საქმე №ას-1098-1018-2017 30 ივლისი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა(ა)იპ „უ.ს–ე“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ვ–ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 10 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ა(ა)იპ ,,უ.ს–ესა“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) და შპს ,,ვ–ს“ (შემდგომში - „მოპასუხე“) შორის 2014 წლის 26 მარტს ნასყიდობის №EWMI-1109-1 ხელშეკრულება დაიდო. ხელშეკრულების ობიექტი იყო სატელევიზიო სტუდიური აღჭურვილობის შესყიდვა თანმდევი მომსახურებით. აღნიშნული ხელშეკრულების დანართის პირველი პუნქტით განსაზღვრულ შესყიდვის ობიექტს მობილური ვიდეოსტუდია DATAVIDEO HS-2000 წარმოადგენდა. ხელშეკრულების დანართში მითითებული იყო როგორც მოდელი, ასევე მისი ტექნიკური მახასიათებლები (ტ.1. ს. ფ. 21-32).

2. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 26 მარტს დადებული №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების 8.2. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის, არაჯეროვნად შესრულების ან შესრულების ვადის გადაცილებისათვის მიმწოდებელს ეკისრება პირგასამტეხლოს გადახდა, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ხელშეკრულების ღირებულების 0,03%-ის ოდენობით, ხოლო თუ ადგილი აქვს ვალდებულების ნაწილის შეუსრულებლობას, პირგასამტეხლო შეადგენს ვალდებულების შეუსრულებელი ნაწილის 0,05%-ს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

3. მხარეთა ახსნა-განმარტების თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტექნიკა მოპასუხემ ვადის გადაცილებით ჩამოიტანა, რის გამოც, მოსარჩელემ მას პირგასამტეხლო 525,16 ლარის ოდენობით დაარიცხა.

4. 2014 წლის ოქტომბერში მოსარჩელის მიერ მობილური ვიდეოსტუდიის - DATAVIDEO HS-2000 Hand Carried studio-ს გამოყენებისას, აღმოჩნდა, რომ ნივთს გააჩნდა ტექნიკური წუნი. აღნიშნულის გამო, ნივთი მიტანილ იქნა დატავიდეოს სერვისცენტრში - შპს ,,ი–ში“, სადაც კამერებთან ერთად მობილური ვიდეოსტუდიის სისტემური შემოწმება მოხდა. შემოწმების შედეგად, ვიდეოსტუდიას შემდეგი სახის ხარვეზები აღმოაჩნდა: კამერების შეერთებისას კამერის მონიტორზე შეინიშნებოდა სტრიქონების ამოვარდნა (კადრის ჰორიზონტალური ჭრა), ყურმილში აუდიო სიგნალი დამახინჯებით ისმოდა (სავარაუდოდ დაზიანებული იყო გაძლიერების წინაკასკადი). აღნიშნულთან დაკავშირებით 2014 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ნივთის დეფექტის შესახებ აქტი გაფორმდა, რომლითაც მხარეებმა შესასყიდი ობიექტის ქარხნული წუნი დაადასტურეს (ტ.1. ს.ფ. 38).

5. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს დაიდო შეთანხმება, რომლის თანახმად შემსყიდველი დაუბრუნებდა მომწოდებელს ამ ხელშეკრულების საფუძველზე შესყიდულ ვიდეოსტუდია DATAVIDEO HS-2000-ს, იმ პირობით, რომ მომწოდებელი მწარმოებლისაგან ახალ ვიდეოსტუდიას შეიძენდა (შესაბამისი ახალი სერიული ნომრით), რომლის ტექნიკური მახასიათებლები №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების დანართის პირველი პუნქტით იყო განსაზღვრული და არაუმეტეს 1 (ერთი) თვის ვადაში შემსყიდველს მიაწოდებდა. შეთანხმება შესრულებულად ჩაითვლებოდა მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ (ტ. 1. ს. ფ. 39).

6. მოპასუხე მხარეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მობილური ვიდეოსტუდიის ღირებულება 12 770 ლარს შეადგენდა.

7. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს გაფორმებული შეთანხმებით გათვალისწინებული პირობები არ შესრულდა.

8. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა:

8.1. მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 12770 ლარის გადახდის დაკისრება;

8.2. მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 2014 წლის 19 ნოემბერს დადებული შეთანხმების დარღვევისათვის პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრება, ჩამოსატანი ვიდეოსტუდიის ღირებულების 0,05%-ის ოდენობით, რაც თითოეული ვადაგადაცილებული დღისათვის შეადგენს 6,38 ლარს, 2014 წლის 20 დეკემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (მოსარჩელემ აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა დააზუსტა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში და მისი განმარტებით, ვინაიდან მოპასუხემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შესაბამისად დაკისრებული თანხა 2016 წლის 8 სექტემბერს აანაზღაურა, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს სახით 3946 ლარის დაკისრება 2014 წლის 20 დეკემბრიდან 2016 წლის 8 სექტემბრამდე პერიოდზე);

8.3. მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ აუდიო კაბელების ღირებულების - 120 ლარის გადახდის დაკისრება;

8.4. მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 2014 წლის 26 მარტს დადებული ხელშეკრულების დარღვევისათვის პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრება, ჩამოსატანი ვიდეოტექნიკის ღირებულების 0,05%-ის ოდენობით ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის, რაც შეადგენს 525,16 ლარს;

8.5. მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ ეროვნულ ვალუტასთან მიმართებაში აშშ დოლარის კურსის ცვალებადობით გამოწვეული სხვაობისა და ასევე გადასახდელი დღგ-ს 7229 ლარის გადახდის დაკისრება.

9. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

10. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 25 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 12 770 ლარისა და პირგასამტეხლოს 525,16 ლარის გადახდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 10 ივლისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

12. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-7 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები. ამასთან, სასამართლომ საქმის გარემოებათა გათვალსაჩინოების მიზნებისათვის განმარტა, რომ პირგასამტეხლო 525,16 ლარის ოდენობით მხარეთა შორის 2014 წლის 26 მარტს დადებული №EWMI-1109-1 ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირგასამტეხლოს წარმოადგენდა. მხარეთა ახსნა-განმარტების თანახმად, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ტექნიკა მოპასუხემ ვადის გადაცილებით ჩამოიტანა, რის გამოც, მოსარჩელემ მას, პირგასამტეხლოს სახით, 525,16 ლარი დაარიცხა.

13. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მტკიცება, რომ მოპასუხეს პირგასამტეხლო 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამოც უნდა დაკისრებოდა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხმება უნდა ყოფილიყო ნათელი და არაორაზროვანი. ხელშეკრულების ნაგულისხმევი (იმპლიციტური) პირობები მხედველობაში არ მიიღება, თუ იგი შეთანხმების საგანი არ ყოფილა და მასზე მხარეებს ორმხრივად მავალდებულებელი ნება ცალსახად და არაორაზროვნად არ გამოუთქვამთ. მხარის მიერ გამოხატული ნება აქცეპტირების შემთხვევაში მხოლოდ მაშინ არის მხარეთათვის სავალდებულო, როდესაც თანხმობა (აქცეპტი) თავისუფალი ნების გამოხატულებაა, ხოლო, თავისუფალი ნება კი, თავის მხრივ, ხელშეკრულების არსებითი პირობების გააზრება-გათვითცნობიერების შედეგია. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთათვის მავალდებულებელი პირობა ვერ იქნებოდა მხარის ის ნება, რომელსაც ერთი მხარე ვარაუდობდა, ნავარაუდევი ნება მეორე მხარემდე არ მისულა და არც წერილობით შეთანხმებაში ასახულა. სასამართლომ აღნიშნული მსჯელობის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სსკ-ის 51.1 და 53-ე მუხლებზე და ასევე აღნიშნა, რომ მხარეთა არსებითი პირობები, საამისოდ გათვალისწინებული სპეციალური ფორმის არსებობის პირობებში, კანონით გათვალისწინებული ფორმის დაცვას მოითხოვდა. სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 418.2 მუხლზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მხარეთა შეთანხმება 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობაზე ამავე მხარეებს შორის 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების გავრცელების შესახებ, ხოლო, თვით 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებაში პირგასამტეხლო გათვალისწინებული არ იყო.

14. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მხარეთა შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს გაფორმებული შეთანხმებით ნათლად ჩანდა, რომ დამკვეთი შემსრულებელს ნაკლიანი ნივთის ნაცვლად უნაკლო ნივთის მიწოდების შესაძლებლობას აძლევდა, ხოლო ამგვარი შესაძლებლობის გამოუყენებლობის შემთხვევაში, პირგასამტეხლოს არ აწესებდა და ამგვარ მოლაპარაკებას არც საქმეში წარმოდგენილი სხვა მტკიცებულება ადასტურებდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების შეუსრულებლობის სამართლებრივ შედეგებს 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულება ვერ მოაწესრიგებდა, ვინაიდან ამგვარი პირობა შეთანხმებიდან არ მომდინარეობდა.

15. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების არსებით პირობებად 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების პირობების მიჩნევის შემთხვევაშიც, მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საფუძველი არ არსებობდა. მოპასუხეს 2014 წლის 19 ნოემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობა ბრალად ვერ შეერაცხებოდა, რადგან სახეზე იყო ხელშეკრულების შესრულების გამომრიცხავი გარემოებები. კერძოდ, მოპასუხე კომპანიის დირექტორის მიერ მოსარჩელისათვის მიწერილი წერილით დასტურდებოდა, რომ მობილური ვიდეოსტუდია HS – 2000 მოხსნილი იყო წარმოებიდან, ხოლო იმ პერიოდისთვის მისი სრული ანალოგი HS – 2000L გამოდიოდა, რომელიც წინამორბედი მოდელისაგან მხოლოდ დიზაინითა და წონით განსხვავდებოდა (ტ. 1, ს. ფ. 42). აღნიშნული წერილის პასუხად, მოსარჩელე კომპანიის დირექტორმა მოითხოვა სარწმუნო დადასტურება, რომ ამგვარი მობილური ვიდეოსტუდია აღარ გამოდიოდა და მისი გაყიდვა არც მომავალში იგეგმებოდა (ტ. 1, ს. ფ. 43). ასევე მოითხოვა ინფორმაცია, კონკრეტულად რომელი ვიდეოსტუდიის მახასიათებელი იყო მათ მიერ დაკვეთილი ვიდეოსტუდიის ანალოგი (ტ. 1, ს. ფ. 44). მოპასუხემ მოსარჩელეს მიაწოდა ინფორმაცია, რომ ფასისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით, შესაძლებელი იყო HS – 2000L - ზე შეთანხმება (ტ.1, ს. ფ. 45-46), თუმცა, აღნიშნული შეთანხმება მიღწეული ვერ იქნა (ტ.1, ს. ფ. 96-98).

16. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა კურსთა შორის სხვაობით განპირობებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. სასამართლოს განმარტებით, სსკ-ის 389-ე მუხლი ნომინალიზმის პრინციპს ეფუძნება და მოვალემ ფულადი ერთეულის (კურსის) შეცვლისას ვალდებულება იმ ფულადი ერთეულით (კურსით) უნდა შეასრულოს, რომელიც ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დროს არსებობდა. ამდენად, თუ ვალდებულება იმთავითვე ეროვნულ ვალუტაში იყო, ვალდებულება იგივე ნომინალით ეროვნულ ვალუტაში უნდა შესრულდეს. ხელშეკრულების დადებიდან ვალდებულების შესრულების დღემდე ფულის მსყიდველობაუნარიანობის შეცვლა მხედველობაში არ მიიღება. თუ ვალდებულება იმთავითვე უცხოურ ვალუტაში იყო, ნაღდი ანგარიშსწორების წესით ფულადი ვალდებულება „ვალის ვალუტაშიც“, ანუ უცხოურ ვალუტაშიც შეიძლება შესრულდეს, ხოლო უნაღდო ანგარიშსწორების დროს, მისი კონვერტაცია ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დღეს არსებული კურსით (უცხოურ ვალუტასა და ეროვნულ ვალუტას შორის) უნდა განხორციელდეს. ხელშეკრულების დღიდან ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დღემდე კურსთა ცვლილება (უცხოურ ვალუტასა და ეროვნულ ლარს შორის) მხედველობაში არ მიიღება. ნომინალიზმის პრინციპის საწინააღმდეგოდ გადაანგარიშების ვალდებულება კი მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება წარმოიშვას, თუ ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დღე და ვალდებულების ფაქტობრივად შესრულების დღე ერთმანეთს არ ემთხვევა, ანუ როდესაც, ადგილი აქვს ვადაგადაცილებას. ასეთ შემთხვევაში, კონტრაჰენტს კურსთა შორის სხვაობის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს. კონტრაჰენტისათვის მიყენებული ზიანი იმ დანაკლისში გამოიხატება, რაც მან ვალდებულების წარმოშობის დროიდან, ანუ იმ დღიდან, როდესაც ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო, ფაქტობრივ შესრულებამდე, ფულის ერთეულის (კურსის) მისთვის საუარესო ცვლილებით განიცადა. ასეთ შემთხვევაში, კურსთა შორის სხვაობა, როგორც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, ანაზღაურებას ექვემდებარება.

17. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე კურსთა შორის სხვაობით მიყენებულ ზიანს კი არ ითხოვდა, არამედ - ვალდებულების შეუსრულებლობით მიყენებულ ზიანს, ანუ იმ ზიანს, რომელიც მას იმის გამო მიადგა, რომ ვალდებულება არ შესრულდა, ან არაჯეროვნად შესრულდა. ასეთ შემთხვევაში კი სახეზე უნდა ყოფილიყო ვალდებულების დარღვევა და ვალდებულების დარღვევასთან მიზეზ-შედეგობრივ კავშირში არსებული შედეგი. შესაბამისად, მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა იმ მატერიალური ზიანის არსებობა, რომელიც მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად დადგა.

18. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების მოქმედების პერიოდში, მოპასუხემ მოსარჩელეს მიაწოდა ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც, ფასისა და მახასიათებლების გათვალისწინებით, შესაძლებელი იყო HS – 2000L - ზე შეთანხმება (ტ. 1, ს. ფ. 45-46), თუმცა, აღნიშნული შეთანხმება ვერ იქნა მიღწეული (ტ. 1, ს. ფ. 96-98). უფრო მეტიც, მოპასუხე კომპანიის წარმომადგენლის მიწერილობიდან ნათლად ჩანდა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს HS-2000L - ის მოდელზე დათანხმება დაჟინებით მოსთხოვა (ტ. 1, ს. ფ. 45). შესაბამისად, ამგვარი თანხმობის მიღწევის შემთხვევაში, მოსარჩელეს იმ მოდელის ვიდეოსტუდია მიეწოდებოდა, რომელიც, მაჩვენებლების მიხედვით, დაკვეთილი ვიდეოსტუდიის ანალოგი იყო. საგულისხმო იყო, რომ აღნიშნული მოდელის შეძენას მოსარჩელე არ დაეთანხმა, ყოველ შემთხვევაში, ამგვარი თანხმობის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო, მაშინ, როდესაც საქმის მასალებით მტკიცდებოდა მოპასუხის ოფერტი HS-2000L - ის მოდელის ვიდეოსტუდიის შეძენის თაობაზე, რაც მოსარჩელის მხრიდან თანხმობის შემთხვევაში, შესასრულებლად სავალდებულო იქნებოდა. ფაქტი, მასზედ, რომ HS-2000L - ის მოდელის ვიდეოსტუდიის შეძენა შემდგომში შეუძლებელი გახდა, მხედველობაში არ მიიღებოდა, ვინაიდან მოპასუხის ოფერტზე, აღნიშნული მოდელის ვიდეოსტუდია შეეძინა, მოსარჩელის თანხმობა არ დასტურდება. შესაბამისად, არ მტკიცდებოდა ოფერტის მოქმედების ფარგლებში (დროის პერიოდში), ოფერენტის მხრიდან შესასყიდი საგნის შეძენის შეუძლებლობა.

19. სააპელაციო პალატამ ხაზგასმით დაადასტურა ის ფაქტი, რომ მოპასუხემ მოსარჩელესთან დადებული ხელშეკრულება დაარღვია, კერძოდ, მან 2014 წლის 26 მარტის №EWMI-1109-1 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება არაჯეროვნად შეასრულა, შესაბამისად, ნებისმიერი ხარჯი, რომელსაც მოსარჩელე გაზრდილი ოდენობით გასწევდა იმის გამო, რომ 2014 წლის 26 მარტის №EWMI-1109-1 ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების მსგავსი შესრულება მიეღო, სსკ-ის 394-ე-405-ე მუხლების კონტექსტში ანაზღაურებას დაექვემდებარებოდა. თუმცა, აღნიშნული საკითხი განხილული უნდა ყოფილიყო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების ნაცვლად სხვა შესრულება შესთავაზა, რომლის მიღებაზე მოსარჩელემ თანხმობა არ გამოთქვა. სააპელაციო პალატამ სსკ-ის 379-ე მუხლზე დაყრდნობით აღნიშნა, რომ კრედიტორს სხვა შესრულების მიღების ვალდებულება არ ჰქონდა, თუმცა, ვინაიდან საქმე ინდივიდუალურად განსაზღვრულ ნივთს ეხებოდა, ასეთი ნივთის მოსპობის ან ბაზარზე არარსებობის შემთხვევაში, სახეზე იყო ხელშეკრულების შესრულების შეუძლებლობა, რა დროსაც ხელშეკრულებიდან გასვლა პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენას იწვევდა, თუმცა, ვალდებულების შესრულების ობიექტური შეუძლებლობა ზიანის ანაზღაურებას გამორიცხავდა.

20. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა რა 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული შესრულების შეუძლებლობაზე, ამავდროულად მხედველობაში მიიღო ის ფაქტი, რომ 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების დადება 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების არაჯეროვანებამ განაპირობა. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ, მართალია, 2014 წლის 19 ნოემბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების შეუძლებლობა სახეზე იყო, თუმცა, აღნიშნული მაინც არ აქარწყლებდა იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელემ 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულებით არაჯეროვანი შესრულება მიიღო, რამაც ხელშეკრულებიდან გასვლა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა გამოიწვია. შესაბამისად, ხარჯს, რომელსაც მოსარჩელე სხვა ხელშეკრულების ფარგლებში დამატებით გასწევდა, არა სხვა მოდელის აპარატურისათვის ნამეტი თანხის გადახდის სახით (აღნიშნული ხარჯი არ ანაზღაურდებოდა, ვინაიდან მსგავსი შესრულება მხარემ არ მიიღო), არამედ ისეთი დამატებითი ხარჯის სახით, როგორიცაა დამატებითი მოწყობილობები (მაგ.: სადენი საჭიროებისამებრ), გადასახადი (მაგ.: დღგ) და ა. შ., აღნიშნული ხარჯი ანაზღაურებას ექვემდებარებოდა, თუმცა, ხარჯი უკვე გაწეული უნდა ყოფილიყო ან მისი გაწევის გარდაუვალობა უნდა დადასტურებულიყო. განსახილველ შემთხვევაში კი, იმ გაზრდილი ხარჯის გაწევის ფაქტი არ მტკიცდებოდა, რომელიც აღნიშნული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების არაჯეროვანმა შესრულებამ განაპირობა. მაგალითისათვის, სადენის ხარჯი, რომელიც მოსარჩელეს ჯერ არ შეუძენია, იმ ეტაპზე ანაზღაურებას არ დაექვემდებარებოდა, ვინაიდან იმ ეტაპზე ცნობილი არ იყო, თუ რა მოდელის აპარატურას იყიდდა მოსარჩელე, შესაბამისად, უცნობი იყო სადენის ხარისხი, ღირებულება და ა. შ. იგივე მსჯელობა ვრცელდებოდა დღგ-ს გადახდის ვალდებულებაზე. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, მართალია, საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ იმ ეტაპზე მოსარჩელე არანაირი პროექტის ფარგლებში არ ფინანსდებოდა, თუმცა, აღნიშნული არ ნიშნავდა იმას, რომ აპარატურის შემთხვევაში მას, ყველა შემთხვევაში, დამატებითი ღირებულების გადახდა მოუწევდა. ამის საპირისპიროდ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამომავლოდ არ გამოირიცხებოდა ახალი პროექტის ინიცირება, ასევე ძველი პროექტიდან მიღებული თანხიდან (ხელშეკრულებიდან გასვლის შედეგად) აპარატურის შეძენის დაფინანსება და ა. შ. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში დამატებითი ღირებულების გადახდა გარკვეულ გარემოებებზე დამოკიდებულ პირობას წარმოადგენდა, რომელიც სამომავლოდ დადგებოდა თუ არა, უცნობი იყო. მატერიალური ზიანი კი, სასამართლოს განმარტებით, ანაზღაურებადი კატეგორიაა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი დამდგარია (სახეზეა), ან უცილობლად დადგება და ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილია.

21. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და მოითხოვა აღნიშნული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

22. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

22.1. სსკ-ის 417-ე მუხლიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლო წარმოადგენს ვალდებულების შესრულების მიმართ მხარის შესაბამისი ინტერესის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლის გადახდის ვალდებულების წარმოშობა დაკავშირებულია ვალდებულების დარღვევასთან. პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება დამოუკიდებელია ზიანის მიყენების ფაქტის მტკიცებისაგან ანუ პირგასამტეხლოს მოთხოვნისათვის კრედიტორს არ ეკისრება მიყენებული ზიანის დამტკიცების ვალდებულება. პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება კრედიტორს ყოველთვის გააჩნია, მიუხედავად იმისა, განიცადა თუ არა მან ზიანი. მთავარია ვალდებულების დარღვევის ფაქტი. პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი კრედიტორის ერთი და იმავე ინტერესის დაკმაყოფილებისაკენ არის მიმართული, დამოუკიდებელ მოთხოვნებად რჩება. პირგასამტეხლო ეკისრება მხარეს იმ დროიდან, როდესაც უნდა ყოფილიყო შესრულებული დარღვეული ვალდებულება - ამ ვალდებულების შესრულებამდე. ამასთან, სავალდებულოა არსებობდეს შესაბამისი შეთანხმება პირგასამტეხლოს თაობაზე;

22.2. მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ 2014 წლის 26 მარტს მხარეებს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამავე ხელშეკრულებით მხარეთა შორის სათანადო წესით იქნა შეთანხმებული პირგასამტეხლოს ოდენობა, მისი დარიცხვის პირობები და საფუძველი. ხელშეკრულებით ასევე განისაზღვრა მასში ცვლილების შეტანის წესი 11.2 პუნქტის შესაბამისად. კერძოდ, „ხელშეკრულების პირობების ნებისმიერი ცვლილება უნდა გაფორმდეს წერილობით - მხარეთა შეთანხმების სახით და დანართის სახით უნდა დაერთოს ხელშეკრულებას. შეთანხმება ცვლილების თაობაზე ჩაითვლება ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილად“. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს გაფორმებული შეთანხმება არის 2014 წლის 26 მარტს მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილი და აღნიშნული შეთანხმებით მოპასუხეს მიეცა დამატებითი ვადა ახალი ნივთის ჩამოსატანად. ხელშეკრულების სხვა პირობები (მათ შორის, პირგასამტეხლოს დარიცხვის წესი) არ შეცვლილა. შეთანხმების პრეამბულაში პირდაპირ არის მითითებული, რომ შეთანხმება დაიდო 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შეთანხმების დამოუკიდებელ ხელშეკრულებად მიჩნევის თაობაზე;

22.3. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სსკ-ის 51-ე და 53-ე მუხლები. მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნება ორმხრივია, რაც აისახა 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულებაში. ანალოგიურად ორმხრივი ნება აისახა 19 ნოემბერს გაფორმებულ შეთანხმებაში, რომლის შესაბამისად მოპასუხეს მიეცა დამატებითი ვადა ახალი ნივთის ჩამოსატანად. სხვა ყველა პირობა დარჩა უცვლელი, მათ შორის, პირგასამტეხლოს დარიცხვის წესი და პირობები. თუ მხარეები გადაწყვეტდნენ ამ პირობის შეცვლას, შესაბამისი ჩანაწერი გაკეთდებოდა შეთანხმებაში;

22.4. სასამართლო ასევე უთითებს სსკ-ის 418.2 მუხლზე, რომლის თანახმად, შეთანხმება პირგასამტეხლოს შესახებ მოითხოვს წერილობით ფორმას. წერილობითი ფორმა დაცულია და იგი გაწერილია 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულებაში, რომლის შემადგენელი ნაწილია 19 ნოემბრის შეთანხმება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოს მსჯელობა დაუსაბუთებელია;

22.5. სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა თავად შეუშალა ხელი მოპასუხეს ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაში, რაც უსაფუძვლოა. სასამართლომ არ მიაქცია ყურადღება იმ მტკიცებულებას, რომლის შესაბამისად, მოპასუხე თავად აცნობებს მოსარჩელეს, რომ HS-2000L აღარ იწარმოება. ამასთან, თავადაც დაეთანხმა იმ გარემოებას, რომ იგი არ წარმოადგენს დღეის მდგომარეობით ალტერნატიულ პროდუქციას. მოპასუხეს შეთავაზებაც კი არ გაუკეთებია HS-2000L-თან დაკავშირებით, მიუხედავად კასატორის არაერთი მოთხოვნისა. მოპასუხემ მხოლოდ მოდელი შესთავაზა კასატორს და არანაირი ტექნიკური მახასიათებლები არ წარუდგენია;

22.6. სასამართლომ ასევე საერთოდ არ იმსჯელა მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე, რომელთა შესაბამისად, თავად მწარმოებელი ადასტურებს (მოპასუხე ასევე არის მწარმოებლის ოფიციალური დილერი), რომ დაკვეთილის ანალოგი არის HS-2200 და ფასი ორივე მოდელს აქვს იდენტური. აღნიშნული მოდელის, როგორც დაკვეთილის ანალოგის, შეთავაზება ასევე გააკეთა მოპასუხემ. აღნიშნული უდავოდ ადასტურებს, რომ კასატორს ხელი არ შეუშლია მოპასუხისთვის. ამ უკანასკნელს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა ჩამოეტანა დაკვეთილის ანალოგიური პროდუქტი, თუმცა არ განახორციელა;

22.7. ასევე უდავოა, რომ მოპასუხემ ვადა გადააცილა. ასეთ შემთხვევაში, კონტრაჰენტს კურსთა შორის სხვაობის სახით ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს. კონტრაჰენტისათვის მიყენებული ზიანი იმ დანაკლისში გამოიხატება, რაც მან ვალდებულების წარმოშობის დროიდან ანუ იმ დღიდან, როდესაც ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო, ფაქტობრივ შესრულებამდე, ფულის ერთეულის (კურსის) მისთვის საუარესო ცვლილებით განიცადა. ასეთ შემთხვევაში, კურსთა შორის სხვაობა, როგორც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, სსკ-ის 408-ე მუხლის მიხედვით, ანაზღაურებას ექვემდებარება;

22.8. სასამართლომ არასწორად განმარტა დღგ-ს ბუნება მოცემული დავის მიზნებისათვის. მხარეებს შორის 2014 წლის 26 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების პირველ პუნქტში სპეციალურად აღინიშნა, რომ ხელშეკრულება დაიდო საგრანტო ხელშეკრულების საფუძველზე გამოცხადებული ღია ტენდერის შესაბამისად. ამავე ხელშეკრულების 2.4 პუნქტში გაიწერა, რომ მოსარჩელე საერთაშორისო ხელშეკრულების საფუძველზე გრანტის მიზნებისათვის წარმოადგენს საგადასახადო შეღავათით მოსარგებლეს (განთავისუფლებულია დღგ-საგან). კასატორი ისედაც არ წარმოადგენს დღგ-ს გადამხდელს და ბუნებრივია, არ იხდის ამ გადასახადს;

22.9. საგადასახადო კოდექსის 160-ე მუხლის შესაბამისად, დღგ-თი დაბეგვრის ობიექტია იმპორტი. ამავე კოდექსის 168-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, ჩათვლის უფლებით დღგ-ისგან გათავისუფლებულია საქონლის მიწოდება ან/და მომსახურების გაწევა ან/და საქონლის იმპორტი, თუ აღნიშნული ხორციელდება საქართველოს პარლამენტის მიერ რატიფიცირებული და ძალაში შესული საერთაშორისო ხელშეკრულებების ფარგლებში და ამ ხელშეკრულებების შესაბამისად ასეთი საქონლის მიწოდება ან/და მომსახურების გაწევა ან/და საქონლის იმპორტი გათავისუფლებულია დღგ-ისგან ჩათვლის უფლებით, რაც გულისხმობს იმას, რომ საქონლის კუთვნილი დღგ 2299 ლარი ჩაითვალა მოპასუხემ (როგორც გადახდილი დღგ), რითაც მიიღო სარგებელი;

22.10. საქონლის შესყიდვა განხორციელდა საერთაშორისო ხელშეკრულების შესაბამისად გაცემული გრანტის ფარგლებში. აღნიშნული შეღავათის გათვალისწინებით სადავო ნივთის ღირებულებამ შეადგინა 12770 ლარი. წინააღმდეგ შემთხვევაში მისი ღირებულება იქნებოდა 12770+2299 (დღგ 18%)=15069 ლარი. ვინაიდან მოპასუხეს დაეკისრა ნივთის ღირებულება, მას ასევე უნდა დაეკისროს ამ ნივთის ღირებულების დღგ-ს გადახდაც, რადგან დღგ არის ღირებულების განუყოფელი ნაწილი. ამასთან, საგულისხმოა, რომ მოსარჩელე აღარ წარმოადგენს საგადასახადო შეღავათით მოსარგებლეს და მას უკვე ნებისმიერ შესყიდვაზე მოუწევს დღგ-ს დამატება (დღგ ასევე არის დამატებული შპს „ი–ის“ მიერ გაცემულ ინვოისში);

22.11. რაც შეეხება მითითებას სამომავლო დაფინანსებაზე, აღნიშნულ შესაძლებლობაზე მითითება არის უსაფუძვლო. ზიანი დადასტურებულია და გამოსახულია კონკრეტული ოდენობით. დღგ-ს ოდენობა შეადგენს 2299 ლარს, რომელიც არის ნივთის ღირებულების განუყოფელი ნაწილი და, ვინაიდან დაკმაყოფილდა ნივთის ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში სარჩელი, ბუნებრივია, უნდა ანაზღაურდეს ასევე მისი კუთვნილი დღგ. შესაბამისად, სახეზე არაა სამომავლო/პირობითი მოვლენა. დღგ-ისგან განთავისუფლება ეხება კონკრეტულ გრანტს და ამავე გრანტის ფარგლებში შესაძენ საქონელს. შესაბამისად, გამოწვეულ ზარალს ვერ დააკომპენსირებს სამომავლო/სავარაუდო გრანტი, ვინაიდან ამ უკანასკნელის მიზანი ვერ იქნება სხვა გრანტის ფარგლებში შეძენილი საქონლის კუთვნილი დღგ-ს დაფინანსება;

22.12. სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების მე-14 პუნქტში მსჯელობს და ერთმანეთთან აკავშირებს მხოლოდ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და იქმნება სურათი, თითქოს კასატორმა ბრალეულად არ მიიღო შეთავაზებული პროდუქტი. იგივე ეხება მე-17 პუნქტსაც. სასამართლომ საერთოდ არ შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. 2014 წლის 19 ნოემბერს მხარეთა შორის გაფორმდა შეთანხმება 2014 წლის 26 მარტს გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, რომლითაც განისაზღვრა, რომ მოპასუხე მწარმოებლისგან (დატავიდეო) მოსარჩელისთვის შეიძენდა ახალ მობილურ ვიდეოსტუდიას. ამ შეთანხმების შესრულების ვადად განსაზღვრული იყო 2014 წლის 19 დეკემბერი. შემდგომში მოპასუხემ შეატყობინა მოსარჩელეს, რომ დატავიდეო იმავე მოდელს აღარ აწარმოებდა, ასევე აცნობა, რომ აწარმოებდა HS-2000L-ს, თუმცა შეთავაზება არ გაუკეთებია და არც მოდელის ტექნიკური მონაცემები წარმოუდგენია, მიუხედავად მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნისა. პარალელურად მოსარჩელეს ჰქონდა მიმოწერა დატავიდეოს ინტერნეტ კონსულტანტებთან, რომელთაგან ორმა მოსარჩელეს მისი მოდელის ადეკვატურ და შესაფერის მოდელად HS-2200 შესთავაზა. საგულისხმოა, რომ თავად მოპასუხემაც შესთავაზა მოსარჩელეს აღნიშნული მოდელის ჩამოტანა, თუმცა არცერთ მოდელთან დაკავშირებით მოპასუხეს მოსარჩელისთვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქართულ ენაზე შესრულებული ტექნიკური მახასიათებლები დოკუმენტის სახით არ მიუწოდებია, მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა. თუმცა, სიტყვიერად ჰპირდებოდა, რომ ჩამოიტანდა HS-2200-ს. ამავე პერიოდში მოსარჩელისთვის მწარმოებლისაგან ცნობილი გახდა, რომ HS-2000L იანვრიდან აღარ იწარმოებოდა. ეს ინფორმაცია დაადასტურა ასევე მოპასუხემაც. მოსარჩელემ შესაბამის სპეციალისტებთან კონსულტაციის გავლის შემდეგ და დატავიდეოს კონსულტანტების აზრის გათვალისწინებით, მიიჩნია, რომ მისი მოდელის ყველაზე შესაფერისი მოდელი იყო HS-2200;

22.13. 2015 წლის 15 იანვარს მხარეთა შორის არსებული მიმოწერიდან ირკვევა, რომ მოპასუხემ შესთავაზა HS-2200 მოდელის ჩამოტანა და საუბარია შესაბამისი შეთანხმების გაფორმებაზე, 10 თებერვლის წერილში მოპასუხემ შეატყობინა მოსარჩელეს, რომ HS-2200 უფრო ძვირია, ვიდრე 2000L. დატავიდეოს კონსულტანტმა მოსარჩელეს დაუდასტურა, რომ ფასები ტოლია. 14 თებერვალს შედგა ბოლო საუბარი მოსარჩელე კომპანიის თავმჯდომარესა და მოპასუხე კომპანიის დირექტორს შორის და ეს უკანასკნელი დაჰპირდა HS-2200-ის ჩამოტანას. ამის შემდეგ, მოსარჩელეს არ დაკავშირებია არც მოპასუხე კომპანიის დირექტორი და არც მოპასუხე კომპანიის საკონტაქტო პირი, რომელსაც მოსარჩელემ ბოლოს მიმართა 17 თებერვალს;

22.14. ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, უდავოა, რომ მოსარჩელეს არ მიეცა შესაძლებლობა შეეძინა დაკვეთილის ანალოგიური მოდელი მოპასუხის არაკეთილსინდისიერი ქმედების გამო. ამასთან, მოპასუხე კომპანიის დირექტორმა პირველი ინსტანციის სასამართლოში განმარტა, რომ მან მიწოდებული წუნდებული საქონელი გაარემონტა და გაყიდა სხვა კომპანიაზე, რაც ასევე ადასტურებს, რომ მოპასუხე არაკეთილსინდისიერია.

23. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

24. საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება და მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

25. საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას [სსსკ-ის 410-ე მუხლი].

26. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი].

27. განსახილველ შემთხვევაში დასტურდება, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 26 მარტს დადებული №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ შესყიდულ მობილურ ვიდეოსტუდიას DATAVIDEO HS-2000-ს აღმოაჩნდა ქარხნული წუნი, რაზეც მხარეთა შორის გაფორმდა ნივთის დეფექტის შესახებ აქტი (იხ. წინამდებარე განჩინების 1 და მე-4 პუნქტები). მხარეები 2014 წლის 19 ნოემბერს შეთანხმდნენ, რომ მომწოდებელი მწარმოებლისაგან ახალ ვიდეოსტუდიას შეიძენდა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი). თუმცა, მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე ნაკისრი ვალდებულება ვერ შეასრულა. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლომ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისთვის ნასყიდობის საგნის საფასურის - 12770 ლარისა და ასევე, 2014 წლის 26 მარტს დადებული ხელშეკრულების დარღვევისათვის პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრების თაობაზე, რაც მოპასუხის მიერ არ გასაჩივრებულა და, მაშასადამე, კანონიერ ძალაშია შესული.

28. ამდენად, მყიდველი, გამყიდველის მიერ ნივთობრივად ნაკლიანი ნივთის მიწოდების გამო, გავიდა ხელშეკრულებიდან და აღდგა პირვანდელ მდგომარეობაში, მიიღო რა ნასყიდობის საგნის საფასური [სსკ-ის 477-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები: ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. სსკ-ის 487-ე მუხლი: გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივი და უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთი. სსკ-ის 488.1. მუხლი: ნივთი ნივთობრივად უნაკლოა, თუ იგი შეთანხმებული ხარისხისაა. თუ ხარისხი არ არის წინასწარ შეთანხმებული, მაშინ ნივთი უნაკლოდ ჩაითვლება, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი სარგებლობისათვის. სსკ-ის 490.1. მუხლი: თუ გაყიდული ნივთი ნაკლის მქონეა, გამყიდველმა ან უნდა გამოასწოროს ეს ნაკლი, ან, თუ საქმე ეხება გვაროვნულ ნივთს, შეცვალოს ნივთი საამისოდ აუცილებელ ვადაში. სსკ-ის 491.1 მუხლი: მყიდველს შეუძლია ნივთის ნაკლის გამო მოითხოვოს ხელშეკრულების მოშლა 352-ე მუხლის მიხედვით. სსკ-ის 352.1 მუხლი: თუ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე 405-ე მუხლით გათვალისწინებული პირობების არსებობისას უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე, მაშინ მიღებული შესრულება და სარგებელი მხარეებს უბრუნდებათ (ნატურით დაბრუნება). სსკ-ის 405.1 მუხლის პირველი წინადადება: თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ].

29. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე სადავოა 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების საფუძველზე მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების საკითხი.

30. მოსარჩელის ძირითადი პრეტენზია ემყარება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა არასწორ შეფასებას [სსსკ-ის 105-ე მუხლი: სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში]. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს. სასამართლო ობიექტურ საწყისებზე მტკიცებულებათა ყოველმხრივი და სრული გამოკვლევის შედეგად ადგენს მათ იურიდიულ ძალას, კერძოდ, განსაზღვრავს თუ რა გარემოების დადგენა ან პირიქით, უარყოფაა შესაძლებელი.

31. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ მხარეთა შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს გაფორმებული შეთანხმება არის 2014 წლის 26 მარტს მხარეებს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილი.

32. დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 26 მარტს №EWMI-1109-1 ხელშეკრულება დაიდო. ხელშეკრულების (შესყიდვის) ობიექტი იყო სატელევიზიო სტუდიური აღჭურვილობის შესყიდვა თანმდევი მომსახურებით. ამავე ხელშეკრულების 8.2. პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის, არაჯეროვნად შესრულების ან შესრულების ვადის გადაცილებისათვის მიმწოდებელს დაეკისრება პირგასამტეხლოს გადახდა, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, ხელშეკრულების ღირებულების 0,03%-ის ოდენობით, ხოლო, თუკი ადგილი აქვს ვალდებულების ნაწილის შეუსრულებლობას, პირგასამტეხლო შეადგენს ვალდებულების შეუსრულებელი ნაწილის 0,05%-ს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი და მე-2 პუნქტები).

33. საქმის მასალებში არსებული 2014 წლის 26 მარტის №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების 4.3. პუნქტის თანახმად, აღჭურვილობის ქარხნული წუნის აღმოჩენის შემთხვევაში მიმწოდებელმა დაუყოვნებლივ უნდა უზრუნველყოს წუნდებული პროდუქციის შეცვლა საკუთარი ხარჯებით, საგარანტიო ვალდებულებათა შესაბამისად (იხ. ტ. I, ს. ფ. 22). დადგენილია, რომ 2014 წლის 10 ნოემბერს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ნივთის დეფექტის შესახებ აქტი გაფორმდა, რომლითაც მხარეებმა შესასყიდი ობიექტის ქარხნული წუნი დაადასტურეს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-4 პუნქტი). ამასთან, აღნიშნული აქტიდან ირკვევა, რომ შესყიდული ვიდეოსტუდია №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების შესაბამისად ექვემდებარება შეცვლას (იხ. ტ. 1. ს. ფ. 38). დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2014 წლის 19 ნოემბერს შეთანხმება გაფორმდა, რომლითაც მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შემსყიდველი დაუბრუნებს მომწოდებელს ამ ხელშეკრულების საფუძველზე შესყიდულ ვიდეოსტუდია DATAVIDEO HS-2000-ს, იმ პირობით, რომ მომწოდებელი მწარმოებლისაგან ახალ ვიდეოსტუდიას შეიძენს (შესაბამისი ახალი სერიული ნომრით), რომლის ტექნიკური მახასიათებლები №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების დანართის პირველი პუნქტით არის განსაზღვრული და არაუმეტეს 1 (ერთი) თვის ვადაში შემსყიდველს მიაწოდებს (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი). აღნიშნული შეთანხმებიდან ირკვევა, რომ იგი გაფორმდა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება №EWMI-1109-1-ის მე-4 მუხლის 4.3 პუნქტისა და ამავე ხელშეკრულების დანართში გათვალისწინებული საგარანტიო პირობების შესაბამისად (იხ. ტ. I. ს. ფ. 39).

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნათელია, რომ 2014 წლის 19 ნოემბერს გაფორმებული შეთანხმება ვერ იქნება მიჩნეული დამოუკიდებელ ხელშეკრულებად, იგი დაიდო 2014 წლის 26 მარტის №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების 4.3. პუნქტის საფუძველზე და მის შესასრულებლად და წარმოადგენს აღნიშნული ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს. 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების 8.2. პუნქტით დადგენილი პირობები პირგასამტეხლოს შესახებ სრულად უნდა გავრცელდეს მის საფუძველზე დადებულ 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებაზე. შესაბამისად, ამ ნაწილში კასატორის/მოსარჩელის პრეტენზია დასაბუთებულია.

35. თუმცა, ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმების დარღვევისთვის მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობები არ არსებობს.

36. უპირველესად, მნიშვნელოვანია სამართლებრივად სწორად შეფასდეს, შესრულების საგანი ინდივიდუალურად განსაზღვრული ნივთია თუ წარმოადგენს გვაროვნულ ნივთს, რასთან დაკავშირებითაც, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას და მიიჩნევს, რომ სახეზეა გვაროვნული ნივთი [სსკ-ის 382-ე მუხლი: თუ შესრულების საგანია ნივთი, რომლის შეცვლაც შეიძლება (გვაროვნული ნივთი), მოვალემ ვალდებულება ყოველთვის უნდა შეასრულოს].

37. გვაროვნული ნივთი გვაროვნული ნიშნებით განსაზღვრული ნივთია, კერძოდ რაოდენობით, წონით, ზომით და ა.შ. ინდივიდუალური ნივთები ინდივიდუალური ნიშნებით განსაზღვრული ნივთებია. ამ თვისებათა გამო გვაროვნული ნივთები შეცვლადი ნივთებია, ინდივიდუალური კი - არა. ამიტომაცაა, რომ როცა შესრულების საგანია გვაროვნული ნივთი, შესრულების სივრცე (ფარგლები) მოიაზრება მოცემული გვარის ყველა ნივთით. მოვალეს შეუძლია ნებისმიერი ნივთი შესთავაზოს კრედიტორს მოცემული გვარიდან. აქ არა გვაქვს კონკრეტული ნივთი, რომელსაც შემცვლელი არ მოეპოვება. გვაროვნული ვალდებულება მოვალეს შესრულების მეტ შესაძლებლობას აძლევს. ვიდრე მოცემული გვარის ნივთები სამოქალაქო ბრუნვაშია, მანამ არსებობს მისი შეძენის ობიექტური შესაძლებლობა. პირმა ვალდებულება ყოველთვის უნდა შეასრულოს. მისი ეს ვალდებულება მაშინ ქარწყლდება, როდესაც მოცემული გვარის ნივთები სამოქალაქო ბრუნვიდან საერთოდ გაქრება, ანდა მათი შეძენა დაკავშირებული იქნება უზომოდ დიდ დანახარჯებთან, რაც სამართლიანობის პრინციპიდან გამომდინარე მიუღებელი იქნება (იხ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი მესამე, გამომცემლობა „სამართალი“, თბილისი, 2001, გვ. 327, 329).

38. განსახილველ შემთხვევაში მხარეები 2014 წლის 19 ნოემბერს შეთანხმდნენ, რომ მომწოდებელი მწარმოებლისაგან ახალ ვიდეოსტუდიას შეიძენდა (შესაბამისი ახალი სერიული ნომრით), რომლის ტექნიკური მახასიათებლები №EWMI-1109-1 ხელშეკრულების დანართის პირველი პუნქტით იყო განსაზღვრული (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-5 პუნქტი) ანუ მხარეები შეთანხმდნენ წუნდებული ვიდეოსტუდიის იმავე ტექნიკური მახასიათებლების მქონე ვიდეოსტუდიით შეცვლაზე, რაც ცხადყოფს იმას, რომ შესრულების საგანი გვაროვნული ნივთია.

39. შესაბამისად, მოპასუხე (გამყიდველი) ვალდებული იყო ნებისმიერ შემთხვევაში შეესრულებინა ნაკისრი ვალდებულება. მას ვალდებულებისაგან არ ათავისუფლებდა არც ის გარემოება, რომ მას შესრულების საგანი სხვა პირისგან (მწარმოებლისგან) უნდა მიეღო [სსკ-ის 397-ე მუხლი: მოვალე პასუხისმგებელია შესრულებისათვის მაშინაც, როცა შესრულების საგანი სხვა პირისაგან უნდა მიეღო და ვერ მიიღო, თუკი ხელშეკრულებიდან ან სხვა გარემოებებიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს].

40. თუმცა, საქმის გარემოებებიდან ირკვევა, რომ, მიუხედავად მოპასუხის მცდელობისა, მხარეთა შორის შეთანხმების მიღწევა მობილური ვიდეოსტუდიის კონკრეტული მოდელის შესყიდვაზე საბოლოოდ ვერ მოხერხდა (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-18 პუნქტი), რაც მოპასუხეს ათავისუფლებს 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებით ნაკისრი მიწოდების ვალდებულებისაგან. ვალდებულების არარსებობა კი თავისთავად გამორიცხავს პირგასამტეხლოს დაკისრებას.

41. პირგასამტეხლო – მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა – მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის [სსკ-ის 417-ე მუხლი]. პირგასამტეხლოს სამართლებრივი ბუნება, მისი ფუნქცია და გამოყენების ფარგლები უზენაესი სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია ასახული. ის წარმოადგენს ვალდებულების შესრულების მიმართ მხარის შესაბამისი ინტერესის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლის გადახდის ვალდებულების წარმოშობა დაკავშირებულია ვალდებულების დარღვევასთან. პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება დამოუკიდებელია ზიანის მიყენების ფაქტის მტკიცებისაგან ანუ, პირგასამტეხლოს მოთხოვნისათვის კრედიტორს არ ეკისრება მიყენებული ზიანის დამტკიცების ვალდებულება. პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლება კრედიტორს ყოველთვის გააჩნია, მიუხედავად იმისა, განიცადა თუ არა მან ზიანი. მთავარია ვალდებულების დარღვევის ფაქტი (იხ. სუსგ №ას-848-814-2016, 28 დეკემბერი, 2016 წელი). ამდენად, პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობას წარმოადგენს ვალდებულების დარღვევა.

42. მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის 2014 წლის 19 ნოემბრის შეთანხმებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა, ვინაიდან მხარეთა შორის შესრულების საგანზე შეუთანხმებლობის გამო მოპასუხე გათავისუფლდა დამატებითი შესრულების ვალდებულებისაგან.

43. რაც შეეხება მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნას მოპასუხისათვის ეროვნულ ვალუტასთან მიმართებაში აშშ დოლარის კურსის ცვალებადობით გამოწვეული სხვაობისა და გადასახდელი დღგ-ს 7229 ლარის, ასევე აუდიო კაბელების ღირებულების - 120 ლარის გადახდის დაკისრების თაობაზე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოთხოვნებიც დაუსაბუთებელია.

44. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კურსის ცვალებადობით გამოწვეული სხვაობისა და ასევე გადასახდელი დღგ-ს თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის მოცულობის გაანგარიშება ემყარება მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ აუდიტორულ დასკვნას, რომელშიც ასახულია მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების არაჯეროვანი შესრულებით მოსარჩელისთვის წარმოშობილი იმ პოტენციური დამატებითი ხარჯების გაანგარიშება, რაც უკავშირდება კურსთა შორის სხვაობასა და საგადასახადო ვალდებულებების ზრდას (იხ. ტ. I, ს. ფ. 134). აღნიშნული დოკუმენტის თანახმად, მობილური ვიდეოსტუდია DATAVIDEO HS-2000 მოსარჩელეს მომწოდებელმა გადასცა 2014 წლის 22 აპრილს და მისი ღირებულება განსაზღვრული იყო 12770 ლარის ოდენობით. რადგან აღნიშნული ტექნიკა წარმოადგენს იმპორტულ საქონელს და მისი ანალოგი საქართველოში არ იწარმოება, ლარის გაცვლითი კურსის გაუფასურება უცხოურ ვალუტასთან მიმართებაში გავლენას ახდენს ტექნიკის ფასზე. ამავე დასკვნის თანახმად, ვინაიდან მოსარჩელე 2014 წლის 31 ივლისიდან აღარ წარმოადგენს საგადასახადო შეღავათით მოსარგებლეს, აგრეთვე, იმ გარემოებიდან გამომდინარე, რომ სავალუტო კურსი დოლართან მიმართებაში 2014 წლის 22 აპრილს შეადგენდა 1 დოლარი - 1.7551 ლარს, ხოლო 2015 წლის 8 მაისისთვის, 1 დოლარი - 2,3294 ლარს, საგადასახადო და კურსთა შორის სხვაობათა სავარაუდო გავლენა ფასზე შეადგენს 7229 ლარს (დამატებით გადასახდელი დღგ 2299 ლარი + კურსთაშორის სხვაობის გავლენა ფასის ზრდაზე 4931 ლარი) (იხ. ტ. I, ს.ფ. 136). რაც შეეხება აუდიო კაბელების ღირებულების - 120 ლარის გადახდის მოპასუხისათვის დაკისრებას, მოსარჩელე აღნიშნულის საფუძვლად უთითებს იმ გარემოებაზე, რომ აუდიო კაბელები აუცილებელია, რათა Datavideo HS-2200-მა იმუშაოს სრულყოფილად (იხ. ტ. I, ს.ფ. 147).

45. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე ითხოვს არა კურსთა შორის სხვაობით მიყენებულ ზიანს, არამედ მოპასუხის მიერ 2014 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების არაჯეროვანი შესრულებით მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას [სსკ-ის 407.1 მუხლი: ხელშეკრულებიდან გასვლისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს იმ ზიანის ანაზღაურება, რომელიც მას მიადგა ხელშეკრულების შეუსრულებლობით].

46. სსკ-ის 389-ე მუხლის თანახმად, თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის.

47. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „ნომინალიზმის პრინციპი“ შეიძლება ჩაითვალოს სამოქალაქო ბრუნვაში საჯარო წესრიგის გამოხატულებად. „ნომინალიზმის პრინციპიდან“ გამომდინარე 1 ლარი უდრის 1 ლარს ნებისმიერ ვითარებაში, მიუხედავად იმისა, ხდება ფულის მსყიდველობითიუნარიანობის გაზრდა თუ შემცირება. თუკი მხარეები ითვალისწინებენ ფულის კურსის შესაძლო ცვლილებებს, მათ შეუძლიათ სხვადასხვა დათქმით თავი დაიზღვიონ უარყოფითი შედეგებისაგან. თუ ამას არ ექნება ადგილი, ნომინალიზმი სამართლის ობიექტური ნებით, სავარაუდო პირობა იქნება და, შესაბამისად, მხარეებიც თავიანთ თავზე აიღებენ მისგან მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების რისკსაც: ვალის გადახდის მომენტში, თუკი გაზრდილია ფულის მსყიდველობითუნარიანობა, ეს კრედიტორის სასარგებლოდ მეტყველებს და მოვალეს არავითარი უფლება არა აქვს ვალის დაბრუნებისას თავის სასარგებლოდ დაეყრდნოს ამ გარემოებას. თუ ვალის გადახდის მომენტში შემცირებულია ფულის მსყიდველობითუნარიანობა, მაშინ ამ რისკის მატარებელი ავტომატურად ხდება კრედიტორი და მასაც არა აქვს უფლება ეს გარემოება გამოიყენოს მოვალის საწინააღმდეგოდ. „ნომინალიზმის პრინციპის“ არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ვალდებული პირი კრედიტორს ფულად ნიშნებს იმავე რაოდენობით უბრუნებს, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ამ დროს ფულის მსყიდველობაუნარიანობა მხედველობაში არ მიიღება. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ „ნომინალიზმის პრინციპი“ მიესადაგება მხოლოდ გადახდის ვალუტის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლას და დაუშვებელია ამ პრინციპის გამოყენების საკითხის დასმა მაშინ, როდესაც საუბარია ეროვნული ვალუტის უცხო ქვეყნის ვალუტის კურსთან ცვალებადობის შედეგად წარმოშობილ ზიანზე. ვალის ვალუტისა და გადახდის ვალუტის კურსებს შორის გადაანგარიშების ვალდებულება კი, მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება წარმოიშვას, თუ ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დღე და ვალდებულების ფაქტობრივად შესრულების დღე ერთმანეთს არ ემთხვევა, ანუ როდესაც, ადგილი აქვს ვადაგადაცილებას. ასეთ შემთხვევაში, კონტრაგენტს კურსთაშორის სხვაობის სახით, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება აქვს. კონტრაგენტისათვის მიყენებული ზიანი იმ დანაკლისში გამოიხატება, რაც მან ვალდებულების წარმოშობის დროიდან, ანუ იმ დღიდან, როდესაც ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო, ფაქტობრივ შესრულებამდე, ფულის ერთეულის (კურსის) მისთვის საუარესო ცვლილებით განიცადა. ასეთ შემთხვევაში, კურსთაშორის სხვაობა, როგორც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, ანაზღაურებას ექვემდებარება [სსკ-ის 408-ე მუხლი] (იხ. სუსგ №ას-1298-2018, 22 მარტი, 2019 წელი).

48. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე ითხოვს უცხოურ ვალუტასთან მიმართებაში ლარის გაცვლითი კურსის გაუფასურების შედეგად ტექნიკის გაზრდილი (ნამატი) ფასის ანაზღაურებას და არა -ვადაგადაცილებისას კურსთა შორის სხვაობას, რასთან დაკავშირებითაც საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სსსკ-ის 102.1 მუხლზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ ზიანის გაანგარიშება ეფუძნება სამომავლო პოტენციურ ხარჯებს, იქნება ეს ლარის გაცვლითი კურსის გაუფასურების შედეგად ტექნიკის გაზრდილი (ნამატი) ფასი, მომავალში გადასახდელი დღგ თუ აუდიო კაბელები. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა თავად დამდგარი ზიანი. სსკ-ის 408.1 მუხლის თანახმად [იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება], ანაზღაურებას ექვემდებარება ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი ანუ უკვე გაწეული ხარჯი. მტკიცების ტვირთის ობიექტურად და სამართლიანად განაწილების პირობებში, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტის, ასევე განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი მოსარჩელის მხარეზეა. მოცემულ შემთხვევაში კი მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია გაზრდილი ხარჯის გაწევის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რაც ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნას უსაფუძვლოს ხდის.

49. ამრიგად, საკასაციო პალატის ზემოთ მითითებული მსჯელობის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება სწორია, რაც გასაჩივრებული განჩინების ძალაში დატოვებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

50. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, არ არსებობს კასატორის მიერ გაღებული ხარჯის მხარეთა შორის განაწილების სსსკ-ის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები და აღნიშნული ხარჯი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ა(ა)იპ „უ.ს–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 10 ივლისის განჩინება დარჩეს უცვლელი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

პ. ქათამაძე