენეფიციართან გაფორმებული #20/08/13/02 კონტრაქტის თანახმად აღმოფხვრას გამოვლენილი ნებისმიერი დეფექტი, თუ იგი არ იქნება გამოწვეული არასწორი ექსპლუატაციით მის მიერ შესრულებულ სამუშაოებზე ქ.ბათუმში, გ–ის ქ. #3..-ში მდებარე სამშენებლო ობიექტზე #20/08/13/02 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულებაზე, ან არ შეასრულებს მის მოვალეობებს, რომელსაც ითვალისწინებს კონტრაქტი, სს „ს.ბ–ი“ კისრულობს გამოუთხოვად ვალდებულებას, ყოველგვარი უარყოფისა და გასაჩივრების უფლების გარეშე, ბენეფიციარის პირველი წერილობითი მოთხოვნის წარდგენისთანავე აუნაზღაუროს მას ნებისმიერი თანხა, მაგრამ არაუმეტეს ჯამში 94.400 ლარი.

29. 2015 წლის 20 ივლისს მოპასუხის ანგარიშზე გადარიცხული იქნა საგარანტიო თანხა 94 400 ლარი. ვინაიდან საბანკო გარანტია განხორციელდა დეფექტებზე პასუხისმგებლობის მიზნით, ხოლო გამოვლენილი დეფექტები არ აღმოიფხვრა მოსარჩელის მიერ. ამასთან, მის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული, რომ დეფექტი არასწორი ექსპლუატაციით განხორციელდა. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სრულიად საფუძვლიანად განხორციელდა საბანკო გარანტიის გაცემა მოპასუხეზე. შესაბამისად, უსაფუძვლოა აპელანტის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

30. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა მოპასუხის (მეორე აპელანტი) მოთხოვნაზე, რომელსაც წარმოადგენს ვალდებულების დარღვევიდან გამომდინარე ზიანის ანაზღაურება, რომლის დამფუძნებელი ნორმაა სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება), ამავე კოდექსის 408-ე მუხლი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება).

31. აღნიშნულ მოთხოვნასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხე კომპანიის ბუღალტრის წერილის თანახმად მოსარჩელის მიერ სამუშაოების ნაკლოვანი და არასრული შესრულების გამოსწორებისთვის მოპასუხემ შპს „ბ.დ–ს“, შპს „ი–ასა“ და შპს „ქ.ლ–ს“ ჯამში გადაურიცხა 99 883.49 ლარი, ხოლო მოსარჩელის 2014 წლის 08 ოქტომბრის დეფექტებზე პასუხისმგებლობის საბანკო გარანტიაზე მოპასუხემ გადახდევინების მიქცევით ბანკი გარანტისაგან მიიღო 94 400 ლარი. სარემონტო სამუშაოებისათვის გადახდილი საგადასახადო დავალებების ერთობლიობა ჯამში შეადგენს 90.488.52 ლარს (ტომი 1, ს.ფ. 157-166).

32. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის მე-3, მე-4, 102-ე და 105-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეზეა, რომელმაც სასამართლოს ვერ წარუდგინა მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ განხორციელებული სამუშაოების ხარვეზების აღმოსაფხვრელად დამატებით გასწია 5483.49 ლარის ხარჯი, რაც მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის წინაპირობებია. საქმეზე წარმოდგენილი სარემონტო სამუშაოებისათვის გადახდილი საგადასახადო დავალებების ერთობლიობა ჯამში შეადგენს მხოლოდ 90.488.52 ლარს (ტომი 1, ს.ფ. 157-166).

33. ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ, რომელმაც მოთხოვა გასაჩივრებული განჩინების და სარჩელის დაკმაყოფილება.

34. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ მხოლოდ მოპასუხის ახსნა-განმარტებით დაადგინა, რომ შესრულება იყო ხარვეზიანი, სინამდვილეში მოპასუხის ინიციატივით დაკითხულმა სპეციალისტმა განმარტა, რომ გამოსწორება ესაჭიროებოდა მხოლოდ co2 ჰაერში გაჟონვას, ამის საფუძველი გახდა სისტემაზე დაერთებული დამატებითი ფლიგელი, რომელიც, როგორც თავად ახსოვდა მოსარჩელეს არ გაუკეთებია. კასატორის მოსაზრებით, თუ სისტემა ფუნქციონირებადი იყო და პრობლემას თავად მოპასუხის მიერ სისტემაზე დაერთებული დამატებითი ფლიგელი წარმოადგენდა, გამოდის, რომ თავად მოპასუხის მიერ სისტემის არასათანადო ექსპულატაციას ჰქონდა ადგილი.

35. კასატორის მითითებით, ხელშეკრულებაში ცხადად იყო მითითებული იმის შესახებ, რომ თუკი მოპასუხე არ მოიპოვებდა ექსპერტიზის დასკვნას, ჩაითვლებოდა რომ შესრულებული სამუშაო უნაკლოა და მოპასუხე დაკარგავდა პრეტენზიის წარდგენის უფლებას. ამის მიუხედავად, მოპასუხემ მოითხოვა და მიიღო საბანკო გარანტიის თანხა. მოსარჩელეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში ევალებოდა ნაკლის გამოსწორება, თუკი მოპასუხე წარადგენდა ექსპერტიზის დასკვნას.

სამოტივაციო ნაწილი:

36. საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

37. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

38. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის მიერ გასაჩივრებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 10 ივლისის განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სააპელაციო საჩივარი და უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება თავდაპირველი სარჩელის სარჩელის უარყოფის შესახებ, იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულებაში ცხადად იყო მითითებული, რომ თუკი მოპასუხე არ მოიპოვებდა ექსპერტიზის დასკვნას, ჩაითვლებოდა რომ შესრულებული სამუშაო უნაკლოა და მოპასუხე დაკარგავდა პრეტენზიის წარდგენის უფლებას. ამის მიუხედავად, მოპასუხემ მოითხოვა და მიიღო საბანკო გარანტიის თანხა. მოსარჩელეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, ევალებოდა ნაკლის გამოსწორება, თუკი მოპასუხე წარადგენდა ექსპერტიზის დასკვნას.

39. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფალებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას.

40. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

41. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

42. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

43. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

44. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

45. მოცემულ შემთხვევაში, სარჩელზე დავის საგანს წარმოადგენს საბანკო გარანტიის გამოთხოვით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, რომლის დამფუძნებელი ნორმაა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 879-ე მუხლი (საბანკო გარანტიის ძალით ბანკი, სხვა საკრედიტო დაწესებულება ან სადაზღვევო ორგანიზაცია (გარანტი) სხვა პირის (პრინციპალის) თხოვნით კისრულობს წერილობით ვალდებულებას, რომ ნაკისრი ვალდებულების შესაბამისად გადაუხდის პრინციპალის კრედიტორს (ბენეფიციარს) ფულად თანხას გადახდის შესახებ ბენეფიციარის წერილობითი მოთხოვნის საფუძველზე), სსკ-ის 888-ე მუხლი (საბანკო გარანტიით გათვალისწინებული გარანტის ვალდებულება ბენეფიციარის მიმართ შემოიფარგლება იმ თანხის გადახდით, რომელზედაც გაიცა გარანტია.), სსკ-ის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება) ამავე კოდექსის 408-ე მუხლი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.).

46. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ 2013 წლის 20 აგვისტოს, შპს „ა–ს" (გენერალური კონტრაქტორი) და მოსარჩელეს (სუბკონტრაქტორი) შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, გ–ის ..-ში, მდებარე მშენებარე სასტუმროში გათბობა-გაგრილების, ვენტილაციის, წყალმომარაგების და კანალიზაციის, ხანძარჩაქრობის სამუშაოების წარმოება მხარეთა მიერ დამტკიცებული სამუშაოების ჩამონათვალის და ფასების, სამუშაოთა შესრულების გრაფიკის და სპეციალური პირობების შესაბამისად. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში, მოპასუხე წარმოადგენს ინვესტორს. გენ.კონტრაქტორმა ივალდებულა გადაეხადა მოსარჩელისათვის შეთანხმებული მომსახურების ღირებულება, რომლის საბოლოო ოდენობა განისაზღვრა 1 953 295.28 ლარით. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ბოლო 10%-ის გადახდა მოხდებოდა შემდეგნაირად: 10%-დან 5%-ის გადახდა მოხდებოდა საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში, ხოლო 5%-ს დაიტოვებდა ერთწლიანი საგარანტიო ვადის განმავლობაში რაიმე ნაკლის გამოვლენის შემთხვევაში, ზიანის უზრუნველყოფის გარანტიად. სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები უნდა შესრულებულიყო ობიექტის გადაცემიდან არაუგვიანეს 2014 წლის 1 იანვრისა (ტომი 1, ს.ფ. 35-39).

47. 2014 წლის 8 ოქტომბერს, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი იქნა სს „ს.ბ–ის" მიერ გაცემული დეფექტებზე პასუხისმგებლობის საბანკო გარანტია 94 400 ლარზე. გარანტიის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 30.09.2016 წლამდე. აღნიშნული საბანკო გარანტიის თანახმად, იმ შემთხვევაში თუ, პრინციპალი ვერ შეძლებს ბენეფიციართან გაფორმებული #20/08/13/02 კონტრაქტის თანახმად აღმოფხვრას გამოვლენილი ნებისმიერი დეფექტი, თუ იგი არ იქნება გამოწვეული არასწორი ექსპლუატაციით მის მიერ შესრულებულ სამუშაოებზე ქ.ბათუმში, გ–ის ქ. #..-ში მდებარე სამშენებლო ობიექტზე #20/08/13/02 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულებაზე, ან არ შეასრულებს მის მოვალეობებს, რომელსაც ითვალისწინებს კონტრაქტი, სს „ს.ბ–ი“ კისრულობს გამოუთხოვად ვალდებულებას, ყოველგვარი უარყოფისა და გასაჩივრების უფლების გარეშე, ბენეფიციარის პირველი წერილობითი მოთხოვნის წარდგენისთანავე აუნაზღაუროს მას ნებისმიერი თანხა, მაგრამ არაუმეტეს 94.400 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 41).

48. ხელშეკრულების მიხედვით შესრულებული სამუშაო (სამუშაოს თითოეული ეტაპი) ითვლება უნაკლოდ, თუ ამ ხელშეკრულების 5.3. პუნქტით გათვალისწინებულ ვადაში გენკონტრაქტორი და ინვესტორი არ წარმოადგენს ორივე მხარის მიერ არჩეული, დამოუკიდებელი ექსპერტის წერილობით დასკვნას შესრულებულ სამუშაოში ნაკლის არსებობის შესახებ. იმ შემთხვევაში, თუ მითითებული წესითა და ვადაში შესრულებულ სამუშაოში დადგინდა ნაკლის არსებობა გენკონტრაქტორი/ინვესტორი უფლებამოსილია ხელი არ მოაწეროს მიღება-ჩაბარების აქტს და დაუყონებლივ წერილობითი პრეტენზია გაუგზავნოს სუბკონტრაქტორს ნაკლის აღმოფხვრის მოთხოვნით და განუსაზღვროს მას დამატებითი შესრულებისათვის გონივრული (არანაკლებ 14 სამუშაო დღე) ვადა. ხელშეკრულების 5.6. პუნქტის თანახმად იმ შემთხვევაში, თუ სუბკონტრაქტორის მიერ შესრულებული სამუშაოების წარდგენიდან ათი დღის ვადაში სუბკონტრაქტორს არ წარედგინა გენ.კონტრაქტორის წერილობითი პრეტენზია ექსპერტიზის დასკვნასთან ერთად ამ მუხლის 5.5. პუნქტის შესაბამისად, სამუშაო ჩაითვლება მიღებულად. ხელშეკრულების 5.9. პუნქტის თანახმად იმ შემთხვევაში, თუ დაზიანება გამოწვეული იქნება არასწორი ექსპლუატაციის შედეგად ან საგარანტიო პირობების დარღვევის გამო, სუბკონტრაქტორის მიერ გაწეული ხარჯები უნდა აანაზღაუროს დამკვეთმა (ტომი 1, ს.ფ. 36-37).

49. მოპასუხემ ბანკს წარუდგინა მოთხოვნა საბანკო გარანტიით უზრუნველყოფილი თანხის ანაზღაურების შესახებ. მოპასუხის სასარგებლოდ 20 ივლისს მოპასუხის ანგარიშზე გადარიცხული იქნა საგარანტიო თანხა 94 400 ლარი (ტომი 1, ს.ფ. 23, 25).

50. ამ განჩინების პპ:17-22 დადგენილია, რომ მოსარჩელემ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და მის მიერ არ იქნა გამოსწორებული საგარანტიო პერიოდში აღმოჩენილი ნაკლოვანებები, იმ მიზეზით, რომ ხარვეზები გამოიწვია სისტემების არასწორმა ექსპლუატაციამ.

51. შპს „კ.პ–ის“ 10.06.2015 წლის დასკვნის თანახმად, ქ. ბათუმში, გ–ის #..-ში მდებარე სასტუმრო „ლ–ის“ გათბობა-გაგრილებისა და ვენტილაციის არსებული სისტემის რევიზიის შემდეგ გამოვლენილი იქნა ხარვეზები. მოპასუხე კომპანიის ბუღალტრის წერილისა და საგადასახადო დავალებების თანახმად, მოსარჩელის მიერ განხორციელებული სამუშაოების ნაკლოვანი და არასრული შესრულების გამოსწორებისათვის მოპასუხის მიერ განხორციელდა დამატებითი ხარჯების გაწევა (ტომი 1, ს.ფ. 148-166).

52. რაც შეხება კასატორის პრეტენზიას, რომ ხარვეზის არსებობის შემთხვევაშიც კი, მისი აღმოფხვრის ვალდებულება არ გააჩნდა მოსარჩელეს, რადგან არ იქნა წარდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა, ვერ იქნება გაზიარებული. ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ ხარვეზები გამოვლენილი იქნა სამუშაოს ექსპლუატაციაში მიღების შემდგომ, რომლის გამოსწორების ვალდებულებაც გააჩნდა მოსარჩელეს, რადგან 20.08.13/02 ხელშეკრულების დანართ #1-ის შესასრულებელ სამუშაოთა აღწერილობის 23-ე პუნქტის თანახმად, სუბ-კონტრაქტორმა (შპს „თ.ს–ი“) დაუყონებლივ, საკუთარი ხარჯებით, უნდა მოახდინოს ნაპოვნი დეფექტების აღმოფხვრა. დეფექტების პასუხისმგებლობის პერიოდი გაგრძელდება მანამ, სანამ დეფექტები რჩება აღმოუფხვრელი. თუ სუბ-კონტრაქტორმა არ გაასწორა აღმოჩენილი დეფექტები შეთანხმებული დროის განმავლობაში, იგი გადაიხდის დეფექტების შესწორების დამკვეთის მიერ დადგენილ ღირებულებას (ტომი 1, ს.ფ. 108-109). საქმის მასალებით არ დადასტურდა, რომ ხარვეზები გამოწვეული იყო არასწორი ექსპუატაციით. ამასთან, დეფექტებზე პასუხისმგებლობის მიზნით გაცემული იყო საბანკო გარანტია.

53. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა მოსარჩელის მიერ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის წარდგენა მოპასუხის მიერ, რომელიც მოსარჩელის მითითებით განპირობებულია საბანკო გარანტიის თანხის ანაზღაურებით.

54. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ საფუძველს ხელშეკრულება წარმოადგენს. ხელშეკრულება - ორი ან მეტი პირის შეთანხმებაა, რომელიც კონკრეტული სამართლებრივი შედეგის მიღწევას ისახავს მიზნად. ამ მიზნის მისაღწევად ხელშემკვრელი მხარეები მზადყოფნას გამოთქვამენ დათმონ საკუთარი თავისუფლების ან ქონების ნაწილი, ე.ი. ორმხრივად შეიბოჭონ თავი.

55. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. ხელშეკრულების თავისუფლება ეფუძნება მხარეთა სურვილს, დაამყარონ კონკრეტული სამართლებრივი ურთიერთობა. ხელშეკრულების თავისუფლება ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ხელშეკრულების დადების თავისუფლება; ბ) ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება. ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფალი განსაზღვრა გულისხმობს იმასაც, რომ სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების მიხედვით, „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას“ (შდრ: ირმა გელაშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 319, ველი 8, თბილისი, 2019);ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსით განმტკიცებული ხელშეკრულების სახეები არ არის ამომწურავი. ხელშეკრულების მხარეებს, როგორც წესი უფლება აქვთ, უფლება აქვთ დამოუკიდებლად აირჩიონ ხელშეკრულების ტიპიც და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულების შინაარსი. (იხ: სერგი ჯორბენაძე, ხელშეკრულების თავისუფლება სამოქალაქო სამართალში, თბილისი, 2017, გვ. 103).

56. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულება მხარეთა შეთანხმების შედეგია. შეთანხმება გულისხმობს მხარეთა თანმხვედრი ნების გამოვლენას, რომელიც მიმართულია ერთი და იმავე სამართლებრივი მიზნის მიღწევისაკენ. სახელშეკრულებო სამართალში უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ხელშეკრულების დადების მომენტის განსაზღვრას, რადგან სწორედ ამ მომენტიდან წარმოეშვებათ მხარეებს სახელშეკრულებო უფლებები და იბოჭებიან ნაკისრი ვალდებულებებით. (შდრ: ეკატერინე ბაღიშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი III მუხლი 327, ველი 3, თბილისი, 2019).

57. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ, სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ, ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21;).

58. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

59. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ–ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

60. შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები: 1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლოსაქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს. 2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს. 3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე, სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. 4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

61. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102–ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

62. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს იმ საკითხზე, თუ რა როლი შეუძლია შეასრულოს სასამართლომ მხარეთა შეჯიბრების პროცესში. ფაქტიურად ესაა საკითხი, თუ რა ზომითაა გამოყენებული სამძებრო პრინციპის ელემენტები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში. სსსკ-ის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებათა გასარკვევად სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით მიმართოს ამ კოდექსში გათვალისწინებულ ღონისძიებებს. სამართლებრივი მნიშვნელობის საკითხია, თუ რა შინაარსის შეიძლება იყოს ეს ღონისძიებები.

63. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარისთქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება – დადასტურება.

64. შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება–გამართლების მიზნით. რა კრიტერიუმით უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ მტკიცების საგნის განსაზღვრისას. სარჩელის აღძვრით მოსარჩელეს სურს გარკვეული შედეგის დადგომა (ნივთის მიკუთვნება, ვალის დაბრუნება,ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულების მოშლა და ა.შ.), მისი ეს სურვილი აისახება სარჩელის იმ ელემენტში, რომელსაც სარჩელის საგანი ეწოდება. ამრიგად, სარჩელის საგანს ქმნის მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი. მაგრამ, მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრემ, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

65. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა ნამდვილი შეჯიბრება რეალურად შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ იყვნენ ამ შეჯიბრებაში მონაწილე მხარეები თანასწორნი. მხარეთა პროცესუალური თანასწორობის განმსაზღვრელი ძირითადი ნიშნები და მიმართულებანი ჩამოყალიბებულია სსსკ-ის 4.1 მუხლში, რომლის თანახმად მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეთა პროცესუალური თანასწორობის პრინიციპითაა გამსჭვალული საპროცესო კანონმდებლობის თითქმის ყოველი ნორმა, დაწყებული საქმის მომზადების სტადიით და დამთავრებული გადაწყვეტილების გამოტანით და მისი გასაჩივრებით. მაგალითად, სარჩელის წარმოებაში მიღების შემდეგ მოპასუხეს ეგზავნება ამ სარჩელისა და მასზე დართული დოკუმენტების ასლები. მოპასუხეს, თავის მხრივ, შეუძლია ცნოს სარჩელი, ან არ ცნოს, მაგრამ თუ არ ცნობს – უნდა წარმოუდგინოს სასამართლოს წერილობითი ფორმით შედგენილი პასუხი სარჩელზე და მასზე თანდართულ საბუთებზე. ამ წერილობით პასუხში მანვე უნდა აცნობოს სასამართლოს, თუ რა საპროცესო საშუალებებით აპირებს მოსარჩელისაგან თავის დაცვას.ისე, როგორც მოსარჩელეს, მოპასუხეს სრული უფლება აქვს არამარტო გამოთქვას თავისი მოსაზრებები მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი ფაქტების უარსაყოფად, არამედ, წარმოუდგინოს სასამართლოს ფაქტები და მტკიცებულებები, რომლებიც ამართლებენ მის შესაგებელს, აქარწყლებენ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, ადასტურებენ ამ მტკიცებულებების სიყალბეს ან არასარწმუნოობას და ა.შ. სასამართლო, ვერ გამოიტანს გადაწყვეტილებას, თუ მან არ მოუსმინა ორივე დაპირისპირებულ მხარეს ან არ მისცა მათ შესაძლებლობა გამოიყენონ საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ყველა უფლება და მექანიზმი თავიანთი პოზიციის გასამართლებლად, თავიანთი უფლებების დასაცავად.

66. „მხარეთა თანასწორობა და შეჯიბრებითობა სამოქალაქო საპროცესო სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპია, რაც პირველ რიგში, გულისხმობს მოსარჩელისა და მოპასუხისათვის თანაბარი პროცესუალური შესაძლებლობების მინიჭებას. შეჯიბრებითობის პრინციპი ეფუძნება მხარეთა თანაბარ შესაძლებლობას, აღიჭურვონ სათანადო საპროცესო ი–რუმენტებით...“ (შდრ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/8/594; 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/6/746).

67. სსკ-ის 394 I მუხლის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზრაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ხოლო სსკ-ის 408 Iმუხლის თანახმად კი, „პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება”. ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არამხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც პირს არ მიუღია და რომელსაც იგი მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალურად განვითარების შემთხვევაში ანუ ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო.

68. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის ინტერესი, რომელიც კრედიტორს ჰქონდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ.

69. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა ისე უნდა განისაზღვროს, რომ ამას არ მოჰყვეს რომელიმე მხრის უსაფუძვლო გამდიდრება. ზიანის ანაზღაურების უმნიშვნელოვანეს დათქმას უსაფუძვლო გამდიდრების აკრძალვა წარმოადგენს. ამ პრინციპის მიხედვით, მოვალემ უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელშიც კრედიტორი იქნებოდა, ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. მოვალე არ არის ვალდებული კრედიტორი იმაზე უკეთეს მდგომარეობაში ჩააყენოს, ვიდრე იგი ზიანის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა.

70. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მრთლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. მართლწინააღმდეგობა ობიექტური ნიშანია სამართალდარღვევისა და მისი არსებობა არაა დამოკიდებული მოვალის ცნობიერების ხასიათზე ანუ, აცნობიერებდა თუ არა მოვალე თავისი ქმედების სამართლებრივ ხასიათს. მთავარია, რომ მოვალის ქმედება არ შეესაბამება კანონის მოთხოვნებს. მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით სახელშეკრულებო ურთიერთობებში მოვალე ძირითადად კრედიტორის შეფარდებით (რელატიურ) უფლებებს არღვევს. მართლსაწინააღმდეგო ქმედება გულისხმობს, როგორც აქტიურ მოქმედებას, ისე უმოქმედობასაც. როცა ხელშეკრულების მხარე არ ასრულებს ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებას, იგი მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს. მისი არსი ისაა, რომ ქმედება არღვევს სამართლის ნორმით გამოხატული მოქმედების ან უმოქმედობის ვალდებულებას. კანონის ან ხელშეკრულების ძალით პირი ვალდებული იყო (სამართლებრივი კრიტერიუმი, რომელიც გულისხმობს განსაზღვრული მოქმედების განხორციელების სამართლებრივ ვალდებულებას) და შეეძლო ემოქმედა (მოქმედების განხორციელების ფაქტობრივი შესაძლებლობა), თუმცა არ შეასრულა ან არაჯეროვნად შეასრულა განსაზღვრული მოქმედება.სამოქალაქო სამართალში მართლსაწინააღმდეგოდ მიიჩნევა სხვა პირთა დაცული ინტერესის ხელყოფა. მართლწინააღმდეგობა მოიცავს როგორც კანონით დადგენილი წესების, ისე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევას.

71. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მიზეზობრივი კავშირი სამართალდარღვევის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია. ანაზღაურდება მხოლოდ ისეთი ზიანი, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით იყო გამოწვეული. იმისათვის, რომ მოვალეს დაეკისროს პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს, წარმოადგენს თუ არა ზიანი მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგს. სსკ-ის 412-ემუხლისთანახმად, ,,ანაზღაურდება მხოლოდის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.” მეცნიერებამ მიზეზობრივი კავშირის მრავალი თეორია შეიმუშავა (აუცილებელი და შემთხვევითი მიზეზობრივი კავშირის თეორია; შესაძლებლობისა და სინამდვილის თეორია; ეკვივალენტურობის თეორია; უშუალო მიზეზეობრივი კავშირის თეორია და ა.შ.). საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი უპირატესობას ანიჭებს უშუალო მიზეზობრივი კავშირის თეორიას. ანუ პირი მხოლოდ მაშინ აგებს პასუხს ზიანისათვის, როცა მისი ქმედება ადეკვატურ კავშირშია დამდგარ შედეგთან/ზიანთან (causa principalis sine qua non) ანუ დამდგარი ზიანი დარღვეული ვალდებულების რეალური და მოსალოდნელი შედეგია და მისი მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასთან ობიექტური გადმოსახედიდან დასტურდება. სავარაუდობა სახეზეა, თუ შედეგის დაშვება შეგნებული მოვალის პერსპექტივიდან ობიექტურად შესაძლებელი იყო (შდრ. ჰ. ბიოილინგი, პ. ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნის საფუძვლების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ. 48). მაშასადამე, უშუალო ანუ ადეკვატური მიზეზობრიობის თეორიის თანახმად, შედეგის მიზეზად ერთი პირობაც საკმარისია, თუ ის ქმნის შედეგის დადგომის ობიექტურ შესაძლებლობას ანუ, მიზეზობრივი კავშირის დადგენისას გადამწყვეტი მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს მოვლენებს შორის ობიექტური კავშირის არსებობას და იმას, რომ მიზეზსა და შედეგს მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ კონკრეტულ შემთხვევაში. პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება მხოლოდ მაშინაა ზიანის მიზეზი, როცა ის უშუალოდაა დაკავშირებული დამდგარ ზიანთან. ამგვარად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მისი გამომწვევი ქმედების უშუალო, აუცილებელი, პირდაპირიშედეგია.

72. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ბრალი სამართალდარღვევის შემადგენლობის უმნიშვნელოვანესი სუბიექტის ელემენტია. ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპი, საყოველთაოდაა აღიარებული სახელშეკრულებო სამართალში. ბრალის სამართლებრივი კატეგორია განსაკუთრებული იურიდიული მნიშვნელობის მქონეა, როგორც კონტინენტური, ისე საერთო სამართლის სისტემაში. კონტინენტურ სამართალში ვალდებულების შეუსრულებლობა, მოვალის ბრალეულობის მიუხედავად, აფუძნებს ვალდებულების დარღვევის ობიექტურ კატეგორიას, რაც განაპირობებს მეორადი მოთხოვნის უფლებისადმი კრედიტორის ხელმისაწვდომობას, ხოლო ბრალი, როგორც სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობის უზოგადესი წინაპირობა, მნიშვნელობას იძენს გამოსაყენებელი მეორადი მოთხოვნის უფლების განსაზღვრისათვის მას შემდეგ, რაც სახეზეა ვალდებულების დარღვევის დასრულებული შემადგენლობა. კრედიტორის ბრალი გავლენას ახდენს ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების წარმოშობაზე, ანაზღაურებას დაქვემდებარებული ზიანის ოდენობის განსაზღვრაზე და სანაცვლო შესრულების მოთხოვნის უფლების არსებობაზე აისახება.

73. ნიშნდობლივია აღინიშნოს, რომ ზიანის, როგორც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების თანამდევი შედეგის არსებობა, ობიექტურ მონაცემებს უნდა ემყარებოდეს და არ უნდა შორდებოდეს სამართლებრივ და ეკონომიკურ განსაზღვრულობას, კერძოდ, მან გამოხატვა უნდა ჰპოვოს ეკონომიკურ ერთეულში და მისი მიღება შესაძლებელი უნდა იყოს ობიექტურად, სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების საფუძველზე. ამ თვალსაზრისით, უარღესად დიდი მნიშვნელობისა მტკიცების პროცედურა. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებენ სასარჩელო მოთხოვნას (მე-4, 102, 178-ე მუხლები). მოპასუხემ კი შესაგებელში უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით არადასტურებენ მოსარჩელის მოთხოვნის არსებობას. მოპასუხეზეა დამოკიდებული, რამდენად წარმატებით აქარწყლებს იგი სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებებსა და მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს. თუ მოპასუხე სარჩელში მითითებულ ზიანის განაპირობებელ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით, საფუძვლიან მოსაზრებას არ გამოთქვამს, არ დაასაბუთებს და არ გააბათილებს შესაბამისი მტკიცებულებებით, მაშინ, მოპასუხე სათანადოდ ვერ გაუწევს პროცედურულ წინააღმდეგობას მოსარჩელეს (შდრ. ილონა გაგუა., მტკიცების ტვირთი სამოქალაქო სამართლის პროცესში, გამომცემლობა ,,მერიდიანი“, თბ., 2013, გვ.23-25, რედაქტორები - ზ. ძლიერიშვილი, ნ.კვანტალიანი).

74. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზიანი არის კანონით გათვალისწინებული ანაზღაურებადი სხვაობა „უნდა-ყოფილიყო“ და „არის მდგომარეობას“ შორის (სხვაობის ჰიპოთეზა). ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატის განმარტების საგანია სამოქალაქო კოდექსის 394-ე I და 408-ე I მუხლების დანაწესი. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ნორმით დადგენილ ზიანის ანაზღაურების, როგორც პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენის ვალდებულებაში, სწორედ იმ ფაქტობრივი მდგომარეობის აღდგენა იგულისხება, რომელიც იარსებებდა, რომ არა ვალდებულების დარღვევა (Total reparation-ის პრინციპი).

75. ამდენად, მოვალემ უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელშიც კრედიტორი იქნებოდა, ვალდებულება რომ ჯეროვნად შესრულებულიყო. მოვალე არ არის ვალდებული კრედიტორი იმაზე უკეთეს მდგომარეობაში ჩააყენოს, ვიდრე იგი ზიანის არარსებობის შემთხვევაში იქნებოდა. ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მოვალე არ არის ვალდებული აანაზრაუროს ზიანი, თუ ზიანის დადგომაში უპირატესად თავად კრედიტორია ბრალეული. მოვალე ასევე პასუხს არ აგებს იმ ზიანისათვის, რომელიც კრედიტორს შეეძლო თავიდანა აეცილებინა ან შეემცირებინა (იხ. გიორგი ვაშაკიძე, სამოქალაქო კოდექსის გართულებულ ვალდებულებათა სისტემა, თბ., 2010, გვ. 204).

76. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სამუშაო შესრულებული იყო ხარვეზებით, რომლის აღმოფხვრის ვალდებულებაც გააჩნდა მოსარჩელეს, რაც მიუხედავად არაერთი მიმოწერისა და შეტყობინებისა, მის მიერ არ იქნა გამოსწორებული. საქმის მასალებით არაა დადასტურებული, რომ ხარვეზები გამოწვეული იყო არასწორი ექსპლუატაციით, ამასთან, დეფექტებზე პასუხისმგებლობის მიზნით გაცემული იყო საბანკო გარანტია.

77. საკასაციო პალატა მოიხმობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებას, რომელშიც განმარტებულია საბანკო გარანტიის არსი, იურიდიული ბუნება და, ზოგადად, სახელშეკრულებო სამართალში, მისი როლი (იხ., №ას-1038-999-2016, 01 თებერვალი, 2017 წელი): „საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ-ის) 879-ე მუხლის მიხედვით საბანკო გარანტია ფულადი ვალდებულებაა, რომელიც ბენეფიციარს შესაძლებლობას ანიჭებს, მოვალის (პრინციპალის) მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, მიმართოს გარანტს წერილობით, მოითხოვოს გადახდა და მიიღოს მოთხოვნილი თანხა. მას ამისათვის არ სჭირდება წინასწარ მიმართვა რომელიმე იურისდიქციის ორგანოსთვის, თავისი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. ასეთი მიდგომა ბენეფიციარის უფლების დასაცავად, გამოწვეულია საქონლის/მომსახურების სწრაფად მზარდი ბრუნვით როგორც ქვეყნის შიდა, ასევე საერთაშორისო ბაზარზე, როცა ყველა მხარე დაინტერესებულია ხელშეკრულებების სწრაფად შესრულებაში და მისი შეუსრულებლობის/არაჯეროვანი შესრულების გარემოება დადგება. საბანკო გარანტიის მთავარი განმასხვავებელი თავისებურება სხვა უზრუნველყოფის საშუალებებისაგან ის არის, რომ იგი არ არის დამოკიდებული ხელშეკრულებაზე, რომლის უზრუნველსაყოფადაც გაიცა გარანტია. საბანკო გარანტია არააქცესორული ვალდებულებაა. იგი ბენეფიციარის კუთვნილი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას იმ შემთხვევაშიც უზრუნველყოფს, როცა საბანკო გარანტიით უზრუნველყოფილი ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე ბენეფიციარის მოთხოვნა არ წარმოშობილა, მთლიანად ან ნაწილობრივ შესრულდა, შეწყდა ან ბათილია. (საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საბანკო გარანტიის თავისებურებებთან დაკავშირებით ყურადსაღებია გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები, საქართველოსათვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის, შესაბამისად, დამატებით ამ საკითხზე იხილეთ: MüKo HGB/ Welter, Zahlungsverkehr, Rn.3; Sorgel/Heuser Vorb. zu §765-778 BGB, Rn.64; MüKo BGB, Habersack Vorb. zu §765-778 BGB, Rn.20; BGH WM 1999, 73; Graf von Westphalen/Jud/Westphalen, Die Bankgarantie im internacionalen Handelsverkehr, S.166; Staudinger/ Horn Vorb. zu zu §765-778 BGB, Rn.320; Goode, Guide to the ICC Uniform Rules for Demand Guarantees, S.55)“.

78. საგულისხმოა, რომ საბანკო გარანტიის, როგორც არააქცესორული ვალდებულების, შედეგი იმაში მდგომარეობს, რომ გარანტს არ შეუძლია ბენეფიციარს წარუდგინოს შესაგებელი, რომელიც ბენეფიციარსა და პრინციპალს შორის არსებული გარანტიით უზრუნველყოფილი ურთიერთობიდან გამომდინარეობს.

79. საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე, გარანტის ვალდებულება ბენეფიციარის წინაშე გარანტის მხრიდან შესასრულებელია იმ მომენტიდან, როდესაც ბენეფიციარი გარანტს წარუდგენს მოთხოვნას ფულადი თანხის გადახდის შესახებ. მხარეები საბანკო გარანტიაში ჩვეულებრივ თვითონ განსაზღვრავენ იმ წინაპირობებს, რომელთა არსებობის შემთხვევაშიც ბენეფიციარი უფლებამოსილია მოითხოვოს გადახდა. მოთხოვნის წარდგენის ფორმალური წინაპირობების დაცვას განსაკუთრებული ყურადღება „პირველივე მოთხოვნისთანავე გადახდის გარანტიის“ დროს ექცევა, ვინაიდან ამ შემთხვევაში, ბენეფიციარს ფაქტობრივად შეუზღუდავი უფლებამოსილება გააჩნია, რისი კომპენსირებაც სწორედ ამ ფორმალურ პროცედურაზე აქცენტის გადატანით ხდება.

80. სამოქალაქო კოდექსის 885.I მუხლის თანახმად, საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე, ბენეფიციარის მოთხოვნა გარანტს წერილობითი ფორმით უნდა წარედგინოს. საბანკო გარანტიის ჯეროვანი მოთხოვნისათვის აუცილებელი წინაპირობაა იმის დადგენაც, რომ, საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე, მოთხოვნის წარდგენა უფლებამოსილი პირის მიერ ხდება. სწორედ ამას ემსახურება წერილობითი ფორმა. იგი მიზანდ ისახავს ბანკის დარწმუნებას, რომ მოთხოვნის წარმდგენი ნამდვილად ბენეფიციარია. ბენეფიციარის მოთხოვნას თან უნდა დაერთოს გარანტიაში მითითებული დოკუმენტები. როგორც წესი, გარანტს ეს დოკუმეტები ორიგინალში უნდა წარედგინოს. ასლების წარდგენა არ არის საკმარისი. გარდა ამისა, მოთხოვნაში ან მის დანართში ბენეფიციარმა უნდა მიუთითოს პრინციპალის მიერ ძირითადი ვალდებულების დარღვევის ფაქტი და ასევე ის, თუ რაში გამოიხატა ეს დარღვევა. იმის მტკიცება, ნამდვილად წარმოეშვა თუ არა ბენეფიციარს საბანკო გარანტიით უზრუნველყოფილი ვალდებულებიდან მოთხოვნა პრინციპალის მიმართ, ბენეფიციარს არ ეკისრება.

81. როგორც წესი, საბანკო გარანტიის მოქმედების ვადის განსაზღვრა კონკრეტული თარიღის მითითებით ხდება. ვადის მიზანია ბენეფიციარის მოთხოვნის განხორციელების დროში შეზღუდვა. ბენეფიციარს გარანტისათვის მოთხოვნის წარდგენა მხოლოდ მაშინ ჩაეთვლება დროულად, თუკი გარანტს მოთხოვნა თანდართული დოკუმენტებით გარანტიაში მითითებული ვადის გასვლამდე წარედგინება (სსკ-ის 885.III მუხლი). ვადის გაშვების რისკი ბენეფიციარს ეკისრება. თუკი მოთხოვნა დროულად იქნა წარდგენილი, მაგრამ უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე, ბენეფიციარი უფლებამოსილია გარანტიის მოქმედების ვადის გასვლამდე ჯეროვანი წესით ხელახლა წარადგინოს მოთხოვნა და მოითხოვოს დაკმაყოფილება.

82. ბენეფიციარის მოთხოვნა არ გულისხმობს იმას, რომ გარანტმა ყველა შემთხვევაში, უპირობოდ უნდა დააკმაყოფილოს მისი მოთხოვნა. ბენეფიციარის მოთხოვნის მიღებისთანავე, გარანტი ვალდებულია, უპირველეს ყოვლისა, აღნიშნულის შესახებ დაუყოვნებლივ აცნობოს პრინციპალს და გადასცეს მას მოთხოვნის ასლი მასთან დაკავშირებული ყველა დოკუმენტითურთ.

83. სსკ-ის 887.I მუხლის თანხმად, გარანტი უფლებამოსილია (და ვალდებულიც) შეამოწმოს, თუ რამდენად შეესაბამება ბენეფიციარის მოთხოვნა გარანტიის პირობებს. ბენეფიციარის მოთხოვნისა და მასზე თანდართული დოკუმენტების შესაბამისობის შემოწმება გარანტიის პირობებთან მოიცავს იმასაც, თუ რამდენად დაიცვა ბენეფიციარმა მოთხოვნის წარდგენისას სსკ-ის 885-ე მუხლით დადგენილი მოთხოვნები.

84. უზენაესმა სასამართლომ ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ „სსკ-ის 885-ე მუხლი ავსებს სსკ-ის 887.I მუხლის დანაწესს მოთხოვნისა და თანდართული დოკუმენტების გარანტიის პირობებისადმი შესაბამისობის შესახებ“ (იხ. სუსგ 2009 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე № ას-781-996-08). თუ შემოწმების შედეგად გარანტი დაასკვნის, რომ ბენეფიციარის მოთხოვნა ან მასზე თანდართული დოკუმენტები არ შეესაბამება გარანტიის პირობებს ან ისინი გარანტს წარედგინა გარანტიით განსაზღვრული ვადის დამთავრების შემდეგ, იგი უარს ეტყვის ბენეფიციარს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. გარანტს უფლება არა აქვს სხვა საფუძვლით განაცხადოს უარი ბენეფიციარის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. გარანტმა უარის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს ბენეფიციარს. გარანტის უარი არ ნიშნავს, რომ გარანტის ვალდებულება წყდება. ბენეფიციარს შესაძლებლობა უნდა ჰქონდეს საბანკო გრანტიის მოქმედების დარჩენილი დროის განმავლობაში ხელმეორედ წარადგინოს მოთხოვნა გარანტის მიმართ და მოსთხოვოს მას საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება.

85. თუკი ბენეფიციარის მოთხოვნის დაკმაყოფილებამდე გარანტისთვის ცნობილი გახდა, რომ პრინციპალმა განახორციელა ბენეფიციარის დაკმაყოფილება, ე.ი. ძირითადი ვალდებულება შესრულდა, შეწყდა რაიმე სხვა საფუძვლით, ან ბათილია სსკ-ის 887.II მუხლის შესაბამისად, მან დაუყოვნებლივ უნდა აცნობოს ამის შესახებ ბენეფიციარსა და პრინციპალს. მხოლოდ ამგვარი შეტყობინება არ წარმოადგენს ვალდებულებისგან გარანტის გათავისუფლების საფუძველს. თუ ბენეფიციარის მოთხოვნა განმეორდა, მაშინ საბანკო გარანტიის არააქცესორული ბუნებიდან გამომდინარე, გარანტი ვალდებულია დააკმაყოფილოს ბენეფიციარის მოთხოვნა. გარანტის შეტყობინება უზრუნველყოფს იმას რომ, გარანტი არ ჩაითვლება ვადის გადამცილებლად ბენეფიციარის წინაშე, ვიდრე იგი ბენეფიციარისგან არ მიიღებს ხელმეორე მოთხოვნას და მისი განხილვის გონივრული ვადა არ ამოიწურება. გარანტს რეგრესული ანაზღაურების უფლება არ წარმოეშობა მაშინ, თუკი საბანკო გარანტიიდან გამომდინარე თანხის ანაზღაურება გარანტიის პირობების საწინააღმდეგოდ განახორციელა.

86. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონმდებლობა საბანკო გარანტიას განიხილავს, როგორც მოთხოვნის უზრუნველყოფის ერთ-ერთ საშუალებას, რომელიც სხვა უზრუნველყოფის საშუალებებისაგან განსხვავდება თავისი დამოუკიდებლობით _ არააქცესორულობით, რაც გულისხმობს იმას, რომ ძირითადი ვალდებულება _ ხელშეკრულება, რომლის უზუნველსაყოფადაც საბანკო გარანტია გაიცა, გავლენას ვერ ახდენს ამ უკანასკნელზე. საბანკო გარანტია შესასრულებელია გაცემული პირობების ფარგლებში ბენეფიციარის მოთხოვნისთანავე, მიუხედავად იმისა, არსებობს თუ არა ძირითადი ვალდებულებიდან გამომდინარე შესაგებელი. საბანკო გარანტიის დამოუკიდებლობას ძირითადი, უზრუნველყოფილი ვალდებულებისაგან (პრინციპალსა და ბენეფიციარს შორის არსებული ვალდებულება), განაპირობებს მისი არააქცესორული ბუნება. თავად საბანკო გარანტია წარმოადგენს დამოუკიდებელ ვალდებულებას [სსკ-ის ის 881-ე მუხლი}. პრინციპალის ძირითადი ვალდებულების გაბათილება, შეწყვეტა ან სამართლებრივი ვითარების სხვაგვარი შეცვლა, თავისთავად არ გამოიწვევს საბანკო გარანტიის მოქმედების შეწყვეტას. ამიტომაც, საბანკო გარანტიაში მკაფიოდ უნდა აისახოს მისი დაკმაყოფილების წინაპირობები (იხ., სუსგ Nას-749-709-2015, 25 სექტემბერი, 2015 წელი).

87. როგორც საქმის მასალებით დგინდება 08.10.2014 წელს სს „ს.ბ–ის“ მიერ გაცემული იქნა დეფექტებზე პასუხისმგებლობის საბანკო გარანტია, სადაც მითითებულია, რომ იმ შემთხვევაში თუ, პრინციპალი ვერ შეძლებს ბენეფიციართან გაფორმებული #20/08/13/02 კონტრაქტის თანახმად აღმოფხვრას გამოვლენილი ნებისმიერი დეფექტი, თუ იგი არ იქნება გამოწვეული არასწორი ექსპლუატაციით მის მიერ შესრულებულ სამუშაოებზე ქ.ბათუმში, გ–ის ქ. #..-ში მდებარე სამშენებლო ობიექტზე #20/08/13/02 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების შესრულებაზე, ან არ შეასრულებს მის მოვალეობებს, რომელსაც ითვალისწინებს კონტრაქტი, სს „ს.ბ–ი“ კისრულობს გამოუთხოვად ვალდებულებას, ყოველგვარი უარყოფისა და გასაჩივრების უფლების გარეშე, ბენეფიციარის პირველი წერილობითი მოთხოვნის წარდგენისთანავე აუნაზღაუროს მას ნებისმიერი თანხა, მაგრამ არაუმეტეს ჯამში 94.400 ლარი. 2015 წლის 20 ივლისს მოპასუხის ანგარიშზე გადარიცხული იქნა საგარანტიო თანხა 94 400 ლარი. ვინაიდან საბანკო გარანტია განხორციელდა დეფექტებზე პასუხისმგებლობის მიზნით, ხოლო გამოვლენილი დეფექტები არ აღმოიფხვრა მოსარჩელის მიერ. ამასთან, მის მიერ ვერ იქნა დადასტურებული, რომ დეფექტი არასწორი ექსპლუატაციით განხორციელდა. შესაბამისად, უსაფუძვლოა აპელანტის მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების თაობაზე (დეფექტების გარანტიასთან დაკავშირებით ნამსჯელია სუს-ს განჩინებაში Nას-1231-1151-17, 01.12.2017).

88. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

89. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

90. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

91. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „თ.ს–ის“ საკასაციო საჩივარი საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. შპს „თ.ს–ის“ (ს.კ:....) (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 01.11.2019-ში №945 საგადახდო დავალებით გადახდილი 5198.15 ლარის 70% – 3638.7 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

ლევან მიქაბერიძე

...