საქმე №ას-1553-2018 24 იანვარი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ.კ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.ა–ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ნ.ა–მა (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ.კ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) მიმართ და მოითხოვა მისთვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით 9200 ლარის, ხოლო მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით 15 000 ლარის დაკისრება.

2. სარჩელი ემყარება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2.1. მოსარჩელე 2011 წლის სექტემბრიდან მუშაობდა ქ-ა. უ–ის რუსეთის კვლევების ინსტიტუტში მეცნიერ მუშაკად, სადაც მისი ყოველთვიური, დარიცხული ხელფასი შეადგენდა 500 ლარს;

2.2. 2011 წლის 20 დეკემბრიდან მოპასუხემ, სოციალური ქსელის, „ფეისბუქის“ მეშვეობით დაიწყო მოსარჩელის ღირსებისა და პატივის შემლახველი ცნობების გავრცელება. აღნიშნული ცნობების გავრცელების გამო, მოსარჩელის მიმართ არაჯანსაღი და ნეგატიური დამოკიდებულება ჩამოყალიბდა, რის შედეგადაც იგი იძულებული გახდა პირადი განცხადების საფუძველზე დაეტოვებინა სამსახური;

2.3. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მის მიერ გავრცელებული ცნობების იმავე სოციალური ქსელის მეშვეობით უარყოფა;

2.4. დავის მიმდინარეობისას მოპასუხე კვლავ აგრძელებდა ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელებას, რაც, თავის მხრივ, შეუძლებელს ხდიდა ამავე პროფილის ორგანიზაციაში სამსახურის დაწყებას და ხელფასის სახით შემოსავლის მიღებას;

2.5. მოპასუხე სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგაც აგრძელებდა ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელებას, რის გამოც მოსარჩელის მიერ მიღებული ზომა ამ ცნობების უარყოფის დავალდებულების შესახებ, არ აღმოჩნდა საკმარისი მიღებული მორალური ტრავმის დასაკმაყოფილებლად;

2.6. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ზემოთხსენებულ საქმეზე 2014 წლის 09 იანვარს გამოიტანა საბოლოო გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა, რომ მოპასუხის მიერ მიზანმიმართულად ხორციელდებოდა მოსარჩელის სახელისა და პატივის შემლახველი ცნობების გავრცელება, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მოპასუხემ 2014 წლის 23 თებერვალს სოციალური ქსელის, „ოდნოკლასნიკების“ მეშვეობით კვლავ გამოაქვეყნა მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელი ცნობები, სადაც აღნიშნულია შემდეგი: მოპასუხემ გამოარკვია, რომ მისი უფროსი ძმა 2007 წლის 02 ივლისს სწორედ მოსარჩელეს მოუწამლავს, რის შედეგადაც იგი იმავე წლის 07 ივლისს გარდაიცვალა. 2014 წლის 06 აპრილს იმავე სოციალური ქსელის მეშვეობით მოპასუხემ საზოგადოებას მიაწოდა ინფორმაცია, რომ მოსარჩელემ 10 000 აშშ დოლარად შეუკვეთა მისი ოჯახის მკვლელობა;

2.7. მოსარჩელემ მოპასუხის ცილისმწამებლური განცხადებების გავრცელებით განიცადა მორალური ზიანი. ასევე, მას მიადგა მატერიალური ზიანი 9200 ლარის (23 თვის ხელფასი საშემოსავლო გადასახადის გარეშე) ოდენობით, რომელსაც იგი ხელფასის სახით მიიღებდა 2011 წლის დეკემბრიდან (გათავისუფლებიდან) 2013 წლის დეკემბრამდე (სამსახურის დახურვის დრომდე) პერიოდში.

3. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა შემდეგი:

3.1. მოსარჩელეს არანაირი მატერიალური ზიანი არ განუცდია, რაც შეეხება მორალურ ზიანს, მის მიერ მოთხოვნილი თანხის ოდენობა არ შეესაბამება არც კანონის მოთხოვნებს და არც სასამართლო პრაქტიკას;

3.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 24.05.2012წ. გადაწყვეტილებით არ დადგენილა, რომ მოსარჩელე იძულებული გახდა პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლებულიყო სამსახურიდან;

3.3. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება აღსრულებულია, რაც გულისხმობს, რომ ზიანის ანაზღაურება სახეზეა. ამასთან, მასში არ არის მითითებული, რომ მოპასუხე აგრძელებდა მოსარჩელის მიმართ ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელებას სასამართლო დავის მიმდინარეობისას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო აღნიშნულს მისცემდა შესაბამის შეფასებას. მოსარჩელეს არ გააჩნია მტკიცებულება იმისა, რომ მოპასუხემ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების შემდგომ კვლავ გამოაქვეყნა მასზე რაიმე ინფორმაცია.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა პატივისა და ღირსების შემლახავი ცნობების გავრცელებით მისთვის მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება 5000 ლარის ოდენობით; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. მხარეებმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინეს სააპელაციო საჩივრები. მოსარჩელემ მოითხოვა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოპასუხისათვის მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით - 9200 ლარის, ხოლო მორალური ზიანის ანაზღაურების მიზნით, დამატებით 5000 ლარის დაკისრება; მოპასუხემ მოითხოვა გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისთვის მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული 5000 ლარის შემცირება 1000 ლარამდე.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 17 მარტის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, დაუშვებლობის გამო.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

8. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სარჩელი მოპასუხის მიმართ და ამ უკანასკნელს დაევალა სოციალურ ქსელ Facebook-ში 2011 წლის 20 დეკემბერს, 2012 წლის 11 იანვარს და 2012 წლის 28 იანვარს მოსარჩელის მიმართ გავრცელებული ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარყოფა, ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, ამავე ქსელში შემდეგი სახით: ”თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით საქმეზე №2/1878-12 დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სარჩელი მოპასუხის მიმართ. 2011 წლის 20 დეკემბერს, 2012 წლის 11 იანვარს და 2012 წლის 28 იანვარს სოციალურ ქსელ Facebook-ში გავრცელებული ცნობები მიჩნეულ იქნას ცილისწამებად, მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელ და სახელის გამტეხ ქმედებად”;

8.2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2012 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილება, ხოლო, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 09 იანვრის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი;

8.3. სოციალური ქსელის, Facebook-ის მეშვეობით 2011 წლის 20 დეკემბერს მოპასუხემ საკუთარ ფეისბუქგვერდზე გაავრცელა შემდეგი განცხადება: ,,მოსარჩელემ 2007 წლის 02 ივლისს დილით მოწამლული მწვადები დაუტოვა თავისი შვილების მამას, დ.კ–ს და ბავშვები გააფრთხილა, რომ ეს ხორცი მათ არ ეჭამათ. დ. დილის 10:00 საათზე მივიდა მოსარჩელესთან სახლში, სამზარეულოში რომ შევიდა, შვილებმა უთხრეს: დედამ ღორის მწვადები დაგიტოვა და აბა, შენ იცი, დედას არ აწყენინო და ჭამეო. დ–მ შვილებსაც უთხრა: - დამიჯექით და ერთად ვჭამოთო. ნ–მ უპასუხა: მამა ხო იცი, მე ჭამა არ მინდა და ისედაც მარხვაზე ვარ, დ–მ ლ-გ–ც დაპატიჟა საჭმელად, რაზედაც მას დედისთვის მიცემული პირობის გამო უთქვამს უარი. დ–მ მარტო ჭამა ის მწვადი. ნ. საღამოს 6 საათისთვის დაბრუნდა სახლში, მაშინვე სახლში შევიდა, ტაფა ცარიელი რომ ნახა, გახარებია, ერთი რაც უკითხავს ბიჭისთვის: სიმართლე მითხარი, შენ ერთი ნაჭერი მაინც ხომ არ გიჭამია ამ ტაფიდანო? და არ გაბედო ჩემი მოტყუებაო. ეს ყველაფერი თვითონ ნ–მ და ლ-გ–მ მოგვიყვნენ ვახშმობისას 2007 წლის 13 სექტემბერს საღამოს 10:00 საათისთვის, დედამისიც, მოსარჩელეც სუფრაზე იჯდა ჩვენთან ერთად და მანაც დაადასტურა“;

8.4. სოციალური ქსელის, Facebook-ის მეშვეობით 2012 წლის 11 იანვარს მოპასუხემ საკუთარ ფეისბუქგვერდზე გააკეთა შემდეგი განცხადება: ,,2009 წლის 25 აპრილს დაყაჩაღების საქმეზე 30 წლით დაპატიმრებულია ი.ნ. ძე დ–ძე, მან არ აღიარა, რომ ეს საშინელება მოპასუხის რძლის - მოსარჩელის და მისი საყვარლის, ვ.ვ. ძე ო–ას დავალებული იყო, რომ მოპასუხის პირად ქონებას (5-7 მილიონ დოლარს) დაპატრონებოდნენ, რძალმა და მისმა საყვარელმა ვ–ამ წინასწარ მისცეს 20 000 დოლარი და ნახევარ მილიონ დოლარს დაპირდნენ 6 თვის გასვლის შემდეგ, როცა მოპასუხის ქონება მოსარჩელის ხელში გადავიდოდა“;

8.5. სოციალური ქსელის, Facebook-ის მეშვეობით 2012 წლის 28 იანვარს მოპასუხემ საკუთარ ფეისბუქგვერდზე გაავრცელა შემდეგი განცხადება: ,,2009 წლის 25 აპრილს დაყაჩაღების გათამაშებით მოპასუხის რძლის, მოსარჩელისგან დაქირავებულმა ,,არაკაცმა“ ი. დ–ძემ 20 000 დოლარად სასიკვდილოდ გამიმეტა მოპასუხე და ექვს თვენახევრის ორსული მეუღლე ე.გ–ი“;

8.6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებებში მითითებულია, რომ მოპასუხის მიერ გავრცელებული ფაქტები საზოგადოებაში აღქმულ იქნა რეალურად, მოსარჩელემ დაამტკიცა, რომ აღნიშნულ განცხადებებს მოჰყვა მისი რეპუტაციის დისკრედიტაცია. მოსარჩელე მუშაობდა პრეზიდენტის მრჩეველთა საბჭოში, მეცნიერ-მუშაკად კვლევით ინსტიტუტში, გავრცელებული ცნობების გამო სამსახურში შეიქმნა არაჯანსაღი დამოკიდებულება მის მიმართ, სტუდენტებში დაიწყო მითქმა-მოთქმა, რომ ის იყო მსუბუქი ყოფაქცევის, მკვლელი, იშლებოდა ლექციები, რასაც მან ორი კვირა გაუძლო, მაგრამ ბოლოს იძულებული გახდა წამოსულიყო სამსახურიდან. ამდენად, ზემოაღნიშნული განჩინებებით დადგენილია ის გარემოება, რომ გავრცელებული განცხადებებით გამოწვეული უარყოფითი რეზონანსის გამო მოსარჩელემ საკუთარი ინიციატივით შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა;

8.7. შპს „ქ-ა. უ–ის“ მიერ 2014 წლის 12 ივნისს გაცემული ცნობის თანახმად, მოსარჩელე ქ-ა. უ–ის რუსეთის კვლევების ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლად მუშაობდა 2011 წლის სექტემბრიდან 2011 წლის დეკემბრის ჩათვლით;

8.8. შპს სამედიცინო ცენტრ „ი–ას“ მიერ 2010 წლის 02 მარტს გაცემული ცნობის თანახმად, მოპასუხეს დადგენილი აქვს შესაძლებლობის შეზღუდვის სტატუსი: მკვეთრად გამოხატული, მესამე ხარისხის; მ. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს 2011 წლის 25 თებერვლის ცნობის თანახმად, ვ-გ გ. ძე კ–ი არის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვი, ვადით - 2027 წლის 01 მაისამდე; სამედიცინო სოციალური ექსპერტიზის 2000 წლის 04 მაისის დასკვნის თანახმად, ი. ვ ძე კ–ს (მოპასუხის ძმა) მინიჭებული აქვს შესაძლებლობის შეზღუდვის პირველი ჯგუფი, უვადოდ, არის ბავშვობიდან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე. ამდენად, ზემოაღნიშნული სამედიცინო ცნობებით დასტურდება, რომ მოპასუხეს აქვს მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსი. ამასთან, მხარეებს შორის სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ მოპასუხესთან ერთად ცხოვრობენ მისი არასრულწლოვანი შვილი და სრულწლოვანი ძმა, რომლებსაც აქვთ ჯანმრთელობის მნიშვნელოვანი პრობლემები. მოპასუხესთან, ასევე, ცხოვრობს პენსიონერი დედა;

8.9. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ინფორმაციის თანახმად, მოპასუხე არის თბილისში, ........ მდებარე 179,02 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართის მესაკუთრე, რომელიც გაქირავებული ჰქონდა 2017 წლის 01 მაისამდე, ქირის ოდენობა შეადგენდა თვეში - 1300 აშშ დოლარს. მოპასუხის საკუთრებაშია, ასევე, თბილისში, ..... მდებარე 247,99 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი, რომლის იჯარის საფასური შეადგენდა თვეში - 2000 აშშ დოლარს, ხელშეკრულების ვადა ამოიწურა 2016 წლის 01 იანვარს;

8.10. მოპასუხემ 2012 წლის 27 სექტემბერს Facebook-ის მეშვეობით, ასევე, 2014 წლის 23 თებერვალს და 06 აპრილს „ოდნოკლასნიკის“ მეშვეობით გაავრცელა განცხადებები მოსარჩელის მიმართ, რასაც მოსარჩელე მიიჩნევს ცილისმწამებლურად, კერძოდ: 2014 წლის 23 თებერვალს სოციალურ ქსელში - „ოდნოკლასნიკები“ მოპასუხემ გააკეთა შემდეგი შინაარსის განცხადება: „ დღეს ჩემი გარდაცვლილი ძმის, დ–ს ბიჭის ლ-გ–ს 21-ე დაბადების დღეა. ჩემს ძმისშვილს 2008 წლის მერე პირადად ვეღარ ვულოცავ დაბადების დღეს მისი უღირსი დედის, მოსარჩელის გამო, რადგან როგორც 2009 წლის 25 აპრილს ჩემ პირად ოჯახზე თავდასხმიდან გამომდინარე გავარკვიე, ჩემი უფროსი ძმა დ. 2007 წლის 2 ივლისს სწორედ მოსარჩელეს მოუწამლავს და 7 ივლისს გარდაიცვალა; 2014 წლის 06 აპრილს სოციალურ ქსელში - „ოდნოკლასნიკები“ მოპასუხემ გააკეთა შემდეგი შინაარსის განცხადება: „ამ სურათზეა ჩემი ახალ შექმნილი ოჯახის ამოსაწყვეტად ჩემივე უღირსი რძლის მოსარჩელის მიერ 10 000 დოლარად დაქირავებული არაკაცი ი.ნ. ძე დ–ძე. ფუი შენს კაცობას ი.ნ. ძე დ–ძე, რომ სასიკვდილოდ გაგვიმეტე მეც და ჩემი 6 თვენახევრის ორსული მეუღლე ე.დ. ასული გ–ი, რომელიც ცოცხალი გადარჩა და პატარა 6 თვენახევრის სიყვარულის ნაყოფი ვ-გ–ც საკეისროთი ცოცხალი ამოიყვანეს. მაგრამ ჩემი ე.გ–ი დღესაც აზროვნება დაუბრუნებელი ცოცხლობს „ცოცხალი მცენარის“ სტატუსით. ფუ შენ ადამიანობას. რას გვერჩოდი, რა დაგაკელით? სიყვარულის და პატივისცემის მეტი ხომ არაფერი გამიკეთებია შენთვის და შენი ოჯახისთვის?“;

8.11. მოსარჩელემ მოპასუხის მიერ 2012 წლის 27 სექტემბერს, 2014 წლის 23 თებერვალს და 2014 წლის 06 აპრილს გავრცელებული განცხადებების შესახებ სასამართლოში სარჩელი აღძრა 2014 წლის 17 ოქტომბერს, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-19 მუხლით გათვალისწინებული ვადის (განცხადების გაცნობიდან 100 დღე) დარღვევით, რის გამოც, ამ განცხადებების ნაწილში სარჩელი ხანდაზმულია.

9. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებდა მოპასუხის მიერ მორალური ზიანის მიყენების ფაქტს. მოსარჩელემ დაასაბუთა მოთხოვნის საფუძვლიანობა, მან დაამტკიცა, რომ აღნიშნულ განცხადებებს მოჰყვა მისი რეპუტაციის დისკრედიტაცია, კერძოდ, მოსარჩელე მუშაობდა პრეზიდენტის მრჩეველთა საბჭოში, მეცნიერ-მუშაკად კვლევით ინსტიტუტში, თუმცა, გავრცელებული ცნობების გამო სამსახურში შეიქმნა არაჯანსაღი დამოკიდებულება მის მიმართ, სტუდენტებში დაიწყო მითქმა-მოთქმა, რომ ის იყო მსუბუქი ყოფაქცევის, მკვლელი, იშლებოდა ლექციები, რასაც მოსარჩელემ ორი კვირა გაუძლო, მაგრამ ბოლოს იძულებული გახდა წამოსულიყო სამსახურიდან.

10. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, არ არსებობდა მოპასუხისათვის დაკისრებული თანხის შემცირების საფუძვლები. სასამართლოს განმარტებით, სწორედ მოპასუხისა და მისი ოჯახის წევრების მძიმე ჯანმრთელობისა და მატერიალური მდგომარეობის, დამოუკიდებლად სტაბილური შემოსავლის მიღების შეუძლებლობის გამო მიიჩნია სასამართლომ მიზანშეწონილად მისთვის სარჩელით მოთხოვნილი 15 000 ლარის ნაცვლად 5 000 ლარის დაკისრება.

11. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ. მან მოითხოვა განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისთვის მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული 5000 ლარის შემცირება 1000 ლარამდე.

12. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების შემდეგ საფუძვლებზე:

12.1. მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული თანხა უნდა განისაზღვროს გონივრულობისა და სამართლიანობის საფუძველზე. დაკისრებულმა თანხამ არ უნდა გამოიწვიოს მოპასუხის გაკოტრება, აღნიშნული არ უნდა გახდეს მისი უკიდურესი მატერიალური გაჭირვების მიზეზი;

12.2. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ნამსჯელია, რომ სადავო კომენტარები გაკეთდა ფეისბუქის საშუალებით, ისინი არ გავრცელებულა მასობრივი ინფორმაციის ისეთი საშუალებით, როგორიც არის პრესა და ტელევიზია. შესაბამისად, მისი შინაარსი გასაცნობად ხელმისაწვდომი არ გამხდარა საზოგადოების ფართო წრისათვის;

12.3. მართალია, მოპასუხის საკუთრებაში ირიცხება რამდენიმე უძრავი ქონება და მას გააჩნია შემოსავალი, თუმცა, გასათვალისწინებელია მისი და მისი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის მდგომარეობა. მოპასუხესთან ერთად ცხოვრობს მისი არასწრულწლოვანი შვილი, სრულწლოვანი ძმა და დედა, რომლებიც, ასევე, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირები არიან და მუდმივად ესაჭიროებათ სამედიცინო მეთვალყურეობა და შესაბამისი ფინანსური ხარჯი. ამასთან, მოპასუხეს და მისი ოჯახის წევრებს ჯანმრთელობის მდგომარობის გამო დამოუკიდებლად სტაბილური შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა არ აქვთ. აღნიშნული გარემოებები იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ მოპასუხის მატერიალური მდგომარეობა მძიმედ შეფასდეს;

12.4. გაქირავებული (იჯარით გაცემული) უძრავი ქონება, რომლის ქირავნობის ფასი დღეისათვის საკმაოდ შემცირებულია, მოპასუხის შემოსავლის ძირითადი წყაროა, თუმცა, მისი და მისი ოჯახის წევრების მკურნალობისა და რეაბილიტაციისათვის საჭიროა მნიშვნელოვანი ფინანსური ხარჯი, რასაც მოპასუხის შემოსავალი ვერ წვდება. აღნიშნული მიზეზით მოპასუხემ ერთ-ერთი უძრავი ქონება იპოთეკით დატვირთა, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა;

12.5. სააპელაციო სასამართლომ საქმეს არ დაურთო მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდებოდა მისი გასავალი და ის აუცილებელი ხარჯები, რაც მისი და მისი ოჯახის წევრებისათვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია;

12.6. არსებობს ახალი ფაქტობრივი გარემოება - უძრავი ქონება, მდებარე: ...., ფართი 247,99 კვ.მ., ს.კ. ..... ამჟამად დაცარიელებულია და მისგან მოპასუხე არანაირ შემოსავალს აღარ იღებს. ხელშეკრულება დადებული იყო 2018 წლის 22 ივნისის ჩათვლით და შეწყდა ამ ვადის დასრულებისთანავე.

13. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 08 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

14. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს.

15. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მოპასუხისათვის დაკისრებული თანხის მართლზომიერება.

17. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებს ჩვეულებრივ, შესაძლოა, თან ახლდეს მორალური, სულიერი განცდები, მაგრამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე [არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით], სამოქალაქო პასუხისმგებლობა დასაშვებია მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ე.ი კანონი პირდაპირ განსაზღვრავს, თუ რომელი სიკეთის ხელყოფის შემთხვევაში შეუძლია დაზარალებულს, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. დასახელებული ნორმის მიზანია, შეამციროს, შეზღუდოს ამ ნორმით გათვალისწინებული შედეგის დაუსაბუთებელი გაფართოება, რათა უზრუნველყოფილი იქნეს სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა და წესრიგი (იხ. სუსგ საქმე №ას-660-660-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი).

18. სამართლის მიერ დაცულ ერთ-ერთ სიკეთეს, რომლის ხელყოფის შედეგად დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება, წარმოადგენს - პირადი არაქონებრივი უფლებები. აღნიშნული უფლებების დარღვევისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურებას ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი. დასახელებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პირს უფლება აქვს სასამართლოს მეშვეობით, კანონით დადგენილი წესით დაიცვას საკუთარი პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა ან საქმიანი რეპუტაცია შელახვისაგან. იმავე მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით, ამ მუხლით გათვალისწინებული სიკეთის დაცვა ხორციელდება მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა. ბრალეული ხელყოფის შემთხვევაში უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს ზიანის, მათ შორის, არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც. ამასთან, მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად.

19. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-2 ნაწილის ჩანაწერი - „კანონით დადგენილი წესით“ გულისხმობს, როგორც საკუთრივ სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლს, ასევე, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ სპეციალურ კანონს, რომელიც საქართველოში ძალაშია 2004 წლის 16 ივლისიდან და რომლითაც ახლებურად მოწესრიგდა მე-18 მუხლით გათვალისწინებული სიკეთის დაცვა და ნორმის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული უფლებების რეალიზაცია.

20. „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13 მუხლის თანახმად, პირს ეკისრება სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობა კერძო პირის ცილისწამებისათვის, თუ მოსარჩელე სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ მოპასუხის განცხადება შეიცავს არსებითად მცდარ ფაქტს უშუალოდ მოსარჩელის შესახებ და ამ განცხადებით მოსარჩელეს ზიანი მიადგა. იმავე კანონის მე-17 მუხლის პირველი და მესამე პუნქტების შესაბამისად, ცილისწამებასთან დაკავშირებით მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფორმით ცნობის გამოქვეყნება სასამართლოს გადაწყვეტილების შესახებ. ხოლო, თუ მოპასუხე კანონით დადგენილ ვადაში განახორციელებს შესწორებას ან უარყოფას, მაგრამ შესწორების ან უარყოფის გამოქვეყნება არ არის საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის, მოპასუხეს შეიძლება დაეკისროს მოსარჩელისათვის მიყენებული ქონებრივი ან/და არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება.

21. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სარჩელი მოპასუხის მიმართ და ამ უკანასკნელს დაევალა სოციალურ ქსელ Facebook-ში 2011 წლის 12 დეკემბერს, 2012 წლის 11 იანვარს და 2012 წლის 28 იანვარს მოსარჩელის მიმართ გავრცელებული ცილისმწამებლური ინფორმაციის უარყოფა, ამ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, ამავე ქსელში შემდეგი სახით: ”თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით საქმეზე №2/1878-12 დაკმაყოფილდა მოსარჩელის სარჩელი მოპასუხის მიმართ. 2011 წლის 12 დეკემბერს, 2012 წლის 11 იანვარს და 2012 წლის 28 იანვარს სოციალურ ქსელ Facebook-ში გავრცელებული ცნობები მიჩნეულ იქნას ცილისწამებად, მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელ და სახელის გამტეხ ქმედებად” (აღნიშნული განცხადებების შინაარსი დეტალურად იხ. წინამდებარე გადაწყვეტილების 8.3, 8.4 და 8.5 პუნქტებში). აღნიშნული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

22. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად [მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებსაც თუმცა ემყარება მათი მოთხოვნები, თუ შესაგებელი, მაგრამ დამტკიცებას არ საჭიროებენ. ესენია: ფაქტები, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ], ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს განსახილველი დავის მიმართ აქვს პრეიუდიციული მნიშვნელობა (24.05.2012წ. გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული და აღნიშნული საქმის განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობდნენ), შესაბამისად, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხის მიერ 2011 წლის 20 დეკემბერს, 2012 წლის 11 და 28 იანვარს მოსარჩელის შესახებ გავრცელებული ინფორმაცია წარმოადგენს ცილისწამებას, მტკიცებას აღარ საჭიროებს. კერძო პირის ცილისწამებისთვის კი, როგორც ზემოთ აღინიშნა, „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი ითვალისწინებს მორალური ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობას (მე-17 მუხლის მე-3 პუნქტი). ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მიზანშეწონილად ჩათვალეს მოპასუხისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება, შესაბამისად, მიიჩნიეს, რომ მოპასუხის მიერ ცილისმწამებლური ცნობების უარყოფის გამოქვეყნება არ იყო საკმარისი ცილისწამებით მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ჯეროვანი ანაზღაურებისათვის. ეს გარემოება მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია. იგი სადავოდ ხდის მხოლოდ მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული თანხის ოდენობას.

23. რაც შეეხება მორალური ზიანის ოდენობას, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ „სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ“ საქართველოს კანონი არ ითვალისწინებს მორალური ზიანის გამოთვლის წესს. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების წესს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი (რომელიც ადგენს მორალური ზიანის ანაზღაურების ზოგად წესს). აღნიშნული მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ადამიანის პიროვნული ღირებულებების ხელყოფის ფაქტის შემთხვევაში მორალური ზიანის შინაარსსა და მოცულობას (რომელსაც არ გააჩნია მატერიალური გამოხატულება) განსაზღვრავს გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ეს საკითხი სასამართლოს შეფასებითი მსჯელობის საგანია და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, თავად შემთხვევის ინდივიდუალობისა და თავისებურების გათვალისწინებით უნდა გადაწყდეს (იხ. სუსგ საქმე №ას-645-2019, 26 ივლისი, 2019 წელი).

24. მორალური ზიანის მოცულობის შეფასებისას მნიშვნელობა ენიჭება გარკვეული სოციალური ფაქტორების გათვალისწინებას. ფულადი კომპენსაცია ამ შემთხვევაში უზრუნველყოფს იმ დადებით ემოციას, რომელიც ეხმარება დაზარალებულს, სრულფასოვნად ჩაერთოს სოციალურ ურთიერთობებში. ეს ის შედეგია, რომელიც საბოლოოდ ითვალისწინებს მორალური ზიანის კომპენსაციას და არა ხელყოფილი უფლების რესტიტუციას. მორალური ზიანის შეფასებისას შეუძლებელია ეკვივალენტური პრინციპის გამოყენება, რადგან სულიერი ტანჯვის კომპენსირება სრულად შეუძლებელია. მორალური ზიანის ანაზღაურება უნდა იყოს ადეკვატური და შეესაბამებოდეს ამ პასუხისმგებლობის განსაზღვრის ყველა წინაპირობებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-370-352-2013, 08 ნოემბერი, 2013 წელი).

25. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ ფიზიკური და ზნეობრივი ტანჯვის ხასიათი უნდა შეფასდეს ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოებების, ასევე, დაზარალებულის ინდივიდუალური თავისებურებების გათვალისწინებით (მაგ., ასაკი, ფიზიკური მდგომარეობა), აგრეთვე სხვა გარემოებათა გათვალისწინებით, რომლებიც ადასტურებს, თუ რა სიმძიმის ტანჯვა გადაიტანა დაზარალებულმა. მორალური ზიანი სახეზეა, როდესაც სახეზეა ადამიანის ფსიქიკის სფეროში ნეგატიური ცვლილების არსებობა, რაც გამოიხატება ფიზიკურ და ზნეობრივ ტანჯვაში. ზიანის ანაზღაურებისას გადამწყვეტ როლს ასრულებს ზიანი სიმძიმე. მსუბუქი სულიერი განცდები, მსგავსად მსუბუქი ფიზიკური ტკივილისა, მხედველობაში არ მიიღება, ხოლო როდესაც ადგილი აქვს ისეთ ზიანს, რომლის დროსაც, როგორც წესი, მოსალოდნელია მძიმე ფსიქიკური განცდები, სულიერი ტანჯვა, და ა. შ. მოქმედებს ე.წ. მორალური ზიანის პრეზუმფცია და ზიანის მიმყენებლის მიერ საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ აღნიშნულმა პირმა მძიმე სულიერი ტკივილი განიცადა (იხ. სუსგ №ას-660-660-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი; №ას-669-2019, 11 ივლისი, 2019 წელი).

26. მორალური ზიანის ანაზღაურებას აკისრია სამი ფუნქცია: პირველი - დააკმაყოფილოს დაზარალებული; მეორე - ზემოქმედება მოახდინოს ზიანის მიმყენებელზე; მესამე - თავიდან აიცილოს პიროვნული უფლებების ხელყოფა სხვა პირების მიერ. არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურება მიზნად არ ისახავს მიყენებული ზიანის სრულ რესტიტუციას, რადგან მიყენებულ ზიანს ფულადი ექვივალენტი არ გააჩნია და შეუძლებელია მისი სრული კომპენსაცია. მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და სამართლიანი. მორალური ზიანის ანაზღაურების ოდენობის განსაზღვრა ხდება ზიანის მიმყენებლის ქონებრივი მდგომარეობის, დაზარალებულის ბრალის ხარისხის და სხვა კონკრეტულ გარემოებათა გათვალისწინებით. მორალური ზიანისათვის ფულადი კომპენსაციის ოდენობა არ უნდა იყოს უზომოდ გაზრდილი და არ უნდა მოწყდეს რეალობას, მისი მიზანი არ უნდა იყოს მოპასუხის დასჯა. მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ხელყოფის ხასიათი, მისი გავლენა პირის არამატერიალურ სიკეთეზე (იხ. სუსგ №ას-660-660-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი, №ას-1040-2018, 26 ივლისი, 2019 წელი).

27. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს: დადგენილია, რომ მოპასუხე წარმოადგენს შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირს (შრომისუნარიანობის შეზღუდვა მე-3 ხარისხის), მასთან ერთად ცხოვრობს მისი არასრულწლოვანი შვილი, რომელიც, ასევე, არის შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირი, ვადით - 2027 წლის 01 მაისამდე, სრულწლოვანი ძმა, რომელსაც მინიჭებული აქვს შესაძლებლობის შეზღუდვის პირველი ჯგუფი (უვადოდ) და პენსიონერი დედა; დადგენილია, ასევე, რომ მოპასუხეს საკუთრებაში აქვს თბილისში, .......... N90-ში მდებარე 179,02 კვ.მ. და 247,99 კვ.მ. არასაცხოვრებელი ფართი, რომლის გაქირავებითაც იღებს გარკვეულ შემოსავალს; ამასთან, აღსანიშნავია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 24 მაისის გადაწყვეტილებით, მოპასუხის მიერ 2011 წლის 20 დეკემბერს, 2012 წლის 11 იანვარს და 2012 წლის 28 იანვარს სოციალურ ქსელ Facebook-ში გავრცელებული ცნობები მიჩნეულ იქნა ცილისწამებად, მოსარჩელისათვის ზიანის მიმყენებელ და სახელის გამტეხ ქმედებად; აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ მოსარჩელე მუშაობდა პრეზიდენტის მრჩეველთა საბჭოში, მეცნიერ-მუშაკად კვლევით ინსტიტუტში, გავრცელებული ცნობების გამო სამსახურში შეიქმნა არაჯანსაღი დამოკიდებულება მის მიმართ, სტუდენტებში დაიწყო მითქმა-მოთქმა, რომ ის იყო მსუბუქი ყოფაქცევის, მკვლელი, იშლებოდა ლექციები, რასაც მან ორი კვირა გაუძლო, მაგრამ ბოლოს იძულებული გახდა წამოსულიყო სამსახურიდან. მოსარჩელემ დაამტკიცა, რომ აღნიშნულ განცხადებებს მოჰყვა მისი რეპუტაციის შელახვა.

28. ამრიგად, ერთი მხრივ, დადასტურებულია მოპასუხის მიერ მოსარჩელის მიმართ ცილისმწამებლური ცნობების გავრცელების ფაქტი, რამაც გამოიწვია ამ უკანასკნელის პატივისა და ღირსების შელახვა, თუმცა, მეორე მხრივ, გასათვალისწინებელია მოპასუხის ქონებრივი მდგომარეობა, კერძოდ მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხეს საკუთრებაში გააჩნია უძრავი ქონება, საიდანაც იღებს შემოსავალს, მნიშვნელოვანი ყურადღება უნდა მიექცეს მოსარჩელისა და მისი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობის მდგომარეობას, რის გამოც ისინი შესაძლოა პერიოდულად ან/და მუდმივად საჭიროებდნენ დამატებით ხარჯებს, მაგალითად მკურნალობის ან/და რეაბილიტაციისათვის. გარდა ამისა, მოპასუხე, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოკლებულია შესაძლებლობას სრულყოფილად დასაქმდეს და ჰქონდეს სტაბილური შემოსავალი. საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, ერთადერთი შემოსავლის წყარო, რაც მოპასუხეს გააჩნია, არის უძრავი ქონების გაქირავებით მიღებული შემოსავალი.

29. ზემოაღნიშნული გარემოებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ასევე, მორალური ზიანის ფუნქციისა და მისი პრევენციული ბუნების გათვალისწინებით, სასამართლო მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად გონივრულ და სამართლიან ოდენობად მიიჩნევს 3000 ლარს. შესაბამისად, მოპასუხეს სწორედ ამ ოდენობით უნდა დაეკისროს მორალური ზიანის ანაზღაურება.

30. კასატორმა საკასაციო საჩივარში მიუთითა, რომ მისი კუთვნილი უძრავი ქონება, მდებარე: .......... ქ. N90, ფართი 247,99 კვ.მ., ს.კ. ...... ამჟამად დაცარიელებულია და მისგან მოპასუხე არანაირ შემოსავალს აღარ იღებს. აღნიშნული წარმოადგენს ახალ გარემოებას, რომელზეც არ ყოფილა მსჯელობა ქვედა ინსტანციის სასამართლოებში. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მასზე ვერ იმსჯელებს (სსსკ-ის 407-ე მუხლი). საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს. მისი მსჯელობის საგანია მხოლოდ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასება.

31. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. იმავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ არ არსებობს ამგვარი საფუძვლები და არ არის საჭირო მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა, შესაბამისად საკასაციო პალატა უფლებამოსილიას თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება.

32. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. იმავე კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული.

33. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინება და სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს პატივისა და ღირსების შემლახავი ცნობების გავრცელებით მისთვის მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება 3 000 ლარის ოდენობით.

34. რაც შეეხება მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად, მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს მხარის მითითება, რომ მისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ. ამგვარი მტკიცებულებები მოცემული დავის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანი ვერ გახდება. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. დასახელებული სამართლებრივი ნორმებიდან გამომდინარე, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (შპს „ს“-ს დირექტორის ხ.ხ–ის მიერ 2017 წლის 13 ნოემბერს გაცემული ცნობა №163 და ცნობა №164; 2018 წლის 16 იანვრის ანგარიშ-ფაქტურა №9; საგადახდო დავალება №52; ფოტოსურათების ასლები; გადახდის ქვითრები; ექიმ ბ–ის სამედიცინო ცენტრის კონსულტაციის ბარათი; 2018 წლის 12 თებერვლის გადახდის დავალება; „SOLO” გადარიცხვის დოკუმენტი; ანგარიშიდან ამონაწერი; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან; ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართობის იჯარის შესახებ; ხელშეკრულება გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ №6401106-ა; საკრედიტო ხელშეკრულება №6401106-ა-6401106) მთლიანობაში „133“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 260-324; 338-405); ასევე, მოსარჩელესაც უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (იპოთეკის ხელშეკრულება №893903-3; შეთანხმება იპოთეკის ხელშეკრულებაში №893903-3 ცვლილებების შეტანის შესახებ; სს „თ.ბ–ის“ ....... მოედნის სერვის ცენტრის დირექტორის დ.წ–ძის 2012 წლის 11 აპრილის №01/124-11 წერილი; სს „თ.ბ–ის“ საბურთალოს ფილიალის გაყიდვების კოორდინატორის ვ.ს–ძის 2017 წლის 6 ოქტომბრის №172/124-02 წერილი; ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართობის იჯარის შესახებ; ქირავნობის ხელშეკრულება; ცვლილება 2015 წლის 24 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებაში; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან (ს/კ: ......); იჯარის ხელშეკრულება; 23/07/2018 წლის იჯარის ხელშეკრულების დანართი №1; სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან (ს/კ: .....)) მთლიანობაში „35“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 424-458).

35. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. იმავე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად, ამ მუხლში აღნიშნული წესები შეეხება აგრეთვე სასამართლო ხარჯების განაწილებას, რომლებიც გასწიეს მხარეებმა საქმის სააპელაციო და საკასაციო ინსტანციებში წარმოებისას. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

36. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს მიერ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით გაწეული ხარჯები და სახელმწიფო ბაჟი, რომელთა გადახდისაგან განთავისუფლებული იყო მოსარჩელე, გადახდება მოპასუხეს ბიუჯეტის შემოსავლის სასარგებლოდ, მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელიც დაკმაყოფილებულია.

37. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობა შეადგენდა ჯამში 24 200 ლარს (მატერიალური ზიანის ასანაზღაურებლად 9200 ლარი და მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად 15 000 ლარი). სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, 3000 ლარის მოთხოვნის ნაწილში, ანუ დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნის 12,4 %, შესაბამისად ვინაიდან მოსარჩელის მიერ სარჩელზე გადახდილი იყო სახელმწიფო ბაჟი - 726 ლარი (იხ. ტ. I. ს.ფ. 68-69,115-118), მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 90,02 ლარის (726 ლარის 12,4%) გადახდა, ამ უკანასკნელის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.

38. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი. მან მოითხოვა მისთვის მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული 5000 ლარის 1000 ლარამდე შემცირება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოში დავის საგანი იყო 4000 ლარი, საიდანაც სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა 2000 ლარის ნაწილში (5000 ლარს - 3000 ლარი), ანუ დავის საგნის 50%. შესაბამისად, ვინაიდან მოპასუხე გათავისუფლებული იყო სააპელაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 80 ლარის (4000 ლარის 4% შეადგენს 160 ლარს, ხოლო 160 ლარის 50% 80 ლარს) გადახდა.

39. მოპასუხემ სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე წარადგინა საკასაციო საჩივარი. მან მოითხოვა მისთვის მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად დაკისრებული 5000 ლარის 1000 ლარამდე შემცირება. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოში დავის საგანი იყო 4000 ლარი, საიდანაც საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა 2000 ლარის ნაწილში (5000 ლარს - 3000 ლარი), ანუ დავის საგნის 50%. შესაბამისად, ვინაიდან მოპასუხე გათავისუფლებული იყო საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 150 ლარის (4000 ლარის 5% შეადგენს 200 ლარს, თუმცა, სსსკ-ის 39-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრისათვის სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5%-ს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა, რომლის 50% შეადგენს 150 ლარს) გადახდა.

40. ამდენად, საბოლოო ჯამში, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 90,02 ლარის გადახდა, ხოლო მოსარჩელეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 230 ლარის (80 ლარს+150 ლარი) გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა

1. გ.კ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. ნაწილობრივ გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 24 აპრილის განჩინება;

3. ნ.ა–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. გ.კ–ს ნ.ა–ის სასარგებლოდ დაეკისროს პატივისა და ღირსების შემლახავი ცნობების გავრცელებით მისთვის მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურება 3 000 (სამი ათასი) ლარის ოდენობით;

5. გ.კ–ს (პ/ნ:.....) ნ.ა–ის (პ/ნ: .....) სასარგებლოდ დაეკისროს 90 (ოთხმოცდაათი) ლარისა და 02 თეთრის გადახდა ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად;

6. ნ.ა–ს (პ/ნ: ......) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150) დაეკისროს 230 (ორას ოცდაათი) ლარის გადახდა;

7. გ.კ–ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (შპს „ს“-ს დირექტორის ხ.ხ–ის მიერ 2017 წლის 13 ნოემბერს გაცემული ცნობა №163 და ცნობა №164; 2018 წლის 16 იანვრის ანგარიშ-ფაქტურა №9; საგადახდო დავალება №52; ფოტოსურათების ასლები; გადახდის ქვითრები; ექიმ ბ–ის სამედიცინო ცენტრის კონსულტაციის ბარათი; 2018 წლის 12 თებერვლის გადახდის დავალება; „SOLO” გადარიცხვის დოკუმენტი; ანგარიშიდან ამონაწერი; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან; ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართობის იჯარის შესახებ; ხელშეკრულება გენერალური საკრედიტო ხაზის შესახებ №6401106-ა; საკრედიტო ხელშეკრულება №6401106-ა-6401106) მთლიანობაში „133“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 260-324; 338-405);

8. ნ.ა–ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (იპოთეკის ხელშეკრულება №893903-3; შეთანხმება იპოთეკის ხელშეკრულებაში №893903-3 ცვლილებების შეტანის შესახებ; სს „თ.ბ–ის“ ....... მოედნის სერვის ცენტრის დირექტორის დ.წ–ძის 2012 წლის 11 აპრილის №01/124-11 წერილი; სს „თ.ბ–ის“ საბურთალოს ფილიალის გაყიდვების კოორდინატორის ვ.ს–ძის 2017 წლის 6 ოქტომბრის №172/124-02 წერილი; ხელშეკრულება არასაცხოვრებელი ფართობის იჯარის შესახებ; ქირავნობის ხელშეკრულება; ცვლილება 2015 წლის 24 დეკემბრის ქირავნობის ხელშეკრულებაში; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან (ს/კ: ......); იჯარის ხელშეკრულება; 23/07/2018 წლის იჯარის ხელშეკრულების დანართი №1; სანოტარო მოქმედების რეგისტრაციის ნომერი; ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან (ს/კ: .......)) მთლიანობაში „35“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 424-458);

9. საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე