28 იანვარი 2021 წელი,

საქმე №ას-1813-2019 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

გიორგი მიქაუტაძე

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - სს „ს-ღ. #. ქ–ა“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ღ. ქ–ა #.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენა; უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. 2000 წლის 20 იანვრის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე 9 777კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 4 759კვ.მ საერთო ფართის შენობა-ნაგებობები რეგისტრირებული იყო სს „ს-ღ. N. ქარხნის“ (შემდეგში: მოსარჩელე, საზოგადოება, კასატორი) საკუთრებად. უძრავ ქონებაზე ირიცხებოდა შპს „ი.ჯ.ვ–ის“ (შემდეგში - იპოთეკარი) იპოთეკის უფლება (სესხი - 150 000 აშშ დოლარი, 2001 წლის 1 დეკემბრამდე, წლიური 24%).

2. 2004 წელს მოსარჩელემ გაასხვისა საზოგადოების საკუთრებაში არსებული ზემოხსენებული უძრავი ქონება, კერძოდ:

უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ 2004 წლის 16 იანვრის ხელშეკრულებით ჯ.ტ.კ–ის 10 000 ლარად საკუთრებაში გადაეცა 1 300კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 760კვ.მ შენობა-ნაგებობები, ასევე, გადაეკისრა იპოთეკარის მიმართ არსებული ვალი - 304 254 აშშ დოლარი.

უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ 2004 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებით ნ.ბ–ს 12 000 ლარად საკუთრებაში გადაეცა 3 162კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 320კვ.მ შენობა-ნაგებობა, ასევე, გადაეკისრა იპოთეკარის მიმართ არსებული ვალი - 130 000 აშშ დოლარი.

უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ 2004 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებით დ.მ–ს 17 000 ლარად საკუთრებაში გადაეცა 3 545კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 3 079კვ.მ შენობა-ნაგებობა, ასევე, გადაეკისრა იპოთეკარის მიმართ არსებული ვალი - 400 000 აშშ დოლარი.

უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ 2004 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებით მ.ნ–ს 15 000 ლარად საკუთრებაში გადაეცა 1 770კვ.მ მიწის ნაკვეთი და 600კვ.მ შენობა-ნაგებობა, ასევე, გადაეკისრა იპოთეკარის მიმართ არსებული ვალი - 150 000 აშშ დოლარი აშშ დოლარი.

3. მოგვიანებით, უძრავ ქონებაზე შემდეგი ტრანზაქციები აწარმოეს:

2004 წლის 12 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ჯ.ტ.კ–მა (წარმომადგენელი გ.მ–ი) 1 300 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, N1 და N2 შენობა-ნაგებობებთან ერთად, 75 000 ლარად საკუთრებაში გადასცა მ.მ–ს, ხოლო მ.მ–მა ეს ქონება 43 000 აშშ დოლარად გაასხვისა კორპორაცია „კ.მ.ი–ზე“. ამ ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანი 193 000 აშშ დოლარად შეფასდა, საიდანაც 150 000 აშშ დოლარი მყიდველს იპოთეკარისათვის უნდა გადაეხადა.

2006 წლის 12 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით დ.მ–მა უძრავი ქონების თავის საკუთრებაში არსებული ნაწილი 12 000 აშშ დოლარად გაასხვისა კორპორაცია „კ.მ.ი–ზე“. ამ ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანი 412 000 აშშ დოლარად შეფასდა, საიდანაც 400 000 აშშ დოლარი მყიდველს იპოთეკარისათვის უნდა გადაეხადა.

2006 წლის 12 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მ.ნ–მა უძრავი ქონების თავის საკუთრებაში არსებული ნაწილი 10 000 აშშ დოლარად გაასხვისა კორპორაცია „კ.მ.ი–ზე“. ამ ხელშეკრულებით ნასყიდობის საგანი 160 000 აშშ დოლარად შეფასდა, საიდანაც 150 000 აშშ დოლარი მყიდველს იპოთეკარისათვის უნდა გადაეხადა.

2006 წლის 6 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნ.ბ–მა უძრავი ქონების თავის საკუთრებაში არსებული ნაწილი 8 400 აშშ დოლარად გაასხვისა კორპორაცია „კ.მ.ი–ზე“, ხელშეკრულებით ქონება შეფასდა 138 400 აშშ დოლარად, საიდანაც 130 000 აშშ დოლარი მყიდველს იპოთეკარისათვის უნდა გადაეხადა.

4. საქართველოს გენერალური პროკურატურის შუამდგომლობის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის კოლეგიის 2006 წლის 9 ივნისის ბრძანებით, უძრავ ქონებას (რომელიც იმ დროისათვის კორპორაცია „კ.მ.ი–ის“ საკუთრებაში ირიცხებოდა) ყადაღა დაედო (საფუძველი: საქართველოს გენერალური პროკურატურის უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციაზე სისხლისსამართლებრივი დევნის სპეციალური სამსახურის წარმოებაში არსებული სისხლის სამართლის საქმე, მოსარჩელე საზოგადოების ხელმძღვანელობითი და სპეციალური უფლებამოსილების მქონე პირების მიერ უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტთან დაკავშირებით).

5. 2006 წლის 28 ნოემბერს კორპორაცია „კ.მ.ი–მა“ გააუქმა დ.მ–თან, მ.ნ–თან და ნ.ბ–თან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებები. ამავდროულად, საქართველოს გენერალური პროკურატურის შუამდგომლობის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 დეკემბრის ბრძანებით ყადაღა მოეხსნა მოსარჩელე საზოგადოების ქონებას, აგრეთვე, უძრავ ქონებას (რომელიც იმ დროისათვის კორპორაცია „კ.მ.ი–ის“ საკუთრებად ირიცხებოდა) და იგი კვლავ ფიზიკური პირების საკუთრებად დარეგისტრირდა.

6. 2006 წლის 6 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებებით უძრავი ქონებები დ.მ–მა, მ.ნ–მა და ნ.ბ–მა მიჰყიდეს ვ.ც–ს (დ.მ–მა - 170 000 აშშ დოლარად; მ.ნ–მა - 120 000 აშშ დოლარად; ნ.ბ–მა - 150 000 აშშ დოლარად), ხოლო 2006 წლის 7 დეკემბერს, ვ.ც–მ ეს ქონებები მიჰყიდა შპს „ტ.გ.ჰ–ს“ (დირექტორი მ.უ–ა) და ნასყიდობის საგანი (ს/კ N ....., N ....., N .....) შპს „ტ.გ.ჰ–ის“ საკუთრებად დარეგისტრირდა.

7. 2006 წლის 26 დეკემბერს შპს „ი.ჯ.ვ–მა“ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ საგენტოს და ვალდებულების არარსებობის გამო, მოითხოვა იპოთეკის უფლების გაუქმება მ.მ–ის საკუთრებად რეგისტრირებულ 1300 კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებზე. 2006 წლის 28 დეკემბრის სანოტარო აქტის მიხედვით, მოსარჩელე საზოგადოების დირექტორმა ზ.ქ–ძემ, ჯ.ტ.კ–სა და მ.მ–ს შორის 2004 წლის 12 ნოემბერს დამოწმებული ნასყიდობის გამოსყიდვის უფლებით და ვალის გადაკისრების ხელშეკრულებით განსაზღვრული უძრავი ქონების გამოსყიდვის უფლებაზე უარი განაცხადა. საზოგადოება დაეთანხმა საჯარო რეესტრის ამონაწერში ვალდებულების გრაფაში შესაბამისი ჩანაწერის გაუქმებას.

2006 წლის 27 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით მ.მ–მა ვ.ც–ს 100 000 აშშ დოლარად მიჰყიდა თავის საკუთრებაში არსებული N .... 1300კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები და, საქართველოს გენერალური პორკურატურის შუამდგომლობის საფუძველზე, თბილისის საქალაქო სასამართლს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 მაისის ბრძანებით, დასახელებულ ქონებას ყადაღა მოეხსნა.

8. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 21 მაისის განაჩენით: საქართველოს გენერალური პროკურატურის საგამოძიებო ნაწილის პროკურორის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; სს „ს-ღ. N1 ქ–ის“ ხელმძღვანელობითი და სპეციალური უფლებამოსილების მქონე პირთა მიერ უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციისა და უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების ფაქტთან დაკავშირებით წარმოებულ სისხლის სამართლის საქმეზე დამტკიცდა საპროცესო შეთანხმება; საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 24-ე, 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ და „დ“ ქვეპუნქტებითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით (საპროცესო მოქმედების ჩატარებისას არსებული რედაქცია) დამნაშავეებად იქნენ ცნობილი ბრალდებულები: ი.ე–ძე, ლ.ჩ–ძე, ზ.ქ–ძე, ზ.ქ–ძე, მ.ნ–ი, გ.ა–ი, ზ.მ–ი, ნ.ბ–ი, დ.მ–ი.

9. 2007 წლის 17 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება შპს „ტ.გ.ჰ–ის“ საკუთრებად დარეგისტრირდა, ხოლო 2007 წლის 20 ივლისს შპს „ტ.გ.ჰ–სა“ და შპს „,კ–ის“ შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით შპს „კ–იმ“ 19 986 000 ლარად იყიდა ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე N ...., N....., N ....., N ..... და ქ.ქობულეთში, ..... და N383-ში მდებარე უძრავი ქონებები, ასევე, მათთან დაკავშირებული მოძრავი ქონება და უფლებები.

10. შპს „კ–ის“ პარტნიორთა 2011 წლის 9 ივნისის გადაწყვეტილებით დაფუძნდა შპს „კ–ი კ–ი“, რომლის კ–ში შეტანილ იქნა ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე N ..... და N ..... უძრავი ქონებების ნაწილი.

შპს „კ–ის“ პარტნიორთა 2011 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით შპს „კ–ი კ–ის“ 100%-იანი წილი საკუთრებაში გადაეცა ვ.კ–ას, მის მიმართ არსებული სასესხო დავალიანების - 6 910 000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ.

აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 27 ივლისის განკარგულების საფუძველზე N .... უძრავი ქონებიდან 609.29 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, 1265 კვ.მ N1 და 115 კვ.მ N2 შენობა, აგრეთვე, N ..... უძრავი ქონება დარეგისტრირდა სს „ს.ბ–ის“ საკუთრებად. 2013 წლის 28 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე, აღნიშნული ქონება შეიძინა შპს „კ–ი კ–მა“, რომელსაც შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა შპს „ღ. ქ–ა N1“ (შემდეგში: მოპასუხე, საწარმო).

შპს „კ–ი კ–ის“ პარტნიორთა 2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტლებით დაფუძნდა შპს „მ–ი .....“, რომლის კ–ში შეტანილ იქნა ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე N ..... უძრავი ქონება. შპს „მ–ი ...“ მოგვიანებით შეერწყა მოპასუხე საწარმოს.

2013 წლის 1 მარტს ვ.კ–ამ 4 000 000 აშშ დოლარად შპს „კ–ი კ–ის“ 100% მიჰყიდა შპს „ა.ღ–ოს“. 2013 წლის 5 მარტის და 2013 წლის 27 სექტემბრის ხელშეკრულებებით შპს „ა.ღ–ომ“ თავდაპირველად შპს „კ–ი კ–ის“ 30%, ხოლო შემდეგ - 17% წილი გაასხვისა შპს „მ.გ–ზე“.

საჯარო რეესტრის ამონაწერების თანახმად, ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე უძრავი ქონებები (ს/კ N ...., N ...., N ....., N ......) რეგისტრირებულია მოპასუხის საკუთრებად.

11. მოსარჩელე საზოგადოებამ სასამართლოში სარჩელი აღძრა მოპასუხე საწარმოს წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვა: უძრავ ქონებაზე (საკადასტრო კოდები: N ..., N ......, N ....., N ......) მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმება, ამ ქონების მესაკუთრედ ცნობა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მათი გამოთხოვა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა.

12. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 21 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

13. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

15. სააპელაციო სასამართლოს დასახელებულ განჩინებაზე მოსარჩელემ საკასაციო საჩივარი შეიტანა.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

17. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული განჩინება უცვლელად დარჩა.

17.1. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და უზენაესი სასამართლოს მითითების გათვალისწინებით უპირველესად შეაფასა, 2004 წელს მოსარჩელე საზოგადოების მიერ უძრავი ქონების გასხვისების გარიგებები (უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ 2004 წლის 16 იანვრისა და 2004 წლის 25 აპრილის ხელშეკრულებები).

დასახელებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების იურიდიული ძალა სააპელაციო სასამართლომ შეამოწმა, არა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ) 185-ე მუხლით დადგენილი ნორმატიული წინაპირობების გათვალისწინებით (რადგან, დასახელებული ხელშეკრულებების დადებისას, სადავო არ იყო ნივთის მესაკუთრე და მისი საკუთრების ტიტული), არამედ იმის მიხედვით, გააჩნდა თუ არა კომპანიას კუთვნილი ნივთის გასხვისების ნება და, გარიგების დადებისას, მოქმედებდნენ თუ არა კეთილსინდისიერად მისი ხელშემკვრელი მხარეები.

საკითხზე იმის შესახებ, წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელე საზოგადოებას უფლებამოსილი პირები, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ზ.ქ–ძე და გ.ა–ი წარმოადგენდნენ რა საწარმოს დირექტორებს, ივარაუდება, რომ ისინი მოქმედებდნენ მათთვის მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში. მოქმედებდნენ თუ არა დირექტორები, როგორც „გულმოდგინე კომერსანტები“ და განახორციელეს თუ არა მათზე დაკისრებული მოვალეობა ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად, ისე როგორც საწარმოს ინტერესები მოითხოვდა, მოცემულ დავაში შეფასების საგანი ვერ გახდებოდა, ვინაიდან, მოცემულ კონტექსტში მოსარჩელის მოთხოვნა ინიცირებული არ ყოფილა.

რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ სასამართლო განაჩენს, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია შემდეგ საკითხზე:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში 2010 წლის 15 დეკემბერს განხორციელებულმა ცვლილებებმა განსხვავებულად მოაწესრიგა სასამართლო განაჩენის სამართლებრივი დატვირთულობა დელიქტურ ვალდებულებებში. ცვლილებამდე არსებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი განაჩენს პრეიუდიციულ მნიშვნელობას ანიჭებდა და ათავისუფლებდა მოსარჩელეს მტკიცების ტვირთისაგან. აღნიშნული კანონის 309¹⁷-ე მუხლმა ერთმანეთისაგან გამიჯნა განაჩენის მნიშვნელობა დელიქტური ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი ცალკეული ელემენტების მტკიცების ნაწილში. ზემოთ მოყვანილი 309¹⁷-ე მუხლის პირველი ნაწილი მოიცავს სასამართლო განაჩენის დანიშნულებას პირის მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების მტკიცების თვალსაზრისით. ამდენად, ვინაიდან, განსახილველი დავა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) XXXIV3 თავით გათვალისწინებულ საქმეთა კატეგორიას (ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვის გამარტივებული წესი) არ განეკუთვნებოდა, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი განაჩენი უნდა შეფასებულიყო, როგორც წერილობითი მტკიცებულება, რომელსაც არ გააჩნია პრეიუდიციული მნიშვნელობა წინამდებარე დავისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეზე წარმოდგენილი განაჩენი ვერ მიიჩნეოდა შეუდავებლად გასაზიარებელ მტკიცებულებად. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე (რომელიც თვითონ განსაზღვრავს დავის საგანს და სარჩელის ფაქტობრივ ნაწილს) 2014 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების ნამდვილობას ეჭვქვეშ არ აყენებდა. საქმის მასალებით დადგინდა, რომ 2004 წლის ხელშეკრულებებით გასხვისებული ქონებებიდან (სულ ოთხი ქონება), ერთ-ერთი ქონების შემძენი იყო ჯ.ტ.კ–ი, რომლის მიმართ არათუ განაჩენი არ არსებობს, არამედ სისხლის სამართლის წესით გამოძიება და დევნაც კი არ დაწყებულა. ამ მოცემულობით გამოდიოდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოების მიერ მისი ნების საწინააღმდეგოდ გასხვისდა სამი ქონება, რადგან ამ ნაწილში არსებობს განაჩენი, ხოლო მეოთხე ქონება გამსხვისებლის კეთილი ნებით განიკარგა იმ ფონზე, როდესაც ქონებების გასხვისების შინაარსობრივი მხარე, მისი ფაქტობრივი გარემოებები იდენტურია.

ზემოაღნიშნული კუთხით ნიშანდობლივი განმარტება წარმოადგინეს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე, რაც, ასევე, ციტირებულია უზენაესი სასამართლოს განჩინებაში: 2004 წელს ქონების ფიზიკურ პირებზე თავდაპირველი განკარგვა არ წარმოადგენდა უკანონოს და ეს მიზნად ისახავდა ქონების დაცვას სახელმწიფოსაგან.

უკანონო ტრანზაქციები სწორედ საგამოძიებო მოქმედებების შემდგომ დაიწყო, როდესაც ქონების განკარგვაში პროკურატურა ერეოდა. გარდა ამისა, დასახელებულ სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებაში მყიდველები იყვნენ კეთილსინდისიერი შემძენები (იხ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომის ოქმი 10:47:14 საათი).

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული ფაქტი უნდა შეფასებულიყო სსსკ-ის 131-ე მუხლის კონტექსტში, სახელდობრ, ამ მუხლის მიხედვით, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზეც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებულია მტკიცებულებათა სახეები (მხარეთა ახსნა-განმარტება, მოწმეთა ჩვენება, ფაქტების კონსტატაციის მასალები, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებები, ექსპერტის დასკვნა), რომლითაც უნდა დადასტურდეს მხარეების მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები. მტკიცებულების წარმოდგენის ვალდებულება, როგორც ზემოთ აღინიშნა, პროცესის მონაწილეებს ეკისრებათ, თუმცა აღნიშნული წესისგან გამონაკლისს სსსკ-ის 131-ე მუხლი ითვალისწინებს. კერძოდ, მოხმობილი ნორმის ანალიზი ცხადყოფს, რომ მხარე თავისუფლდება ისეთი არსებითი გარემოების (ფაქტის) მტკიცებისაგან, რაც მოწინააღმდეგე მხარის მიერ იქნა აღიარებული და რაზედაც დაფუძნებული იყო მისი მოთხოვნა თუ შესაგებელი. ამგვარი აღიარებისას კი, სასამართლო უფლებამოსილია მასზე დააყრდნოს გადაწყვეტილება და დააკმაყოფილოს ან უარი თქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. მტკიცების ტვირთი იმისა, რომ მხარეებს შორის დადებული გარიგება არ ატარებდა კანონსაწინააღმდეგო ხასიათს, მოპასუხეს ეკისრებოდა. დასახელებული ტვირთისგან ამ უკანასკნელის გათავისუფლება კი, მოსარჩელის კანონით დადგენილი წესის შესაბამისად ჩამოყალიბებულმა აღიარებამ განაპირობა, რამეთუ, მან ერთმნიშვნელოვნად დაადასტურა რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებები არ ატარებდა მართლსაწინააღმდეგო ხასიათს და არ იყო საწარმოსათვის ზიანის მომტანი. პირიქით, მოცემული ხელშეკრულებები დაიდო იმისათვის, რომ ინვესტიციები მოზიდულიყო და ქ–ა ამუშავებულიყო. შესაბამისად, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას მხარეს მიაკუთვნოს იმაზე მეტი ვიდრე ის მოითხოვდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებები იურიდიული ძალის მქონეა.

17.2. რაც შეეხებოდა საკითხს იმის თაობაზე, იყო თუ არა მოპასუხე კეთილსინდისიერი შემძენი, სააპელაციო სასამართლომ ამ კუთხით ყურადღება მიაქცია შემდეგ გარემოებებზე:

2011 წლის 9 ივნისს შპს „კ–იმ“ 100% წილობრივი მონაწილეობით დააფუძნა შპს „კ–ი კ–ი". დაფუძნებისას შპს „კ–იმ" შენატანის სახით მის მიერ დაფუძნებულ კომპანიას (შპს „კ–ი კ–ი") საკუთრებაში ორი უძრავი ქონება გადასცა, კერძოდ:

ა) ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით - ...., დაზუსტებული ფართობი 3 473კვ.მეტრი, ასევე, მასზე მდგარი შენობა–ნაგებობები #1, #2, #3. მიწის ნაკვეთის და შენობა ნაგებობების ერთობლივი ღირებულება განისაზღვრა 3 747 244.97 ლარით.

ბ) ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით - .... უძრავ ქონებაზე, განლაგებული შენობა-ნაგებობების (საერთო ფართი 5 420კვ.მ) შემდეგი ნაწილები: შენობა #1-ში 3375 კვადრატული მეტრი, შენობა N2-ში 665 კვადრატული მეტრი და მათი პროპორციული მიწის ფართობი 1 783.71 კვადრატული მეტრის ოდენობით. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული აღნიშნული შენობების ღირებულება განისაზღვრა 3 829 187.94 ლარით.

ზემოხსენებული უძრავი ქონებების (საკადასტრო კოდებით: ...... და .........) შპს „კ–ი კ–ის“ საწესდებო კ–ში შეტანის შემდეგ ისინი საჯარო რეესტრში სწორედ შპს „კ–ი კ–ის" საკუთრებად დარეგისტრირდა.

2011 წლის 15 ივნისს შპს „კ–იმ“ გადაწყვეტილება მიიღო, მისი კუთვნილი 100% წილის ფიზიკური პირის, ვ.კ–ასთვის გასხვისების შესახებ. ამის შემდეგ, საჯარო რეესტრში შპს „კ–ი კ–ის" 100%-იანი წილის მესაკუთრედ ვ.კ–ა აღირიცხა.

2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით, შპს „კ–ი კ–მა" 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით დააფუძნა შვილობილი საწარმო, შპს „მ–ი 2012“ და მის კ–ში შეიტანა ..... ს/კ-ით რეგისტრირებული კუთვნილი უძრავი ქონება.

2013 წლის 1 მარტს ფიზიკურმა პირმა ვ.კ–ამ, შპს „კ–ი კ–ში“ მისი კუთვნილი 100% წილი სრულად მიყიდა შპს „ა.ღ–ოს“.

შპს „ა.ღ–ომ" გარიგების დადებამდე გადაამოწმა საჯარო რეესტრში დაცული ინფორმაცია და დარწმუნდა შემდეგში:

ვ.კ–ას სახელზე ნამდვილად ირიცხებოდა საკუთრების უფლება 100%–იანი წილზე შპს „კ–ი კ–ში". ეს კომპანია კი, თავის მხრივ, ასევე საჯარო რეესტრში დაცული მონაცემებით წარმოადგენდა ..... ს/კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრეს და, ასევე, ფლობდა საკუთრების უფლებით 100% წილს შვილობილ საწარმო შპს „მ–ი ..."–ში, რომელიც, თავის მხრივ, ....... ს/კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა. შპს „ა.ღ–ო" ენდო სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს, საჯარო რეესტრის მიერ გაცემულ საბუთებს და შპს „კ–ი კ–ის" შესაძენად მნიშვნელოვანი თანხა გადაიხადა.

2013 წლის 5 მარტს შპს „კ–ი კ–ში" 30% წილს ყიდულობს კიდევ ერთი კომპანია შპს „მ.გ–ი" (1 000 0000 აშშ დოლარად), ხოლო, მოგვიანებით, 2013 წლის 27 სექტემბერს, შპს „მ.გ–ი" ყიდულობს კიდევ დამატებით 17%-ს შპს „კ–ი კ–ში" (1 005 000 აშშ დოლარად). ჯამურად 47%-ში შპს „მ.გ–მა" გადაიხადა 2 005 000 აშშ დოლარი იმ საფუძვლით, რომ ენდო სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს - საჯარო რეესტრის მიერ გაცემულ დოკუმენტაციას იმის თაობაზე, რომ ეს კომპანია ნამდვილად წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს.

საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა რაიმე კავშირი ზემოაღნიშნულ საინვესტიცო ჯგუფებსა და 2013 წლის 1 მარტამდე არსებულ შპს „კ–ი კ–ის" დამფუძნებლებს შორის, რაც აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია.

მოცემული პერიოდისათვის ........ ქ.N1–ში მდებარე მიწის ნაკვეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი წარმოადგენდა სს „ს.ბ–ის" საკუთრებას. 2013 წლის 28 ნოემბერს შპს „კ–ი კ–მა" შეიძინა ........ საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება სს „ს.ბ–ისაგან" 3 250 000 ლარად, ხოლო ....... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება 2 300 000 ლარად.

მას შემდეგ, რაც ........ ქ.1-ში მდებარე ტერიტორია სრულად აღირიცხა საკუთრების უფლებით ერთი საინვესტიციო ჯგუფის სახელზე, პარტნიორებმა მოახდინეს შვილობილი საწარმოს - შპს „მ–ი ..-ის" სრულად შერწყმა შპს „კ–ი კ–თან". მათვე მიიღეს ახალი პარტნიორი, შპს „ხ–ა“, აგრეთვე, კომპანიას სახელწოდება შეუცვალეს და ნაცვლად შპს „კ–ი კ–ისა" უწოდეს შპს ღ. ქ–ა N1.

შედეგად, დღეის მდგომარეობით, კომპანიის სახელწოდებაა შპს „ღ. ქ–ა N1", ხოლო კომპანიის დამფუძნებლები არიან: შპს „ა.ღ–ო", შპს „მ.გ–" და შპს „ხ–ა".

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საქმეზე დადგენილი გარემოებები, კერძოდ, აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 27 ივლისის განკარგულებებით ქ.თბილისში, ........ ქ.N1-ში მდებარე N.... და N .... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონების სს „ს.ბ–ის“ საკუთრებად დარეგისტრირებისა და 2013 წლის 28 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე აღნიშნული ქონების მოპასუხის სახელზე დარეგისტრირების ფაქტები, გამორიცხავდა სს „ს.ბ–ის“, როგორც საჯარო აუქციონზე შეძენილი ქონების მესაკუთრის კეთილსინდისიერებაში ეჭვის საფუძველს.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს განსჯით, შემძენის არაკეთილსინდისიერება არც საქმეზე წარმოდგენილი მოწმეთა ჩვენებებიდან არ დგინდებოდა. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა შპს „კ–ი კ–ის” მიერ ქონების არამართლზომიერად შეძენის ფაქტი, ასევე, არ დასტურდებოდა შპს „ღ. ქ–ა №1-ის” პარტნიორების (შპს „ა.ღ–ო”, შპს „მ.გ–ი” და შპს „ხ–ა”) არაკეთილსინდისიერება შპს „ღ. ქ–ა №1-ში“ წილის შეძენის მიმართ, მათი რაიმენაირი ფორმით მონაწილეობა სარჩელსა და სააპელაციო საჩივარში მითითებულ სუბიექტთა მხრიდან განხორციელებულ არამართლზომიერ ქმედებასთან.

სააპელაციო სასამართლომ საგულისხმოდ მიიჩნია რომ შპს „კ–ი კ–ის“ მიერ სს „ს.ბ–ისაგან“ შეძენილ ქონებაზე ამ უკანასკნელმა საკუთრების უფლება მოიპოვა აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2012 წლის 27 ივლისის განკარგულების საფუძველზე. ვინაიდან საჯარო რეესტრიც და აღსრულების ეროვნული ბიუროც, სახელმწიფო ორგანოებს წარმოადგენდა, მათ მიმართ შემძენს უფრო მეტი ნდობა ჰქონდა, რაც შემძენის მიერ ნივთის შეძენისას ზემოაღნიშნული წინდახედულების მასშტაბს ამცირებდა. საჯარო აუქციონზე საკუთრების მოპოვება საკუთრების მოპოვების ორიგინალურ ხერხს წარმოადგენდა, ანუ საკუთრება გადადიოდა არა გარიგების, არამედ საჯარო აქტის საფუძველზე, რის შემდეგაც, ნივთზე თუ უფლებაზე არსებული ყველა სხვა უფლება ქარწყლდებოდა და შემძენის კეთილსინდისიერებას არანაირი მნიშვნელობა არ ენიჭებოდა.

17.3. საბოლოოდ სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ 2014 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნამდვილობის პირობებში, ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ მოთხოვნაზე უფლებამოსილი პირი მოსარჩელე ვერ იქნებოდა, რადგან ამ გარიგებების ძალაში ყოფნა უძრავი ქონების თავდაპირველ მესაკუთრეზე უკუქცევას გამორიცხავდა.

18. სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებულ განჩინებას საკასაციო წესით ასაჩივრებს მოსარჩელე, რომელიც მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, შემდეგი დასაბუთებით:

18.1. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებები (რომლებითაც უძრავი ქონება ოთხ ფიზიკურ პირზე გასხვისდა) კანონიერია. მოცემულ საქმეზე მოსარჩელემ წარმოადგინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 21 მაისისა და 2008 წლის 10 დეკემბრის განაჩენები, რომლებიც ამ გარიგებების შესახებ სამართლებრივ შეფასებას იძლევა.

ხსენებული განაჩენების მიხედვით, გ.მ–მა ჩამოაყალიბა ჯგუფი, რომელმაც წინასწარი შეთანხმებით მას დახმარება აღმოუჩინა თაღლითური გზით ქარხნის ქონების დაუფლებაში. 2007 წლის 21 მაისის განაჩენის თანახმად, დანაშაულებრივ ჯგუფში შედიოდნენ უძრავი ქონების პირველი თაობის შემძენები: ჯ.ტ.კ–ი, ნ.ბ–ი, დ.მ–ი და მ.ნ–ი. გ.მ–ი უშუალოდ შეუდგა უძრავი ქონების ხელში ჩაგდების სისრულეში მოყვანას, რისთვისაც იგი გაურიგდა დასახელებულ ოთხ ფიზიკურ პირს. იგი მათ შეუთანხმდა, რომ მოსარჩელე საზოგადოების ხელოვნურად წარმოქმნილი დავალიანებების თითქოსდა დაფარვის მიზნით მათ სახელზე გააფორმებდა უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ ხელშეკრულებებს. საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებმა - ლ.ჩ–ძემ და მ.მ–მა, საზოგადოების კანონიერი ინტერესების საწინააღმდეგოდ, 2004 წლის 16 იანვარსა და 2004 წლის 26 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილებებით საზოგადოების დირექტორებს (გ.ა–ი და ზ.ქ–ძე) უფლება მისცეს, გაესხვისებინათ საზოგადოების უძრავი ქონება. ამის შემდეგ, გ.მ–ის გეგმით, ჯ.ტ.კ–ის მიერ შეძენილი უძრავი ქონება გადავიდა გ.მ–ის მამის, მ.მ–ის საკუთრებაში (საფუძველი - 2004 წლის 12 ნოემბრის ხელშეკრულება). მას შემდეგ, რაც სრული უძრავი ქონება თავის საკუთრებაში მოაქცია, გ.მ–მა გადაწყვიტა უძრავი ქონების უდიდესი ნაწილის (8 477კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული 3 999 კვ.მ შენობა-ნაგებობების) მოქცევა ბრიტანეთის ვირჯინიის კუნძულებზე რეგისტრირებულ, ზ.მ–ის (გ.მ–ის ნათესავი) რწმუნებულ კორპორაცია „კ. მ.ი–ის“ საკუთრებაში. ამ მიზნით ზემოხსენებულმა სამმა ფიზიკურმა პირმა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებები დადო კორპორაცია „კ.მ.ი–თან“ და ნასყიდობის საგნები ამ უკანასკნელის საკუთრებაში გადავიდა.

განაჩენის მიხედვით, საზოგადოების სამეთვალყურეო საბჭოს წევრის (ლ.ჩ–ძე), საზოგადოების დირექტორების (ზ.ქ–ძე და გ.ა–ი), უძრავი ქონების პირველი თაობის შემძენებისა (ნ.ბ–ი, დ.მ–ი, მ.ნ–ი) და უძრავი ქონების მეორე თაობის შემძენის (კორპორაცია „კ.მ.ი–ი“) ზემომითითებული ქმედებები დაკვალიფიცირდა დანაშაულებრივ ქმედებებად (დახმარება თაღლითობაში, ჩადენილი წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ).

რაც შეეხება გ.მ–ს, 2008 წლის 10 დეკემბრის განაჩენით მისი ქმედებები დაკვალიფიცირდა, როგორც თაღლითობა, ჩადენილი წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ.

სამოქალაქო სამართლის ჭრილში, 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებები, სსკ-ის 54-ე მუხლთან (მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური გარიგებანი) მიმართებით უნდა შეფასდეს, როგორც უცილოდ ბათილი გარიგებები, რადგან მათ დანაშაულის დონის მართლსაწინააღმდეგობის (უმაღლესი) ხარისხი გააჩნიათ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებები კანონიერი ვერ იქნება, ისინი მარტო სსკ-ის 54-ე მუხლის კი არ ეწინააღმდეგება, არამედ წინააღმდეგობაშია საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებთან. აქედან გამომდინარეობდა, რომ საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2018 წლის 28 თებერვლის განჩინებით დასახელებული განაჩენები შეუდავებელ წერილობით მტკიცებულებად შეაფასა.

18.2. მცდარია სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთების ის ნაწილები, სადაც: ა. აღნიშნულია, რომ სარჩელით სადავო არაა 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებებით მოსარჩელის საკუთრებიდან უძრავი ქონების ოთხ ფიზიკურ პირზე გასხვისების გარიგებები. ბ. მითითებულია, რომ მოსარჩელემ კანონიერად აღიარა 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებები და უკანონოდ მიიჩნია მხოლოდ უძრავი ქონების შემდგომი გასხვისებები.

სარჩელიდან მკაფიოდ ჩანს, რომ მოსარჩელეს ერთნაირად უკანონოდ მიაჩნია მისი ქონების დასაკუთრება, როგორც საზოგადოების ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირების მიერ, ასევე, იმ პირების მხრიდან, რომლებიც მოსარჩელის ქონებას სახელმწიფოს (პროკურატურა) დახმარებით დაეუფლნენ. სარჩელში მოხსენიებული 2008 წლის 10 დეკემბრის განაჩენის გარდა, მოსარჩელემ სარჩელს თან დაურთო 2007 წლის 21 მაისის განაჩენიც, რომელშიც დეტალურადაა აღწერილი, თუ რაში გამოიხატა 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებების დანაშაულებრივი ხასიათი. ამით აიხსნება ის, რომ სარჩელის სამართლებრივი დასაბუთების ნაწილში, უძრავი ქონების პირველი ორი ტრანზაქციის სამართლებრივ შეფასებას მოსარჩელემ შედარებით ნაკლები ადგილი დაუთმო, ვიდრე დანარჩენი გარიგებების შეფასებას.

2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ნასყიდობის ხელშეკრულებების ნამდვილობის დამადასტურებელ ერთ-ერთ არგუმენტად სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ გაკეთებულ განმარტებაზე.

ამ განმარტების მიხედვით, 2004 წელს უძრავი ქონების ოთხ ფიზიკურ პირზე განკარგვა უკანონო არ იყო, რადგან იგი მიზნად ისახავდა სახელმწიფოსაგან ქონების დაცვას, ამ ხელშეკრულებებში მყიდველები იყვნენ კეთილსინდისიერები.

სააპელაციო სასამართლომ, ეს განმარტება სსსკ-ის 131-ე მუხლით გათვალისწინებულ აღიარებად შეაფასა და სარჩელი უარყო იმაზე აპელირებით, რომ სასამართლო მხარეს მოთხოვნილზე მეტს ვერ მიაკუთვნებდა.

სასამართლოს ზემოხსენებული დასკვნა არასწორია. ჯერ ერთი, დასახელებული განმარტება არ წარმოადგენს სსსკ-ის 131-ე მუხლით გათვალისწინებულ აღიარებას. ამ მუხლით გათვალისწინებული აღიარება ესაა ფაქტობრივი გარემოების აღიარება და, არა - სამართლებრივი შეფასება. კანონის აღნიშნული ნორმის ჩანაწერი შეეხება ფაქტს და არა - სამართლებრივ შეფასებას. ზემოაღნიშნულ გარიგებებს, როგორც უცილოდ ბათილ გარიგებებს, კანონიერად ვერ აქცევს ვერც შემდგომი მოწონება და ვერც შემდგომი დადასტურება, ვისგანაც არ უნდა მოხდეს იგი.

ეს მოსაზრება თეორიულადაც გამართლებულია, კერძოდ, მიჩნეულია, რომ უცილოდ ბათილი გარიგება დადებისთანავე ბათილია და მას ნამდვილად ვერ აქცევს ვერც გარიგების მონაწილეთა შემდგომი მოქმედება, ვერც სასამართლოს გადაწყვეტილება. სხვა სიტყვებით, რომ ვთქვათ, კანონი არ ითვალისწინებს უცილოდ ბათილი გარიგების გამოსწორების შესაძლებლობას. ამავე დროს ასეთი გარიგების ბათილად აღიარებისათვის საჭირო არ არის ამ გარიგების ბათილობის მოთხოვნა ან/და სასამართლოს მიერ მისი ბათილად მიჩნევა (ლ.ჭანტურია, „შესავალი საქართველოს სამოქალაქო სამართლის ზოგად ნაწილში).

ამდენად, ზემომითითებული განმარტების სააპელაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივ გარემოებად აღიარება და მისი მტკიცებულებად გამოყენება, კანონშეუსაბამოა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ სხდომის ოქმის ციტირებული ნაწილი ასახავს იმას, თუ როგორ აღიქვამდნენ მოსარჩელე საზოგადოების ხელმძღვანელი პირები თავის დროზე სადავო გარიგებებს და არა იმას, რომ მოსარჩელემ ამ გარიგებების შესახებ სარჩელში ჩამოყალიბებული აზრი შეიცვალა.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ დასკვნის გაკეთება, რომ ვინაიდან უძრავი ქონების ერთ-ერთი შემძენის, ჯ.ტ.კ–ის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა არ დაწყებულა და არც განაჩენი არ გამოტანილა, ამიტომ ამ უკანასკნელთან დადებული 2004 წლის 16 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილია. სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული დასკვნის საწინააღმდეგოდ განაჩენში აღნიშნულია, რომ ჯ.ტ.კ–ი უკანონო გარიგების მონაწილე იყო. განაჩენში სამართლებრივადაა შეფასებული ჯ.ტ.კ–ის ქმედება, რის გამოც მასთან დადებული გარიგება კანონიერად ვერ მიიჩნევა.

18.3. სააპელაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოპასუხე და მისი პარტნიორები კეთილსინდისიერი შემძენები არიან, რაც არამართებულია. მოცემულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, კეთილსინდისიერი პარტნიორის მიერ საწარმოში წილის შეძენა ამ საწარმოს ტრანზაქციის განხორციელებამდე ხარვეზიანი ნების საფუძველზე შეძენილი ქონების ნამდვილ მესაკუთრედ ვერ აქცევს, ანუ პარტნიორის ცვლილება, რომელიც წილს მართლზომიერად შეიძენს, საწარმოს კეთილსინდისიერების განსაზღვრის ინსტრუმენტად არ შეიძლება იქნეს გამოყენებული. გადამწყვეტია თავად საწარმოს მიერ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის დროს არსებული მმართველობითი უფლებამოსილებებით აღჭურვილ პირთა კეთილსინდისიერების საკითხი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს არ შეუფასებია.

18.4. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხის, როგორც უძრავი ქონების შემძენის კეთილსინდისიერება ორი მოტივით დაასაბუთა, კერძოდ, აღნიშნა, რომ: 1. მოწმეთა ჩვენებებით ერთმნიშვნელოვნად არ დგინდება შემძენის არაკეთილსინდისიერება. პირთა შორის ახლო მეგობრული ან ნათესაური ურთიერთობა არ წარმოადგენს შემძენის არაკეთილსინდისიერად მიჩნევის თვითკმარ საფუძველს, ვარაუდი შემძენს უნდა უქმნიდეს ამ სამართლებრივი მდგომარეობის ზუსტ სურათს; 2. ბანკისაგან უძრავი ქონების ნაწილის შეძენა (რომელიც ბანკმა აუქციონზე შეიძინა), ქონების შემძენს კეთილსინდისიერად აქცევს.

სინამდვილეში, მოწმეთა ჩვენებებით საპირისპირო სურათი იკვეთება, საიდანაც ერთმნიშვნელოვნად დგინდება შემძენის არაკეთილსინდისიერება. კონკრეტულ საქმეზე მოწმეებად დაიკითხნენ: ნ.წ–ძე, თ.ბ–ძე, ზ.მ–ი, დ.მ–ი, გ.მ–ი, დ.ს–ა და ვ.ც–ა. დასახელებული მოწმეების ჩვენებები პირდაპირ მხილებას იძლევიან იმის თაობაზე, რომ პირველი ორი თაობის მომდევნო უძრავი ქონების ყველა შეძენი (ვ.ც–, შპს „ტ.გ.ჰ–ი“, შპს „კ–ი“, შპს „კ–ი კ–ი“) ინფორმირებული იყო მათ მიერ შეძენილი ქონების მოსარჩელის საკუთრებიდან უკანონოდ გასვლის ფაქტზე, ე.ი. ისინი არ იყვნენ კეთილსინდისიერი შემძენები.

მოწმეების, ზ.მ–ის, დ.მ–სა და გ.მ–ის ჩვენებები იმის მტკიცებულებაა, რომ უძრავი ქონების უკანონო ტრანზაქციებში სს „ს.ბ–იც“ იყო ჩართული. 2006 წლის 6 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ნოტარიუსი აღნიშნავს, რომ მისი სანოტარო ბიუროს მისამართია ქ.თბილისი, ....., რაც სს „ს.ბ–ის“ ცენტრალური ფილიალის მისამართია. 2006 წლის 27 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვითაც, სანოტარო მოქმედება ქ.თბილისში, .... შესრულდა. გარდა ამისა, ის გარემოებაც, რომ სს „ს.ბ–მა დიდი ოდენობის კრედიტი გასცა ახლად დაფუძნებულ შპს „კ–ზე“ (რომელსაც არანაირი აქტივი არ გააჩნდა), უკანონო ტრანზაქციების შესრულებაში ბანკის მონაწილეობის ირიბი მტკიცებულებაა.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 30 იანვრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

20. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

22. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

23. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ კასატორებს სათანადო ხარისხით დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენიათ, ამიტომ ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

24. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

25. საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანია, უძრავ ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმების, ამ ქონების მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვისა და მოსარჩელისათვის მისი თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის შესახებ მოთხოვნათა მართლზომიერება.

26. სარჩელის წარმატებისათვის მოსარჩელემ, პირველ რიგში, უნდა დაამტკიცოს, რომ უძრავი ქონება თავისი საკუთრებიდან კანონსაწინააღმდეგოდ (მისი ნების გარეშე) გავიდა, რის გამოც მასზე საკუთრების უფლება არ დაუკარგავს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელე უძრავი ქონების გამოთხოვაზე უფლების არმქონე პირად მიიჩნევა და, შესაბამისად, მისი მოთხოვნები ვერ დაკმაყოფილდება.

27. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ უძრავი ქონება მოსარჩელის საკუთრებიდან 2004 წელს გავიდა, კერძოდ, 2004 წლის 16 იანვარსა და ამავე წლის 25 აპრილს მოსარჩელემ უძრავი ქონების ნასყიდობისა და ვალის გადაკისრების შესახებ ოთხი ხელშეკრულება შეადგინა შემდეგ ოთხ ფიზიკურ პირთან: ჯ.ტ.კ–ი, ნ.ბ–ი, დ.მ–ი და მ.ნ–ი.

აღნიშნული ხელშეკრულებების მიხედვით, მითითებულ პერიოდში მოსარჩელეს ჰქონდა შპს „ი.ჯ.ვ–ის“ ვალი, 150 000 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ზემომითითებული გარემოებები საკასაციო პალატისათვის სავალდებულოა, რადგან კასატორს მათ წინააღმდეგ სათანადო და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

28. სააპელაციო სასამართლომ, 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებები კანონიერად მიიჩნია, რასაც საფუძვლად დაუდო მოსარჩელის წარმომადგენლის მიერ სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე ჩამოყალიბებული შემდეგი განმარტება: 2004 წელს ქონების ფიზიკურ პირებზე თავდაპირველი განკარგვა არ წარმოადგენდა უკანონოს და ეს მიზნად ისახავდა ქონების დაცვას სახელმწიფოსაგან. უკანონო ტრანზაქციები სწორედ საგამოძიებო მოქმედებების შემდგომ დაიწყო, როდესაც ქონების განკარგვაში ერეოდა პროკურატურა.

სააპელაციო სასამართლომ, ზემომითითებული განმარტება შეაფასა, როგორც სსსკ-ის 131-ე მუხლით გათვალისწინებული აღიარება (ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას), რაც საკასაციო საჩივრით შედავებულია.

კასატორის განმარტებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის წარმომადგენელს ფაქტი არ უღიარებია, არამედ მან სამართლებრივი შეფასება აღნიშნა; სსსკ-ის 131-ე მუხლში კი, საუბარია სწორედ ფაქტის აღიარებაზე და, მასში საუბარი არაა, სამართლებრივ შეფასებაზე. აქედან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსარჩელის წარმომადგენლის ზემოხსენებული განმარტება ამ ნორმით გათვალისწინებულ აღიარებად არ უნდა განეხილა.

საპროცესო სამართლის თეორიაში აღიარების (სსსკ-ის 131-ე მუხლი) განსაკუთრებული მნიშვნელობა განმარტებულია იმგვარად, რომ ფაქტს, რომელსაც უნდა ადასტურებდეს დავის სუბიექტი, ადასტურებს მისი მოწინააღმდეგე მხარე. ფაქტის აღიარების დროს მხარე ცნობს დავის კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, რაც სასამართლომ შეიძლება საკმარის საფუძვლად მიიჩნიოს გადაწყვეტილების გამოტანისას და დაეყრდნოს ამ აღიარებას (იხ. სუსგ Nას-167-155-2015, 14.05.2015).

პალატა ყურადღებას მიაქცევს სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე მოსარჩელის განმარტების იმ ნაწილს, სადაც იგი აღნიშნავს, რომ 2004 წელს უძრავი ქონების განკარგვა მიზნად ისახავდა ქონების დაცვას სახელმწიფოსაგან. ის გარემოება, რომ უძრავი ქონების განკარგვის შესახებ 2004 წლის გარიგებები საზოგადოების დაცვის ინტერესებიდან გამომდინარე დაიდო, მარტო ამ განმარტებიდან არ ჩანს.

მოსარჩელე ჯერ კიდევ სარჩელში მიუთითებდა, რომ: კომპანია „ი.ჯ.ვ–ის“ მიმართ არსებული დავალიანების დაფარვის მიზნით 16.01.2004 წელს და 25.04.2004 წელს უძრავი ქონება დაიყო 4 ნაკვეთად და გასხვისდა 4 ფიზიკურ პირზე: ჯ.კ–ზე, დ.მ–ზე, მ.ნ–სა და ნ.ბ–ზე. ქონების მიღების შემდეგ აღნიშნულმა პირებმა მათი საკუთრება გაასხვისეს „კ.მ.ი–ზე“ (ტომი 1, ს.ფ. 2, სარჩელის მეორე აბზაცი).

ვალის გადახდის მიზნით საზოგადოების მიერ უძრავი ქონების გასხვისებაზე ასევე საუბარია, დავის ფაქტობრივი გარემოებების აღწერისას, აქაც მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ კომპანია „ი.ჯ.ვ–ის“ მიმართ არსებული დავალიანების დაფარვის მიზნით უძრავი ქონება დაიყო 4 ნაწილად და 2004 წლის 16 იანვარსა და 2004 წლის 25 აპრილს დანაწილებული უძრავი ქონება გასხვისდა 4 ფიზიკურ პირზე: ჯ.ტ.კ–ზე, დ.მ–ზე, მ.ნ–სა და ნ.ბ–ზე (ტომი 1, ს.ფ. 4, სარჩელის მეორე აბზაცი).

საგულისხმოა, სარჩელის კიდევ ერთი ნაწილი, რომელშიც მოცემულია „სასარჩელო მოთხოვნა და მისი სამართლებრივი საფუძვლები“. დასახელებულ ნაწილში, მოსარჩელე ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კონკრეტული სარჩელის ფარგლებში არ არსებობს 2006 წლის ნოემბრიდან დღემდე გაფორმებული გარიგებებისა და განხორციელებული ტრანზაქციების ბათილად ცნობის შესახებ დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნების წარდგენის საჭიროება, რაც წინამდებარე დავას სამართალწარმოების ლაბირინთში გაახვევდა და ფაქტობრივად გამორიცხავდა შედეგის მიღების შესაძლებლობას. იქვე მოსარჩელე განმარტავს, რომ 2006 წლის 28 ნოემბრიდან დღემდე სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით გაფორმებული ყველა გარიგება და ტრანზაქცია ეწინააღმდეგება საჯარო წერიგსა და მორალის მოთხოვნებს და ამდენად, თავისი არსით უცილოდ ბათილად უნდა იქნას მიჩნეული, რაც სამართლებრივ შედეგებს ქონების მიმღებისათვის საერთოდ არ წარმოშობს (ტომი 1, ს.ფ. 15, მესამე და მეოთხე აბზაცები).

ამდენად, სარჩელის ზემოთ მოყვანილ ნაწილებში მოსარჩელემ განმარტა, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებებით საზოგადოების უძრავი ქონების გასხვისება გამომდინარეობდა საზოგადოების ფინანსური ვალდებულების შესრულების მიზნიდან, კერძოდ, საზოგადოებამ უძრავი ქონება ვალის ასანაზღაურებლად გაყიდა, ხოლო შემდეგში (2006 წლიდან) დადებული ყველა გარიგება ემსახურებოდა კონკრეტული პირების მიერ უძრავი ქონების მითვისებას. ეს იმაზე მიუთითებს, რომ მოსარჩელის განმარტებით, მართლსაწინააღმდეგო მიზანი სწორედ 2006 წლიდან დადებულ გარიგებებს გააჩნდა, განსხვავებით უძრავი ქონების გასხვისების შესახებ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებებისგან. როგორც ჩანს, აქედან გამომდინარეობდა, რომ მოსარჩელემ სარჩელის იმ თავში, რომელიც „სასარჩელო მოთხოვნასა და მის სამართლებრივ საფუძვლებს“ ეძღვნება, მხოლოდ 2006 წლის ნოემბრიდან დადებული გარიგებები მიიჩნია უცილოდ ბათილად და 2004 წლის გარიგებებთან მიმართებით ასეთზე არ მიუთითებია.

სარჩელში წარმოდგენილი ზემოხსენებული მოსაზრებების სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებასთან ერთობლიობაში შეფასება საფუძველს ქმნის შემდეგი დასკვნისათვის: მოსარჩელე თავადვე აღიარებს, რომ 2014 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების დადება განპირობებული იყო საზოგადოების ფინანსური ვალდებულების შესრულების მიზნიდან.

უშუალოდ სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე ჩამოყალიბებული განმარტება შეიცავს, ერთი მხრივ, 2004 წლის გარიგებების „უკანონობაზე“ მითითებას და მეორე მხრივ, იმის აღიარებას, რომ ამ გარიგებების მიზანი სახელმწიფოსაგან ქონების დაცვა წარმოადგენდა. ზემოთ აღინიშნა, რომ მოსარჩელე სარჩელშიც იგივეს მიუთითებდა, კერძოდ, განმარტავდა, რომ 2014 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების მიზანს საზოგადოების ვალის დაფარვა წარმოადგენდა.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი მოსარჩელე სარჩელში 2004 წლის გარიგებების დადების მიზნად საზოგადოების ვალის დაფარვაზე არ მიუთითებდა, მას სრული უფლება ჰქონდა, ასეთი აღიარება სასამართლო სხდომაზე ჩამოეყალიბებინა რადგან: საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის აღიარება მხარეს შეუძლია საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების ან ამ საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის დროს. თუ აღიარება წარმოდგენილია წერილობითი ფორმით, იგი დაერთვის საქმეს. ზეპირად გაკეთებული აღიარება შეიტანება სასამართლო სხდომის ოქმში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე მოსარჩელის ზემოთ მოყვანილი განმარტება იმ ფაქტის აღიარებაა, რომ 2004 წელს უძრავი ქონების ფიზიკურ პირებზე განკარგვა საზოგადოების ინტერესებიდან გამომდინარეობდა. თავის მხრივ, ეს ფაქტი იმას ასაბუთებს, რომ მითითებულ დროს ქონება მოსარჩელის ნების საწინააღმდეგოდ არ განკარგულა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის წარმომადგენელი სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე არ მიუთითებდა, რომ აღნიშნული გარიგებები უკანონო არ იყო და ისინი უძრავი ქონების სახელმწიფოსაგან დაცვის მიზნით გაფორმდა.

გარდა ამისა, მოსარჩელე სარჩელში უცილოდ ბათილად საცნობი გარიგებების რიცხვში მხოლოდ 2006 წლიდან დადებულ გარიგებებს არ დაასახელებდა.

სხვაგვარად თუ ვიტყვით, მოსარჩელეს სრული შესაძლებლობა გააჩნდა, რომ „სასარჩელო მოთხოვნებისა და მისი სამართლებრივი საფუძვლების“ თავში 2006 წლის ნოემბრიდან დადებულ გარიგებებთან ერთად 2004 წელს დადებული გარიგებებიც დაესახელებინა და ისინიც ბათილად მიეჩნია.

რაკი უძრავი ქონება საზოგადოების საკუთრებიდან მისი ნების საწინააღმდეგოდ არ გასულა, უნდა დავასკვნათ, რომ მოსარჩელემ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების დადებით, აღნიშნულ ქონებაზე საკუთრების უფლება დაკარგა და, შესაბამისად, ეს გარიგებები კანონიერად უნდა ჩაითვალოს. 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების კანონიერად მიჩნევის პირობებში, უდავოა, რომ უძრავი ქონება მოსარჩელის საკუთრებიდან მართლსაწინააღმდეგოდ (მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ) არ გასხვისებულა. აღნიშნული გარემოება კი, საფუძველს აცლის სარჩელის მოთხოვნებს, სადავო ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმების, ამ ქონების მესაკუთრედ ცნობის, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მისი გამოთხოვისა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის თაობაზე.

29. მოსარჩელე, თავისი მოთხოვნების დაკმაყოფილების ერთ-ერთ ძირითად სამართლებრივ საფუძვლად, სსკ-ის 54-ე მუხლზე მიუთითებდა. კანონის ამავე ნორმაზე აპელირებს იგი, წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარშიც.

პალატა არ იზიარებს მოსაზრებას, რომ გასაჩივრებული გარიგებები ბათილია სსკ-ის 54-ე მუხლის საფუძველზე და დასახელებულ ნორმაზე აპელირებით შესაძლებელია სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილება, შემდეგი არგუმენტებიდან გამომდინარე:

29.1. საქმის მასალების თანახმად, სარჩელის მოთხოვნებია: უძრავ ქონებაზე მოპასუხის საკუთრების უფლების გაუქმება, ამ ქონების მესაკუთრედ ცნობა, მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან მისი გამოთხოვა და მოსარჩელისათვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სადავო ქონებაზე არაერთი ტრანზაქცია შესრულდა და, საბოლოოდ, მისი მესაკუთრე მოპასუხე გახდა.

როგორც ზემოთ განიმარტა, განსახილველი სარჩელის წარმატებისათვის, მოსარჩელემ, პირველ რიგში, უნდა დაამტკიცოს, რომ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება ფორმალურად და კანონსაწინააღმდეგოდ ჩამოერთვა, რის გამოც ნივთზე საკუთრების უფლება სამართლებრივად არ დაუკარგავს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის უძრავი ქონების გამოთხოვაზე უფლების არმქონე პირად მიიჩნევა და, შესაბამისად, სარჩელი ვერ დაკმაყოფილდება.

ამდენად, მოსარჩელის უმთავრესი ამოცანა იყო ის, რომ თავისი საკუთრებიდან უძრავი ქონების კანონსაწინააღმდეგოდ გადაცემის ფაქტი დაემტკიცებინა. აღნიშნული სამართლებრივი მიზნის მისაღწევად უპირველეს ყოვლისა, მოსარჩელეს მითითებული ქონების თავდაპირველი განკარგვის შესახებ 2004 წლის 16 იანვრისა და ამავე წლის 25 აპრილის გარიგებების არამართლზომიერება უნდა დაედასტურებინა.

ყველა სხვა მომდევნო გარიგების კანონიერება სასამართლოს კვლევის საგანი მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება გახდეს და სარჩელის ავტორმა რეალური შედეგი მიიღოს, თუკი ზემოხსენებული პირველი გარიგების კანონსაწინააღმდეგობა დადგინდება.

29.2. სსკ-ის 54-ე მუხლის შინაარსი შემდეგია: ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს (მართლსაწინააღმდეგო და ამორალური გარიგებანი).

საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ: სსკ-ის 54-ე მუხლის საკანონმდებლო დანაწესის მიზანი ისეთი გარიგებების თავიდან აცილებაა, რომლებიც ფორმალურად კანონსაწინააღმდეგო არაა, თუმცა, თავისი არსით, საზოგადოებრივ მართლწესრიგს არღვევს და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა თანაცხოვრებას აუარესებს, რაც შედეგობრივად, სამოქალაქო ბრუნვას აფერხებს (იხ. სუსგ: №ას-212-201-2017, 15.05.2017; №ას-15-15-2016, 1.03.2016).

კიდევ ერთ საქმეზე, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ: სსკ-ის 54-ე მუხლი გამოყოფს „სამი სახის ფასეულობას“, რომელთა დარღვევა იწვევს გარიგების ბათილობას: კანონით დადგენილი წესი და აკრძალვა; საჯარო წესრიგი; ზნეობის ნორმები... ამ მუხლის მიზანია, ზოგადად მართლწესრიგსა და სამოქალაქო სამართალს შორის კავშირის უზრუნველყოფა და იმის დაფიქსირება, რომ გარიგების ნამდვილობა არ არის მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის ნორმებზე დამოკიდებული... დამკვიდრებული შეხედულების თანახმად, გარიგება ეწინააღმდეგება ზნეობის ნორმებს, როდესაც იგი არსებითად არღვევს ერთ-ერთი მხარის ინტერესებს და არათანაბარ პირობებში აყენებს მას... ზნეობის შესაბამისი გარიგება არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს სოციალური სამართლიანობის პრინციპს, ხელშეკრულების მხარეს არ უნდა აყენებდეს შეუსაბამოდ რთულ მდგომარეობაში. ამ საკითხის კვლევისას, შემოწმების საგანია არა გარიგების მონაწილეთა ქცევა ზნეობასთან მიმართებაში, არამედ გარიგების შინაარსის მიმართება ზნეობასთან (იხ. სუსგ: №ას-10-2020, 24.06.2020).

გარდა ამისა, საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ: სამართლებრივ სახელმწიფოში მართლწესრიგის არსებობას უზრუნველყოფს, როგორც კანონი, ასევე, მორალური ქცევის სტანდარტი. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში კერძო ავტონომიისა და თავისუფალი კონტრაჰირების პრინციპი მოქმედებს, გარიგება, რომელიც საზოგადოებაში „საყოველთაოდ მიღებულ ქცევის სტანდარტს“ ეწინააღმდეგება, ამორალურ გარიგებად მიიჩნევა და ბათილობის სამართლებრივ შედეგებს უკავშირდება...სამართალურთიერთობის საფუძველი მორალურად ყოველთვის გამართლებული უნდა იყოს (იხ. სუსგ: №ას-15-15-2016, 1.03.2016).

29.3. სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და მხარის პოზიციის წარმატება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად უტყუარად შეძლებს იგი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურებას (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები). სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით დადასტურდება ეს ფაქტები; თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით.

დასახელებული ნორმების თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ თავიანთი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს.

ამდენად, სასამართლოში წარმატების მომტანია არა მხოლოდ მოთხოვნის დამასაბუთებელ არგუმენტზე (არგუმენტებზე) მითითება, არამედ მისი ნამდვილობის სათანადო მტკიცებულებით (მტკიცებულებებით) დადასტურება. სხვაგვარად შეუძლებელიცაა, რადგან საქმის გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ სწორი დასკვნა სასამართლოს მიერ სწორედ მტკიცებულებების ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას შეიძლება დაეფუძნოს (იხ. სუსგ: №ას-1423-2019, 28.02.2020). სსსკ-ის 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების პირობებს, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში. ამდენად, სადავო გარემოებების დადგენისას, სასამართლო იმსჯელებს საქმეში წარმოდგენილ მხარეთა განმარტებებზე, წერილობითი დოკუმენტებსა და სხვა მტკიცებულებებზე ერთობლივად, რომლის ურთიერთშეჯერებით გადაწყვეტს, სარწმუნოდ მიიჩნიოს თუ არა ამა თუ იმ ფაქტი არსებობა (შდრ. იხ.: სუსგ 6.06.2017წ. საქმე №ას-584-543-2017).

29.4 საკასაციო პალატა ხაზს უსვამს, რომ კერძოსამართლებრივი გარიგებების შეცილების (შედავების) შესახებ საქმეებზე, მტკიცების ტვირთის ზოგადისგან განსხვავებული წესი დადგენილია იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც პროცესის მხარე სახელმწიფოა (იხ. სუსგ: Nას-1230-2018, 14.12.2018; Nას-10-2020, 24.06.2020).

მაშინ როდესაც, კერძოსამართლებრივ პირებს შორის გარიგების შეცილების შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესი მოქმედებს (იხ. სუსგ: Nას-1114-2020, 24.12.2020; Nას-1029-2019, 30.10.2019; Nას-647-647-2018, 21.10.2019; Nას-571-879-09, 30.04.2010).

ეს იმას გულისხმობს, რომ ასეთ საქმეებზე, სწორედ მოსარჩელეა ვალდებული, რომ სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს, თავისი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. მხოლოდ ამის შემდეგ წარმოიშობა მოპასუხის საპირისპირო მოვალეობა - სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს გააქარწყლებს.

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორს (მოსარჩელე) მტკიცების ტვირთის წარმატებით რეალიზების ფარგლებში სასამართლოსთვის უნდა მიეთითებინა გასაჩივრებული გარიგებების ბათილად ცნობის სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტები და შესაბამისად სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით განსაზღვრული შედეგის რეალიზებისთვის საჭირო წინაპირობები.

აღნიშნულის საპირისპიროდ, საქმის მასალები ცხადყოფს, რომ ამ სამართალწარმოების ფარგლებში კასატორმა ვერ შეძლო სარწმუნო მტკიცებულებებზე მითითებითა და სამართლებრივად ვარგისი არგუმენტაციით დაემტკიცებინა მის მიმართ განხორციელებული მარლსაწინააღმდეგო ქმედებების რეალობა.

უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე მან თავადვე აღიარა, რომ აღნიშნული გარიგებები უკანონო არ იყო და მათი შედგენა კონკრეტული მიზნის მიღწევას ემსახურებოდა. აღნიშნულ მსჯელობას ადასტურებს მოსარჩელის ჩამოყალიბებული სხვა განცხადებებიც, რომლებზეც წინამდებარე განჩინების 28-ე პუნქტში მიეთითა.

რაც შეეხება კასატორის მიერ იმ გარემოებაზე აპელირებას, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებების (როგორც უცილოდ ბათილი გარიგებების) ბათილად ცნობისათვის საჭირო არაა მათი ბათილობის მოთხოვნა, აღნიშნულს საკასაციო პალატა არ იზიარებს.

როგორც საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა: სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ, რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები.

ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ: Nას-10-2020, 24.06.2020; Nას-664-635-2016, 2.03.2017; Nას-1529-1443-2012, 9.12.2013).

29.5 საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

ამდენად, კონკრეტულ შემთხვევაში, არსებით მნიშვნელობას იძენს საკითხი: ხდის თუ არა მოსარჩელე სადავოდ, 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებებს. საქმის მასალებით დგინდება, რომ სარჩელით 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებების კანონიერება შედავებული არაა და არც მათი ბათილად ცნობის მოთხოვნაა აღძრული.

საყურადღებოა, რომ სარჩელის დასკვნით ნაწილში (რომლის სახელწოდებაა: „სასარჩელო მოთხოვნა და მისი სამართლებრივი საფუძვლები“) მხოლოდ 2006 წლის ნოემბრის შემდეგ დადებულ ხელშეკრულებებზეა მითითებული, კერძოდ, აღნიშნულია, რომ: კონკრეტული სარჩელის ფარგლებში არ არსებობს 2006 წლის ნოემბრიდან დღემდე გაფორმებული გარიგებებისა და განხორციელებული ტრანზაქციების ბათილად ცნობის შესახებ დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნების წარდგენის საჭიროება, რაც წინამდებარე დავას სამართალწარმოების ლაბირინთში გაახვევდა და ფაქტობრივად გამორიცხავდა შედეგის მიღების შესაძლებლობას;

2006 წლის 28 ნოემბრიდან დღემდე სადავო უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით გაფორმებული ყველა გარიგება და ტრანზაქცია ეწინააღმდეგება საჯარო წერიგსა და მორალის მოთხოვნებს და ამდენად, თავისი არსით უცილოდ ბათილად უნდა იქნას მიჩნეული, რაც სამართლებრივ შედეგებს ქონების მიმღებისათვის საერთოდ არ წარმოშობს (ტომი 1, ს.ფ. 15, მესამე და მეოთხე აბზაცები). საკასაციო პალატა კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს რომ საკუთრივ სასარჩელო მოთხოვნების განხილვისას, სააპელაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 სექტემბრის სხდომაზე, მოსარჩელის წარმომადგენელმა, 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის გარიგებები კანონიერად მიიჩნია (იხ. წინამდებარე განჩინების 28-ე პუნქტის დასაბუთება).

ზემოაღნიშნული ფაქტები იმის მაუწყებელია, რომ 2004 წლის 16 იანვარსა და ამავე წლის 25 აპრილს დადებული გარიგებები კასატორს სარჩელით სადავოდ არ გაუხდია, შესაბამისად არაა წარმოდგენილი მათი იძულების ან სხვა მართლსაწინააღმდეგო ზემოქმედების შედეგად შედგენის დამადასტურებელი მტკიცებულებანი და საკასაციო საჩივრის პრეტენზია ამ ნაწილშიც ვერ იქნება გაზიარებული.

30. მნიშვნელოვანია განვიხილოთ მოპასუხის, როგორც უძრავი ქონების შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხიც, ამ კუთხით საყურადღებოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი გარემოებები:

2011 წლის 9 ივნისს შპს „კ–ის" 100% წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნდა შპს „კ–ი კ–ი". დაფუძნებისას შპს „კ–იმ" შენატანის სახით მის მიერ დაფუძნებულ კომპანია შპს „კ–ი კ–ს" საკუთრებაში გადასცა 2 უძრავი ქონება, კერძოდ:

1). ქ.თბილისში, ........ ქ.№1-ში მდებარე 3 473კვ.მ მიწის ნაკვეთი, საკადასტრო კოდით ...... და მასზე მდგარი №1, №2, №3 შენობა–ნაგებობები. 2). ქ.თბილისში, ........ ქ.№1-ში მდებარე ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების (საერთო ფართი - 5420კვ.მ) შემდეგი ნაწილები: შენობა №1-ში 3 375კვ.მ, შენობა №2-ში 665კვ.მ და მათი პროპორციული 1783.71კვ.მ მიწის ფართობი.

ზემომითითებული უძრავი ქონების საწესდებო კ–ში შეტანის შემდეგ საჯარო რეესტრში მათზე დარეგისტრირდა შპს „კ–ი კ–ის" საკუთრების უფლება.

შპს „კ–იმ" 2011 წლის 15 ივნისს მიიღო გადაწყვეტილება შპს „კ–ი კ–ში" მისი კუთვნილი 100% წილის ფიზიკურ პირ ვ.კ–აზე გასხვისების თაობაზე, რის შედეგადაც შპს „კ–ი კ–ის" 100% წილის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში აღირიცხა ვ.კ–ა.

2012 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „კ–ი კ–მა" 100% წილობრივი მონაწილეობით დააფუძნა შვილობილი საწარმო, შპს „მ–ი ...." და მის კ–ში შეიტანა ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული, კუთვნილი უძრავი ქონება.

2013 წლის 1 მარტს ვ.კ–ამ შპს „კ–ი კ–ში“ მისი კუთვნილი 100% წილი 4 000 000 აშშ დოლარად სრულად მიყიდა შპს „ა.ღ–ოს". შპს „ა.ღ–ო" ენდო სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს, საჯარო რეესტრის მიერ გაცემულ საბუთებს და შპს „კ–ი კ–ის" შესაძენად მნიშვნელოვანი თანხა გადაიხადა.

2013 წლის 5 მარტს შპს „მ.გ–მა" 1 000 0000 აშშ დოლარად იყიდა შპს „კ–ი კ–ში" 30% წილი, ხოლო 2013 წლის 27 სექტემბერს შპს „მ.გ–მა" 1 005 000 აშშ დოლარად შეიძინა შპს „კ–ი კ–ში" კიდევ დამატებით 17%. ჯამურად 47%-ში შპს „მ.გ–მა" გადაიხადა 2 005 000 აშშ დოლარი იმ საფუძვლით, რომ ენდო სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს - საჯარო რეესტრის მიერ გაცემულ დოკუმენტაციას იმის თაობაზე, რომ ეს კომპანია ნამდვილად წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს.

მოცემული პერიოდისათვის ........ ქ.№1–ში მდებარე მიწის ნაკვეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი წარმოადგენდა სს „ს.ბ–ის" საკუთრებას.

2013 წლის 28 ნოემბერს შპს „კ–ი კ–მა" სს „ს.ბ–ისგან" 3 250 000 აშშ დოლარად შეიძინა ... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება და 2 300 000 ლარად შეიძინა ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული უძრავი ქონება.

მას შემდეგ რაც ........ ქ.№1-ში მდებარე ტერიტორია ერთი საინვესტიციო ჯგუფის საკუთრებაში აღირიცხა, პარტნიორებმა მოახდინეს შვილობილი საწარმოს (შპს „მ–ი ....") შპს „კ–ი კ–თან" სრულად შერწყმა და მიიღეს ახალი პარტნიორი - შპს „ხ–ა“. ამავდროულად, პარტნიორებმა კომპანიას სახელწოდება შეუცვალეს და შპს „კ–ი კ–ის" ნაცვლად მას უწოდეს შპს „ღ. ქ–ა №.“. დღეისათვის კომპანიის სახელწოდებაა შპს „ღ. ქ–ა №.", ხოლო კომპანიის დამფუძნებლები არიან: შპს „ა.ღ–ო", შპს „მ.გ–ი" და შპს „ხ–ა".

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ უძრავი ქონების ბოლო შემძენია შპს „ღ. ქ–ა N.“, რომ რომლის დამფუძნებლები არიან შპს „ა.ღ–ო“, შპს „მ.გ–ი“ და შპს „ხ–ა“.

შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხის განხილვისას საკასაციო პალატა ითვალისწინებს იმ გარემოებას, რომ იურიდიული პირი დამოუკიდებელი სამართალსუბიექტია და მას ნებისმიერი უფლებაუნარიანი ფიზიკური პირის ანალოგიურად დამოუკიდებლად შეუძლია აქტივების შეძენა.

პალატა ასევე, ითვალისწინებს, რომ იურიდიული პირის გარიგებაუნარიანობა (მონაწილეობა მიიღოს სამოქალაქო ბრუნვაში და დადოს გარიგებები) და ან გარიგების სამართლებრივი შედეგებისადმი დამოკიდებულება აბსოლუტურად ეფუძნება მის მმართველობითი უფლებამოსილებებით აღჭურვილ პირთა კეთილსინდისიერებას.

მიუხედავად ამისა, აღნიშნული იმას არ გამორიცხავს, რომ კეთილსინდისიერი პარტნიორის მიერ საწარმოში წილის შეძენამ ეს უკანასკნელი ამ საწარმოს ტრანზაქციის განხორციელებამდე ხარვეზიანი ნების საფუძველზე შეძენილი ქონების ნამდვილ მესაკუთრედ აქციოს. ის გარემოება, რომ შპს „ა.ღ–ოს“, შპს „მ.გ–ისა“ და შპს „ხ–ას“ შენაძენია, მოპასუხე კომპანიაში წილი, თავისთავად იმ ფაქტსაც ადასტურებს, რომ დასახელებულ პარტნიორები წილთან ერთად მოპასუხე კომპანიის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების შემძენებიც გახდნენ. ასეთ ვითარებაში, დასახელებული პირების მიერ საწარმოში წილის შეძენამ მათ ხელი არ უნდა შეუშალოს (როგორც კეთილსინდისიერ პარტნიორებს), იქცნენ ამ კომპანიის მიერ ტრანზაქციის განხორციელებამდე ხარვეზიანი ნების საფუძველზე შეძენილი ქონების მესაკუთრედ, თუკი დამტკიცდება, რომ პარტნიორებმა შესაბამისი ხარვეზის თაობაზე არაფერი იცოდნენ.

ამდენად, საწარმოს წილის შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხის შეფასებისას, უმნიშვნელოვანესი გარემოებაა, საწარმოს მიერ ქონებაზე საკუთრების წარმოშობის დროს არსებული მმართველობითი უფლებამოსილებებით აღჭურვილი პირების კეთილსინდისიერება.

ასეთ შემთხვევაში, გადამწყვეტია, იცოდა თუ არა შემძენმა გარიგების დადებამდე ამ საწარმოს უძრავი ქონების ხარვეზიანი ნების საფუძველზე შეძენის ფაქტი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხი უძრავი ქონების ბოლო შემძენთან, შპს „ღ. ქ–ა N.-ის“ პარტნიორებთან მიმართებით უნდა შეფასდეს.

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხის პარტნიორები (შპს „ა.ღ–ო“, შპს „მ.გ–ი“ და შპს „ხ–ა“) არაკეთილსინდისიერი შემძენები არიან. ამ ფაქტის დასამტკიცებლად მოსარჩელემ წარადგინა მოწმეთა ჩვენებები, თუმცა აღნიშნული ჩვენებებით მოპასუხის არაკეთილსინდისიერება არათუ არ დგინდება, ისინი მოპასუხესთან მიმართებით არანაირ პოზიციას არ შეიცავენ. უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ 2004 წლის 16 იანვრისა და 25 აპრილის ხელშეკრულებაში მყიდველები იყვნენ კეთილსინდისიერები; ეს გარემოება კიდევ ერთხელ გამორიცხავს მოპასუხის არაკეთილსინდისიერ შემძენად განხილვის შესაძლებლობას.

30. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, რის გამოც არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

31. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. შესაბამისად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70% – 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს „ს-ღ. #. ქ–ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. გაუქმდეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 6 მარტის განჩინება, რომლითაც შპს „ღ. ქ–ა #.-ს“ (ს/კ .....) აეკრძალა თბილისში, ........ ქუჩა #.-ში მდებარე უძრავი ქონების (სკ-ით # ......; # .....; # ....; # .....) გასხვისება და იპოთეკით დატვირთვა;

3. სს „ს-ღ. #. ქ–ას“ (ს/კ ....) დაუბრუნდეს ა.კ–ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 8000 ლარის (საგადასახადო დავალება #0, გადახდის თარიღი 23.01.2020წ), 70% - 5600 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

გიორგი მიქაუტაძე

მირანდა ერემაძე