საქმე №ას-699-2020 27 ოქტომბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ო.დ–ა (მოპასუხე, მოსარჩელე შეგებებულ სარჩელში)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ა.შ–ვი (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელში), ვ.ლ–ძე (მესამე პირი)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის არსებითი შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. თბილისში, ........., კორპუს N4ა-ში (შემდგომში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „სადავო მისამართი“) მდებარე 229,50 კვ.მ უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ს.შ–ს.

2. ს.შ–ის ძმა არის ა.შ–ვი.

3. 2012 წლის 18 მაისს ა.შ–ვს (შემდგომში „გამყიდველი“ ან „მოსარჩელე“), როგორც ს.შ–ის მინდობილ პირსა და ო.დ–ას (შემდგომში „მყიდველი“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება გადახდის განვადებით (შემდგომში „ხელშეკრულება“ ან „ნასყიდობის ხელშეკრულება“), რომლის საფუძველზე, გამყიდველმა მყიდველს მიჰყიდა სადავო მისამართზე მდებარე ფართიდან, 229.50 კვ.მ-დან 105 კვ.მ.. ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგნის სრული ღირებულება შეადგენდა 88 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში. გარიგებაში მიეთითა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისთანავე, მყიდველმა გამყიდველს გადაუხადა ნასყიდობის თანხის ნაწილი, 20 000 აშშ დოლარი, ხოლო მყიდველმა იკისრა ვალდებულება ნასყიდობის საგნის ღირებულების ნაწილი, 40 000 აშშ დოლარი გადაეხადა 2012 წლის 27 აგვისტომდე, ხოლო იმავე წლის 27 დეკემბრამდე - დარჩენილი თანხა - 28 000 აშშ დოლარი (რითაც დაიფარებოდა ნასყიდობის თანხა).

4. ნასყიდობის ხელშეკრულება საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 2012 წლის 23 მაისს.

5. ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში მყიდველმა გამყიდველს გადაუხადა 74 000 აშშ დოლარი, გადასახდელი დარჩა 14 000 აშშ დოლარი.

6. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2013 წლის 26 დეკემბრის ამონაწერის თანახმად, სადავო მისამართზე, მე-10 სართულზე მდებარე მშენებარე ბინა N8-ის მესაკუთრეები არიან მყიდველი და ვ.ლ–ძე (შემდგომში „მოპასუხე“). მყიდველის საკუთრებაა 229,5 კვ.მ.-დან 105 კვ.მ., ხოლო მოპასუხის საკუთრებაა 229,5 კვ.მ-დან, 124,5 კვ.მ.

7. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 9 ივლისის N003528514 დასკვნის თანახმად, სადავო მისამართზე, მე-10 სართულზე მდებარე მშენებარე ფართში, მყიდველის მიერ მითითებული ბინა აზომვითი სამუშაოების შედეგად მიღებული მონაცემებით შეადგენს 226,44 კვ.მ-ს. ამავე ექსპერტიზის ბიუროს 2014 წლის 30 ივლისის წერილის თანახმად, სადავო მისამართზე მყიდველს ფაქტობრივად დაკავებული აქვს 92,61 კვ.მ, ხოლო მოპასუხეს - 133,83 კვ.მ..

8. სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 13 ნოემბრის წერილში აღნიშნულია, რომ ამავე წლის 30 ივლისის დასკვნის შედგენისას ექსპერტმა აზომა მყიდველის მფლობელობაში არსებული ფართის ნაწილი, ხოლო მის მფლობელობაში არსებული 11.17 კვ.მ., რაც შპს ,,ჰ. ...“ მიერ შედგენილ გეგმაზე აღნიშნულია წითელი ფერით, დასკვნაში გათვალისწინებული არ არის.

9. საჯარო რეესტრში დაცული დოკუმენტის შესაბამისად (ს.ფ 219) სადავო მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი კორპუსის მე-10 სართულზე (ბინა N8) არსებული ფართების ჯამი შეადგენს 243.3 კვ.მ-ს (151.10 კვ.მ - საცხოვრებელი, 72.5 - დამხმარე, 19.7 - საზაფხულო), რაც 13.8 კვ.მ-ით აღემატება ამავე დოკუმენტში აღნიშნული N8 ბინის საერთო ფართობს - 229.5 კვ.მ-ს.

10. მყიდველის მფლობელობაში არსებული 11.17 კვ.მ ფართი, სადაც განთავსებულია სამზარეულო, საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული ინდივიდუალურ საკუთრებად და, თავდაპირველად, ეს ფართი განკუთვნილი იყო ნაგავგამტარის მოსაწყობად, თუმცა, მოგვიანებით, საცხოვრებელ სახლებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების განსათავსებელი ბუნკერების გაუქმებასთან დაკავშირებით, ამ ფართმა თავისი დანიშნულება დაკარგა.

11. შპს „პ–ის“ მიერ 2011 წელს მომზადებული გეგმის მიხედვით, მყიდველის მიერ დაკავებულ 11.17 კვ.მ ფართთან დაკავშირება შესაძლებელია მხოლოდ მისივე კუთვნილი ბინის მეშვეობით, სხვაგვარად ამ ფართთან დაკავშირება შეუძლებელია მისი მდებარეობის გამო, რამდენადაც მას ესაზღვრება ლიფტის შახტა და სადარბაზოს კიბე (ს.ფ 18);

12. სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კ.ზ–ვის სამშენებლო მექანიკის, სეისმომედეგობის და საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრის უფროსის 2014 წლის 13 ნოემბრის წერილში მითითებულია, რომ დანართზე წითელი ფერით აღნიშნული ფართის (11.17 კვ.მ) აზომვაზე მყიდველმა განაცხადა უარი, რის გამოც, იგი არ არის გათვალისწინებული და დატანილი N003528514 საექსპერტო დასკვნაში.

13. გამყიდველის სასარჩელო მოთხოვნა

13.1. გამყიდველმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მყიდველის მიმართ და მოითხოვა 14 000 აშშ დოლარის მისთვის გადახდის დაკისრება.

13.2. მოსარჩელის განცხადებით, მყიდველმა სრულად არ შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება - მას გადასახდელი დარჩა თანხის ნაწილი, 14 000 აშშ დოლარი.

14. მყიდველის პოზიცია

14.1. მყიდველმა წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მას ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შესრულებული აქვს სრულად და არ არსებობს თანხის მისთვის დაკისრების საფუძველი.

15. მყიდველის სასარჩელო მოთხოვნა

15.1. მყიდველმა სარჩელი აღძრა ვ.ლ–ძის მიმართ მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ და განმარტა, რომ სადავო მისამართზე მდებარე N8 ბინაში მას დაკავებული აქვს 92.61 კვ.მ ფართი ნაცვლად ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული 105 კვ.მ-სა, ხოლო მოპასუხეს - 133.83 კვ.მ ფართი, რომელიც მოიცავს მყიდველის კუთვნილ 9.33 კვ.მ ფართს.

16. მოპასუხის პოზიცია

16.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით მყიდველის სარჩელი არ ცნო.

17. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება

17.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გამყიდველის სარჩელი მყიდველის მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ დაკმაყოფილდა სრულად; მყიდველს გამყიდველის სასარგებლოდ დაეკისრა 14 000 აშშ დოლარის გადახდა; მყიდველის სარჩელი მოპასუხის მიმართ უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

18. მყიდველის სააპელაციო საჩივარი

18.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მყიდველმა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

19.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინებით მყიდველის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

19.2. სააპელაციო პალატამ მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესზე მითითებით აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, შესაფასებელი იყო მყიდველის პრეტენზიის საფუძვლიანობა - გადაეცა თუ არა მას ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ფართზე ნაკლები ფართის ბინა, რაც მას ნასყიდობის ფასის შემცირების შესაძლებლობას აძლევდა.

19.3. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-12 პუნქტებში ასახული ფაქტობრივი გარემოებები. სააპელაციო პალატამ, ასევე, დაადგინა, რომ მყიდველის მფლობელობაში არსებული 11.17 კვ.მ ფართი, სადაც ამჟამად განთავსებულია სამზარეულო, საჯარო რეესტრში არ არის რეგისტრირებული ინდივიდუალურ საკუთრებად და, თავდაპირველად, ეს ფართი განკუთვნილი იყო ნაგავგამტარის მოსაწყობად, თუმცა, მოგვიანებით, საცხოვრებელ სახლებში საყოფაცხოვრებო ნარჩენების განსათავსებელი ბუნკერების გაუქმებასთან დაკავშირებით, ამ ფართმა თავისი დანიშნულება დაკარგა.

19.4. სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ სადავო მისამართზე განთავსებული ბინის გეგმაზე, რომლის მიხედვით, მყიდველის მიერ დაკავებულ 11.17 კვ.მ ფართთან დაკავშირება შეუძლებელია მისი მდებარეობის გამო, რადგან მას ესაზღვრება ლიფტის შახტა და სადარბაზოს კიბე. ამრიგად, სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდეც სადავო 11.17 კვ.მ ფართი გამყიდველის კუთვნილ 229.5 კვ.მ-თან ერთად შეადგენდა ერთიან სივრცეს, რომელთან დაკავშირებაც შესაძლებელი იყო მხოლოდ ამ ბინის მეშვეობით.

19.5. ამასთან, ვინაიდან საცხოვრებელი კორპუსის თითოეულ სართულზე გათვალისწინებულია მხოლოდ ერთი საცხოვრებელი ბინის არსებობა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ფართი გამიზნული იყო მხოლოდ ამავე ბინის დამხმარე სათავსოდ. ამრიგად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ფართების გამიჯვნა მოხდა მხარეთა შეთანხმებით და მყიდველს გადაეცა შეთანხმებით განსაზღვრული ფართი.

19.6. სასამართლოს მოსაზრებით, იმ გარემოების დამტკიცების ვალდებულება, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ 105 კვ.მ ფართში არ შედიოდა სადავო 11.17 კვ.მ ფართი, ეკისრებოდა მყიდველს, რომელმაც სათანადო მტკიცებულებათა წარდგენით ვერ დაადასტურა იგი.

19.7. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 487-ე, 488-ე, 492-ე მუხლებით და დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა მყიდველს ხელშეკრულებით ნაკისრი შეუსრულებელი ვალდებულების - დარჩენილი ნასყიდობის თანხის, 14 000 აშშ დოლარის გადახდა.

19.8. რაც შეეხება მყიდველის მოთხოვნას მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან სადავო ფართის გამოთხოვის შესახებ, სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილშიც გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოსარჩელის პრეტენზიის გაზიარების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველი.

19.9. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გამყიდველსა და მოპასუხეს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაფორმდა სადავო მისამართზე მდებარე ბინაში დარჩენილ 124.50 კვ.მ ფართზე და ნასყიდობის საგნის გადაცემის მომენტისთვის ფართი უკვე გამიჯნული იყო. სააპელაციო პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ისიც, რომ მოპასუხის ფაქტობრივ მფლობელობაშია 133 კვ.მ ფართი. ვინაიდან სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს გამყიდველსა და მყიდველს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაშიც, თუ დადგინდებოდა, რომ ადგილი ჰქონდა გამყიდველის მხრიდან ნაკლიან შესრულებას, ეს გარემოება შესაძლოა გამხდარიყო გამყიდველისთვის სამოქალაქო კოდექსის 491-ე-493-ე მუხლებით გათვალისწინებული მოთხოვნების წარდგენის წინაპირობა და არა მოპასუხისთვის გადაცემული ფართის მოსარჩელის სასარგებლოდ გამოთხოვის საფუძველი.

20. მყიდველის საკასაციო საჩივარი

20.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მყიდველმა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

20.2. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად დაასკვნა, რომ მყიდველს გადაეცა ნივთობრივად უნაკლო ნივთი. სინამდვილეში კი, მყიდველისთვის ფაქტობრვად გადაცემული ფართი ნაცვლად 105 კვ.მ-ისა 92.61 კვ.მ-ია (რაც ასევე დასტურდება საექსპერტო დასკვნით), ხოლო სასამართლოს მიერ მითითებული 11.71 კვ.მ ფართი არა კასატორის მფლობელობაში, არამედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ გადაცემული საერთო საკუთრების ნაწილია. შესაბამისად, ცხადია, რომ ფაქტობრივად გადაცემულ და ხელშეკრულებით შეთანხმებულ ფართს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობის გამო, არ შეიძლება უძრავი ნივთი ჩაითვალის ნივთობრივად და უფლებრივად ნაკლის არმქონედ.

20.3. სასამართლო უსაფუძვლოდ იშველიებს საჯარო რეესტრის უტყუარობის პრეზუმფციას, რომელიც, მოცემულ შემთხვევაში, უარყოფილია იმ ფაქტით, რაზეც სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა მიუთითებს.

21. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

21.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო ამავე პალატის 2021 წლის 20 იანვრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა ცნობილი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება.

22. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის ძირითადი საკასაციო პრეტენზია ემყარება იმას, რომ მისთვის მიყიდული უძრავი ნივთი სასამართლომ არასწორად მიიჩნია ნაკლის არმქონედ და უსაფუძვლოდ არ დაადგინა ის გარემოება, რომ მყიდველს რეალურად გადაეცა უფრო ნაკლები ფართი, ვიდრე ნასყიდობის ხელშეკრულებაში იყო მითითებული.

23. საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული პრეტენზიის შემოწმებამდე განმარტავს, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (იხ. სუსგ №ას-848-814-2016, 2016 წლის 28 დეკემბერი).

24. განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის წარმოშობილი დავა გამომდინარეობს ნასყიდობის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმებიდან.

25. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ:

25.1. 2012 წლის 18 მაისს მყიდველსა და გამყიდველს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, კასატორმა შეიძინა ქ. თბილისში, .......... მდებარე 105 კვ.მ უძრავი ქონება 88 000 აშშ დოლარად;

25.2. ხელშეკრულების თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ ნასყიდობის თანხის ეტაპობრივად, 2012 წლის 27 დეკემბრამდე, გადახდაზე;

26. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ნასყიდობის ხელშეკრულება არის კონსენსუალური და სასყიდლიანი ხელშეკრულება. იგი ორმხრივ მავალდებულებელი გარიგებაა, რაც გამოიხატება, ერთი მხრივ, გამყიდველის ვალდებულებაში - გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო, მეორე მხრივ, მყიდველის ვალდებულებაში - გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ქონება.

27. საკასაციო სასამართლო უთითებს სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ მყიდველმა გადაიხადა ნასყიდობის საგნის ღირებულების ნაწილი - 74 000 აშშ დოლარი, დარჩენილი 14 000 აშშ დოლარი მას არ გადაუხდია, რის გამოც გამყიდველმა წინამდებარე სარჩელით მომართა სასამართლოს.

28. გამყიდველის მიერ თანხის გადახდის მოთხოვნით აღძრული სარჩელისაგან თავის დასაცავად, მყიდველმა მიუთითა უძრავი ქონების ნაკლზე და განმარტა, რომ ვინაიდან ნაცვლად ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული 105 კვ.მ-ისა, მას გადაეცა 92.61 კვ.მ ფართი, თავისუფლდებოდა დარჩენილი ვალდებულების (თანხის გადახდის) შესრულებისაგან.

29. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 487-ე მუხლის თანახმად, გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივი და უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთი. ამავე კოდექსის 488.2-ე მუხლის მიხედვით, ნაკლს უთანაბრდება, თუ გამყიდველი გადასცემს ნივთის მხოლოდ ერთ ნაწილს, სულ სხვა ნივთს, მცირე რაოდენობით ან, თუ ნივთის ერთი ნაწილი ნაკლის მქონეა, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ნაკლი არსებით გავლენას ვერ მოახდენს შესრულებაზე. ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო ნივთის გადაცემის ვალდებულების დარღვევა კი მყიდველს წარმოუშობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 490-ე-492-ე მუხლებით გათვალისწინებულ ნაკლის გამოსწორების, ფასის შემცირების ან ხელშეკრულების მოშლის უფლებას.

30. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მხარეებს ეკისრებათ ფაქტების მითითებისა და შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულება, რომლის შეუსრულებლობა მხარეებისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლში, ხოლო ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს. გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს.

31. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის, ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან). ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას (კვალიფიციური შედავების მნიშვნელობა ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიზნებისათვის). მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან. იმავდროულად, ახსნა-განმარტება უნდა დასტურდებოდეს რელევანტური მტკიცებულებებით [სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილი].

32. მოცემულ შემთხვევაში, გამომდინარე იქიდან, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულების შეუსრულებლობას მყიდველი უკავშირებს გამყიდველის მხრიდან ხელშეკრულების პირობების დარღვევას (ნაკლიანი ნივთის გადაცემას), სწორედ მას (მყიდველს) ეკისრება მითითებული გარემოების (ნივთის ნაკლის) დადასტურების მოვალეობა.

33. აღსანიშნავია, რომ საკუთარი პოზიციის დასაბუთებას კასატორი (მყიდველი) საქმეში მის მიერვე წარდგენილ საექსპერტო დასკვნაზე მითითებით ცდილობს და აცხადებს, რომ როგორც ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2014 წლის 9 ივლისის N003528514 დასკვნაშია აღნიშნული, იგი (მყიდველი) ფაქტობრივად ფლობს 92.61 კვ.მ ფართს მაშინ, როდესაც შეძენილი აქვს 105 კვ.მ.

34. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და მიუთითებს N003528514 საექსპერტო დასკვნის, ასევე კ.ზ–ვის სამშენებლო მექანიკის, სეისმომედეგობის და საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრის უფროსის 2014 წლის 30 ივლისის წერილის შინაარსზე, რომლითაც ირკვევა, რომ სადავო მისამართზე მყიდველის მითითებით ჩატარდა აზომვითი სამუშაოები და მიღებული მონაცემებით ექსპერტიზამ დაადგინა შემდეგი: ქ. თბილისში, ...... მდებარე N8 ბინის საერთო ფართი შეადგენს 226.44 კვ.მ-ს, საიდანაც მყიდველის მიერ ფაქტობრივად დაკავებული ფართია 92.61 კვ.მ, ხოლო მოპასუხისა (ვ.ლ–ძის) – 133.83 კვ. დასკვნას ერთვის ბინის აზომვითი ნახაზი, რომელშიც არ ფიქსირდება სადავო 11.17 კვ.მ ფართი (იხ. ტ. 1. ს.ფ 200-205).

35. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საქმეში არსებულ სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კ.ზ–ვის სამშენებლო მექანიკის, სეისმომედეგობის და საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრის უფროსის 2014 წლის 13 ნოემბრის წერილის შინაარსსაც, რომლითაც პასუხია გაცემული კითხვებზე, თუ რატომ არ არის ასახული საექსპერტო დასკვნაზე დართულ რუკაზე სადავო 11.17 კვ.მ ფართი და რატომ არის არასრულად აზომილი მყიდველის მიერ დაკავებული ფართი. წერილში მითითებულია, რომ ექსპერტის მიერ აზომვითი სამუშაოების ჩატარებისას აღნიშნული ფართის (11.17 კვ.მ ფართის) აზომვაზე მყიდველმა განაცხადა უარი, რის გამოც, არ არის გათვალისწინებული იგი დასკვნასა და მასზე დართულ დანართში (ი. ტ. 1. ს.ფ 264-266). ამრიგად, მითითებული დოკუმენტების ურთიერთშეჯერებით, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ 2014 წლის 9 ივლისის საექსპერტო დასკვნის შედგენისას ექსპერტის წინაშე დასმულ შეკითხვას სრულყოფილი პასუხი ვერ გაეცა თავად მყიდველის ბრალით, რომელმაც ხელი შეუშალა გამოსაკვლევი ობიექტის აზომვითი ნახაზის სრულყოფილად შედგენას. ამრიგად, კასატორის მითითება ზემოაღნიშნულ საექსპერტო დასკვნაზე ვერ გამოდგება ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული უძრავი ნივთის ნაკლის დამადასტურებელ სარწმუნო და რელევანტურ მტკიცებულებად.

36. საკასაციო პალატა კასატორის ვერც იმ პოზიციას გაიზიარებს, რომ წარდგენილი საექსპერტო დასკვნა აქარწყლებს საჯარო რეესტრის ამონაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას (ე.ი რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა), რომლის მიხედვითაც, საჯარო რეესტრის ამონაწერში მყიდველი 105 კვ.მ ფართის მესაკუთრედაა მითითებული. საკასაციო სასამართლო, კიდევ ერთხელ, ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებით დადასტურებულია საექსპერტო დასკვნის შედგენისას ექსპერტისთვის მყიდველის მხრიდან ხელშეშლის ფაქტი, მითითებულ დასკვნაზე აპელირება ვერ გამოდგება კასატორის ზემოაღნიშნული პრეტენზიის გაზიარებისა და სარჩელის უარყოფის საკმარის საფუძვლად.

37. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ სადავო ფართი არა მისი, არამედ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის მიერ გადაცემული საერთო საკუთრების ნაწილია, საკასაციო სასამართლო ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს და მიუთითებს, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება მოცემული ფართის საერთო სარგებლობაში არსებობის ფაქტი. პირიქით, როგორც წარდგენილი მტკიცებულებები (ტ. 1. ს.ფ 200-205; 264-266) და თავად მყიდველის განმარტებები ცხადყოფს, სადავო 11.17 კვ.მ მყიდველის ინდივიდუალურ მფლობელობაშია და ამ ფართში მას მოწყობილი აქვს სამზარეულო. აღნიშნული გარემოების გამაქარწყლებელი რაიმე სახის მტკიცებულება კი მას არცერთი ინსტანციის სასამართლოში არ წარუდგენია.

38. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

39. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაბუთებული და დასაშვები საკასაციო პრეტენზია, რაც გასაჩივრებული განჩინებით დამდგარი შედეგის გაუქმებისა და სარჩელის უარყოფის შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არსებითად სწორია, რაც მისი ძალაში დატოვებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველია.

40. ვინაიდან საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, არ არსებობს კასატორის მიერ გაღებული ხარჯის მხარეთა შორის განაწილების სსსკ-ის 53-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობები და აღნიშნული ხარჯი უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ო.დ–ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელი დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 25 ივლისის განჩინება;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ერემაძე

მოსამართლეები: ვ. კაკაბაძე

ლ. მიქაბერიძე