საქმე №ას-1471-2018 3 ივლისი, 2020 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ე.ყ–ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარეები – ჰ.ფ.ჰ., ს.ჰ.ა.ქ. (მოსარჩელეები)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივლისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი
1. საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ....... მე-2 სადარბაზოში, მე-6 სართულზე მდებარე ბინა №19ა (საკადასტრო კოდი № ......) (შემდგომში - „სადავო უძრავი ქონება“) რეგისტრირებულია ჰ.ფ.ჰ.ისა და ს.ჰ.ა.ქ.ის (შემდგომში ერთობლივად - „მოსარჩელეები“) თანასაკუთრებად. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია უძრავი ქონების განვადებით შეძენის შესახებ ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი 17/05/2012, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (ტ. I, ს.ფ. 21-22).
2. სადავო უძრავი ქონება, ფართით 64,00 კვ.მ., რეგისტრირებული იყო მ.ჯ–ისა და დ.ი–ის საკუთრებად. ბინა დატვირთული იყო იპოთეკით და გასხვისდა იძულებით საჯარო აუქციონზე. სააღსრულებო ბიუროს 2008 წლის 28 თებერვლის №01/32-22 განკარგულების საფუძველზე ბინის მესაკუთრე გახდა ა.ბ–ი (ტ. I, ს.ფ. 122-123). აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს №A11059919-013/001 განკარგულების საფუძველზე მითითებული უძრავი ქონების მესაკუთრე გახდა შპს „პ.ფ–ის“ (ტ. I, ს.ფ. 124). მოსარჩელეებმა სადავო უძრავი ქონება, რომლის ფართიც იყო 64,00 კვ.მ., შეიძინეს 2012 წლის 17 მაისს დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. მოგვიანებით მოხდა ფართის კორექტირება და განისაზღვრა 85,85 კვ.მ.-ით (ტ. I, ს.ფ. 15-20, 126).
3. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 10 ივნისის №142904 ინფორმაციის თანახმად, უძრავ ნივთზე უფლებათა რეესტრის მონაცემებით სადავო უძრავი ქონების, ფართით 85,85 კვ.მ., პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდა 2003 წლის 30 ივლისს და რეგისტრირებული იყო როგორც ბინა №19ა, ფართით 64,00 კვ.მ.; უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 1999 წლის 29 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულება. აღნიშნული უძრავი ნივთი პირველადი რეგისტრაციიდან მიმდინარე პერიოდზე რეგისტრირებულია როგორც ბინა №19ა. სადავო უძრავი ნივთი მდებარეობს მე-6 სართულზე ინფორმაციაზე თანდართული აზომვითი ნახაზის შესაბამისად (ტ. I, ს.ფ. 25).
4. ზემოაღნიშნული ინფორმაციის თანახმად, №2 სახელოსნოს (ფართით 87,12 კვ.მ., საკადასტრო კოდი: №......) პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდა 2001 წლის 15 ოქტომბერს. უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტია 1999 წლის 18 თებერვლის სახელმწიფო ქონების უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით გადაცემის ხელშეკრულება. აღნიშნული უძრავი ნივთი პირველადი რეგისტრაციიდან მიმდინარე პერიოდზე რეგისტრირებულია როგორც სახელოსნო №2 და ნივთის სარეგისტრაციო დოკუმენტაციაში მისი ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი დოკუმენტი/ნახაზი დაცული არ არის (ტ. ს.ფ. 25).
5. საჯარო რეესტრის ამონაწერების მიხედვით, ქ.თბილისში, ....... მდებარე სახელოსნო №2, საკადასტრო კოდით № ........, 1999 წლის 18 თებერვალს დამოწმებული სახელმწიფო ქონების უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით გაცემის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე გადაცემული ჰქონდა საქართველოს არქიტექტორთა საერთო-ეროვნულ შემოქმედებით კავშირს (ტ. I, ს. ფ. 99). 2011 წლის 6 იანვარს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით №2 სახელოსნო რეგისტრირებულია სახელმწიფოს საკუთრებად საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 5 იანვარს დამოწმებული №05/111 წერილის საფუძველზე (ტ. I, ს.ფ. 98). 2014 წლის 28 ნოემბერს მომზადებული ამონაწერის მიხედვით, აღნიშნული სახელოსნო რეგისტრირებულია ე.ყ–ის (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „კასატორი“) საკუთრებად, უფლების რეგისტრაცია: 28.11.2014, უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი: 1) თბილისის სააღსრულებო ბიუროს წერილი №A11046247-016/001, დამოწმების თარიღი 02/10/2012; 2) სააღსრულებო ფურცელი: №2/1574-02, დამოწმების თარიღი: 14.01.2010, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგია (ტ. I, ს.ფ. 96).
6. სახელმწიფო ქონების უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით გადაცემის შესახებ 1999 წლის 18 თებერვლის ხელშეკრულებითა და თანდართული დოკუმენტებით დადგენილია, რომ საქართველოს არქიტექტორთა საერთო-ეროვნულ შემოქმედებით კავშირს უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით გადაცემული ჰქონდა ქ.თბილისში, ........ სხვენსართულზე მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი - №2 სახელოსნო (ტ. I, ს.ფ. 243-251).
7. ქალაქ თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 5 ნოემბრის №2/1574-02 გადაწყვეტილებით ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა პ.ს–ძის სარჩელი და დაევალა ქალაქ თბილისის მერიას საცხოვრებლად გადაეცა პ.ს–ძისათვის ქ. თბილისში, ....., მე-6 სართულზე მდებარე, დაახლოებით 95 კვ.მ. ფართის სახელოსნო №2, 17000 ლარად. ქალაქ თბილისის მერიას ასევე დაევალა ბინის ღირებულების 40%-ის გადახდისთანავე დაედო ხელშეკრულება №2 სახელოსნოს გადაცემის შესახებ, ხოლო ბინის ღირებულების 60%-ის გადახდა უნდა განხორციელებულიყო 2003 წლის ბოლომდე მერიის მიერ დადგენილი წესისა და პირობების მიხედვით (ტ. I. ს.ფ. 106-110).
8. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროსა და ნოტარიუსთა პალატას თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2002 წლის 10 ოქტომბრის მიმართვით ეცნობა, რომ ქ. თბილისში, ...... მე-2 სადარბაზოში, მე-6 სართულზე მდებარე №2 სახელოსნოს დაედო ყადაღა სასამართლოს 2002 წლის 1 ოქტომბრის განჩინებით და არ განხორციელებულიყო აღნიშნულ ფართზე რაიმე მოქმედება და რეგისტრაცია (ტ. I, ს.ფ. 112).
9. თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით ნასყიდობის შესახებ 2014 წლის 17 ივლისის ხელშეკრულების საფუძველზე, მოპასუხეს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თბილისში, ...... მდებარე №2 სახელოსნო (ტ. I, ს.ფ. 252-256).
10. 2015 წლის 21 აპრილს შსს თბილისის მთავარი სამმართველოს ძველი თბილისის სამმართველოს მე-7 განყოფილების უბნის ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ შედგენილი, საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის შესახებ №840244 ოქმის მიხედვით, ინსპექტორ-გამომძიებელი მოპასუხის განცხადების საფუძველზე გამოცხადდა ქ.თბილისში, ......... არსებული ბინა დახვდათ დაკეტილი, კარი არავინ გააღო, გამოძახებული იქნა ხელოსანი, რომელმაც გახსნა კარი და ბინა ჩაბარდა მოპასუხეს მასში არსებულ ნივთებთან ერთად. ოქმში მითითებული ბინა იყო მოსარჩელთა მფლობელობაში, რომლებიც აღნიშნულ პერიოდში საქართველოში არ იმყოფებოდნენ და ბინაში განთავსებული იყო მათი კუთვნილი ნივთები (ტ. I, ს.ფ. 134, 135; 146-147; სხდომის ოქმი: 27.09.2017). თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ხელყოფის ან სხვაგვარად ხელშეშლის შესახებ 2015 წლის 21 აპრილის №840244 ოქმი. აღნიშნული დავის ფარგლებში სასამართლოს მიერ ჩატარებული იქნა ადგილზე დათვალიერება სპეციალისტების მეშვეობით და დადგინდა, რომ მოსარჩელეები გამოსახლებული იქნენ მათ საკუთრებაში არსებული №19ა ბინიდან და მითითებული ბინა არ წარმოადგენდა №2 სახელოსნოს (გადაწყვეტილება არ არის კანონიერ ძალაში შესული, გასაჩივრებულია საკასაციო საჩივრით) (ტომი I, ს.ფ. 156-179).
11. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მოპასუხის მიმართ ამ უკანასკნელის უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვისა და მოსარჩელეებისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის თაობაზე.
12. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ:
12.1. მრავალბინიანი სახლი ორსადარბაზოიანი და ექვსსართულიანია. №19ა ბინა მდებარეობს პირველ სადარბაზოში, №2 სახელოსნო კი - მეორე სადარბაზოში. №2 სახელოსნო და №19ა ბინა იყო და არის რეგისტრირებული ცალკე საკუთრების ობიექტებად;
12.2. მოსარჩელეებმა სხვა ქონების - №2 სახელოსნოს შიდა აზომვითი ნახაზის საფუძველზე არასწორად დააზუსტეს მათ მიერ შეძენილი - №19ა ბინის ფართობი 64 კვ.მ.-დან 85,85 კვ.მ.-ზე.
13. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 4 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. დადგინდა, რომ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნას ქალაქ თბილისში, .......... №4ა-ში, მე-6 სართულზე მდებარე ბინა №19ა (საკადასტრო კოდით №........) და საცხოვრებელი ბინა თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცეთ მესაკუთრეებს - მოსარჩელეებს.
14. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
15. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივლისის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
16. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.
17. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია მოპასუხის მიერ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის უკანონოდ ფლობის ფაქტი. სასამართლომ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ 2018 წლის 19 აპრილის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც აღნიშნულია, რომ განცხადებაზე დართული შიდა აზომვითი ნახაზი და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნა არ შეესაბამება №19ა ბინის ადგილმდებარეობას, მონიშნული ფართი წარმოადგენს 2012 წლისთვის სახელმწიფოს და დღევანდელი მდგომარეობით მოპასუხის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ №2 სახელოსნოს, რომლის საკადასტრო კოდია ......... ამავე გადაწყვეტილებაში მითითებულია, რომ ქ.თბილისში, ......... მდებარე უძრავ ნივთზე - №19ა ბინაზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლება რეგისტრირებული იქნება დაუზუსტებელი მონაცემებით, ვინაიდან მათ უძრავი ქონება თავის დროზე დაუზუსტებელი მონაცემებით შეიძინეს. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 2018 წლის 3 მაისის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ მოსარჩელეებს საკუთრების უფლებით ეკუთვნით ქ.თბილისში, ....... მეექვსე სართულზე მდებარე 85.85 კვ.მ. ბინა №19ა. ამასთან, სახლს გააჩნია ორი სადარბაზო, ხოლო №19ა ნომრით ერთი ბინა არსებობს, რომლის მესაკუთრეებად მოსარჩელეები არიან მითითებული, ხოლო 2018 წლის 8 მაისის საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, მოსარჩელეთა საკუთრებად დაფიქსირდა ისევ №19ა ბინა, ფართით 64 კვ.მ.; შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მართებული იყო პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის წინაპირობების არსებობის თაობაზე. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ 2018 წლის 19 აპრილის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებაში მითითებული გარემოებების მიუხედავად, რამაც ასახვა ჰპოვა ამავე სააგენტოს მიერ გაცემულ 2018 წლის 8 მაისის ამონაწერში, სწორედ აღნიშნული ამონაწერის თანახმად, სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეებს ამჟამადაც მოსარჩელეები წარმოადგენენ და ასევე დადგენილია ის გარემოებაც, რომ თბილისში, .......... №4-ში მდებარე ორსადარბაზოიან საცხოვრებელ კორპუსში №19ა ბინა, საკადასტრო კოდით ........., ერთადერთია და იგი საკუთრების უფლებით ეკუთვნით მოსარჩელეებს.
18. სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა, აგრეთვე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 17 ივლისის განჩინების (მოწმის დაკითხვის შესახებ მოპასუხის შუამდგომლობაზე უარის თქმის შესახებ) კანონიერებაზე და მიიჩნია, რომ იგი მიღებული იყო სამოქალაქო საპროცესო ნორმების დაცვით და მოპასუხეს მისი გაუქმების არც ფაქტობრივ და არც სამართლებრივ საფუძვლებზე სათანადოდ არ მიუთითებია.
19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
20. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:
20.1. საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოები გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნენ საჯარო რეესტრის ჩანაწერებს, თუმცა არცერთ მათგანს აღუნიშნავს, რომ საქმეში წარდგენილი იყო საჯარო რეესტრის მონაცემები ორი ერთმანეთისგან განსხვავებული ფართის შესახებ და, ფაქტობრივად, სადავო იყო არა ის, ეცილებოდა თუ არა მოპასუხე მოსარჩელეებს საკუთრების საგანში, არამედ - ის, თუ საიდან ითხოვდნენ მოსარჩელეები კასატორის გამოსახლებას. აღნიშნული ფაქტის უგულებელყოფით სასამართლომ დაამტკიცა, რომ მან საქმე განიხილა კანონის დარღვევით, არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არსებითი მნიშვნელობის ფაქტები ჯეროვნად არ შეაფასა, რითიც დაარღვია სსსკ-ის 105-ე და 244-ე მუხლები;
20.2. 2012 წლის 17 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეებმა შეიძინეს ბინა №19ა, ფართით 64 კვ.მ.; 2012 წლის 3 აგვისტოს, მას შემდეგ, რაც საპატრულო პოლიციის ბრიგადამ მოსარჩელეები გააფრთხილა, რომ სხვის ბინაში იყვნენ შეჭრილები და იგი უნდა დაეტოვებინათ, მოსარჩელე ჰ.ფ.ჰ.მა №88201224427735-07 განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა .......... 4ა, ს/კ ......., №19ა ბინის რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია, კერძოდ, უკანონოდ შეჭრილ ბინაში შესრულებული შიდა აზომვითი ნახაზითა და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნით, ფართის გაზრდა 85,85 კვ.მ.-მდე (ტ. I, ს.ფ. 21, 26-28), რაც 2012 წლის 7 აგვისტოს გადაწყვეტილებით განხორციელდა. იმავე წლის 14 აგვისტოს №882012490515-03 გადაწყვეტილებით კვლავ შევიდა ცვლილება რეგისტრირებულ უფლებაში და მეოთხე სართული მეექვსით შეიცვალა. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილებით, 2012 წლის №882012427735-07 (07/08/2012წ) და 2012 წლის №882012490515-03 (14/08/2012წ) გადაწყვეტილებები №19ა ბინის საკუთრების დამდგენ დოკუმენტში ცვლილების შეტანის, კერძოდ, ფართის 85,85 კვ.მ.-მდე გაზრდისა და სართულის მინიშნების ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი, როგორც უკანონო და №19ა ბინას კვლავ დაუბრუნდა პრივატიზაციის ხელშეკრულებიდან და პირველადი რეგისტრაციიდან არსებული მახასიათებლები (იხ. ტომი III, ს.ფ. 177, 238);
20.3. ამჟამად, მოსარჩელეთა მიერ ვინდიკაციური სარჩელის დამადასტურებელ მტკიცებულებად წარდგენილი ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან და ბინის შიდა აზომვითი ნახაზი, რომლებსაც დაეყრდნენ ქვედა ინსტანციის სასამართლოები, გაუქმებულია. მოპასუხის მიერ წარდგენილი საჯარო რეესტრის აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო სასამართლომ დასაშვებად ცნო;
20.4. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზემოაღნიშნული 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილებით უდავოდ დადგენილ გარემოებებად არის ცნობილი შემდეგი ფაქტები:
20.4.1.მოსარჩელეებმა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე შეიძინეს 64 კვ.მ. ფართი - თბილისში, ........ №4-ში მდებარე ბინა №19ა (ს/კ: .......), მაგრამ მათ მიერ 2012 წლის 3 აგვისტოს №882012427735-07 სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში წარდგენილი ფართის შიდა აზომვითი ნახაზი და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნა არ შეესაბამება №19ა ბინის ადგილმდებარეობას. მონიშნული ფართი წარმოადგენს 2012 წლისთვის სახელმწიფო, ამჟამად (2014 წლიდან) კასატორის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ №2 სახელოსნოს (ს/კ: ..........);
20.4.2.სსიპ თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2004 წლის 27 მარტის №01/25 წერილისა და 2004 წლის 14 მაისს შედგენილი აუდიტორული შეფასების თანახმად, თავდაპირველი მესაკუთრეების - მ. ჯ–ისა და დ. ი–ის საკუთრებაში არსებული №19ა ბინის აღწერილობა (იხ. ტ. I, ს.ფ. 217) არ შეესაბამებოდა არც მოსარჩელის ჰ. ფ. ჰ–ის მიერ 2012 წლის 3 აგვისტოს №882012427735-07 სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში წარდგენილ ბინის შიდა აზომვით ნახაზზე ასახული უძრავი ქონების მახასიათებლებს და არც მ. ჯ–ისა და დ. ი–ის სახელზე არსებულ პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში (1999 წლის 29 მარტი, ნოტარიუსი ლ. გ–ი) აღნიშნული ბინის პარამეტრებს. მოსარჩელეები არ უარყოფენ, რომ ბინის თავდაპირველი მესაკუთრეები ნამდვილად მ. ჯ–ი და დ. ი–ი იყვნენ. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზი და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნა ტექინვენტარიზაციის არქივში დაცული ფორმა 5/6-ის მიხედვით წარმოადგენს .........., №4ა-ში, მე-2 სადარბაზო, მე-6 სართულზე მდებარე სახელოსნო №2-ს ანუ მოპასუხის საკუთრებას.
20.5. რაც შეეხება №2 სახელოსნოს (ს/კ: ......), 2014 წლის 28 ნოემბერს კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით .......... №4ა-ში, მე-6 სართულზე მდებარე №2 სახელოსნო დარეგისტრირდა კასატორის სახელზე, ფართით 87,12 კვ.მ. (იხ. ტ. I, ს.ფ. 96). ხოლო, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2016 წლის 30 მარტის №88201692063-03 გადაწყვეტილებით, .........., №4ა-ში, მე-6 სართულზე მდებარე №2 სახელოსნოს საკუთრების დამდგენ დოკუმენტაციაში ცვლილება შევიდა და შიდა აზომვითი ნახაზისა და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნის საფუძველზე დაზუსტდა ფართი 87,12 კვ.მ.-დან 85,68 კვ.მ.-მდე. აღნიშნული დღესაც კანონიერ ძალაშია და მასზე მოქმედებს საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უტყუარობის პრეზუმფცია;
20.6. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აშკარაა, რომ საქმე ეხება ორ, სრულიად განსხვავებულ, საკუთარი საკადასტრო კოდისა და სარეგისტრაციო ისტორიის მქონე ფართს, რომელთაგან ერთი - სახელოსნო №2 (ს/კ: ........), ყოველმხრივ იდენტიფიცირებულია, ხოლო მეორის - №19ა ბინის ადგილმდებარეობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერით არ დგინდება;
20.7. ვინდიკაციური სარჩელის განხილვისას მოსარჩელეს ეკისრება მტკიცების ტვირთი. მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს, რომ, ერთი მხრივ, უძრავი ნივთის ნამდვილი მესაკუთრეა, ხოლო, მეორე მხრივ, - მოპასუხეს არ აქვს უძრავი ნივთის ფლობის უფლება. სააპელაციო სასამართლომ ვერ გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, ვერ განსაზღვრა მტკიცების საგანი და ვერ შეძლო მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა-არარსებობის შესახებ დასკვნების გაკეთება;
20.8. სააპელაციო პალატამ არ გამოიკვლია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული №19ა ბინის საჯარო რეესტრში დაცული შიდა აზომვითი ნახაზი გაუქმებულია იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელემ საჯარო რეესტრში ცვლილება კასატორის საკუთრებაში არსებული №2 სახელოსნოს შიდა აზომვითი ნახაზისა და მახასიათებლების წარდგენის საფუძველზე განახორციელა. სააგენტომ შეისწავლა კასატორის საკუთრებაში არსებული №2 სახელოსნოს უფლების დამდგენი და ამ ფართის ყველა მაიდენტიფიცირებელი ტექნიკური ხასიათის დოკუმენტი, აგრეთვე, კომპეტენტური სპეციალისტების მონაწილეობით ადგილზე შეისწავლა №2 სახელოსნოსა და მოსარჩელეების კუთვნილი №19ა ბინის ფაქტობრივი მდგომარეობა და დადასტურდა, რომ №2 სახელოსნოს საკუთრების დამდგენ დოკუმენტში არსებული შიდა აზომვითი ნახაზი მითითებული კვადრატულობით სწორია და მოსარჩელეებმა №19ა ბინის დოკუმენტაციაში ცვლილებები უკანონოდ, №2 სახელოსნოს კონფიგურაციით, შეიტანეს. შესაბამისად, სასამართლო უკვე გაუქმებულ რეესტრის მონაცემებს არ უნდა დაყრდნობოდა და სააპელაციო საჩივარი უნდა დაეკმაყოფილებინა. სააპელაციო პალატას სსკ-ის 312-ე მუხლზე დაყრდნობით უნდა დაედგინა, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით №2 სახელოსნოს ფართი კასატორის საკუთრება იყო და ასეთად დარჩებოდა, სანამ არ დამტკიცდებოდა მისი უსწორობა;
20.9. დავის სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციისთვის გადამწყვეტი მნიშვნელობა იმ გარემოების დადგენას ენიჭება, წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელეთა საკუთრებას .......... №4ა-ში მდებარე №2 სახელოსნო;
20.10. საჯარო რეესტრში №2 სახელოსნოს პირველადი რეგისტრაცია 2001 წელს განხორციელდა, ანუ 2 წლით ადრე, ვიდრე - №19ა ბინის. 2002 წლიდან 2011 წლამდე ქონებას ყადაღა ედო და 2004 წლიდან მოყოლებული აუქციონების წრებრუნვაში ვერ მოყვებოდა. მის ადგილმდებარეობას ადასტურებს როგორც ტექინვენტარიზაციის არქივში დაცული მასალები, ასევე - ეროვნული არქივიდან კასატორის მიერ გამოთხოვილი სამშენებლო პროექტი (იხ. ტ. I, ს.ფ. 137-142, ტ. III, ს.ფ. 244, 246, 280, 281).
21. 2019 წლის 30 იანვარს კასატორმა წარმოადგინა შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებს ამჟამად საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული წესით აქვთ გასაჩივრებული და იგი განხილვის ეტაპზეა.
22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 22 მაისის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
23. საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, საქმის წარმოების შეჩერების შესახებ შუამდგომლობის განხილვის, გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმებისა და მტკიცებულებათა ერთობლივად გაანალიზების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოპასუხის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო მოპასუხის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
24. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე კასატორის შუამდგომლობა უსაფუძვლოა, ვინაიდან სახეზე არ არის სსსკ-ის 279-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა [სასამართლო ვალდებულია შეაჩეროს საქმის წარმოება, თუ საქმის განხილვა შეუძლებელია სხვა საქმის გადაწყვეტამდე, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს სამოქალაქო სამართლის ან ადმინისტრაციული წესით]. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმის წარმოების შეჩერების ვალდებულება პირდაპირ კავშირშია ისეთ საპროცესო ინსტიტუტთან, როგორიცაა მტკიცების ტვირთი და ემსახურება ფაქტების დამტკიცების ვალდებულებისაგან მხარეთა გათავისუფლების მიზანს, სამართალწარმოების ერთ-ერთი პრინციპის - საპროცესო ეკონომიის - რეალიზაციის უზრუნველყოფას, რაც თავის მხრივ, ეფექტიანი მართლმსაჯულების განხორციელების წინაპირობაა. სხვა სამართალწარმოებით (წარმოებით) საქმის განხილვისას, სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა, რიგ შემთხვევაში შეუძლებელს ხდის კონკრეტული საქმის განხილვას, რამდენადაც ფაქტები, რომლებიც უნდა დადგინდეს სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული წესით განხილვისას, ვერ იქნება გამორკვეული, შეფასებული და დადგენილი კონკრეტული საქმის წარმოებისას, ამავდროულად, ამ ფაქტების დადგენამდე შეუძლებელი უნდა იყოს მოცემული საქმის განხილვა (იხ. სუსგ №ას-857-857-2018, 25 ივლისი, 2018 წელი).
25. კასატორი საქმის წარმოების შეჩერების საფუძვლად უთითებს იმაზე, რომ მოსარჩელეებს ამჟამად საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული წესით აქვთ გასაჩივრებული და იგი განხილვის ეტაპზეა. თუმცა, საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე შუამდგომლობა არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რა გარემოება უნდა დადგინდეს საქალაქო სასამართლოში მიმდინარე დავაზე, რის გარეშეც შეუძლებელია მოცემული საქმის გადაწყვეტა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
26. საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში [სსსკ-ის 404.1 მუხლის პირველი წინადადება]. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) [სსსკ-ის 407-ე მუხლი].
27. მოსარჩელეთა სასარჩელო მოთხოვნა - მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელეების საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა, ეფუძნება სსკ-ის 172.1 მუხლს, რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება. შესაბამისად, ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე; ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი; გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება.
28. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებით, რომელიც ეხება მოპასუხის მიერ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული სადავო უძრავი ნივთის უკანონოდ ფლობის ფაქტს, წარმოადგინა ნაწილობრივ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
29. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ სადავო ფაქტობრივი გარემოება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა შეფასების წესის დარღვევით დაადგინა. საკასაციო საჩივრის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილება, რომლითაც დადგინდა, რომ მოსარჩელეებმა №19ა ბინის დოკუმენტაციაში ცვლილებები უკანონოდ, №2 სახელოსნოს კონფიგურაციით, შეიტანეს.
30. საკასაციო პალატა ნაწილობრივ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქმის გადასაწყვეტად არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტი (მოპასუხის მიერ მოსარჩელეთა კუთვნილი სადავო უძრავი ნივთის უკანონოდ ფლობის გარემოება) სათანადოდ არ აქვს გამოკვლეული.
31. სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში [სსსკ-ის 105-ე მუხლი].
32. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მტკიცებულებათა შეფასება სათანადოდ მოტივირებული და დამაჯერებელი უნდა იყოს. მტკიცებულებათა შეფასება ეფუძნება შეჯიბრებითობის ფარგლებში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას და არა - სასამართლოს სუბიექტურ მოსაზრებებს. სასამართლო ობიექტურ საწყისებზე მტკიცებულებათა ყოველმხრივი და სრული გამოკვლევის შედეგად ადგენს მათ იურიდიულ ძალას, კერძოდ, განსაზღვრავს თუ რა გარემოების დადგენა ან პირიქით, უარყოფაა შესაძლებელი. აქ, უპირველეს ყოვლისა, იგულისხმება მტკიცებულებათა შეფასება მათი უტყუარობის თვალსაზრისით, რისთვისაც საჭიროა ამ მტკიცებულებათა ყოველმხრივი შემოწმება, მათი დაპირისპირება საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან. მტკიცებულებათა შეფასებას კი პროცედურულად მოჰყვება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა.
33. საქმეში განთავსებული „რეგისტრაციის შესახებ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის №882012427735-07 (07.08.2012) და №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობის თაობაზე“ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი რეგისტრაციის შესახებ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის №882012427735-07 (07.08.2012) და №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებები; განახლდა ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ნივთის მონაცემების მოქმედება. აღნიშნული გადაწყვეტილების 3.1.1. და 3.1.2. პუნქტების თანახმად, 2012 წლის 3 აგვისტოს ჰ.ფ.ჰ.მა (ერთ-ერთი მოსარჩელემ) №882012427735 განცხადებით მიმართა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვა უძრავ ნივთზე (საკადასტრო კოდი: .......) რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია. №882012427735 განცხადებასთან დაკავშირებით მიმდინარე სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში, დაინტერესებულმა პირმა წარადგინა შიდა აზომვითი ნახაზი და სართულებრივი გეგმა სარეგისტრაციო ფართის მითითებით. 2012 წლის 7 აგვისტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა მიიღო რეგისტრაციის შესახებ №882012427735-07 (07.08.2012) გადაწყვეტილება და უძრავი ნივთის მონაცემები დაზუსტდა შემდეგნაირად: ქ. თბილისი, .......... №4-ა, მე-4 სართული, ბინა №19ა, ფართობი: 84.85 კვ.მ.; რეგისტრაციის შესახებ №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებით, შესწორდა ტექნიკური ხარვეზი და №882012427735 განცხადებასთან დაკავშირებით მიმდინარე სარეგისტრაციო წარმოების ფარგლებში წარდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზის შესაბამისად, მე-4 სართულის ნაცვლად, მიეთითა მე-6 სართული (იხ. ტ. 3, ს.ფ. 177-187).
34. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების 3.2.17. პუნქტის თანახმად, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე დოკუმენტაციის შეჯერების შედეგად დადგინდა, რომ რეგისტრაციის შესახებ №882012427735-07 (07.08.2012) გადაწყვეტილების მიღების დროს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს შესაძლებლობა ჰქონდა დაედგინა წარდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის შეუსაბამობა სააგენტოში დაცულ ინფორმაციასთან, კერძოდ, 1) №882012427735 სარეგისტრაციო განცხადებას თანდართულ შიდა აზომვით ნახაზზე ასახული, ქ. თბილისში, ........, მე-2 სადარბაზოს მე-6 სართულზე მდებარე და სართულებრივ გეგმაზე მონიშნული ფართები, სააღრიცხვო მასალაში დაცული ფორმა №5-6-ის მიხედვით, წარმოადგენდა სახელოსნოს; 2) სართულებრივ გეგმაზე მონიშნული ფართი (ოთახების ტექნიკური მახასიათებლები) არ შეესაბამებოდა პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში აღნიშნულ ბინის აღწერილობას (ოროთახიანი, საცხოვრებელი ფართი - 39 კვ.მ, საერთო ფართი - 64 კვ.მ.); 3) ქ. თბილისში, ........, მე-2 სადარბაზოს მე-6 სართულზე მდებარე 87.12 კვ.მ. უძრავ ნივთზე (სახელოსნოზე) დგინდებოდა სახელმწიფოს უფლება (საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს 2011 წლის 05 იანვრის №05/11 მომართვა, საკადასტრო კოდი: ......); 4) დგინდებოდა მ.ჯ–ის მიერ 2008 წელს №882008060279 განცხადებას თანდართულ №19ა ბინის შიდა აზომვით ნახაზზე ასახული და №882012427735 სარეგისტრაციო განცხადების ფარგლებში ჰ.ფ.ჰ.ის მიერ (ერთ-ერთი მოსარჩელის) წარდგენილ იმავე ბინის შიდა აზომვით ნახაზზე ასახული უძრავი ნივთების მონაცემების აშკარა შეუსაბამობა. თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება მოხდა ზემოაღნიშნული საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევის გარეშე. ამასთან, რეგისტრაციის შესახებ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის №882012427735-07 (07.08.2012) და №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებების კანონიერებების შემოწმებასთან დაკავშირებით მიმდინარე წარმოების ფარგლებში დადგინდა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე სხვა ფაქტობრივი გარემოებები (წინამდებარე გადაწყვეტილების 3.1.11, 3.1.17 პუნქტები), რომლებიც ადასტურებენ, რომ №882012427735 განცხადებას დართული შიდა აზომვითი ნახაზი და სართულებრივ გეგმაზე მონიშვნა არ შეესაბამება №19ა ბინის ადგილმდებარეობას, მონიშნული ფართი წარმოადგენს 2012 წლისთვის სახელმწიფოს და დღევანდელი მდგომარეობით, მოპასუხის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ №2 სახელოსნოს (საკადასტრო კოდი .......) (იხ. ტ. 3, ს.ფ. 177-187).
35. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების 3.2.21. პუნქტის თანახმად, მოსარჩელეებმა უძრავი ქონება შეიძინეს დაუზუსტებელი მონაცემებით, უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრში რეგისტრირებული არ იყო №4ა-ში მდებარე №19ა ბინის მდებარეობის მაიდენტიფიცირებელი რაიმე სახის მონაცემი, რომლის მიმართაც მათ უძრავი ნივთის შეძენის მომენტში შესაძლოა ჰქონოდათ კანონიერი ნდობა. ამავე გადაწყვეტილების 3.2.23 პუნქტის თანახმად, რეგისტრაციის შესახებ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის №882012427735-07 (07.08.2012) და №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებების კანონიერების შესწავლისას ადმინისტრაციული კონტროლის განხორციელებაზე უფლებამოსილმა პირმა იმსჯელა აღნიშნული აღმჭურველი აქტების მიმართ მესაკუთრეთა კანონიერი ნდობის არსებობაზე და განმარტავს, რომ მოსარჩელეებმა №19ა ბინა შეიძინეს დაუზუსტებელი მონაცემებით და №19ა ბინის საკუთრების უფლებით დარეგისტრირების შემდეგ, ჰ.ფ.ჰ.ის მიერ (ერთ-ერთი მოსარჩელის) წარდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზის შესაბამისად განხორციელდა №19ა ბინის მონაცემების დაზუსტება. ამასთან, №882012427735-07 (07.08.2012) და №882012490515-03 (14.08.2012) გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობით ქ. თბილისში, ...... მდებარე უძრავ ნივთზე მოსარჩელეთა საკუთრების უფლება №19ა ბინაზე რეგისტრირებული იქნება დაუზუსტებელი მონაცემებით (იხ. ტ. 3, ს.ფ. 177-187).
36. საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით, რომელიც მომზადებულია 2018 წლის 8 მაისს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის №173533 გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოსარჩელეთა თანასაკუთრებაში არსებული №19ა ბინის ფართად განისაზღვრა 64.00 კვ.მ. (ს/კ: .........); აღნიშნულ ამონაწერში №19ა ბინის მაიდენტიფიცირებელი სხვა მონაცემი, გარდა მისამართისა - ქალაქი თბილისი, .......... №4ა, არ არის ასახული (იხ. ტ. 3. ს.ფ. 238-239).
37. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში მოცემულ მსჯელობას, რომელიც ეხება ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებისა და ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე 2018 წლის 8 მაისს მომზადებული საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის, შეფასებას (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-17 პუნქტი) და მიიჩნევს, რომ, მტკიცებულებების მსგავსი გამოკვლევა არის ფორმალური და ზედაპირული. სააპელაციო პალატის ის დასაბუთება, რომ სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეებს ამჟამადაც მოსარჩელეები წარმოადგენენ და ასევე დადგენილია ის გარემოებაც, რომ თბილისში, .......... №4-ში მდებარე ორსადარბაზოიან საცხოვრებელ კორპუსში სხვა №19ა ბინა, საკადასტრო კოდით ........, ერთადერთია და იგი საკუთრების უფლებით მოსარჩელეებს ეკუთვნით, არ ეფუძნება საქმეში არსებული მტკიცებულების, კერძოდ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ გამოკვლევა-შეფასებას. ის გარემოება, რომ №19ა ბინის მონაცემების დასაზუსტებლად ჰ.ფ.ჰ.მა (ერთ-ერთმა მოსარჩელემ) წარადგინა მოპასუხის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული №2 სახელოსნოს (საკადასტრო კოდი ..........) მონაცემები (იხ. წინამდებარე განჩინების 33-ე-35-ე პუნქტები), მოცემულ ვინდიკაციურ სარჩელზე მტკიცების საგანს ცვლის. განსახილველ შემთხვევაში, მართალია, საჯარო რეესტრის ამონაწერით კვლავ დასტურდება მოსარჩელეთა საკუთრების უფლება №19ა ბინაზე, თუმცა, მოპასუხის შედავების არსებობის პირობებში, რომ №2 სახელოსნო და №19ა ბინა ცალკე საკუთრების ობიექტებად არის რეგისტრირებული და მოსარჩელეებმა სხვა ქონების - №2 სახელოსნოს შიდა აზომვითი ნახაზის საფუძველზე არასწორად დააზუსტეს მათ მიერ შეძენილი - №19ა ბინის ფართობი 64 კვ.მ.-დან 85,85 კვ.მ.-ზე (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-12 პუნქტი), რაც დადასტურდა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2018 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით, აუცილებელი იყო იმ გარემოების დადგენა, იდენტურია თუ არა მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული №19ა ბინისა და მოპასუხის საკუთრებაში არსებული №2 სახელოსნოს ფართები. აღნიშნული გარემოების გამოკვლევის გარეშე მოცემული დავის გადაწყვეტა შეუძლებელია.
38. ერთ-ერთ საქმეზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ განმარტა შემდეგი: საკუთრება არის ფაქტი და დაუშვებელია ბუნებაში მისი აბსტრაქტული სახით არსებობა. საკითხის ასეთი გადაწყვეტა ლახავს სამართლებრივ უსაფრთხოებას, ქმნის მდგომარეობას, როდესაც პირი არის საკუთრების უფლების მატარებელი, თუმცა არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საგანთა ნამდვილი მდგომარეობა და რეგისტრირებული მონაცემები უნდა იყოს თანხვედრაში, ხოლო დუბლირების და პარალელიზმის გამოვლენის შემთხვევაში უნდა გაირკვეს საკითხი იმის შესახებ, თუ რომელს გააჩნია უკეთესი სამართლებრივი საფუძველი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე სადავო რეგისტრაციის დროს მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შესაბამისად ვ. მ-ის სახელზე იყო რეგისტრირებული. სადავო მიწის ნაკვეთი ამჟამადაც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში ვ.მ-ის სახელზე, რეგისტრაცია ძალაშია, ის არ გასაჩივრებულა, მის მიმართ მოქმედებს რეგისტრაციის კანონიერების და უტყუარობის პრეზუმფცია. საერთო წესის მიხედვით ბოლო ჩანაწერი ძალას უკარგავს ადრინდელ ჩანაწერს. მოცემულ შემთხვევაში თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე განხორციელებული სადავო ჩანაწერით არ გაუქმებულა ვ. მ-ის სახელზე არსებული ჩანაწერი, სახეზეა ერთი და იმავე ობიექტზე სხვადასხვა კოორდინატთა სისტემაში ორი ჩანაწერის კონკურენცია, რომლის პირობებშიც უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას (იხ. სუსგ №ბს-359-349(4კ-13), 24 აპრილი, 2014წ.). ადმინისტრაციული პალატის ამგვარი მიდგომა სრულად გაიზიარა საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ თავის ერთ-ერთ განჩინებაში, სადაც განმარტა შემდეგი: მ.მ.-ის შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დადგენილია და მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ მოსარჩელის როგორც საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი, ასევე მის საფუძველზე განხორციელებული სარეგისტრაციო ჩანაწერი განხორციელებულია უფრო ადრე ვიდრე დ.ვ.-ის. შესაბამისად, არ უნდა დავუშვათ, რომ მოსარჩელემ, მიუხედავად ზედდებისა, იურიდიულად დაკარგა საკუთრება (იხ. სუსგ №ას-314-299-2013, 17 აპრილი, 2015 წელი).
39. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული №19ა ბინისა და მოპასუხის საკუთრებაში არსებული №2 სახელოსნოს ფართების იდენტურობის დადგენის შემთხვევაში, სააპელაციო პალატას ასევე უნდა განესაზღვრა, რომელ მათგანს უფრო ადრე წარმოეშვა სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლება და აღნიშნულის შემდეგ გადაეწყვიტა სარჩელის დაკმაყოფილება-არდაკმაყოფილების საკითხი.
40. საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ მართლმსაჯულება სასამართლოს დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანით ხორციელდება. სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთების ვალდებულება დაკავშირებულია სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპთან. სამართლებრივი სახელმწიფოს ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც მიმართულია პირის რომელიმე უფლების შეზღუდვისკენ, საჭიროებს დასაბუთებას. თუ სასამართლო არ ასაბუთებს თავის გადაწყვეტილებას ან ასაბუთებს არასაკმარისად, მაშინ შეუძლებელია მიღებული გადაწყვეტილების გადამოწმება. ამასთან, აღნიშნული გადაწყვეტილება ფაქტობრივადაც და იურიდიულადაც დასაბუთებული უნდა იყოს. უპირველეს ყოვლისა კი, წაგებულმა მხარემ უნდა იცოდეს, თუ რა გადაწყვეტილება მიიღო სასამართლომ მის წინააღმდეგ და რა საფუძვლით, რა კონკრეტულ ფაქტებზე, მტკიცებულებებსა და არგუმენტებზე დაყრდნობით, სხვაგვარად მის მიმართ არ იქნება განხორციელებული ეფექტიანი მართლმსაჯულება (იხ. სუსგ №ას-730-698-2016, 7 აპრილი, 2017 წელი).
41. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ. გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია, მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ. გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, §30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80) (იხ. სუსგ №ას-930-2019, 3 ოქტომბერი, 2019 წელი).
42. სსსკ-ის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
43. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, რაც გამოიხატა მტკიცების საგნის არასწორად განსაზღვრასა და მტკიცებულებათა შეფასების წესის დარღვევაში, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება არასრულია და სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება კი - შეუძლებელი. აღნიშნულის გამო, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს.
44. სსსკ-ის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.
45. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან სახეზეა მტკიცებულებათა ხელახალი გამოკვლევის აუცილებლობა, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას თავად მიიღოს გადაწყვეტილება დავაზე, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას, მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად უნდა დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, მოპასუხისა და მოსარჩელეთა საკუთრებაში არსებული ფართების იდენტურობის საკითხი და, აღნიშნული გარემოების დადგენის შემთხვევაში, გამოიკვლიოს მოსარჩელეთა და მოპასუხის საკუთრების უფლების წარმოშობის თარიღები, რის შესაბამისადაც უნდა გადაწყვიტოს სარჩელის საფუძვლიანობა.
46. რაც შეეხება მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, საკასაციო პალატა მიუთითებს სსსკ-ის 407-ე მუხლის პირველ ნაწილზე [საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები] და განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება. ამავე კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; 2018 წლის 19 სექტემბრის გზავნილი; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 ივლისის განჩინება), მთლიანობაში „8“ ფურცლად (ტომი 3, ს.ფ. 397-404).
47. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით [სსსკ-ის 53.4. მუხლი]. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.
48. ამასთან, ვინაიდან სსსკ-ის 39.1. მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის [სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა შეადგენს საკასაციო საჩივრისათვის – დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა], ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის [მაგისტრატი მოსამართლის განსჯად საქმეზე სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა ყველა ინსტანციის სასამართლოში შეადგენს ამ მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი ოდენობის ნახევარს], მე-14 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის [მაგისტრატი მოსამართლეები პირველი ინსტანციით განიხილავენ შემდეგ საქმეებს: ა) ქონებრივ დავებს, თუ სარჩელის ფასი არ აღემატება 5000 ლარს] და 41.1. მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის [დავის საგნის ფასი განისაზღვრება: კ) 4 000 ლარით, თუ ქონებრივ-სამართლებრივ დავაში (საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა, სამეზობლო დავა და სხვა) შეუძლებელია დავის საგნის ფასის განსაზღვრა] თანახმად, კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი ბაჟის ოდენობა შეადგენდა 150 ლარს, კასატორს (მოპასუხეს) უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 7 სექტემბერს №7010503314 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 300 (სამასი) ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 150 (ას ორმოცდაათი) ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა
1. ე.ყ–ის შუამდგომლობა საქმის წარმოების შეჩერების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს;
2. ე.ყ–ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
4. კასატორს ე.ყ–ს (პ/ნ: ........) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 7 სექტემბერს №7010503314 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 300 (სამასი) ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 150 (ას ორმოცდაათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;
5. კასატორს ე.ყ–ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 დეკემბრის განჩინება; 2018 წლის 19 სექტემბრის გზავნილი; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 25 ივლისის განჩინება), მთლიანობაში „8“ ფურცლად (ტომი 3, ს.ფ. 397-404);
6. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ბ. ალავიძე
