საქმე №ას-896-2019 30 ნოემბერი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - შპს „ე–ი“, გ.ბ–ძე (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ს.ა.პ–ი“ (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე), ს.ჩ–ი, ს.ჩ–ვი (შეგებებული სარჩელის მოპასუხეები)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, ძირითადი სარჩელის სრულად უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - კრების ოქმის ბათილად ცნობა, თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. შპს „ს.ა.პ–მა“ (შემდგომ - საწარმო, გამსესხებელი, მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ე–ის“ (შემდგომ - მოპასუხე საწარმო, მსესხებელი, პირველი მოპასუხე), გ.ბ–ძისა (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, გამყიდველი) და რ.თ–ძის (შემდგომ - მესამე მოპასუხე, დირექტორი, ასევე ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მოპასუხეები, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელეები) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეთათვის სოლიდარულად 643 800 აშშ დოლარის დაკისრება.

სარჩელის საფუძვლები

2. მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს ასესხა 524 000 აშშ დოლარი, სარგებლის - წლიური 20%-ის დარიცხვის პირობით, ასევე, დამატებით გასცა ფინანსური დახმარების 15000 აშშ დოლარი მივლინების ხარჯებისათვის - ქარხნის მიერ წარმოებული პროდუქციის რუსეთში გაყიდვის მიზნით. მოპასუხე კომპანიას სესხი უნდა დაებრუნებინა 2016 წლის 31 დეკემბრამდე, მაგრამ დღემდე არ დაუბრუნებია. საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორი - მეორე მოპასუხე და დირექტორი საზოგადოების პასუხისმგებლობის შეზღუდულ ფორმას ბოროტად იყენებდნენ, რათა თავი აერიდებინათ კრედიტორის წინაშე ვალდებულების შესრულებისათვის. ამიტომ მათ 524 000 აშშ დოლარი, სარგებელი - 104 800 აშშ დოლარი და სამივლინებო ხარჯების დასაფარად გაცემული სესხი - 15 000 აშშ დოლარი კომპანიასთან ერთად სოლიდარულად უნდა დაეკისროთ.

მოპასუხეების შესაგებელი

3. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, მხარეებს სესხის ხელშეკრულება არ დაუდიათ. თანხა, რის დაბრუნებასაც მოსარჩელე მოითხოვს, ესაა მის მიერ მოპასუხე კომპანიაში (ნატურალური ჯემების, წვენებისა და ხილის პიურეების წარმოებაში) ჩადებული თანხა და არა - სესხი. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლოა მოთხოვნა თანხის ან სარგებლის დაკისრების თაობაზე. რაც შეეხება სამივლინებო ხარჯებს, საქმეში არ არსებობს მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის თანხის გადაცემის მტკიცებულება, შესაბამისად, ეს მოთხოვნაც დაუსაბუთებელია.

შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნა და მისი საფუძვლები

4. მოპასუხეებმა შეგებებული საჩელი წარადგინეს მოსარჩელე საწარმოს, ს.ჩ–ისა (შემდგომ - პირველი პარტნიორი) და ს.ჩ–ვის (შემდგომ - მეორე პარტნიორი, მყიდველი, ასევე ერთობლივად მოხსენიებული შეგებებული სარჩელის მოპასუხეები) წინააღმდეგ და მოითხოვეს მოსარჩელე საწარმოს პარტნიორთა კრების 2017 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; პირველი და მეორე პარტნიორის მიერ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების გამო ზიანის ანაზღაურების სახით სოლიდარულად 8 976 159 ლარის დაკისრება; ქ. ბათუმში, ...... მდებარე მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის, ხილის გადამამუშავებელი საამქროსა და დამხმარე ნაგებობების სარგებლობაზე შეგებებული სარჩელის მოპასუხეთა მიერ ხელშეშლის აღკვეთა.

5. პირველმა და მეორე პარტნიორმა 600 000 აშშ დოლარის ინვესტირების ვალდებულება იკისრეს მურაბების, ჯემების, ნაყინების, წვენებისა და ხილის პროდუქტების წარმოების ბიზნესში, რის შედეგადაც ისინი მოსარჩელე საწარმოს 51% წილის მფლობელები გახდებოდნენ. ფული განაწილდებოდა კონკრეტული მიმართულებებით, მათ შორის - ერთ-ერთი იყო მეორე მოპასუხის ვალის დაფარვა. მათ ნაკისრი მოვალეობა შეასრულეს არაჯეროვნად. შენატანის შეტანა მნიშვნელოვნად დააგვიანეს, ამასთან, თანხა სრულად არ შეიტანეს, კერძოდ, გადარიცხული თანხის ნაწილი 149 000 აშშ დოლარი უკანვე გაიტანეს. ამის გამო გაიზარდა მეორე მოპასუხის გადასახდელი ვალი, ვერ დამზადდა სათანადო რაოდენობის პროდუქცია, მზა პროდუქცია ვერ გაიტანეს ბაზარზე, რამაც მოსარჩელეს მიაყენა 8 976 159 ლარის ზიანი.

6. 2016 წლის 15 აპრილს მეორე მოპასუხესა და მეორე პარტნიორს შორის დაიდო „გამოსყიდვის უფლებით გირავნობის ხელშეკრულება“. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მეორე მოპასუხე მეორე პარტნიორს გადასცემდა მოსარჩელე საწარმოში საკუთარ წილს (35%-ს) გამოსყიდვის უფლებით. მყიდველმა აიღო მეორე მოპასუხის ვალის დაფარვის ვალდებულება, კერძოდ, მას უნდა დაეფარა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაში გამყიდველის იპოთეკური სესხი - 150000 აშშ დოლარი, რათა გაეთავისუფლებინა იპოთეკით დატვირთული ქონება, რომელიც ეკუთვნოდა გამყიდველსა და მოსარჩელე საწარმოს. გამყიდველს მყიდველისათვის 150000 დოლარი გონივრულ ვადაში უნდა დაებრუნებინა, რის შემდეგაც გამყიდველს დაუბრუნდებოდა 35% მოსარჩელე საწარმოს წილი. 2017 წლის 17 ოქტომბერს, ვიდრე გამყიდველი გამოსყიდვის უფლებით ისარგებლებდა, პარტნიორთა გადაწყვეტილებით მყიდველი გამოვიდა საწარმოდან და, ამავდრულად, საკუთრებაში გადაეცა უძრავი ქონება მდებარე, ქ.ბათუმში, ........ ამდენად, 2017 წლის 17 ოქტომბრის პარტნიორთა გადაწყვეტილება არის ბათილი, უძრავი ქონება უნდა დაუბრუნდეს საწარმოს, ხოლო პირველ და მეორე პარტნიორს უნდა აეკრძალოთ უკანონო ხელშეშლა, ვინაიდან ისინი საწარმოს თანამშრომლებს აღარ უშვებენ ტერიტორიაზე და ამ გზით ზღუდავენ ქონების მფლობელობასა და სარგებლობას.

შესაგებელი შეგებებულ სარჩელზე

7. შეგებებული სარჩელის მოპასუხეებმა შეგებებულ სარჩელი უსაფუძვლობისა და დაუსაბუთებლობის მოტივით არ ცნეს.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

8. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; პირველ მოპასუხეს დაეკისრა 643 800 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ; სარჩელი მეორე და მესამე მოპასუხის მიმართ არ დაკმაყოფილდა. შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი პარტნიორთა 2017 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება; საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში განხორციელდა შესაბამისი ცვლილება და ქ. ბათუმში, ...... მდებარე უძრავი ქონება - 1732 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები აღირიცხა მოსარჩელე საწარმოს საკუთრებად. შეგებებული სარჩელი, ზიანის ანაზღაურებისა და ხელშეშლის აღკვეთის ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა.

9. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

10. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 7 ივნისის გადაწყვეტილება შეგებებული სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების ნაწილში; შეგებებული სარჩელი პირველი საწარმოს პარტნიორთა 2017 წლის 17 ოქტობრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, ასევე ქ. ბათუმში, ..... მდებარე უძრავი ქონების, 1732 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის, პირველი საწარმოს საკუთრებად აღრიცხვის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

11. სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე (მოსარჩელის საბანკო ამონაწერი, 2015 წლის 18 აგვისტოს პარტნიორთა კრების ოქმი, სესხის ხელშეკრულება, 2016 წლის 12 აგვისტო ე.წ. ფინანსური დახმარების შესახებ ხელშეკრულება) მიიჩნია, რომ მოსარჩელე კომაპანიამ მოპასუხე კომპანიას სესხის სახით 524000 აშშ დოლარი წლიური 20% სარგებლით და სამივლინებო ხარჯი -15000 დოლარი გადასცა.

12. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის მტკიცება, რომ ჩარიცხული თანხა პირველი და მეორე პარტნიორის შენატანი იყო. ეს უკანასკნელები არ წარმოადგენდნენ მოპასუხე კომპანიის პარტნიორებს, რაც გამორიცხავდა იმის ალბათობას, რომ მათ აღნიშნული თანხა საწარმოში, როგორც პარტნიორებს ისე შეჰქონდათ. რაც შეეხება გამსესხებლის მიერ თანხის ნაწილის უკანვე გატანას, პალატამ მიუთითა, რომ საქმეში მართლაც იყო წარდგენილი სალაროს გასავლის ორდერები, რომლის თანახმადაც, გამსესხებელმა 149 000 აშშ დოლარი გაიტანა, თუმცა გასავლის ორდერები დათარიღებული იყო 2016 წლის 3 აგვისტოთი, ხოლო ბოლო შემაჯამებელი ხელშეკრულება, რომელიც ზუსტად ასახავდა მხარეთა შორის სასესხო ურთიერთობის ბალანსს, შედგენილი და ხელმოწერილი იყო 2016 წლის 12 აგვისტოს. ამ შეთანხმებაში ერთმნიშვნელოვნად აღინიშნა, რომ მსესხებლის დავალიანება ამ დროისათვის შეადგენდა 524 000 აშშ დოლარს, წლიური 20% სარგებლით. ამავე ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მოსარჩელემ გასცა დამატებით, ფინანსური დახმარების სახით 15000 აშშ დოლარი, მივლინების ხარჯებისათვის მოპასუხე კომპანიის ქარხნის მიერ წარმოებული პროდუქციის რუსეთში გაყიდვის მიზნით.

13. ამასთან, პალატამ მიუთითა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხე კომპანიის წინაშე პირველი და მეორე პარტნიორის რაიმე სახის ვალდებულების არსებობა. ერთადერთი მტკიცებულება, რაზედაც ამ შემთხვევაში აპელანტი თავის მოთხოვნას ამყარებდა ე.წ. ბიზნესგეგმა იყო, რომელიც არ იყო ვალდებულების დამადასტურებელი მტკიცებულება ან პარტნიორთა შეთანხმება, არამედ - ერთგვარი წინადადება ბიზნესის განვითარების შესახებ. პირველი პარტნიორი იყო მხოლოდ მოსარჩელე საწარმოს პარტნიორი, სადაც მან შენატანის ვალდებულება სრულად შეასრულა (მოსარჩელის პარტნიორთა 2015 წლის 21 დეკემბრის ოქმი).

14. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სესხის თანხის დაკისრება მოპასუხე კომპანიის 90% წილის მფლობელი პარტნიორისა და დირექტორისათვის (მეორე და მესამე მოპასუხისათვის). მოსარჩელე, პარტნიორისა და დირექტორის მიმართ მოთხოვნას მათ ფიდუციურ ვალდებულებებს (დირექტორის მიმართ) და გამჭოლ პასუხისმგებლობას (პარტნიორის მიმართ) უკავშირებს საწარმოს ვალების გამო. პალატამ მიიჩნია, რომ საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა დირექტორის, ან პარტნიორის მხრიდან შეთანხმებული, ან ინდივიდუალური ქმედება, რომელიც მიმართული იქნებოდა საწარმოსა და მისი კრედიტორების ინტერესის დასაზიანებლად, დირექტორის ან პარტნიორის საკეთილდღეოდ, ან საწარმოს გადასახადებისაგან თავის არიდებისაკენ, და თავიანთი პირადი ვალდებულებებისაგან გათავისუფლებისაკენ, ან პირადი სარგებლისაკენ. აღნიშნულ ფაქტებზე მოსარჩელეს არც კი მიუთითებია.

15. პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება 2017 წლის 17 ოქტომბრის პარტნიორთა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში და მიუთითა, რომ კრებას ესწრებოდნენ 65% წილის მფლობელი პირველი პარტნიორი და 35% წილის მფლობელი მეორე პარტნიორი. დღის წესრიგში იდგა საკითხი ამ უკანასკნელის საზოგადოებიდან გასვლის შესახებ მისი სურვილის გამო. პარტნიორებმა განიხილეს საკითხი, საწარმოს ფინანსური მდგომარეობა და გადაწყვიტეს, რომ ვერ ხედავდნენ ერთობლივი საქმიანობის, თანამშრომლობის პერსპექტივას კომპანიის განვითარების თვალსაზრისით, რის გამოც პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით მეორე პარტნიორი მოსარჩელე კომპანიის დამფუძნებლობიდან გამოვიდა მის წილ კაპიტალთან ერთად, ხოლო საზოგადოების 100% წილის მესაკუთრე გახდა პირველი პარტნიორი. პალატამ უდავოდ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ გამყიდველსა და მყიდველს შორის გარიგება წილის გამოსყიდვის უფლების ხელშეკრულება იყო, რომლის თანახმადაც გამყიდველი, პარტნიორთა კრების შესაბამისად, იღებდა ვალდებულებას მყიდველისათვი გადაეცა საკუთარი წილი 35% მოსარჩელე კომპანიაში გამოსყიდვის უფლებით. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი საკუთრების უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებული ვალდებულებების, მათ შორის - წილზე უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებული ვალდებულებების, სავალდებულო რეგისტრაციას ითვალისწინებს მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიული პირების რეესტრში (51-ე მუხლის მე-5 პუნქტი). უდავო იყო, მხარეთა გარიგება წილზე უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებით მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიული პირების რეესტრში არ დარეგისტრირებულა, რაც ნიშნავდა იმას, რომ წილზე გამოსყიდვის უფლება მეორე მოპასუხეს არ წარმოშობია.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

16. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება პირველმა და მეორე მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრეს (შემდგომ - ასევე ერთობლივად მოხსენიებული როგორც კასატორი), გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის სრულად უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

17. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოსარჩელემ მოპასუხე საწარმოს სადავო თანხა ასესხა. მოსარჩელე საწარმოს საწესდებო კაპიტალში უკრაინული მხარის მიერ შეტანილი თანხა უნდა მოხმარებოდა პროდუქციის (ნატურალური ჯემების, წვენებისა და ხილის პიურეების) დამზადებას. ამასთან, თანხა მოპასუხე კომპანიის საბანკო ანგარიშზე ჩაირიცხა, სიმბოლური ხელშეკრულების საფუძველზე. მნიშვნელოვანია, ჩარიცხული 519 720 აშშ დოლარიდან პირველმა პარტნიორმა, მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტების გაფორმების გზით, უკან გაიტანა 148.500 აშშ დოლარი. შესაბამისად, პროდუქციის დასამზადებლად დარჩა მხოლოდ 371 000 აშშ დოლარი, რომელმაც ვერ უზრუნველყო პარტნიორებს შორის წინასწარ დაგეგმილი ამოცანების შესრულება, რაც გაწერილი იყო საქმეში წარმოდგენილი 2015 წლის 18 მაისის ბიზნესგეგმით. ბიზნესგეგმა არ შესრულდა მოწინააღმდეგე მხარის ბრალით, რამაც კასატორს დიდი ოდენობით ზიანი მიაყენა.

18. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ საბანკო ამონაწერი მიიჩნია სესხის არსებობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად, რაც არასწორია, ვინაიდან მასში არ არის მითითებული სესხის სარგებლიანობის თაობაზე. მართალია, მოსარჩელე კომპანიის დამფუძნებელთა საერთო კრებამ 2018 წლის 18 გადაწყვეტილებით ნება დართო საზოგადოების დირექტორს მოპასუხისათვის სესხის - 500 000 აშშ დოლარის გაცემის თაობაზე, მაგრამ არც ამ საოქმო გადაწყვეტილებით არ ირკვევა, რომ სესხი სარგებლიანი იყო. შესაბამისად, სასამართლოს მითითება, ამ მტკიცებულების საბანკო ამონაწერთან ერთად იმის დასადასტურებლად, რომ გაცემული სესხი იყო წლიური 20%-ის სარგებლით, ყოვლად უკანონო და არასამართლიანია.

19. ამასთან, საბანკო ამონაწერის თანახმად, 10.09.2015 წლიდან 21.01.2016 წლამდე მოსარჩელემ მოპასუხეს სულ შვიდჯერ გადაურიცხა თანხა, საიდანაც საბანკო გადარიცხვის გრაფაში ,,ოპერაციის შინაარსი" არსად მითითებულა მივლინებისათვის 15 000 აშშ დოლარის გადარიცხვის შესახებ. საქმეში არ არსებობს არცერთი ირიბი მტკიცებულებაც კი, რომელიც მიანიშნებდა მაინც მივლინების ხარჯის - 15 000 აშშ დოლარის გაცემას, მაგრამ სასამართლო ყოვლად დაუსაბუთებლად, მხოლოდ მოსარჩელის ზეპირსიტყვიერი განმარტებით, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნევს ამ თანხის მოპასუხე კომპანიისათვის გადაცემას, რაც უკანონო და არასამართლიანია.

19. 2016 წლის 12 აგვისტოს ფინანსური დახმარების გაწევის შესახებ ხელშეკრულება უკანონოა, რადგან არ არსებობს ხელშეკრულების ქართული ვარიანტი, იგი ნოტარიულად დამოწმებული არ არის და არც საჯარო რეესტრში არაა რეგისტრირებული; მასზე ხელისმომწერი პირი - მოპასუხე კომპანიის დირექტორი, არ ფლობს რუსულ ენას; ამასთან, ეს უკანასკნელი არ იყო უფლებამოსილი პირი, სესხის ხელშეკრულების დადებასა და მის ხელმოწერაზე, რადგან საწარმოს პარტნიორებს მისთვის ეს უფლებამოსილება არ მიუნიჭებიათ. შესაბამისად, სასამართლოს ეს ხელშეკრულება სარჩელის საფუძვლად მითითებული გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ უნდა მიეჩნია.

20. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა 17.10.2017 წლის მოსარჩელის პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილობაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით. როგორც საქმის მასალებით დგინდება, უძრავი ქონება და საწარმოო ხაზი მოსარჩელე კომპანიის კაპიტალში შეიტანა წილის გამყიდველმა და არა - მყიდველმა. ამ უკანასკნელს გამყიდველმა მხოლოდ დროებით, შემდეგი გამოსყიდვის უფლებით დათმო წილი. სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ხელი შეუწყო მყიდველის უსაფუძვლო გამდიდრებას, ვინაიდან გამყიდველის მიერ საზოგადოებაში შეტანილი უძრავ-მოძრავი ქონების ღირებულება გაცილებით მეტია, ვიდრე 150 000 აშშ დოლარი. რომ არა გამოსყიდვის უფლებით წილის გასხვისება, პირველი პარტნიორი ისევ სამეწარმეო რეესტრში იქნებოდა რეგისტრირებული. შესაბამისად, იგი კრებაზე უნდა მიწვეულიყო. მისი, როგორც პოტენციური პარტნიორის გვერდის ავლით მიღებული გადაწყვეტილება, არ არის სამართლიანი და ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

21. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

22. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა სესხის - 524 000 აშშ დოლარისა და სარგებლის - 104 800 აშშ დოლარის მოპასუხე კომპანიისათვის დაკისრების საფუძველს სსკ-ის 623-ე მუხლი (სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი) და 625.1 მუხლის პირველი წინადადება (მხარეთა შეთანხმებით სესხისათვის შეიძლება გათვალისწინებულ იქნეს პროცენტი) წარმოადგენს.

24. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სესხის ხელშეკრულება ცალმხრივი და რეალური ხელშეკრულებაა, ანუ ის დადებულად მიიჩნევა და მხარეს დაბრუნების ვალდებულება წარმოეშობა გამსესხებლის მხრიდან ხელშეკრულების საგნის მსესხებლის საკუთრებაში გადაცემის მომენტიდან (შდრ. სუსგ №ას-361-343-2015, 14 დეკემბერი, 2015 წელი). შესაბამისად, მარტოოდენ, სესხის შესახებ შეთანხმება (არსებით პირობებზე შეთანხმება) ხელშეკრულების საგნის გადაცემის გარეშე, არ ნიშნავს სესხის ხელშეკრულების დადებას (შდრ. სუსგ №ას-1288-2019, 4 მარტი, 2021 წელი). სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობისა და იურიდიული ძალის აუცილებელი პირობაა ფულის ან სხვა გვაროვნული ნივთის მსესხებლისთვის რეალურად (ფიზიკურად) გადაცემა, შესაბამისად, სადავოობის შემთხვევაში, მხარემ უნდა ამტკიცოს არა მხოლოდ სესხზე შეთანხმების არსებობა, არამედ სესხის საგნის რეალურად გადაცემის ფაქტიც. ზემოღნიშნულიდან გამომდინარე, მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: სესხის ხელშეკრულების დადება, რაც გულისხმობს არა მარტო მხარეთა ურთიერთმფარავი ნების არსებობას, არამედ მოსარჩელის მიერ თანხის მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემის დამტკიცებას; მხარეების შეთანხმება სესხისათვის პროცენტზე.

25. სსკ-ის 624-ე მუხლის თანახმად, სესხი ფორმასავალდებულო გარიგებას არ წარმოადგენს, მხარეები თავისუფალი არიან ხელშეკრულების ფორმის არჩევაში (სსკ-ის 68-ე მუხლი), თუმცა, უდავოა, რომ ფორმის არჩევის საკითხი მტკიცების ტვირთზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს იმ შემთხვევაში, თუ წერილობითი ხელშეკრულება პირდაპირ შეიცავს დათქმას თანხის მსესხებლისათვის გადაცემის თაობაზე. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე შეიძლება ითქვას ისიც, რომ სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ნებისმიერი დასაშვები მტკიცებულებით, მათ შორის, მოწმის ჩვენებით შეიძლება დადასტურდეს, თუმცა, ზეპირი სესხის დროს ნივთის გადაცემის დამტკიცების თვალსაზრისით, მხოლოდ ეს უკანასკნელი, კანონის თანახმად, არასაკმარისადაა მიჩნეული და საკასაციო პალატა გასესხებული თანხის გადაცემის ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ დასაშვებ და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს წერილობით საბუთს, მაგალითად, სავალო საბუთი, გადარიცხვის ქვითარი, სალაროს შემოსავლის ორდერი (შდრ. სუსგ №ას-398-371-2017, 6 ივნისი, 2017 წელი).

26. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს; საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საკასაციო პალატა გასესხებული თანხის გადაცემის ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ დასაშვებ და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს წერილობით საბუთებს.

27. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის 2015 წლის 18 აგვისტოს პარტნიორთა კრების ოქმის თანახმად, კომპანიის დირექტორს ნება დაერთო, მოპასუხე კომპანიისათვის მიეცა სესხი - 500 000 აშშ დოლარი. მხარეთა შორის 2015 წლის 15 ოქტომბერს დაიდო სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც გამსესხებელი, ქონებრივი უზრუნველყოფის გარანტიების გარეშე 3 წლის ვადით, მსესხებელს აძლევს 500 000 აშშ დოლარს, წლიური 20% სარგებლით, ხოლო მსესხებელი იღებს ვალდებულებას 3 წლის ვადის ამოწურვის შემდეგ გამსესხებელს ერთდროულად დაუბრუნოს მიღებული სესხი და სესხის სრული საპროცენტო სარგებელი - 20%. მოსარჩელის საბანკო ამონაწერის (რომელიც 2015 წლის 31 ივლისიდან 2016 წლის 19 დეკემბრის ჩათვლით ანგარიშებზე თანხების მოძრაობას ასახავს) თანახმად, კომპანიამ მოპასუხე კომპანიას გადაურიცხა 524000 აშშ დოლარი (შვიდ ნაწილად), თანხის გაცემის დანიშნულებაში (მიზნობრიობაში) მითითებულია, რომ ეს არის სესხი, გაცემული მხარეთა შორის არსებული სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამდენად, მოსარჩელემ მოახდინა მისი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და საქმეში წარმოდგენილი გადარიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტებით დაადასტურა მოპასუხისათვის სადავო თანხის გადარიცხვის ფაქტი. ამასთან, მხარეებმა 2016 წლის 12 აგვისტოს გააფორმეს „ფინანსური დახმარების შესახებ“ შეთახმება, რომლითაც გააგრძელეს სესხის ხელშეკრულების ვადა და, ასევე, შეთანხმებით, კიდევ ერთხელ, დაადასტურეს სასესხო ურთიერთობის არსებობა, რომ მოსარჩელემ მისცა, ხოლო მოპასუხე კომპანიამ მიიღო საგადასახადო დავალებითა და 2015 წლის 15 ოქტომბრის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფულადი თანხა 524000 აშშ დოლარი.

28. კასატორი მოსარჩელის მიერ თანხის გადაცემის ფაქტს არ უარყოფს, თუმცა ამტკიცებს, მოსარჩელის მიერ მოპასუხე კომპანიისათვის გადარიცხული ფული იყო არა სესხი, არამედ პირველი პარტნიორის შენატანი მოსარჩელე კომპანიაში, მეორე მოპასუხის მიერ შეტანილი უძრავი ქონების საპირწონედ. კასატორის ეს მითითება დაუსაბუთებელია. კასატორი ფაქტობრივად ცდილობს, სასამართლო დაარწმუნოს, რომ მოსარჩელე კომპანიის მიერ მოპასუხე კომპანიისათვის გადარიცხულ თანხა იყო პირველი პარტნიორის შენატანი მოსარჩელე კომპანიაში. აღნიშნულ არაკვალიფიციურ შედავებასთან დაკავშირებით პალატა მხოლოდ იმას მიუთითებს, რომ პირველი პარტნიორი იყო მოსარჩელე კომპანიის 65% წილის მფლობელი და, შესაბამისად, შენატანი შეჰქონდა სწორედ მოსარჩელე კომპანიაში. ამ უკანასკნელის 2015 წლის 21 დეკემბრის ოქმით დგინდება, რომ პირველი პარტნიორმა საწესდები კაპიტალი შეავსო 100%-ით და კაპიტალში ჩადებულმა თანხამ შეადგინა 519720 აშშ დოლარი. იგი მოპასუხე კომპანიის პარტნიორი არასოდეს ყოფილა და სადავო თანხაც მოპასუხე კომპანიას ჩაურიცხა არა მან, არამედ მოსარჩელე კომპანიამ. ამდენად, მოპასუხემ გასაგებად და დამაჯერებლად ვერ შეძლო სადავო ფაქტობრივი გარემოების შედავება.

29. კასატორი სესხის ოდენობასაც ხდის სადავოდ. მისი მტკიცებით, პირველმა პარტნიორმა მოპასუხე კომპანიიდან უკან გაიტანა 148.500 აშშ დოლარი. პირველ რიგში, პალატა მიუთითებს, რომ სასესხო ურთიერთობის მხარე, გამსესხებელი არის მოსარჩელე კომპანია და არა - პირველი პარტნიორი, შესაბამისად, ამ უკანასკნელის მიერ მოპასუხე კომპანიიდან თანხის გატანა გამსესხებლის წინაშე მსესხებლის მიერ დასაბრუნებელი თანხის ოდენობას არ ამცირებს. ამასთან, ამ მიმართებით პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ პირველმა პარტნიორმა თანხა გაიტანა 2016 წლის 3 აგვისტოს (გასავლის ორდერი), რის შემდეგაც, 2016 წლის 12 აგვისტოს მოსარჩელე და მოპასუხე კომპანიას შორის გაფორმდა ახალი შეთანხმება, სადაც ერთმნიშვნელოვნადაა მითითებული, რომ ამ დროისათვის მსესხებლის დავალიანება გამსესხებლის მიმართ 524 000 აშშ დოლარი იყო, წლიური 20% სარგებლით.

30. კასატორის შემდეგი პრეტენზიის მიხედვით, საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ სესხი სარგებლიანი იყო. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი არაფორმასავალდებულო გარიგებების მიმართ განამტკიცებს ხელშეკრულების მონაწილეთა მიერ ხელშეკრულების ფორმის არჩევის თავისუფლების პრინციპს. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მხარეებმა სესხის ხელშეკრულებისათვის წერილობითი ფორმა განსაზღვრეს, სადაც გაითვალისწინეს საპროცენტო სარგებელიც (იხ. პ. 25), 2016 წლის 12 აგვისტოს შეთანხმებაშიც, რომლითაც მხარეებმა სესხის ვადა გააგრძელეს, მითითებულია, რომ სესხი - 524 000 აშშ დოლარის წლიური 20-%-იანი განაკვეთით იყო გაცემული. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც წერილობითი ხელშეკრულებით სესხის სასყიდლიანობა დგინდება, კასატორი დამაჯერებლად ვერ ასაბუთებს, პარტნიორთა გადაწყვეტილებაში, რომლითაც საზოგადოების დირექტორს სესხის გაცემის ნება დაერთო ანდა გადარიცხვის მიზნობრიობაში სარგებლის შესახებ რატომ უნდა ყოფილიყო მითითებული. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ სესხის სარგებლიანობის შესახებ მტკიცებას წარამატებით გაართვა თავი, ხოლო მოპასუხის შედავება დაუსაბუთებელია.

31. მოსარჩელის მეორე მოთხოვნის მოპასუხისათვის გადაცემული თანხის - 15 000 აშშ დოლარის დაბრუნების სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 623-ე მუხლი (სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი). ამ მოთხოვნის წინააღმდეგ წარდგენილი მოპასუხის შესაგებელი იმას ეფუძნება, რომ საქმეში არ არ არის წარდგენილი ირიბი სახის მტკიცებულებაც კი, რომელიც მიანიშნებდა მაინც მივლინების ხარჯის - 15 000 აშშ დოლარის მოსარჩელის მიერ მოპასუხე კომპანიისათვის გადაცემას. პალატა არ იზიარებს კასატორის ამ პრეტენზიას და ყურადღებას მიაქცევს შემდეგს: 2016 წლის 12 აგვისტოს შეთანხმებაში, რომლითაც მხარეებმა სესხის ხელშეკრულების ვადა 2016 წლის 31 დეკემბრამდე გააგრძელეს, მითითებულია, რომ „მოსარჩელემ გასცა დამატებითი ფინანსური დახმარების სახით 15 000 აშშ დოლარი მივლინების ხარჯებისათვის მოპასუხე კომპანიის ქარხნის მიერ წარმოებული პროდუქციის რუსეთში გაყიდვის მიზნით“, ხოლო ,,მსესხებელი იღებს ვალდებულებას, დააბრუნოს მოცემული თანხა - 15 000 აშშ დოლარი 2016 წლის 31 დეკემბრამდე“.

32. პალატა კიდევ ერთხელ, მიუთითებს, რომ სესხი რეალურ ხელშეკრულებათა რიგს განეკუთვნება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობა არა მხოლოდ მის არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხებით, არამედ ხელშეკრულების საგნის - გვაროვნული ნივთის მსესხებლისათვის გადაცემის მომენტიდან წარმოიშობა, შესაბამისად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაც, უპირველესად, ხელშეკრულების საგნის გადაცემაა (შდრ. სუსგ №ას-1245-1168-2015, 20 მაისი, 2016 წელი). როგორც საკასაციო პალატამ ერთ-ერთ საქმეზე მიუთითა, სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ნებისმიერი დასაშვები მტკიცებულებით, მათ შორის, მოწმის ჩვენებით შეიძლება დადასტურდეს, თუმცა, ზეპირი სესხის დროს ნივთის გადაცემის დამტკიცების თვალსაზრისით, მხოლოდ ეს უკანასკნელი, კანონის თანახმად, არასაკმარისადაა მიჩნეული და საკასაციო პალატა გასესხებული თანხის გადაცემის ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ დასაშვებ და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს წერილობით საბუთს, მაგალითად, სავალო საბუთი, გადარიცხვის ქვითარი, სალაროს შემოსავლის ორდერი (შდრ. სუსგ №ას-398-371-2017, 6 ივნისი, 2017 წელი). 2016 წლის 12 აგვისტოს შეთანხმებაში პირდაპირაა მითითებული მსესხებლის მიერ კონკრეტული თანხის - 15 000 აშშ დოლარის მიღების თაობაზე. თუ სესხის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ სესხის თანხა უკვე გადაცემულია, ივარაუდება, რომ გამსესხებელმა სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, მსესხებლისათვის ფულის გადაცემის თაობაზე, შეასრულა, ვინაიდან თანხის საკუთრებაში გადაცემა შეიძლება თანხის ფაქტობრივი გადაცემით ანდა გადაცემის აღიარებით მოხდეს. რამდენადაც 2016 წლის 12 აგვისტოს შეთანხმებით, რომელსაც ორივე მხარე აწერს ხელს, სესხის თანხის გადაცემა „აღიარებულია“, საკასაციო სასამართლო ამ საბუთს დასაშვებ და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს იმ ფაქტის დასადასტურებლად, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისაგან სესხად მიიღო 15 000 აშშ დოლარიც.

33. კასატორი მითითებული შეთანხმების ბათილობაზე რამდენიმე საფუძვლით აპელირებს, კერძოდ, მისი პრეტენზიის მიხედვით, ხელშეკრულება ნოტარიულად დამოწმებული არ არის და არც საჯარო რეესტრშია რეგისტრირებული; მასზე ხელისმომწერი პირი - მოპასუხე კომპანიის დირექტორი, არ ფლობს რუსულ ენას; ეს უკანასკნელისათვის მოპასუხე კომპანიის პარტნიორებს არ მიუნიჭებიათ ამ ხელშეკრულების დადების უფლებამოსილება. რეესტრიდან ამონაწერით ირკვევა, რომ მოპასუხე საწარმოს დირექტორი ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირი იყო, წარმომადგენლობითი უფლების შეზღუდვის შესახებ რაიმე ჩანაწერი არ არსებობს. კასატორის პრეტენზია, რომ მან რუსულენოვან ხელშეკრულებას მოაწერა ხელი ისე, რომ რუსული არ იცოდა, არასათანადო შედავებაა და არ ქმნის შეთანხმების ბათილობის წინაპირობას. რაც შეეხება დოკუმენტის ნოტარიალურად დამოწმებას, როგორც აღინიშნა, სესხი არაფორმასავალდებულო გარიგებაა და მხარეებმა მისი ნამდვილობის წინაპირობად მარტივი წერილობითი ფორმა განსაზღვრეს. გარიგებით არც რეგისტრაციასავალდებულო უფლება ან ვალდებულება არ წარმოშობილა, შესაბამისად, რეესტრში რეგისტაციას არ ექვემდებარებოდა.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხე საწარმო მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებს სათანადოდ ვერ შეედავა და მისი შესაგებელი დაუსაბუთებელია.

35. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე შეგებებული მოსარჩელეების მოთხოვნა წარმატებული იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუკი შესრულებული იქნებოდა სსკ-ის 394.1 (მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლებით გათვალისწინებული წინაპირობები.

36. სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების წინაპირობებია: მხარეთა შორის ნამდვილი ხელშეკრულების არსებობა, ვალდებულების ბრალეული დარღვევა, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი ვალდებულების დარღვევასა და ზიანს შორის. დასახელებული შემადგენლობიდან რომელიმე ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს იმ სამართლებრივ შედეგს, რომლის მიღწევაც შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეს სურს.

37. შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე ხელშეკრულების დარღვევით მიყენებული ზიანის თაობაზე მოთხოვნას აფუძნებს 2015 წლის 18 მაისის ე.წ. „ბიზნესგეგმას“. გარდა იმისა, რომ ამ დოკუმენტში (ტ.1 ს.ფ. 28-29) არ არის მითითებული შეგებებული სარჩელის მოპასუხეთა რაიმე ვალდებულების შესახებ, მას ხელს აწერს მხოლოდ შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე. მასში მითითებულია ე.წ. „ბიზნეს წინადადების“ შესახებ, რომელიც არ წარმოშობს რაიმე ვალდებულებას. ამდენად, შეგებებულ მოსარჩელეს, სახელშეკრულებო ზიანისათვის, პირველ რიგში, მხარეთა შორის ხელშეკრულების არსებობა უნდა ემტკიცებინა. რაკი არ დასტურდება მხარეთა შორის ხელშეკრულების დადებისა და რაიმე ვალდებულების არსებობის ფაქტი, ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნა გამოირიცხება, რადგან შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე ზიანის მიყენებას სწორედ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევას უკავშირებს.

38. კასატორი 2017 წლის 17 ოქტომბრის მოსარჩელე საწარმოს პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილობას იმ საფუძვლით მოითხოვს, რომ წილის გამყიდველი არ იყო მიწვეული პარტნიორთა კრებაზე. პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული საფუძველი პარტნიორთა კრების ოქმის ბათილობის წინაპირობას არ ქმნის. დადგენილია, რომ გამყიდველსა და მყიდველს შორის დაიდო წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გამოსყიდვის უფლებით. აქედან გამომდინარე, ვიდრე გამყიდველი საწარმოს წილს გამოისყიდიდა, საწარმოს პარტნიორად, გამყიდველის ნაცვლად, მიიჩნეოდა მყიდველი. შესაბამისად, კრებას მისი მოწვევის ვალდებულება არ გააჩნდა. რაც შეეხება კრების გადაწყვეტილების შინაარს, დადგენილია, რომ კრების 2017 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მეორე პარტნიორი მოსარჩელე კომპანიიდან გამოვიდა მის წილ კაპიტალთან ერთად, ხოლო საზოგადოების 100% წილის მესაკუთრე გახდა პირველი პარტნიორი. დადგენილია ისიც, რომ 2016 წლის 15 აპრილს მეორე მოპასუხესა და მეორე პარტნიორს შორის დადებული გამოსყიდვის უფლებით წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში წილის მესაკუთრედ დარეგისტრირდა მყიდველი, ხოლო წილთან დაკავშირებული გამოსყიდვის ვალდებულება არ დარეგისტრირებულა.

39. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5¹ მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში ასევე რეგისტრირდება წილზე უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებული ვალდებულებები, გარდა იმ ვალდებულებისა, რომელიც ექვემდებარება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას. ამავე კანონის 5¹ მუხლის 5¹ პუნქტის მიხედვით, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებისა და კომანდიტური საზოგადოების პარტნიორის წილზე საკუთრების უფლება და მასთან დაკავშირებული ვალდებულება წარმოშობილად, შეცვლილად ან შეწყვეტილად ითვლება მისი მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. ნორმა განსაზღვრავს შეზღუდული პასუხისმგებლობისა და კომანდიტური საზოგადოების წილზე საკუთრების უფლებისა და მასთან დაკავშირებული ვალდებულებების წარმოშობის წინაპირობას. მოცემულ შემთხვევაში, გამოსყიდვაზე უფლებამოსილმა პირმა არ მიიღო რა შესაბამისი ზომები საკუთარი უფლების უზრუნველსაყოფად და არ დაარეგისტრირა წილთან დაკავშირებული გამოსყიდვის ვალდებულება, მისი პრეტენზია, რომ საბოლოოდ, მყიდველს უფრო მეტი ღირებულების ქონება დარჩა საკუთრებად, ვიდრე მის მიერ გამყიდველის გასტუმრებული ვალი იყო (150 000 აშშ დოლარი), დაუსაბუთებელია.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შეგებებული სარჩელის უსაფუძვლობის თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა სწორია.

41. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრისა და 2019 წლის 28 ნოემბრის განჩინებებით კასატორებს გადაუვადდათ საკასაციო საჩივრებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საქმის დასრულებამდე. აქედან გამომდინარე, კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ე–ისა“ და გ.ბ–ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 14 მარტის გადაწყვეტილება დარჩეს უცვლელად;

3. შპს „ე–სა“ და გ.ბ–ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროთ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 ოქტომბრისა და 2019 წლის 28 ნოემბრის განჩინებებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 3900 ლარის გადახდა.

4. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე