საქმე №ას-1263-2020 13 ოქტომბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – თ.ნ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „კ.ა–ბი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. შპს „კ.ა–ბმა“ (შემდეგში: მოსარჩელე, საწარმო, გამყიდველი ან თავდაპირველი კასატორი) თ.ნ–ს (შემდეგში: მოპასუხე, მყიდველი, აპელანტი ან კასტორის მოწინააღმდეგე) მიაწოდა 42 424 ლარის ღირებულების საქონელი, კერძოდ: 22.03.2014 წელს - სიმინდის თესლი, ღირებულებით - 31500 ლარი; 07.11.2014 წელს: შაიბა D.13+0.1X24X0.5, BT-PR-PNT3-D.15, BT-PF”C”29.5X17X8 VP, ღირებულებით - 529 ლარი; 21.03.2015 წელს - სიმინდის თესლი - ღირებულებით 10385 ლარი (იხ. სასაქონლო ზედნადებები: ელ-0107016729; ელ-014379848; ელ-0164597654 - ტ.1, ს.ფ.15-17);

2. ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე 22.03.2014 წლის საქონლის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, გამყიდველის მიერ მყიდველისათვის მიწოდებული პროდუქცია (სიმინდის თესლი) მიიღო გ.კ–მა (22.03.2014 წლის საქონლის მიღება-ჩაბარების აქტი - იხ. ტ.1, ს.ფ. 68), ხოლო 21.03.2015 წლის საქონლის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, საწარმოს მიერ მყიდველისათვის მიწოდებული პროდუქცია (სიმინდის თესლი) - ღირებულებით 10 385 ლარი, მიიღო დ.ა–მა (იხ. 21.03.2015 წლის საქონლის მიღება-ჩაბარების აქტი - ტ. ს.ფ.70);

3. სარჩელის მოთხოვნა

3.1. საწარმომ, სიღნაღის რაიონულ სასამართლოში წარდგენილი სარჩელით, მოპასუხისთვის 42 414 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

4. მოპასუხის შესაგებელი

4.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

5. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება

5.1. სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეს დაეკისრა 42 414 ლარის გადახდა.

6. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი

6.1. მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, საწარმოს სარჩელის სრულად უარყოფა მოითხოვა.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

7.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი:

7.1.1. გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

7.1.2. საწარმოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

7.1.3. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ზეპირი ფორმით დადებულ ხელშეკრულებაზე მსჯელობისას მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 327-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ. კანონით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებითი პირობებია - ხელშეკრულების საგანი და ფასი.

7.1.4. სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიუთითა და დამატებით განმარტა, რომ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნისას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი ნაწილდება შემდეგი სახით: ხელშეკრულების დადების და ვალდებულების არსებობის ფაქტი მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს, ხოლო მოპასუხემ უნდა ამტკიცოს ვალდებულების შესრულების ფაქტი ან იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც გამორიცხავს შესრულებას ან აძლევს შესრულების დაყოვნების (შესრულების გადადების) უფლებას.

7.1.5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სასაქონლო ზედნადებების (იხ. წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტი), როგორც მხარეთა შორის ნასყიდობის სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის დასტურად წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისას, სასამართლომ 22/03/2014წ., 07.11.2014წ., 21.03.2015წ. სასაქონლო ზედნადებები, რომელშიც მყიდველის გრაფაში მითითებულია მოპასუხე, მიუთითა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებულ ინსტრუქციაზე. ამ კანონქვემდებარე აქტის 24-ე მუხლის თანახმად, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდებისას გამოყენებული უნდა იქნეს სასაქონლო ზედნადები, გარდა სპეციალური ანგარიშ-ფაქტურების (№III-06 დანართი) და ნავთობპროდუქტების სპეციალური საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების (№III-09 დანართი) მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა. ამავე ინსტრუქციის 25¹ მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ზედნადები ივსება ელექტრონულად (გარდა ამ მუხლის მე-13 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა) საქონლის გამყიდველის/გამგზავნის მიერ, საქონლის მიწოდებისთანავე ან საქონლის ტრანსპორტირების დაწყებისთანავე. მითითებული ინსტრუქცია არ ითვალისწინებს სასაქონლო ზედნადების მყიდველის მიერ ელექტრონული წესით დადასტურებას და არც საქმეში წარდგენილი სასაქონლო ზედნადებები არ შეიცავს მონაცემებს სასაქონლო ზედნადების მყიდველის მიერ დადასტურების შესახებ.

7.1.6. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ გამყიდველის მიერ ცალმხრივად შექმნილი დოკუმენტი - სასაქონლო ზედნადები მხარეებს შორის ხელშეკრულების დადების ფაქტს არ ადასტურებდა.

7.2. მხარეებს შორის ზეპირი ნასყიდობის ხელშეკრულების და მოპასუხისათვის საქონლის მიწოდების ფაქტის დადასტურების მიზნით მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოწმეების: გ.კ–ი და დ.ა–ის /რომლებიც 22.03.2014 წ. და 21.03.2015წ. სასაქონლო ზედნადებებში მითითებული არიან საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილ პირებად და ხელს აწერენ ამავე თარიღების საქონლის მიღება-ჩაბარების აქტებს. რაც შეეხება 07/11/2014 წლის სასაქონლო ზედნადებს, მასში საქონლის მიმღები პირის მონაცემები მითითებული არ არის და არც შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტია წარდგენილი/ განმარტებების შეფასებისას სასამართლომ აღნიშნა:

7.2.1. მოწმე გ.კ–მა განმარტა, რომ დაურეკეს მყიდველის (მოსარჩელის) მაღაზიიდან, მაღაზიის მენეჯერმა და მისგან მიიღო დავალება საქონლის გადაზიდვის თაობაზე, საქონელი ჩამოიტანა წნორში და დაცალეს საწყობში. ანალოგიური შინაარსის განმარტება მისცა დ.ა–მაც, რომელიც მყიდველის სიმამრია. ამ უკანასკნელმა განმარტა, რომ შპს „ლ.ა–სათვის“ არაერთხელ გადაუზიდავს საქონელი თბილისიდან წნორში, მაღაზიის მენეჯერის დავალებით და გადაზიდული საქონელი მიჰქონდა მაღაზიაში. მისივე განმარტებით, მოპასუხეს მისთვის მინდობილობა არასოდეს მიუცია.

7.2.2. საქმეში წარდგენილია სამეწარმეო რეესტრიდან შპს ,,ლ.ა–ს“ ამონაწერი, რომლითაც დასტურდება, რომ მოწმე დ.ა–ი არის შპს „ლ.ა–ს“ პარტნიორი, ხოლო საწარმოს დირექტორი 2014 წლის 10 მარტის მდგომარეობით არის მოპასუხის (მყიდველის) ცოლი - ლ.ა–ი, ხოლო 2016 წლის 14 იანვრიდან - თვითონ მოპასუხე. მხარეები ადასტურებენ რომ შპს „ლ.ა–ს“ და მოსარჩელეს შორის წლების განმავლობაში არსებობდა სავაჭრო ურთიერთობა და მოსარჩელეს ამ მაღაზიისათვის მიწოდებული აქვს რამდენიმე ასეული ათასი ლარის ღირებულების საქონელი. ხოლო უშუალოდ მოპასუხის მიერ საწარმოსაგან საქონლის შეძენის ფაქტზე მოსარჩელემ ვერც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ვერც სააპელაციო სასამართლოში ვერ მიუთითა.

7.2.3. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელის მიერ წარდგენილი ზედნადებებით მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ფაქტი არ დასტურდებოდა; მოწმეთა განმარტებებითაც არ დასტურდებოდა მათთვის მოპასუხის მიერ საქონლის გადაზიდვის დავალების და ნასყიდობის საგნის მიღების უფლებამოსილების მინიჭების ფაქტი, არც გადაზიდული საქონლის უშუალოდ მოპასუხის (მყიდველის) მიერ მიღების ფაქტი.

7.2.4. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო რელევანტური მტკიცებულებების წარდგენის გზით მისი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების - მოპასუხესთან ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების და ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოპასუხის ვალდებულების არსებობის დადასტურება. ამდენად, არ არსებობდა საწარმოს სარჩელის დაკმაყოფილების და მოპასუხისათვის ნასყიდობის საფასურის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

8. მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი

8.1. საწარმომ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა შემდეგ არგუმენტებზე დაყრდნობით:

8.1.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ფაქტების, მოწმეთა განმარტებების, საქმეში არსებული მტკიცებულებებების, მათ შორის ფინანსთა სამინისტროს ზემოხსენებული ინსტრუქციის არასწორ შეფასებას და აქედან გამომდინარე მცდარ დასკვნებს ეფუძნება.

8.1.2. წინააღმდეგობრივია გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა, რომ ელექტრონული სასაქონლო ზედნადები არ ითვალისწინებს დამოწმებას ფიზიკური პირის მიერ, მაგრამ ასეთი ზედნადები მაინც არ განიხილება გარიგებად. სასამართლომ არ შეაფასა ამ ზედნადებებში მითითებული რეკვიზიტები: მყიდველი და მძღოლი, ვერ დაინახა ურთიერთკავშირი და ფაქტობრივი გარემოება საქონლის მყიდველისათვის გაგზავნის შესახებ.

8.1.3. მოწმეთა ურთიერთგამომრიცხავი განმარტებები გამომდინარეობდა, ამ უკანასკნელთა ვინაობიდან და მოპასუხესთან ნათესაური კავშირიდან, რაც არასათანადოდ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ.

9. საკასაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

9.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა ნაწილობრივ და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

9.2. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების დეტალურად გაანალიზება არ იძლეოდა იმ დასკვნის ცალსახად გამოტანის შესაძლებლობას, რომ საწარმოს მიერ შექმნილი დოკუმენტი - სასაქონლო ზედნადები, მხარეებს შორის ხელშეკრულების დადების ფაქტს არ ადასტურებდა. საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ დოკუმენტზე, როგორც მოსარჩელის მიერ ცალმხრივად შექმნილ და არასარწმუნო მტკიცებულებაზე მსჯელობა, როგორც ამას სააპელაციო სასამართლო უთითებდა, თანაც იმ პირობებში, როდესაც ფინანსთა სამინისტროს შესაბამის ინსტრუქციაზე დაყრდნობით არ არსებობა მყიდველის მხრიდან სასაქონლო ზედნადების დადასტურების ვალდებულება (იხ. 3.3.2-ე ქვეპუნქტის ბოლო წინადადება), დაუსაბუთებელი მსჯელობა იყო და არ გამომდინარეობდა შესაბამისი საგადასახადო მოწესრიგებიდან.

9.3. საკასაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია სასაქონლო ზედნადებებს, რომელთაგან ორზე რეკვიზიტები /გამყიდველი - მოსარჩელე საწარმო; მყიდველი-მოპასუხე; მყიდველის სახელით საქონლის მიღებაზე უფლებამოსილი ნდობით აღჭურვილი პირი/ 22.03.2014წ. ელ-0107016729 და 21.03.2015წ. ელ-0164597645 (ტ.1, ს.ფ.15 და 17) სრულად იყო შევსებული, ამასთან, მოსარჩელისა და მოპასუხის მრავალწლიანი საქმიანი ურთიერთობა, სადაც პრეზუმირებული იყო მოპასუხის ზეპირი მითითებით (დავალებით) ამ უკანასკნელის ნდობით აღჭურვილი პირებისათვის გამყიდველის მიერ საქონლის მიწოდება და ამ საქონლის სწორედ მოპასუხის სიმამრის კუთვნილი მაღაზიის, რომლის დირექტორიც მეუღლის შემდეგ, თვითონ მყიდველი გახდა, ადგილმდებარეობის მიხედვით ჩატანა მაღაზიის მენეჯერის ზეპირი მითითებით, ერთობლივად იძლეოდა მყარი ვარაუდის დაშვების საფუძველს, რომ მოპასუხის ზეპირი მითითებით ჩაიტანეს სასაქონლო ზედნადებებში მითითებული ღირებულების პროდუქცია მოწმედ დაკითხულმა პირებმა და გადასცეს მოპასუხეს.

9.4. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებით ჩასატარებელი კვლევის მიზნით განმარტა - საწარმოს მიერ აღძრული სარჩელის გასაქარწყლებლად მოპასუხის მიერ მითითებული ფაქტებისა და მტკიცებულებების სარწმუნოობა ხელახლა უნდა შეფასდეს და დადგინდეს, სასაქონლო ზედნადებების მიხედვით, რომლებშიც ყველა რეკვიზიტი ამომწურავად არის მითითებული /ამასთან, ფინანსთა სამინისტროს ზემოხსენებული ინსტრუქციის თანახმად, მე-14 და მე-18 სტრიქონების შევსება სავალდებულო არაა/, გამყიდველის მხრიდან რა ღირებულების საქონლის მოთხოვნის უფლება შეიძლება ჩაითვალოს დასაბუთებულად. „სასაქონლო ზედნადები არის საქონლის ტრანსპორტირებისათვის აუცილებელი და მიწოდების დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომელიც ასახავს მიწოდებული საქონლის ოდენობას და მის ფასს“ (იხ. სუსგ # ას 794-743-2017, 31.07.2017წ.).

10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

10.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 10 მაისის განჩინება.

10.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (სსსკ-ის 390.3.-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტი).

10.3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ ვინაიდან, სასაქონლო ზედნადებებზე მისი ხელმოწერები არ იყო, სადავო საქონლის მიღებაც არ დასტურდებოდა, რაც თავისმხრივ გამორიცხავდა მის ვალდებულებას მოსარჩელე კომპანიის მიმართ.

10.4. სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებაზეც მიუთითა, რომლის მიხედვითაც დგინდებოდა საქონლის მიღება, აგრეთვე, მოპასუხის მაღაზიის მენეჯერის დავალებაზე მიუთითა, რომელიც აგრეთვე ადასტურებდა მოპასუხის მხრიდან საქონლის გადაზიდვის თაობაზე დავალებას, რაც ფაქტობრივადაც შესრულდა, კერძოდ, საქონელი წნორში ჩაიტანეს და საწყობში დაცალეს. ამასთან, მსგავსი სახის ურთიერთობა მანამდეც ჰქონდაც მხარეებს, რაც მხარეებთან ერთად, მოპასუხის სიმამრმაც დაადასტურა.

11. აპელანტის საკასაციო საჩივარი

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 25 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აპელანტმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11.2. კასატორის განმარტებით სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად დაადგინა მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი, მათ შორის ისეთ გარემოებაზე დაყრდნობით, რომელსაც მხარეები არ უარჰყოფდნენ, კერძოდ, მოსარჩელესა და შპს „ლ.ა–ს“ ხანგრძლივ ურთიერთობაზე, რაც თავის მხრივ გამორიცხავდა განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნის მართებულობას მოპასუხესთან მიმართებით.

12. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

12.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2020 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

13. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

15. საკასაციო საჩივრის არსებითად განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

16. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. წარმოდგენილ საკასაციო საჩივრის მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გამოკვლეული აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რომელიც მხარეთა მიერაა მითითებული შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპების ფარგლებში, და რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზიით დაუსაბუთებელია გასაჩივრებული განჩინება, რომლითაც არ დგინდება სადავო საკითხის სათანადო გამოკვლევა.

20. საკასაციო სასამართლო, კასატორის პრეტენზიის პასუხად, საქმეზე დადგენილ გარემოებებზე მიუთითებს და იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ ამავე ფაქტების შეფასებას.

21. საკასაციო სასამართლო მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაზე მიუთითებს და ყურადღებას თავად მხარეთა მიერ დადასტურებულ ფაქტს მიაქცევს, რომლის მიხედვითაც მათ შორის ეკონომიკური ურთიერთობა დიდი ხნის განმავლობაში არსებობდა.

22. მხარეთა შორის სადავოა ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტი (ის. სსკ-ის 477-ე მუხლი).

23. საკასაციო სასამართლო წინამდებარე განჩინების 1-2 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიაქცევს ყურადღებას და დამატებით განმარტავს, რომ მხარეთა შორის მიღებული და აღიარებული ურთიერთობის ფარგლებში, მიწოდებული საქონელი, სასაქონლო ზედნადების მიხედვით, 2014 წლის 22 მარტს გ.კ–მა, 2014 წლის 7 ნოემბერს თავად მოპასუხემ, ხოლო, 2015 წლის 21 მარტს დ.ა–მა მიიღო.

24. დასახელებულმა პირებმა, მათ შორის დ.ა–მა, რომელიც მოპასუხის სიმამრია დაადასტურეს საქონლის მიწოდება წ–ში მოპასუხის კომპანიაში.

25. როგორც აღინიშნა, მხარეები არ დავობენ, რომ მოპასუხის კოპანიას და მოსარჩელეს შორის დამკვიდრებული ურთიერთობის გათვალისწინებით, ზეპირი მითითებით ხდებოდა საქონლის მიწოდება.

26. საკასაციო სასამართლო, კასატორის პრეტენზიის პასუხად, რომ მისი ხელმოწერის არარსებობა ზედნადებზე, გამორიცხავდა ხელშეკრულების ნამდვილობას, განმარტავს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება არ არის ფორმა სავალდებულო გარიგება (გარდა გარკვეული კანონისმიერი ან მხარეთა მიერ განსაზღვრული სახელშეკრულებო შემთხვევებისა), რა დროსაც სასამართლო, მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებებისა და წარდგენილი მტკიცებულებების კვლევის შედეგად მიდის გარკვეულ გადაწყვეტილებამდე. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხემ, მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები, მისივე წარდგენილი მტკიცებულებებით, მათ შორის მოწმეთა ჩვენებებით, რომლებიც ხელშეკრულების არსებობის ფაქტს ადასტურებდა, ვერ გააქარწყლა სათანადო მტკიცებულებებით.

27. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილს, რომლითაც საჯაროსამართლებრივი მოწესრიგების ფარგლებში დადგენილია შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის პრინციპები, კერძოდ: „სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დამატებული ღირებულების გადასახადის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს სასაქონლო ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. ამასთანავე, საქონლის მიწოდებისას მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადების გამოწერისას აკრძალულია საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე შენახვა (12.06.2012. N6446). ამავე კოდექსის 286-ე მუხლით დადგენილია საქონლის დოკუმენტების გარეშე ტრანსპორტირების, რეალიზაციისა და აღურიცხველობის შედეგი, კერძოდ, პირველი ნაწილით: „სამეწარმეო საქმიანობისათვის საქონლის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება, მყიდველის მოთხოვნისას სასაქონლო ზედნადების გაუცემლობა ან საქონლის შეძენისას სასაქონლო ზედნადების მიღებაზე უარის თქმა, თუ სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებული ან მიწოდებული/მისაწოდებელი საქონლის საბაზრო ღირებულება არ აღემატება 10 000 ლარს – იწვევს პირის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით“ (28.12.2012. N189 ამოქმედდეს 2013 წლის 1 იანვრიდან). მითითებული საჯაროსამართლებრივი სფეროს მომწესრიგებელი ნორმების მიზანია ქვეყნის შიგნით განხორციელებული სამეწარმეო საქმიანობისათვის სასაქონლო ზედნადების დანიშნულების ხაზგასმა.

28. ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ დასახელებული ზედნადებები არ წარმოადგენს ცალსახად ნასყიდობის ხელშეკრულების დამადასტურებელ ფაქტებს, განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის დამკვიდრებული ურთიერთობების, მოწმეთა ჩვენებების, მათ შორის მოპასუხის სიმამრის ჩვენების, რომელიც ამყარებს მოსარჩელის პოზიციებს, არსებული ზედნადებების, აგრეთვე, სხვადასხვა დროს განხორციელებული ოპერაციების მიხედვით უდავოა, რომ მხარეთა შორის ზეპირი სახით ნასყიდობის ხელშეკრულება არსებობდა, რომლის ფარგლებშიც მოპასუხეს ნასყიდობის საგნის საფასური არ გადაუხდია.

29. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობისა და დაკმაყოფილების კანონისმიერი საფუძველი.

30. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. თ.ნ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. თ.ნ–ს (........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე, გ.ჟ–ის (.....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 120.70 ლარის (საგადახდო დავალება N1, გადახდის თარიღი 2020 წლის 19 ნოემბერი), 70% – 1 484.49 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე