საქმე №ას-1079-2020 28 სექტემბერი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლაშა ქოჩიაშვილი,

რევაზ ნადარაია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ჯ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.კ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.06.2020წ. განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სახელფასო და საშვებულებო დავალიანების ანაზღაურება, კომპენსაციის გაცემა

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

1. რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 28.02.2019 წლის გადაწყვეტილებით გ.კ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“) სარჩელი შპს „ჯ–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „საწარმო“ ან „კასატორი“) მიმართ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა: 2018 წლის ოქტომბრის თვის საშვებულებო თანხის ანაზღაურება 1999,8 ლარის ოდენობით; 2018 წლის ნოემბრის თვის ხელფასის ანაზღაურება 1487,5 ლარის ოდენობით; 2018 წლის დეკემბრის თვის ხელფასის ანაზღაურება 398,9 ლარის ოდენობით; დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას გათვალისწინებული კომპენსაცია 2 თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით (ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა 4000 ლარს). გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

1.1. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 22.05.2015 წელს დაიდო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, 12 თვის ვადით, მოსარჩელე დაინიშნა მოპასუხის შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მმართველად.

1.2. ხელშეკრულებით განისაზღვრა მოსარჩელის ძირითადი მოვალეობები: გზშ-ს მოთხოვნებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა და ეკოლოგიური ექსპერტიზის დასკვნის პირობების დაკმაყოფილება; შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის არსებულ სტანდარტებთან და ნორმებთან შესაბამისობის უზრუნველყოფა (იმის უზრუნველყოფა, რომ საწარმო შესაბამისობაშია შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის ეროვნულ და საერთაშორისო ნორმებთან); გარემოს დაცვისა და უსაფრთხოების ყველა სახის გარე თუ შიდა ინსპექტირებაში მონაწილეობის მიღება და კოორდინაციის გაწევა; საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროსთან დაგეგმილი ჰესების მოწყობისათვის შესატყვისი კანონის პირობებისა და პროცედურების გათვალისწინებით საჭირო კავშირის დამყარება; ასევე, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან საჭირო კავშირის დამყარება შრომის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის დაცვის კანონმდებლობის პირობებისა და პროცედურების დაცვის მიზნით.

1.3. 22.05.2016 წელს მომსახურების ხელშეკრულებას ურთიერთშეთანხმებით გაუგრძელდა მოქმედების ვადა 22.05.2017 წლამდე, შემდეგ კი - 22.08.2017 წლამდე. 23.08.2017 წელს დაიდო იგივე შინაარსის ხელშეკრულება №405 და სახელშეკრულებო ურთიერთობები გაგრძელდა 23.08.2019 წლამდე.

1.4. 2018 წლის ოქტომბერში მოსარჩელე გავიდა შვებულებაში, რის შესახებაც შეატყობინა საწარმოს, რაზეც მას უარყოფითი პოზიცია არ ჰქონია. მოპასუხემ მოსარჩელეს ჩაურიცხა 1866,67 ლარი.

1.5. 05.12.2018 წელს საწარმომ მოსარჩელეს დააკლო ნოემბრის თვის სახელფასო თანხა და ნაცვლად 4000 ლარისა, ჩაურიცხა 2 512,5 ლარი, ანუ საწარმომ მოსარჩელეს დააკლო 1487,50 ლარი.

1.6. 17.12.2018 წელს საწარმომ ყოველგვარი გაფრთხილებისა და დასაბუთების გარეშე ცალმხრივად შეწყვიტა ხელშეკრულება. მოსარჩელემ მიიღო წერილობითი შეტყობინება, რომელშიც ნათქვამია, რომ შეტყობინების მოსარჩელისთვის ჩაბარების მომენტიდან მასთან გაფორმებული ხელშეკრულება ითვლება შეწყვეტილად. 19.12.2018 წელს მოსარჩელემ მიმართა საწარმოს და მოითხოვა ხელშეკრულების შეწყვეტის დასაბუთება, რაზეც მას პასუხი არ მიუღია.

1.7. დეკემბრის 15 რიცხვამდე მოსარჩელე ცხადდებოდა სამსახურში, მაგრამ იანვრის თვეში არანაირი ანაზღაურება მოპასუხეს მისთვის არ მიუცია.

1.8. მხარეთა შორის დადებული მომსახურების ხელშეკრულება წარმოადგენს შრომის ხელშეკრულებას. შრომითი ურთიერთობისათვის დამახასიათებელია შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში სამუშაოს შესრულება დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლის სასარგებლოდ ანაზღაურების სანაცვლოდ. შრომითი ურთიერთობა ვერტიკალური ბუნებისაა, დამსაქმებელი წარმოადგენს ძლიერ მხარეს, შრომის ხელშეკრულება მომსახურების ხელშეკრულების ქვეტიპია, იგი სტანდარტული ხელშეკრულების სახეს ატარებს და ეს ნიშნები განასხვავებს მომსახურების ხელშეკრულებისაგან, რომელიც მხარეთა თანასწორობასა და ნების ავტონომიურობის პრინციპს ეფუძნება. მხარეთა ურთიერთობა მომსახურების დროს ჰორიზონტალურია. ხელშეკრულების ტიპს განსაზღვრავს მისი შინაარსი, მისი არსებითი პირობები და არა სახელწოდება.

1.9. მხარეთა შორის 22.05.2016 წელს დადებული მომსახურების ხელშეკრულება, რომელიც შემდგომში გრძელდებოდა, მიუხედავად მისი სახელწოდებისა, თავისი შინაარსით არ არის მომსახურების ხელშეკრულება. მოსარჩელე ამ ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოადგენდა დასაქმებულს, ხოლო მოპასუხე - დამსაქმებელს. ამ ხელშეკრულებაში მითითებული იყო მოსარჩელის მოვალეობები, ფუნქციები, თანამდებობა, სამუშაო დრო, სამუშაო ადგილი, ანაზღაურება, ხელშეკრულება გრძელდებოდა ვადის ამოწურვის შემდგომ. ამდენად, მოსარჩელეს, როგორც დასაქმებულს, შრომის ანაზღაურებასთან ერთად, ეკუთვნოდა შვებულებაც, ხოლო დამსაქმებლის ინიციატივით გათავისუფლების დროს (გარკვეული საფუძვლით) კომპენსაციაც.

1.10. მოსარჩელის შრომის ანაზღაურება ხელშეკრულებით განსაზღვრული იყო ფიქსირებული სახით - თვეში 4000 ლარის ოდენობით. იგი სამსახურში უნდა გამოცხადებულიყო კვირაში სამჯერ. მოსარჩელე საშვებულებო პერიოდში 15.10.2018 წლიდან 30.10.2018 წლამდე არ გამოცხადდა სამსახურში 6-ჯერ, შესაბამისად, მისი საშვებულებო ანაზღაურება შეადგენს 1999,8 ლარს.

1.11. მოსარჩელეს ხელფასი ხელშეკრულებით უნაზღაურდებოდა ნამუშევარი დღეების მიხედვით და არა საათობრივად. სადავო პერიოდებში (რაც სარჩელშია მითითებული), მას ხელფასი აუნაზღაურეს საათობრივად, რაც არ ეფუძნება ხელშეკრულებით შეთანხმებულ დათქმებს.

1.12. ვინაიდან დამსაქმებლის მხრიდან დაირღვა დასაქმებულის მიმართ წერილობითი ფორმით გაფრთხილების პროცედურა მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, მას უნდა აუნაზღაურდეს კომპენსაცია საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ორი თვის შრომის ანაზღაურების ოდენობით.

2. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.06.2020 წლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება თავისი არსით წარმოადგენს არა მომსახურების, არამედ - შრომის ხელშეკრულებას, შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა სახელფასო დავალიანების, საშვებულებო თანხისა და ორი თვის ხელფასის ოდენობით კომპენსაციის ანაზღაურების თაობაზე არის საფუძვლიანი.

საკასაციო საჩივარი აგებულია შემდეგ მოსაზრებებსა და სავარაუდო დარღვევებზე:

4. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

4.1. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების არსი. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული იყო მომსახურების ხელშეკრულება. ისინი შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში არ იმყოფებოდნენ.

4.2. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება არ შეიცავდა იმ არსებით პირობებს, რომლებიც საქართველოს შრომის კოდექსით (შემდეგში სშკ) გათვალისწინებულია შრომითი ხელშეკრულებისთვის.

5. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

6. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

7. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

8. წინამდებარე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საკასაციო პალატის მსჯელობის საგანია, მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის კვალიფიკაციის საკითხი. საკასაციო საჩივრის ავტორი არ ეთანხმება სასამართლოს დასკვნას მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის თაობაზე და მიუთითებს, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული იყო მომსახურების ხელშეკრულება, რასაც საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს.

9. სშკ-ის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად (წინამდებარე განჩინებაში მითითებულია და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით), შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ.

10. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს შრომითი ურთიერთობის ის სახელმძღვანელო პრინციპები, რაც ამ სამართლებრივ ურთიერთობას ნებისმიერი სხვა სახელშეკრულებო ურთიერთობისაგან განასხვავებს. შრომითი ურთიერთობის სუბიექტები არიან დამსაქმებელი და დასაქმებული (სშკ-ის მე-3 მუხლი), ამასთან, დასაქმებული ეწევა დაქვემდებარებულ საქმიანობას, ასრულებს დამსაქმებლის მითითებას სათანადო ანაზღაურების პირობით. ამ შემთხვევაში, გადამწყვეტია სამუშაო პროცესი, რომელიც ორგანიზებულად წარიმართება დამსაქმებლის მიერ დადგენილი წესებითა და პირობებით (შრომითი ხელშეკრულება, შინაგანაწესი, საკანონმდებლო რეგულაცია და სხვა) (იხ. სუსგ №ას-934-2018, 05.06.2020წ.; №ას-1432-1352-2017, 16.03.2018წ.; №ას-1132-1088-2016, 17.02.2017წ.).

11. შრომის ხელშეკრულების მომიჯნავე კონსტრუქციაა ნარდობა, კერძოდ: ა) ნარდობის საგანს წარმოადგენს მენარდის შრომის შედეგი (რეზულტატი). შრომის ხელშეკრულებით კი მუშაკი ვალდებულია შეასრულოს განსაზღვრული სამუშაო დაკავებული თანამდებობის, პროფესიის თუ კვალიფიკაციის მიხედვით, მაგრამ სამუშაოს შედეგი, როგორც ასეთი, არ წარმოადგენს შრომის ხელშეკრულების საგანს; ბ) ნარდობის ხელშეკრულებაში მენარდე ქონებრივად და ორგანიზაციულად დამოუკიდებელია შემკვეთისაგან და მას არ ექვემდებარება. შრომის ხელშეკრულებით კი მუშაკი ექვემდებარება ადმინისტრაციას (დამსაქმებელს); გ) ნარდობის ხელშეკრულების მხარეები შეიძლება იყვნენ როგორც ფიზიკური, ისე იურიდიული პირები, დასაქმებული კი ყოველთვის ფიზიკური პირია. რაც შეეხება მომსახურების ხელშეკრულებას, მის საგანს წარმოადგენს მომსახურება, რომელსაც საერთო წესის მიხედვით არა აქვს შედეგი, ანდა მისი შედეგი ატარებს არამატერიალურ ხასიათს (შდრ. ზ. ძლიერიშვილი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი მეოთხე, ტომი I, თბილისი 2001,238,239; ზ. შველიძე, საქართველოს შრომის კოდექსით გათვალისწინებული დასაქმებულის სამართლებრივი სტატუსის მახასიათებლები, შრომის სამართალი (სტატიათა კრებული), I, თბილისი, 2011, 91).

12. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის არსებული სახელშეკრულებო ურთიერთობის შინაარსის შესაფასებლად გადამწყვეტია არა ხელშეკრულების სახელწოდება, არამედ ის დებულებები, რომელთა მიხედვით მხარეთა მიერ გამოვლენილი და შეთანხმებული ნება უნდა შემოწმდეს (იხ. სუსგ საქმე №ას-934-2018, 05.06.2020წ.).

13. საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს დაქირავებულის ცნების უმნიშვნელოვანეს ელემენტზე, „დაქვემდებარებულ მდგომარეობაზე“, რომელიც არსებითად განაპირობებს შრომითი ურთიერთობის შინაარსს და მიჯნავს მას სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებისაგან (შდრ. ლ. ადეიშვილი, დ. კერესელიძე, საქართველოს შრომის კოდექსის პროექტი და კონტინენტური ევროპის ქვეყნების შრომის სამართლის ზოგიერთი ძირითადი პრინციპი, ქართული სამართლის მიმოხილვა, 6/2003-1, 16). დაქვემდებარების პრინციპი მიჩნეულია შრომითი ურთიერთობის კვალიფიკაციის პროცესში ძირითად, განმსაზღვრელ ნიშნად (შდრ. ზ. შველიძე, საქართველოს შრომის კოდექსით გათვალისწინებული დასაქმებულის სამართლებრივი სტატუსის მახასიათებლები, შრომის სამართალი (სტატიათა კრებული), I, თბილისი, 2011, 87). დაქვემდებარება მოიცავს: სამუშაოს შესრულებას განსაზღვრულ დროში, რასაც აკონტროლებს დამსაქმებელი; სამუშაოს შინაარსის და შრომითი პირობების დადგენას; ზედამხედველობას და კონტროლს დასაქმებულის მიერ დაკისრებული სამუშაოს შესრულებაზე (იხ. მ. დუმბაძე, ნარდობის ხელშეკრულება, როგორც შრომითი ხელშეკრულების დადების გვერდის ავლის საშუალება, შრომის სამართალი (სტატიათა კრებული), III, თბილისი, 2014, 311).

14. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 22.05.2015 წელს დაიდო მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე 12 თვის ვადით დაინიშნა საწარმოს შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მმართველად (ს.ფ.25-28), რის შემდეგაც მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობის ვადა რამდენჯერმე გაგრძელდა. 23.08.2017 წელს მხარეებმა გააფორმეს ხელშეკრულება, რომლითაც მათ შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობები გაგრძელდა 23.08.2019 წლამდე (იხ. ს.ფ. 36-40). აღნიშნული ხელშეკრულება საწარმომ ცალმხრივად შეწყვიტა 17.12.2018 წელს (იხ. ს.ფ.62).

15. საკასაციო პალატა მართებულად მიიჩნევს პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება თავისი არსით წარმოადგენს არა მომსახურების, არამედ - შრომის ხელშეკრულებას.

16. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით განისაზღვრა საკითხები, რომლებზეც მოსარჩელე, როგორც შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მმართველი, იყო პასუხისმგებელი (იხ.: წინამდებარე განჩინების 1.2. პუნქტი). ამავდროულად, ხელშეკრულებიდან ირკვევა, რომ მოსარჩელეს მიეცა დეტალური მითითება თუ როგორ, რა საშუალებებითა და ვადებში უნდა შეესრულებინა ესა თუ ის მოვალეობა, წარედგინა ინფორმაცია, შეემუშავებინა პროცედურები, შეერჩია კონტრაქტორები, ეწარმოებინა აღრიცხვა, უზრუნველეყო საწარმოს თანამშრომლების მიერ უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის დაცვის გეგმით გათვალისწინებული მოთხოვნების სრული და სწორი აღსრულება (იხ. ხელშეკრულების 1.5. - 1.27. ქვეპუნქტები, ს.ფ. 36-38). საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულების მე-2 პუნქტით განისაზღვრა „სამუშაო ადგილზე მისვლის სიხშირე“. კერძოდ, მოსარჩელე ვალდებული იყო საწარმოში მისულიყო კვირაში სამჯერ, რათა ეხელმძღვანელა HSE დეპარტამენტისთვის (იხ. ს.ფ.38). მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების შინაარსი ცხადყოფს, რომ მოსარჩელე მოკლებული იყო შესაძლებლობას, თავად ემართა (დაეგეგმა) საკუთარი შრომა, იგი სამუშაოს ასრულებდა ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში, რაც ადასტურებს, რომ მოსარჩელე მომსახურებას კი არ უწევდა საწარმოს, არამედ შრომითსამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებოდა მასთან. მხარეთა შორის შრომითი ურთიერთობის არსებობას ადასტურებს ხელშეკრულების ის დათქმებიც, რომლებიც საწარმოს მიერ მოსარჩელისთვის „სამუშაო გასვლების“ კვების ხარჯების ანაზღაურების წესსა და ამ უკანასკნელის მობილურის კრედიტის რაოდენობას განსაზღვრავს (იხ. ხელშეკრულების მე-2, მე-4 პუნქტები, ს.ფ. 38-39).

17. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძვლად ვერ მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება არ შეიცავს სშკ-ით გათვალისწინებულ ყველა არსებით პირობას. სშკ-ის მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობებია: ა) მუშაობის დაწყების თარიღი და შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა; ბ) სამუშაო დრო და დასვენების დრო; გ) სამუშაო ადგილი; დ) თანამდებობა და შესასრულებელი სამუშაოს სახე; ე) შრომის ანაზღაურების ოდენობა და გადახდის წესი; ვ) ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების წესი; ზ) ანაზღაურებადი და ანაზღაურების გარეშე შვებულებების ხანგრძლივობა და შვებულების მიცემის წესი.

18. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მითითებული მუხლით გათვალისწინებული არსებითი პირობების ჩამონათვალი ერთგვარი მოდელია შრომის ხელშეკრულების შინაარსის ამომწურავად განსაზღვრისათვის. შრომის კოდექსის მიზნებიდან გამომდინარე, შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილში ჩამოთვლილი არსებითი პირობებიდან ნებისმიერის გაუთვალისწინებლობა ეჭვქვეშ არ უნდა აყენებდეს ხელშეკრულების არსებობას. სსკ-ის 327-ე მუხლის მნიშვნელობით, იმისათვის, რომ ხელშეკრულება დადებულად ჩაითვალოს, საკმარისი უნდა იყოს შესასრულებელ სამუშაოსა და ანაზღაურებაზე შეთანხმება, ასევე იმ პირობებზე, რომლებიც თავად მხარეებმა მიიჩნიეს არსებითად (იხ. თ. ხაჟომია, შრომის ხელშეკრულების ფორმა და არსებითი პირობები, შრომის სამართლის უახლესი ცვლილებების სამართლებრივი ასპექტები, რედ. ს. ჩაჩავა, თბილისი, 2014, 49). მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული ხელშეკრულება შეიცავს მოსარჩელის მიერ შესასრულებელი სამუშაოსა და მისი სპეციფიკის ვრცელ აღწერას; საწარმოში მოსარჩელის პოზიციის დასახელებას (შრომის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მმართველი); განსაზღვრულია მოსარჩელისთვის მისაცემი ანაზღაურების ოდენობა და მისი გადახდის წესი - მოსარჩელეს შესრულებული სამუშაოსთვის ანაზღაურება უნდა მიეღო ყოველთვიურად (ყოველი თვის 5 რიცხვში), 4000 ლარის ოდენობით (იხ. ხელშეკრულების მე-4 პუნქტი, ს.ფ. 39); ხელშეკრულებით გათვალისწინებულია მისი მოქმედების ვადა და მოსარჩელის სამუშაო ადგილზე მისვლის სიხშირე (სამუშაო დღეების ოდენობა). ამრიგად, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის შეთანხმებული პირობები საკმარისია იმისათვის, რომ შრომის ხელშეკრულება მათ შორის დადებულად მივიჩნიოთ. აღნიშნულის გათვალისწინებით, ის გარემოება, რომ ხელშეკრულება ყველა პირობაზე შეთანხმებას არ შეიცავს, ვერ შეცვლის იმ ფაქტს, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა და ვერ განიმარტება დასაქმებულის ინტერესების საზიანოდ. შესაბამისად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი.

19. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით (იხ. სუსგ. №ას-934-2018, 05.06.2020წ.; №ას-1432-1352-2017, 16.03.2018წ.; №ას-1132-1088-2016, 17.02.2017წ.).

20. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

21. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 416,02 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ჯ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს „ჯ–ს“ (ს/ნ: .....) უკან დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 594.31 ლარის (საგადახდო დავალება №798, გადახდის თარიღი 26.10.2020წ.) 70% – 416.02 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

რევაზ ნადარაია