თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემდეგი შემადგენლობა:
ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ლევან მიქაბერიძე, გიორგი მიქაუტაძე
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი (მოპასუხე) - ხ.კ–ძე
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ც.გ–ი
დავის საგანი - საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის აუქციონზე რეალიზაციის გზით
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 აპრილის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
აღწერილობითი ნაწილი:ც.გ–მა 2018 წლის 25 ოქტომბერს სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - რ.კ–ძის მიმართ და მოითხოვა საზიარო საგნის - თბილისში, ..... №1-ში მდებარე №44 (ბლოკი „ა“) ბინის (ს/კ .......) აუქციონზე გაყიდვის გზით საზიარო უფლების გაუქმება და ამონაგები თანხის თანამესაკუთრეებს შორის პროპორციულად განაწილება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით ც.გ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ც.გ–სა და რ.კ–ძეს შორის საზიარო უფლება თბილისში, ...... №1-ში, მე-8 სართულზე მდებარე, 82,25 მ2 ფართობის მქონე №44 (ბლოკი „ა“) ბინის (ს/კ .......) გაყიდვის გზით; განისაზღვრა, რომ საზიარო საგნის გაყიდვით ამონაგები თანხა უნდა განაწილდეს ც.გ–სა და რ.კ–ძეს შორის მათი წილების მიხედვით, კერძოდ, ამონაგები თანხიდან ც.გ–ს მიეკუთვნოს 1/2 წილი და რ.კ–ძეს - 1/2 წილი; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 120 ლარის ანაზღაურება. აღნიშნული გადაწყვეტილება რ.კ–ძემ სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 აპრილის საოქმო განჩინებით რ.კ–ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა ხ.კ–ძე, რომელმაც რ.კ–ძისგან შეიძინა სადავო უძრავი ნივთი. ამავე თარიღის საოქმო განჩინებით კი აპელანტს უარი ეთქვა საქმეზე ახალი მტკიცებულების - ექსპერტიზის დასკვნის დართვაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 აპრილის განჩინებით ხ.კ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 აპრილის დამატებითი გადაწყვეტილებით კი გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება სახელმწიფო ბაჟის განაწილების ნაწილში, კერძოდ, ხ.კ–ძეს ც.გ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 60 ლარის გადახდა სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად; ამასთან, ც.გ–ს დაუბრუნდა სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 120 ლარიდან ზედმეტად გადახდილი 60 ლარი.
მტკიცებულების დართვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 აპრილის საოქმო განჩინება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 აპრილის განჩინება ხ.კ–ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო საგნის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსარჩელეს წარმოდგენილი არ აქვს. საკასაციო საჩივრის ავტორმა კი სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც მომზადდა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ და ადასტურებს ნივთის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ექსპერტიზის დასკვნა უსაფუძვლოდ არ დაურთო საქმეს.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 1 ნოემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
სამოტივაციო ნაწილი:საკასაციო სასამართლო, საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ ხ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს საზიარო უფლების საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით გაუქმების წინაპირობების არსებობა.
საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლიდან გამომდინარე, საზიარო უფლება წარმოიშობა, როდესაც უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის. ამასთან, ამავე კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილით განმტკიცებულია მოწილის მიერ საზიარო უფლების ნებისმიერ დროს გაუქმების მოთხოვნის უფლება. საზიარო უფლება კი შეიძლება გაუქმდეს ნატურით გაყოფისას ან საგნის გაყიდვით. სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის შესაბამისად, საზიარო უფლება ნატურით გაყოფისას უქმდება, თუ საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე, თანაბარი წილების განაწილება მონაწილეთა შორის ხდება კენჭისყრით. იმავე კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით. ამრიგად, „საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება, დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე, მეორე კომპონენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი. ამასთან, ორივე შემთხვევაში, ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე... საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის აუქციონზე რეალიზაციის გზით კი არ წარმოადგენს მესაკუთრის უპირობო უფლებას. აღნიშნულ უფლებას მესაკუთრე იძენს მხოლოდ მას შემდეგ, რაც სარწმუნოდ დაადასტურებს ნივთის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობას“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის №ას-1148-1094-2014 გადაწყვეტილება).
განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მხარეები წარმოადგენენ თბილისში, ........ №1-ში მდებარე №44 (ბლოკი „ა“) ბინის თანამესაკუთრეებს და მოსარჩელე ითხოვს საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის რეალიზაციის მეშვეობით. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა დამოკიდებულია საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის დადასტურებაზე. მტკიცების ტვირთის განაწილებისას კი გასათვალისწინებელია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის დათქმა, რომ თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ დაძლია მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი, ვინაიდან მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდება საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობა, კერძოდ, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს მასზედ, რომ საზიარო საგანი წარმოადგენს მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას, რომლის ნატურით გაყოფაც მისი კომუნალური ხასიათიდან გამომდინარე, როგორც წესი, შეუძლებელია (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 20 თებერვლის №ას-49-2020 და 2020 წლის 8 მაისის №ას-1441-2018 განჩინებები). ამასთან, საგულისხმოა, რომ შენობა-ნაგებობის გამიჯვნის ნახაზის მიხედვით, სადავო უძრავი ქონების ერთგვაროვან ნაწილებად ნატურით გაყოფისთვის აუცილებელი იქნება სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება და თანამესაკუთრეთა მიერ ხარჯების გაღება. ვინაიდან სარეკონსტრუქციო სამუშაოების ჩატარება საჭიროებს შესაბამისი უწყებებიდან სპეციალურ ნებართვას, დასახელებული გარემოებაც მიუთითებს საზიარო საგნის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობაზე (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 19 მარტის №ას-1148-1094-2014 გადაწყვეტილება).
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადასტურებულია მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა, სწორედ მოპასუხეს ევალებოდა საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა, თუმცა კანონმდებლობით დადგენილი წესით და ვადაში.
განსახილველ შემთხვევაში კი, მოპასუხემ ექსპერტიზის დასკვნა სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა მაშინ, როდესაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებზე მითითება დაუშვებელია, როდესაც მხარეს შეეძლო მათი წარდგენა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა. ამრიგად, მხოლოდ ობიექტურად გამართლებულ შემთხვევებში შეიძლება, მხარემ წარადგინოს სააპელაციო სასამართლოში ახალი მტკიცებულებები, როდესაც დაადასტურებს მათი პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენის, მხარისგან დამოუკიდებელი მიზეზებით, შეუძლებლობას. სადავო შემთხვევაში კი, არ დასტურდება საქალაქო სასამართლოში დავის განხილვისას მოპასუხის მიერ ექსპერტის დასკვნის მოპოვებისა და წარდგენის შეუძლებლობა. უფრო მეტიც, კასატორის პოზიციის საწინააღმდეგოდ, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2019 წლის 13 ივნისის წერილით დგინდება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში ექსპერტიზა ვერ ჩატარდა, რადგან ექსპერტს ბინა დაკეტილი დახვდა და ვერ დაუკავშირდა რ.კ–ძესა და ხ.კ–ძეს. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი მოპასუხეს საქმეზე ახალი მტკიცებულების დართვაზე. ამრიგად, კასატორის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა საქმის გადაწყვეტაზე გავლენას ვერ მოახდენს და მოპასუხემ ვერ დაძლია მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოცემული დავა არსებითად სწორად არის გადაწყვეტილი და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრულ, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის მოთხოვნებს, ვინაიდან: საქმე არ მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ასევე, არ ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი; სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. შესაბამისად, საქმეზე არ იქმნება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით განსაზღვრული, საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების წინაპირობა.
რაც შეეხება სახელმწიფო ბაჟის საკითხს, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის გამო, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
სარეზოლუციო ნაწილი:საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ხ.კ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 აპრილის განჩინება და 2021 წლის 8 აპრილის საოქმო განჩინება;
3. ხ.კ–ძეს (პ/ნ ....) დაუბრუნდეს ი.ნ–ას (პ/ნ .....) მიერ 2021 წლის 22 ოქტომბრის №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის 70% - 105 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ა. წულაძე
მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე
გ. მიქაუტაძე
