საქმე №ას-93-2021 29 ნოემბერი, 2021 წელი,
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - შპს „გ–მი“ (მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე - რ.ქ–ვა (მოპასუხე)
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 13 ნოემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი - პარტნიორის გარიცხვის თაობაზე საწარმოს გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
1. შპს „გ–მმა“ (შემდგომ - საწარმო, შპს, მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა რ.ქ–ვას (შემდგომ - პარტნიორი, მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა საწარმოს პარტნიორთა კრების 2016 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობა.
სარჩელის საფუძვლები
2. მოსარჩელის განმარტებით, საზოგადოების პარტნიორთა კრებამ 2007 წლის 18 იანვარს, 2007 წლის 17 სექტემბერს, 2015 წლის 28 სექტემბერსა და 2015 წლის 27 დეკემბერს საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო. მოპასუხემ არ შეიტანა თავისი წილის პროპორციული შენატანი ზემომითითებული კრების ოქმების შესაბამისად. აღნიშნულის გამო, შპს-ის 2016 წლის 24 ოქტომბერს პარტნიორთა კრებამ მოპასუხის პარტნიორობიდან გარიცხვისა და მისი წილის დანარჩენ პარტნიორებზე განაწილების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღო. მოსარჩელე ითხოვს ამ გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობას სამეწარმეო რეესტრში შესაბამისი ცვლილების დარეგისტრირების მიზნით.
მოპასუხის შესაგებელი
3. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელის არ ცნო და განმარტა, რომ საწესდებო კაპიტალის გაზრდის თაობაზე პარტნიორთა კრების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები არ ემსახურება საწარმოს ინტერესებს. მოპასუხე არ ეთანხმება მათ და მიიჩნევს, რომ მას საზოგადოების წინაშე არანაირი ვალდებულება არ დაურღვევია.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
6. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:
7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
8. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საწარმოს წესდება პარტნიორის გარიცხვის წესს არ ითვალისწინებდა, შესაბამისად, საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილება „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის შესაბამისად უნდა შემოწმებულიყო, რომელიც პირდაპირ არ ითვალისწინებს საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის შესაძლებლობას, თუმცა კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტის დანაწესი, თავისი შინაარსობრივი დატვირთვითა და სამართლებრივი შედეგებით, უთანაბრდება საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვას. დასახელებული საკანონმდებლო ნორმის შესაბამისად, პარტნიორებს შეუძლიათ, წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, განსაზღვრონ თითოეული პარტნიორის შენატანის შეტანის წესი და ვადა. ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში, პარტნიორი, რომელმაც არ გადაიხადა, კარგავს წილს და ნაწილობრივ შესრულებულ ვალდებულებათა შედეგებსაც, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი.
9. პალატამ განმარტა, რომ პარტნიორის გარიცხვის წინაპირობა არის გარიცხვის შესახებ საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილება, თუმცა ის პირდაპირ არ იწვევს პარტნიორის გარიცხვას. საზოგადოების პარტნიორთა მიერ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილებისა და გარიცხული პარტნიორის ქონებრივი უფლებების დაცვის მიზნებისათვის, გადაწყვეტილება სასამართლომ უნდა მიიღოს პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე.
10. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტით გათვალისწინებული წილის დაკარგვა გულისხმობს საზოგადოების დაფუძნებისას ამავე საზოგადოების წესდებით დადგენილი შენატანის განსაზღვრული ვადის მიხედვით შეუტანლობა. მოცემულ შემთხვევაში კი, 2007 წლის 18 იანვრის, 2007 წლის 17 სექტემბრის, 2015 წლის 28 სექტემბრისა და 2015 წლის 27 დეკემბრის პარტნიორთა კრების ოქმების თანახმად, საზოგადოების კრებამ საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის გაზრდის თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღო. შესაბამისად, პარტნიორის მიერ თავისი წილის პროპორციულად გაზრდილ საწესდებო კაპიტალში თანხის შეუტანლობა, ვერ გახდება მისი საწარმოდან გარიცხვის წინაპირობა.
11. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ პარტნიორის გარიცხვის საფუძველი გახდა არა მხოლოდ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებებით გაზრდილი საწესდებო კაპიტალის მისი წილის პროპორციულად შეუტანლობა, არამედ თავდაპირველი შენატის შეუტანლობაც. სასამართლოს მითითებით, გარდა იმისა, რომ კომპანია დაფუძნებულია 2006 წელს და ეს საკითხი მხარეთა შორის სადავო არ იყო, პარტნიორის საკუთრების უფლება საწარმოს 35% წილზე დადასტურებული იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებითაც.
12. პალატამ აპელანტის არც ის პრეტენზია გაიზიარა, რომ, თუ გაზრდილი საწესდებო კაპიტალის შეუტანლობა პარტნიორის კომპანიიდან გარიცხვის ნაცვლად იწვევს წილების ახლებური პროპორციით გადანაწილდებას, სასამართლო ვალდებული იყო, დაედგინა, რა ოდენობის წილი უნდა გადანაწილებულიყო დანარჩენ პარტნიორებზე. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა მხოლოდ პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობას. შესაბამისად, სასამართლო მოთხოვნის ფარგლებს ვერ გასცდებოდა.
კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:
13. ზემოაღნიშნული განჩინება მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მან გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
14. კასატორის მტკიცებით, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელიათ, რამდენად იყო დასაშვები პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის თაობაზე შპს-ს პარტნიორთა კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობის შესახებ სარჩელი. თუ გარიცხული პარტნიორი გარიცხვის გადაწყვეტილებას არ ეთანხმებოდა, მას უნდა აღეძრა მიკუთვნებითი სარჩელი, თუმცა ზუსტად ამგვარი შემთხვევისათვის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ ერთგვაროვანი პრაქტიკა არ ჩამოყალიბებულა. შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი.
15. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა „მეწარმეთა შესა-ხებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტი. კასატორის მოსაზრებით, მოცემული ნორმის საფუძველზე პარტნიორი წილს კარგავს როგორც შპს-ის დაფუძნებისას დამტკიცებული წესდებით, ისე შპს-ის დაფუძნების შემდეგ დამტკიცებული ახალი წესდებით გათვალისწინებული კაპიტალის შეუვსებლობის შემთხვევებში. მოცემულ მოსაზრებას საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ ამ ნორმით შენატანის შეტანის წესისა და ვადის განსაზღვრა პარტნიორებს შეუძლიათ შენატანების ზოგადად „წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში" და არა მხოლოდ „საზოგადოების დაფუძნებისას წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში". საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებით, „წესდების თავ-დაპირველი რედაქციის რეგისტრაციის შემდგომ, წესდების ყოველი მომდევნო ახალი რედაქციის დამტკიცება წარმოადგენს არსებული წესდების შეცვლას ახლით და აღნიშნულის საწინაღმდეგო განმარტება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია“ (იხ. 04.03.2016 წ. სუსგ №ას-1235-1158-2015). ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობიდან გამომდინარეობს, რომ „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტის საფუძველზე პარტნიორი შეიძლება, გაირიცხოს როგორც თავდაპირველი, ისე გაზრდილი კაპიტალის შეუვსებლობის საფუძვლით (სუსგ №ას-851-795-2017, 20.04.2018წ.). ეს განმარტება გაზიარებულია დოქტრინაშიც, კერძოდ, შპს-ის სამართლებრივ ფორმასთან მიმართებით, გერმანულ და ქართულ საკორპორაციო სამართალში ეჭვს არ იწვევს ის გარემოება, რომ (1) დამატებითი შენატანების განხორციელების ვალდებულების დაწესება შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს და (2) ამ ვალდებულების დარღვევის (მისი არაჯეროვანი შესრულების) შემთხვევაში შესაძლებელი იქნება საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვა (იხ. ი. ბურდული, „შენატანის განუხორციელებლობის სამართლებრივი შედეგი: უტოპიური შეხედულება სს-დან პარტნიორის გარიცხვის შესახებ“, სამართლის ჟურნალი, №1-2, 2010, გვ. 44).
16. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ პარტნიორთა კრებას არ განუხილავს პარტნიორის მიერ თავდაპირველი შენატანის შევსების საკითხი და, შესაბამისად, კრების გადაწყვეტილებით პარტნიორი არ გარიცხულა ამ შენატანის შეუტანლობის საფუძვლით. პირიქით, საზოგადოება იმას ამტკიცებს, რომ გარიცხულ პარტნიორს არ შეუტანია არც თავდაპირველად და არც შემდგომში დადგენილი შენატანები, შესაბამისად, იგი გაირიცხა როგორც თავდაპირველად, ისე შემდგომში დადგენილი შენატანის შეუტანლობის საფუძვლით.
17. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის მე-21 პუნქტის გამოყენების მიზნით განსხვავებულ უნდა იქნეს ორი შემთხვევა: 1. პარტნიორებმა კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილება ასახეს წესდებაში (წესდებაში ცვლილების შეტანით); 2. პარტნიორებს კაპიტალის გაზრდის შესახებ გადაწყვეტილება არ აუსახავთ წესდებაში. პირველ შემთხვევაში, ვინაიდან "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-5/1 პუნქტის გათვალისწინებით წესდებაში ცვლილების შეტანა მხოლოდ ერთხმად არის შესაძლებელი, ყველა პარტნიორს არათუ გამოყენებული აქვს კაპიტალის გაზრდაში მონაწილეობის უფლება, არამედ აღებული აქვს შენატანის შეტანის ვალდებულება. ამ ვალდებულების დარღვევის შედეგი კი, შეიძლება იყოს სწორედ წილის დაკარგვა, ვინაიდან "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში შენატანის შეტანის ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში პარტნიორი, რომელმაც არ განახორციელა გადახდა, კარგავს წილს და ნაწილობრივ შესრულებულ ვალდებულებათა შედეგებსაც. მეორე შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, კაპიტალის გაზრდის გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა თუ არა ერთხმად, კაპიტალის გაზრდაში მონაწილეობის მიუღებლობა ვერ იქნება პარტნიორის წილის დაკარგვის საფუძველი, ვინაიდან სახეზე არაა "მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტის შესაბამისი წესდებით გათვალისწინებული შემთხვევა. ამასთან, ასეც რომ არ იყოს და ნორმა ერთმნიშვნელოვნად განიმარტოს, სასამართლოს თავისი გადაწყვეტილებით უნდა განემარტა არის თუ არა ახალი/დამატებითი (წესდებაში ასახული ან არასახული) კაპიტალის შეუვსებლობა წილის ნაწილობრივ (პროპორციულად) დაკარგვის (შემცირების) საფუძველი. ანუ თუ პარტნიორს სრულად არ უნდა ჩამორთმეოდა მისი კუთვნილი 35% წილი, სასამართლოს უნდა დაედგინა, ამ 35%-დან რამდენი %-ის ჩამორთმევა იყო კანონიერი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
18. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
19. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
20. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
21. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.
22. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.
23. საკასაციო სასამართლო, პირველ რიგში, სარჩელის დასაშვებობასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის საფუძველია აღნიშნულის თაობაზე საზოგადოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილება და საზოგადოების სარჩელის საფუძველზე მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება. გარიცხვა იწვევს გარიცხული პარტნიორის საკუთრების უფლების დაკრგვას წილზე, რის გამოც საკუთრების უფლების ამგვარი შეზღუდვის კონსტიტუციურობა მოითხოვს, რომ პარტნიორი საზოგადოებიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე გაირიცხოს. შესაბამისად, პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების შედეგად წილის ჩამორთმევის ავტომატური სამართლებრივი შედეგი არ დგება და არც საზოგადოების სარეგისტრაციო მონაცემებში ცვლილების საფუძველი არ არის. დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკის თანახმადაც, სწორედ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ მიიჩნევა პარტნიორი გარიცხულად საზოგადოებიდან (იხ. სუსგ №ას-324-2021, 29 ივნისი, 2021 წელი, სადაც უზენაესმა სასამართლომ დაუშვებლობის გამო განუხილველად დატოვა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების საკასაციო საჩივარი, რომელმაც სარჩელი აღძრა სასამართლოში საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვის მოთხოვნით, კერძოდ, მოითხოვა საწესდებო კაპიტალში დამატებითი შენატანის შეუტანლობის გამო, მოპასუხის საზოგადოებიდან გარიცხვისა და მისი კუთვნილი წილის სხვა პარტნიორებზე გადანაწილების შესახებ 5.08.2019 წლის საზოგადოების პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების კანონიერად ცნობა; ასევე - შდრ. სუსგ №ას-1060-1090-2011, 21 ივლისი, 2011 წელი; №ას-812-1099-09, 09.11.2009; №ას-556-939-06, 13 მარტი, 2007 წლი; №ას-614-951-07, 12 ოქტომბერი, 2007 წელი; სუსგ № 3კ/303-01, 9 მარტი, 2001 წელი. ასევე - შდრ. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის თაობაზე მოსამართლეთა სამუშაო შეხვედრის შედეგად მიღებული რეკომენდაციები და მასალები, თბ. 2009, 33-35). შესაბამისად, უსაფუძვლოა კასატორის არგუმენტი, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი, რადგან აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით არ არსებობს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა ანდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ პრაქტიკისაგან.
24. პალატა განმარტავს, რომ შენატანის განხორციელება პარტნიორის ძირითადი მოვალეობაა, რომლის შეუსრულებლობა კაპიტალურ საზოგადოებაში შესაძლოა, წილის დაკარგვითა და საზოგადოებიდან პარტნიორის გარიცხვით დასრულდეს. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ საწარმოში წილზე საკუთრების უფლება კონვენციით დაცულ საკუთრების უფლების ფარგლებში ექცევა (Bramelidand Malmström v. Sweden, განაცხადის N. 8588/79, 1982). საკუთრების უფლების შეზღუდვა კი, მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებშია შესაძლებელი.
25. კასატორი მიიჩნევს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.7 მუხლის (პარტნიორებს შეუძლიათ წესდებით გათვალისწინებულ შემთხვევაში განსაზღვრონ თითოეული პარტნიორის შენატანის შეტანის წესი და ვადა. ვადის უშედეგოდ გასვლის შემთხვევაში პარტნიორი, რომელმაც არ განახორციელა გადახდა, კარგავს წილს და ნაწილობრივ შესრულებულ ვალდებულებათა შედეგებსაც, თუ წესდებით სხვა რამ არ არის დადგენილი) თანახმად, კრება უფლებამოსილი იყო, გაერიცხა მოპასუხე საზოგადოებიდან. პალატა არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და განმარტავს, რომ დამატებითი შენატანის შეუტანლობაზე არ ვრცელდება შენატანის შეუტანლობის ზოგადი სამართლებრივი შედეგები, რომელსაც „მეწარმეთა შესახებ“ სასქართველოს კანონის 3.7 მუხლი აწესებს, არამედ ვრცელდება უფრო სპეციალური ამავე კანონის 46.21 მუხლი (შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების კაპიტალის გაზრდის შემთხვევაში პარტნიორებს უფლება აქვთ, თავიანთი წილების პროპორციულად მიიღონ მონაწილეობა აღნიშნული საზოგადოების კაპიტალის გაზრდაში, პარტნიორთა საერთო კრების მიერ დადგენილ ვადაში კაპიტალში შესაბამისი შენატანების სრული ოდენობით განხორციელებით, თუ ყველა პარტნიორი ამ უფლების გამოყენების სხვა წესზე არ შეთანხმდება; ამასთანავე, რომელიმე პარტნიორის მიერ აღნიშნული უფლების სრულად ან ნაწილობრივ გამოუყენებლობის შემთხვევაში შესაძლებელია კაპიტალის გაზრდის შემდეგ პარტნიორთა წილების ახალი თანაფარდობა წარმოიშვას). შესაბამისად, განმარტებას რომ „მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტი შპს-ის შემთხვევაში მხოლოდ პირველად შენატანს შეეხება, განაპირობებს ის ფაქტი, რომ კანონის სპეციალური ნაწილით (კერძოდ, შპს-ის მომწესრიგებელი ნორმებით) დამატებითი შენატანის შეუტანლობა ცალკეა მოწესრიგებული და მისი სპეციალურობიდან გამომდინარე, ზოგად ნაწილში მოცემული ნორმით დადგენილი წესი ვერ გავრცელდება.
26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკითხი აქვს თუ არა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორთა საერთო კრებას უფლებამოსილება, პარტნიორის მიერ დამატებითი შესატანის შეუტანლობისას გარიცხოს პარტნიორი საზოგადოებიდან, უნდა გადაწყდეს იმის მიხედვით, პარტნიორი დამატებითი შენატანის შეტანაზე უფლებამოსილი თუ ვალდებული პირია. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 46.21 მუხლი შპს-ში დამატებითი შენატანის შეტანას პარტნიორის უფლებად და არა ვალდებულებად განიხილავს, ხოლო ამ უფლების გამოუყენებლობას უკავშირებს წილების ახალი თანაფარდობის წარმოშობის შესაძლებლობას, კერძოდ, კაპიტალის გაზრდის შემდეგ პარტნიორთა წილები შესაძლებელია, ხელახლა გადანაწილდეს სხვა პარტნიორების მიერ განხორციელებული დამატებითი შენატანების წილების პროპორციულად, შედეგად კი, იმ პარტნიორის წილი შემცირდეს, რომელსაც დამატებითი შენატანი არ შეუტანია. კანონმდებლის მიზანი რომ ამგვარია გამომდინარეობს ნორმის განმარტებითი ბარათიდანაც („მეწარეთა შესახებ“ საქართველოს კანონს 46-ე მუხლის მეორე პრიმა პუნქტი დაემატა 2016 წლის 19 თებერვალს, იხ. საკანონმდებლო ცვლილებების განმარტებითი ბარათი) - „შპს-ს პარტნიორებს ეძლევათ გასაზრდელ კაპიტალში თავიანთი არსებული წილების პროპორციულად მონაწილეობის უფლება, რომელიც არცერთი ინტერპრეტაციით არ გადაიქცევა ვალდებულებად“.
27. რაც შეეხება კასატორის მიერ მითითებულ სასამართლო პრაქტიკასა თუ დოქტრინალურ განმარტებას, პალატა მიუთითებს, რომ კანონის 46-ე მუხლის მეორე პრიმა პუნქტი, ანუ საკითხის სპეციალური მოწესრიგება, „მეწარეთა შესახებ“ საქართველოს კანონს დაემატა 2016 წლის 19 თებერვალს (სადავო პარტნიორთა გადაწყვეტილება მიღებულია 2016 წლის 24 ოქტომბერს), ხოლო კასატორის მიერ მოხმობილი საკასაციო სასამართლოს განჩინება თუ სტატია ეფუძნება მანამდე მოქმედ კანონის რედაქციას (სუსგ №ას-851-795-2017, 20 აპრილი, 2018 წელი. მითითებულ განჩინებაში სასამართლომ 2015 წლის 25 აპრილის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე იმსჯელა. მითითებულ განჩინებაში სასამართლომ 2015 წლის 25 აპრილის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებაზე იმსჯელა. ამასთან, კასატორი მიუთთებს 2010 წლის სტატიიდან ამონარიდზე, იხ. პ. 15).
28. ამასთან, ნიშანდობლივია, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონი (მიღების თარიღი 02.08.2021, ამოქმედების თარიღი 04.08.2021) დამატებით შენატანს სავალდებულო და ნებაყოფლობით შენატანებად ყოფს და პარტნიორის საზოგადოებიდან გარიცხვის წინაპირობად მხოლოდ სავალდებულო დამატებითი შენატანის შეუტანლობას განიხილავს. თავის მხრივ, დამატებითი შენატანი სავალდებულოა, თუ წესდება ითვალისწინებს პარტნიორთა გადაწყვეტილების თანახმად პარტნიორების მიერ დამატებითი შენატანის ფულადი სახით განხორციელების ვალდებულებას და ადგენს, რომელ წილს ეხება დამატებითი შენატანის განხორციელების ვალდებულება. ასეთ შემთხვევაში წესდება უნდა განსაზღვრავდეს დამატებითი შენატანის მაქსიმალურ ოდენობას (მუხლი 140).
29. კასატორი იმაზეც მიუთითებს, რომ მოპასუხე საზოგადოებიდან გაირიცხა როგორც თავდაპირველად, ისე - შემდგომში დადგენილი შენატანის შეუტანლობის საფუძვლით, შესაბამისად, მაინც არსებობდა „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.7 მუხლის გამოყენების წინაპირობა. სააპელაციო სასამართლომ, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დაადგინა, რომ მოპასუხემ 2007 წლის 18 იანვარს, 2007 წლის 17 სექტემბერს, 2015 წლის 28 სექტემბერსა და 2015 წლის 27 დეკემბერს მიიღო გადაწყვეტილება საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის გაზრდის შესახებ, მოპასუხემ არ შეიტანა თავისი წილის პროპორციული შენატანი ზემომითითებული კრების ოქმების შესაბამისად. აღნიშნულის გამო, შპს-ის 2016 წლის 24 ოქტომბერს პარტნიორთა კრებამ მიიღო გადაწყვეტილება მოპასუხის პარტნიორობიდან გარიცხვისა და მისი წილის დანარჩენ პარტნიორებზე განაწილების შესახებ. შესაბამისად, პალატამ დაადგინა, რომ პარტნიორი საზოგადოებიდან გაირიცხა დამატებითი შენატანის შეუტანლობის საფუძვლით. ამ ფაქტის წინააღმდეგ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია, ამიტომ ის სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ სადავო ურთიერთობა გამომდინარეობს არა სამეწარმეო საზოგადოების დაფუძნებისას პარტნიორის მიერ შენატანის განუხორციელებლობიდან, არამედ საწესდებო კაპიტალის გაზრდის შედეგად პარტნიორის მიერ დამატებითი შენატანის შეუტანლობიდან, რაც, როგორც აღინიშნა, განსხვავებულ სამართლებრივ შედეგს იწვევს პარტნიორისათვის.
30. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე შპს-მ მოპასუხის პარტნიორობიდან გარიცხვის მართლზომიერი საფუძვლის არსებობა ვერ დაასაბუთა. დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენის გზით კასატორმა ვერ გააქარწყლა სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-7 პუნქტი არეგულირებს თავდაპირველი შეთანხმების შედეგად დადგენილი შენატანის განუხორციელებლობის სამართლებრივ შემთხვევას, რაც ვერ გაიგივდება განსახილველ შემთხვევასთან. საწარმოს რეგისტრაციის შემდგომ კაპიტალის გაზრდა ვერ გახდება პარტნიორის გარიცხვის საფუძველი.
31. არ არის გასაზიარებელი კასატორის პრეტენზია, რომ, თუკი სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად „მეწარმეთა შესახებ“ სასქართველოს კანონის 46.21 მუხლით იხელმძღვანელა, მასვე უნდა დაედგინა პარტნიორთა წილების ახალი თანაფარდობა. პალატა განმარტავს, რომ ნორმა წილების ახალი თანაფარდობის დადგენის ,,შესაძლებლობას'' ითვალისწინებს, რაც იმას გულისხმობს, რომ პარტნიორთა წილების ხელახალი პროცენტული გადანაწილება დამატებითი შენატანის შეუტანლობის ავტომატური შედეგი არ არის, ის პარტნიორთა დისკრეციას განეკუთვნება და მასზე მსჯელობა ამ დავის ფარგლებში შეუძლებელია.
32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.
33. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.
34. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
35. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ №ას-324-2021, 29 ივნისი, 2021 წელი).
36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე
37. კასატორს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინებით, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაუვადდა საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარი. შესაბამისად, იმის გათვალისწინებით, რომ მისი საკასაციო საჩივარი დატოვებულია განუხილველად, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს საკასაციო საჩივრისათვის გათვალისწინებული სახელმწიფო ბაჟის - 90 ლარის გადახდა (300 ლარის 30%).
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „გ–მის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
2. შპს „გ–მს“ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 12 თებერვლის განჩინებით (საქმე №ას-93-2021) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 30%-ის 90 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.
3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე
მირანდა ერემაძე
ვლადიმერ კაკაბაძე
