საქმე №ას-1056-2021 17 დეკემბერი, 2021 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს „ა–სი“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „მ.გ–ა“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სასარჩელო მოთხოვნა:
1. მშპს „მ.გ–ამ“ (შემდგომში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა–ის“ (შემდგომში - მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის 2019 წლის 24 აპრილის №240419/5 ხელშეკრულების საფუძველზე მიწოდებული ტექნიკის ღირებულების გადაუხდელი თანხის – 12272.77 ლარისა და პირგასამტეხლოს – 182 ლარის გადახდის დაკისრება.
სარჩელის საფუძვლები:
2. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2019 წლის 24 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმდა №240419/5 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ იკისრა კომპიუტერული, პერიფერიული და სხვა ტექნიკის მიწოდებისა და საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება, ხოლო მოპასუხეს უნდა მიეღო აღნიშნული ტექნიკა და გადაეხადა მისი ღირებულება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად. 2019 წლის 11 აპრილს მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 25 მარტს მან მიიღო 6652 ლარის ღირებულების ტექნიკა, რისი ავანსიც ჩარიცხა 2019 წლის 21 მარტს.
3. 2019 წლის 13 მაისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე 2019 წლის 5 აპრილს მიიღო 7313 ლარის ღირებულების ტექნიკა. 2019 წლის 4 აპრილს მან მოსარჩელეს ანგარიშზე გადაურიცხა 25 387 ლარი, ხოლო იმავე წლის 10 აპრილს – 11 523 ლარი.
4. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხემ დაადასტურა კორექტირებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე 2019 წლის 10 მაისს და იმავე წლის 18 ივნისს 6039 ლარის ღირებულების ტექნიკის მიღება. აღნიშნულის სანაცვლოდ მოპასუხემ მოსარჩელეს ანგარიშზე 2019 წლის 10 ივნისს ჩაურიცხა 4788.23 ლარი.
5. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 7 მაისს და ამავე წლის 18 ივნისს მიიღო 25213 ლარის, 2019 წლის 12 ივლისს – 7308 ლარის, 2019 წლის 12 ივლისს, 2019 წლის 12 აპრილსა და ამავე წლის 18 ივნისს – 8076 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
6. 2019 წლის 12 აპრილსა და ამავე წლის 18 ივნისს მოპასუხემ მოსარჩელეს დაუბრუნა მიწოდებული 108 283 ლარის ღირებულების ტექნიკიდან 47 682 ლარის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელის მიერ მიწოდებული მოპასუხის მხრიდან მიღებული ტექნიკის ღირებულებამ შეადგინა 60 601 ლარი.
7. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოპასუხემ აუნაზღაურა მხოლოდ 48328.23 ლარი, შესაბამისად, მოპასუხის დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგენს 12272.77 ლარს. ხელშეკრულების 7.1 პუნქტის საფუძველზე, მოპასუხეს ეკისრება პირგასამტეხლო 182 ლარის ოდენობით.
მოპასუხის პოზიცია:
8. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელე მას აწვდიდა „ჰ–ის“ ბრენდის ტელეფონებს. 2019 წლის მაისში კომპანია „ჰ–ის“ რეპუტაცია მნიშვნელოვნად შეილახა, რამაც გამოიწვია საქართველოში აღნიშნული ბრენდის პროდუქციის რეალიზაციის შეფერხება. მოპასუხემ ცალმხრივად შეწყვიტა ხელშეკრულება და მოსარჩელეს სთხოვა დარჩენილი ტექნიკის სრულად დაბრუნება, თუმცა ამ უკანასკნელმა არ დაიბრუნა 12272.77 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 23 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ნასყიდობიას ფასის -12272.77 ლარისა და პირგასამტეხლოს სახით - 182 ლარის გადახდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
10. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
11. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2019 წლის 24 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმდა №240419/5 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოსარჩელემ იკისრა კომპიუტერული, პერიფერიული და სხვა ტექნიკის მიწოდებისა და საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება, ხოლო მოპასუხემ – აღნიშნული ტექნიკის მიღებისა და მისი ღირებულების ანაზღაურების მოვალეობა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად.
12. 2019 წლის 11 აპრილის მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე, 2019 წლის 25 მარტს მიიღო 6652 ლარის ღირებულების ტექნიკა, რომლის ღირებულებაც ანაზღაურდა ავანსის სახით 2019 წლის 21 მარტს ჩარიცხული თანხით.
13. 2019 წლის 13 მაისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე 2019 წლის 5 აპრილს მიიღო 7313 ლარის ღირებულების ტექნიკა. 2019 წლის 4 აპრილს მოპასუხემ მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხა 25 387 ლარი, ხოლო ამავე წლის 10 აპრილს – 11523 ლარი.
14. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე, 2019 წლის 10 მაისს და იმავე წლის 18 ივნისს მიიღო 6039 ლარის ღირებულების ტექნიკა. მოპასუხემ მოსარჩელის ანგარიშზე 2019 წლის 10 ივნისს ჩაირიცხა 4788.23 ლარი.
15. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 7 მაისს და ამავე წლის 18 ივნისს, მიიღო 25 213 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
16. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 4 აპრილს და ამავე წლის 18 ივნისს მიიღო 7308 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
17. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 12 აპრილს და ამავე წლის 18 ივნისს მიიღო 8076 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
18. 2019 წლის 12 აპრილსა და ამავე წლის 18 ივნისს მოპასუხემ მოსარჩელეს დაუბრუნა მიწოდებული 108 283 ლარის ღირებულების ტექნიკიდან 47 682 ლარის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელის მიერ მიწოდებული მოპასუხის მიერ მიღებული ტექნიკის ღირებულებამ შეადგინა 60 601 ლარი.
19. მოპასუხემ მოსარჩელის მიერ მიწოდებული ტექნიკის ღირებულებიდან აანაზღაურა 48328.23 ლარი.
20. ამდენად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხის დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგენს 12272.77 ლარს.
21. 2019 წლის 24 აპრილის ხელშეკრულების 7.1 პუნქტით გათალისწინებულია პირგასამტეხლო, მიწოდებული ტექნიკის ღირებულების 0.01% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.
22. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 477-ე და 361-ე მუხლები წარმოადგენენ.
23. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2019 წლის 24 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმებული №240419/5 ხელშეკრულების თანახმად, მოსარჩელემ ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში და პირობებით მოპასუხეს მიაწოდა ტექნიკა და გადასცა ტექნიკასთან დაკავშირებული საბუთები. მოპასუხემ მოსარჩელეს ნასყიდობის ფასი არ გადაუხადა, კერძოდ, დადგენილია, რომ მოპასუხის დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგინა 12 272.77 ლარს. ამდენად, დადგინდა მოპასუხისთვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 12272.77 ლარის გადახდევინების საფუძველი.
24. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოპასუხე სადავოდ არ ხდის მის მიერ ამ ოდენობით (12 272.77 ლარი) მოსარჩელის მიმართ დავალიანების არსებობის ფაქტს, თუმცა მიუთითა, რომ, კომპანია „ჰ–ის“ რეპუტაციის შელახვის გამო, საქართველოში აღნიშნული კომპანიის მიერ ნაწარმოები ტექნიკის რეალიზაცია შეფერხდა, რის გამოც მან მოსარჩელესთან ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყვიტა და მიწოდებული პროდუქციის ღირებულების ანაზღაურების ვალდებულება არ გააჩნია.
25. სსკ-ის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. ხელშეკრულებაზე უარის თქმას, სამართლებრივ შედეგებს არეგულირებს სამოქალაქო კოდექსის 352-ე, ხოლო წინაპირობებს 405-ე მუხლები. თუ ვერ ხერხდება კრედიტორის პირველადი მოთხოვნის დაკმაყოფილება მოვალის მიერ (ვალდებულების შესრულება), მის ადგილს მეორადი მოთხოვნა იკავებს.
26. საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ხელშეკრულების დარღვევად არ შეიძლება მიჩნეული ყოფილიყო კომპანია „ჰ–ის“ რეპუტაციის შელახვა, ან მის მიერ წარმოებული ტექნიკის საერთაშორისო ბაზარზე გაუფასურება. მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელემ შეასრულა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები, მოპასუხის მიერ აღნიშნული არ გამხდარა სადავო, ხოლო ის ფაქტი, რომ „ჰ–ის“ ტექნიკის ღირებულება გაუფასურდა, არ შეიძლება გამხდარიყო ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძველი. ამასთან, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებაც არ ითვალისწინებდა მსგავსი საფუძვლით ხელშეკრულების შეწყვეტის შესაძლებლობას.
27. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მხარის აპელირება, რომ მოსარჩელემ ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობები დაარღვია, კერძოდ, მოპასუხეს მიაწოდა ნივთობრივი ნაკლის მქონე პროდუქცია. ნივთობრივ ნაკლში კი გამოიხატებოდა ის, რომ კომპანია „ჰ–ის“ შეუჩერდა ანდროიდის ლიცენზია და მისი სრულყოფილად ფუნქციონირება აღარ ხდებოდა. ამასთან, მისთვის წინასწარ რომ ყოფილიყო ცნობილი, რომ კომპანია „ჰ–ის“ დიდი პრობლემები წარმოეშვებოდა საერთაშორისო ბაზარზე, მაშინ ის არ დადებდა მოსარჩელესთან ხელშეკრულებას იმ პირობებით, რომლებითაც იქნა ის დადებული. ამ კუთხით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოდავე მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, გაწერილი იყო პროდუქციის დაბრუნების წესი და პირობები. აღნიშნული უფლება მოპასუხეს არ გამოუყენებია, საქმეს თან ერთვის მიწოდებული საქონლის ჩამონათვალი, რომელშიც, ასევე სრულად არის მითითებული მიწოდებული პროდუქცია. ამასთან, მხარეს არ გამოუთქვამს პრეტენზია, რომ მიწოდებულ პროდუქციას რაიმე სახის უფლებრივი ან/და ქონებრივი ნაკლი გააჩნდა.
28. რაც შეეხება აპელირებას სსკ-ის 398-ე მუხლის (1. თუ ის გარემოებები, რომლებიც ხელშეკრულების დადების საფუძველი გახდა, ხელშეკრულების დადების შემდეგ აშკარად შეიცვალა და მხარეები არ დადებდნენ ამ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ სხვა შინაარსით, ეს ცვლილებები რომ გაეთვალისწინებინათ, მაშინ შეიძლება მოთხოვილ იქნეს ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ცალკეულ გარემოებათა გათვალისწინებით, ხელშეკრულების მხარეს არ შეიძლება მოეთხოვოს შეუცვლელი ხელშეკრულების მკაცრად დაცვა. 2. გარემოებათა შეცვლას უთანაბრდება, როცა წარმოდგენები, რომლებიც ხელშეკრულების საფუძველი გახდა, არასწორი აღმოჩნდა. 3. მხარეები ჯერ უნდა შეეცადონ, რომ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი, ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ იმ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე) გამოყენებაზე, მითითებული მუხლი არ არის განკუთვნადი განსახილველი დავის მიმართ, ვინაიდან, გარემოება კომპანია „ჰ–ის“ რეპუტაციის შელახვის თაობაზე, რაზედაც აპელანტი მიუთითებს, არ შეიძლება გახდეს ზემოაღნიშნული მუხლით ხელმძღვანელობის საფუძველი.
29. სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 417-ე მუხლზე, 418-ე მუხლის პირველი ნაწილიზე და განმარტა, რომ პირგასამტეხლო წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლის მიხედვითაც, მოვალე ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილებისათვის ან ვალდებულების სხვა სახის დარღვევისათვის იხდის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრულ ფულად თანხას. ამდენად, პირგასამტეხლოს გამოყენებისათვის აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, პირგასამტეხლო შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ფულადი თანხის სახით. ამასთან, იდენტიფიცირებადი უნდა იყოს ფულადი თანხის ოდენობა. პირგასამტეხლოს სახით გარკვეული ოდენობის ფულად თანხაზე უნდა არსებობდეს მხარეთა შეთანხმება. შეთანხმება მოითხოვს წერილობით ფორმას. პირგასამტეხლოს, როგორც მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების, გამოყენების წინაპირობაა ვალდებულების შეუსრულებლობა ან ვალდებულების დარღვევა. პირგასამტეხლოს მიზანია ვალდებულების შეუსრულებლობის ან ვალდებულების დარღვევის თავიდან აცილება, ხოლო ვალდებულების დარღვევის პირობებში ე.წ. „პრეზუმირებული მინიმალური ზიანის“ ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რაც, რა თქმა უნდა, არ წარმოადგენს ფაქტობრივი ზიანის ეკვივალენტ ფულად თანხას და არც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას ემსახურება. პირგასამტეხლოს ფუნქცია ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფაა. იგი კრედიტორის მხრიდან ვალდებულების შესრულების მიზნით მოვალეზე „ზეწოლის“ განხორციელების ერთგვარი ბერკეტია, ამასთან, ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში, პირგასამტეხლოს მიღების მიზნით, კრედიტორი ზიანის მტკიცების ტვირთისაგან გათავისუფლებულია.
30. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეს ვალდებულება ჯეროვნად, დათქმულ დროსა და ადგილას არ შეუსრულებია, კერძოდ, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის მიწოდებული პროდუქციის ღირებულება სრულად არ გადაუხდია.
31. ხელშეკრულების 7.1 პუნქტით გათალისწინებულია პირგასამტეხლოს გადახდა, მიწოდებული ტექნიკის ღირებულების გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში, მიწოდებული ტექნიკის ღირებულების 0.01%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ვინაიდან, მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, აღნიშნული მოსარჩელის მხრიდან პირგასამტეხლოს დარიცხვის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს.
32. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს სახით 182 ლარის დაკისრების თაობაზე.
33. სააპელაციო პალატის მითითებით, წინამდებარე სააპელაციო საჩივრით აპელანტმა სადავოდ გახადა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 23 ივნისის საოქმო განჩინება, რომლითაც მოპასუხის შუამდგომლობა საქმეზე მტკიცებულებების სახით სტატიების დართვის თობაზე არ დაკმაყოფილდა და წარმოდგენილი სტატიები დაუბრუნდა შუამდგომლობის ავტორს.
34. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ-ი) 102-ე მუხლით, 103-ე და 104-ე მუხლების პირველი ნაწილებით, 215-ე მუხლით და განმარტა, რომ არ არსებობდა საქმეზე მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების (მარკეტერ.ჯი-ს მიერ გავრცელებული ინფორმაცია (სტატია) სათაურით: „გუგლმა ჰ–ის ანდროიდის ლიცენზია შეუჩერა“; გ.კ–ის სტატია „აშშ-ჩინეთის სავაჭრო ომი პოლიტიკურ კონტექსტში“; საინფორმაციო სააგენტო „ტაბულას“ სტატია – „ტრამპი: შესაძლოა, „ჰ–ის“ საკითხი ჩინეთთან სავაჭრო შეთანხმების ნაწილი გახდეს“) დართვის საფუძველი, გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი არ წარმოადგენდნენ საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებებს.
35. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საჩივრის იმ არგუმენტებზე, რომლებსაც საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობა ჰქონდა, პალატამ ზემოთ უკვე იმსჯელა. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯ-ა საქართველოს წინააღმდეგ, N7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81); Boldea v. Romania, par. 30).
კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:
36. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
37. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთების ნაწილში მსჯელობს ხელშეკრულებიდან გასვლის მხოლოდ იმ შემთხვევაზე, როდესაც ხელშეკრულება ერთი მხარის მიერ არსებითად ირღვევა. კასატორის ძირითად არგუმენტს წარმოადგენს ის, რომ მან ხელშეკრულების შესრულების მიმართ ინტერესი დაკარგა და იძულებული იყო, უარი ეთქვა სახელშეკრულებო ურთიერთობაში დარჩენაზე.
38. სსკ-ის 398-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორმა განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოხდა შეცვლილი გარემოებებისათვის ხელშეკრულების მისადაგების შეუძლებლობა, რომლის გამოც მოპასუხე იძულებული გახდა, უარი ეთქვა ხელშეკრულებაზე. როგორც სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელე მხარის წარმომადგენელმაც დაადასტურა მხარეთა შეკითხვების ეტაპზე და როგორც მხარეთა შორის არსებული მიმოწერითა და ზედნადებებითაც დასტურდება, ამ მიზეზით მოხდა სწორედ დარჩენილი პროდუქციის მოსარჩელისათვის უკან დაბრუნება. მოსარჩელის გადაწყვეტილებით უკან დაბრუნებას არ დაექვემდებარა მხოლოდ ის პროდუქცია, რომელიც განთავსებული იყო „შოურუმში“ სანიმუშო მოდელად. შესაბამისად, გაუგებარია, სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება, რომ, მოდავე მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების თანახმად, გაწერილი იყო პროდუქციის დაბრუნების წესი და პირობები. აღნიშნული უფლება მოპასუხეს არ გამოუყენებია, საქმეს ერთვის მიწოდებული საქონლს ჩამონათვალი, რომელშიც ასევე სრულად არის მითითებული მიწოდებული პროდუქცია. ამასთან, მხარეს არ გამოუთქვამს პრეტენზია, რომ მიწოდებულ პროდუქციას რაიმე სახის უფლებრივი ან/და ქონებრივი ნაკლი გააჩნდა. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობის შესაბამისად, საქმისათვის მნიშვნელოვანი ყველა გარემოება მას არ შეუსწავლია, სასამართლო სხდომაზე (მხარეთა შეკითხვების ეტაპზე) არაერთხელ გაჟღერდა, რომ სწორედ „ჰ–ის“ სკანდალის გამო და ამ სკანდალის შემდეგ მოპასუხემ მოსარჩელე კომპანიას დაუბრუნა პროდუქცია სრულად, მოსარჩელემ უარი თქვა მხოლოდ იმ პროდუქციის დაბრუნებაზე, რომელიც განთავსებული იყო „შოურუმში“. აღნიშნული გარემოება სააპელაციო პალატას არ შეუფასებია. მეტიც, ამ გარემოების გამოუყენებლობით მიღებულ მსჯელობას აფუძნებს მის გადაწყვეტილებას.
39. მხარეთა შორის შეთანხმების დადების დროს „ჰ–ის“ ბრენდის ტელეფონები ბაზარზე მიიჩნეოდა საკმაოდ წარმატებულ გაყიდვად ტელეფონებად, თუმცა 2019 წლის მაისში აღნიშნული ბრენდი მოექცა საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღების ცენტრში და ბრენდის რეპუტაცია არსებითად შეილახა, ბუნებრივია, საქართველოშიც რეალიზაცია შეჩერდა და შეფერხდა, საზოგადოებისთვის ტელეფონი აღარ არის მისაღები და მისი გაყიდვები შემცირებულია. აღნიშნულის თაობაზე მოპასუხემ აცნობა მოსარჩელეს და განუმარტა, რომ ხელშეკრულებას წყვეტდა და მოითხოვა დარჩენილი ტელეფონების უკან დაბრუნება, რაზედაც მოსარჩელე კომპანიის პასუხი იყო უარყოფითი.
40. კასატორმა აღნიშნა, რომ იგი არ მოელოდა სადავო ბრენდის ამგვარ გაუფასურებას, მისთვის წინასწარ ცნობილი რომ ყოფილიყო „ჰ–ის“ საერთაშორისო სკანდალის შესახებ, არ დადებდა მსგავს ხელშეკრულებას, შესაბამისად, მხარემ დაკარგა ინტერესი აღნიშნული ხელშეკრულების მიმართ და დღემდე ითხოვს გასაყიდი ტელეფონების უკან დაბრუნებას.
41. შეცვლილი გარემოებებისადმი მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების მისადაგების მცდელობა მის შეწყვეტამდე აქტიურად მიმდინარეობდა, რაც სასამართლო სხდომაზეც დადასტურდა მოსარჩელე მხარის წარმომადგენლის მიერ. გაუგებარია, სააპელაციო სასამართლო ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად რატომ მიიჩნია მხოლოდ სსკ-ის 352-ე და 405-ე მუხლები და არ გაიზიარა კასატორის განცხადება, სსკ-ის 398-ე მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულების შეწყვეტასთან დაკავშირებით.
42. რაც შეეხება 2020 წლის 23 ივნისის საოქმო განჩინებას, რომლითაც მოპასუხის შუამდგომლობა წერილობითი მტკიცებულებების საქმეზე დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, კასატორმა მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში სრულიად დაუსაბუთებელია და სააპელაციო პალატა უნდა გაეუქმებინა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, წერილობითი მტკიცებულებები ავტომატურად დაერთვება საქმეს, სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება არის უკანონო. სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთებას წარმოადგენდა ის, რომ „აღნიშნული დოკუმენტები არ არის მტიცებულება, ეს არის ვიღაცის მოსაზრება, რომელიც არ შეიძლება საქმეს დაერთოს“. გაუგებარია წერილობითი მტკიცებულების ამგავრი განმარტება, რაც ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არ უნდა ყოფილიყო გაზიარებული, თუმცა სააპელაციო სასამართლომაც ჩათვალა, რომ ეს მტკიცებულებები არ იყო საქმისათვის მნიშვნელოვანი და არ დაურთო საქმის მასალებს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული მოთხოვნების უხეშ დარღვევას წარმოადგენს.
43. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
44. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
45. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:
46. 2019 წლის 24 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმდა №240419/5 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოსარჩელემ იკისრა კომპიუტერული, პერიფერიული და სხვა ტექნიკის მიწოდებისა და საკუთრებაში გადაცემის ვალდებულება, ხოლო მოპასუხემ – აღნიშნული ტექნიკის მიღებისა და მისი ღირებულების ანაზღაურების მოვალეობა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად.
47. 2019 წლის 11 აპრილის მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე, 2019 წლის 25 მარტს მიიღო 6652 ლარის ღირებულების ტექნიკა, რომლის ღირებულებაც ანაზღაურდა ავანსის სახით 2019 წლის 21 მარტს ჩარიცხული თანხით.
48. 2019 წლის 13 მაისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე 2019 წლის 5 აპრილს მიიღო 7313 ლარის ღირებულების ტექნიკა. 2019 წლის 4 აპრილს მოპასუხემ მოსარჩელის ანგარიშზე გადარიცხა 25 387 ლარი, ხოლო ამავე წლის 10 აპრილს – 11523 ლარი.
49. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძელზე, 2019 წლის 10 მაისს და იმავე წლის 18 ივნისს მიიღო 6039 ლარის ღირებულების ტექნიკა. მოპასუხემ მოსარჩელის ანგარიშზე 2019 წლის 10 ივნისს ჩაირიცხა 4788.23 ლარი.
50. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 7 მაისს და ამავე წლის 18 ივნისს, მიიღო 25 213 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
51. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 4 აპრილს და ამავე წლის 18 ივნისს მიიღო 7308 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
52. 2019 წლის 12 ივლისს მოპასუხის მიერ დადასტურებული, კორექტირებული გადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის საფუძველზე 2019 წლის 12 აპრილს და ამავე წლის 18 ივნისს მიიღო 8076 ლარის ღირებულების ტექნიკა.
53. 2019 წლის 12 აპრილსა და ამავე წლის 18 ივნისს მოპასუხემ მოსარჩელეს დაუბრუნა მიწოდებული 108 283 ლარის ღირებულების ტექნიკიდან 47 682 ლარის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელის მიერ მიწოდებული მოპასუხის მიერ მიღებული ტექნიკის ღირებულებამ შეადგინა 60 601 ლარი.
54. მოპასუხემ მოსარჩელის მიერ მიწოდებული ტექნიკის ღირებულებიდან აანაზღაურა 48328.23 ლარი.
55. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მოპასუხის დავალიანება მოსარჩელის მიმართ შეადგენს 12272.77 ლარს.
56. 2019 წლის 24 აპრილის ხელშეკრულების 7.1 პუნქტით გათალისწინებულია პირგასამტეხლო, მიწოდებული ტექნიკის ღირებულების 0.01% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.
57. წინამდებარე საკასაციო საჩივარში მხარემ აღნიშნა, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლა მოითხოვა საერთაშორისო ბაზარზე „ჰ–ის“ ბრანდის ტელეფონების გაუფასურების გამო, აღნიშნული ბრენდის პროდუქციის რეალიზების გართულების მოტივით. მოპასუხისათვის ხელშეკრულების დადებისას ცნობილი რომ ყოფილიყო სამომავლო გაუფასურების შესახებ, ის სადავო გარიგებას აღარ დადებდა. მხარეთა შორის არ მოხედხდა ხელშეკრულების პირობების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგებაც. ამავდროულად, კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გააუქმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განჩინება მტკიცებულებების საქმეზე დართვაზე უარის თქმის შესახებ. კასატორის პრეტენზია ამ ნაწილში ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს საქმეზე მტკიცებულებათა ავტომატურად დართვას.
58. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
59. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო საჩივრის ფარგლებში საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანი შეეხება, ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობის კანონიერებას მხარის ხელშეკრულებიდან გასვლის მოტივით.
60. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ამ განჩინების პ:2-7 აღნიშნულ სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებაზე და მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას სსკ-ის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 417-ე მუხლის საფუძველზე.
61. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).
62. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. ისევე, როგორც კონტინენტური სამართლის სისტემის ქვეყნებში, საქართველოს შემთხვევაშიც ვალდებულების შესრულების მომწესრიგებელ ნორმებს ძირითადად დისპოზიციური ხასიათი აქვთ. ქართული სამოქალაქო კოდექსის როგორც ზოგადი, ისე კერძო ნაწილი შესრულების მექანიზმებზეა აგებული. მთავარია შესრულება და არა პასუხისმგებლობა. ვალდებულების შესრულება დამოკიდებულია კონკრეტული სახის ვალდებულების შინაარსზე.
63. დავის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით მხარეთა მიერ გამოთქმული პოზიციების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კრედიტორი ითხოვს ხელშეკრულების შესრულებას (ე.წ. პირველადი მოთხოვნა) და არა მოვალის ქმედებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურებას (ე.წ. მეორადი მოთხოვნა). მოთხოვნის საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა და მხარის მიერ სარჩელის დამფუძნებელ ნორმად კანონის ამა თუ იმ დანაწესის მითითება არ არის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სასამართლოსათვის ხელისშემშლელი. სამართალში დამკვიდრებული პრინციპი _ „jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი) საკასაციო სასამართლოს არაერთ გადაწყვეტილებაშია ასახული.
64. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შეთანხმებული ფასის გადახდის კანონით განსაზღვრული წინაპირობების არსებობის დადგენა წარმოადგენდა.
65. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 477-ე მუხლის თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო მყიდველი კი მოვალეა, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ეს ნორმა ნასყიდობის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმების ცენტრალური მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენს. ამ სამართლებრივი ნორმის საფუძველზე აღმოცენებულ მოთხოვნას პირველადი მოთხოვნის უფლება ეწოდება. პირველადი მოთხოვნა მეორადი მოთხოვნისაგან იმით განსხვავდება, რომ უშუალოდ ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობს და ხელშეკრულების მხარის მთავარი ინტერესია.
66. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. ისევე, როგორც კონტინენტური სამართლის სისტემის ქვეყნებში, საქართველოს შემთხვევაშიც ვალდებულების შესრულების მომწესრიგებელ ნორმებს ძირითადად დისპოზიციური ხასიათი აქვთ. ქართული სამოქალაქო კოდექსის როგორც ზოგადი, ისე კერძო ნაწილი შესრულების მექანიზმებზეა აგებული. მთავარია შესრულება და არა პასუხისმგებლობა. ვალდებულების შესრულება დამოკიდებულია კონკრეტული სახის ვალდებულების შინაარსზე. ვალდებულების შესრულება ხორციელდება ვალდებულების მხარეების ნებელობითი მოქმედების შედეგად: მოვალე სთავაზობს შესრულებას, კრედიტორი ღებულობს შესრულებას.
67. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვალდებულების შესრულების ლეგიტიმური სახელშეკრულებო ინტერესი სამართლებრივი დაცვის თვალსაზრისით, განსაკუთრებული სიკეთეა ნებისმიერ სამართლებრივ სისტემაში. სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. (იხ. მ. თოდუა/ ჰ.ვილემსი, ვალდებულებითი სამართალი, თბილისი, 2006, 37.).
68. საკასაციო სასამართლო მიუბრუნდება საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიაჩნია, რომ 2019 წლის 24 აპრილს მხარეთა შორის გაფორმებული #240419/5 ხელშეკრულება სრულად შეესაბამება სამოქალაქო კოდექსის 327-ე მუხლით გათვალისწინებულ წინაპირობებს. თავის მხრივ, აღნიშნული ხელშეკრულება შინაარსობრივად ნასყიდობის ხელშეკრულებაა და მასზე სრულად ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის წინაპირობები. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოთხოვნის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად საჭიროა, შეფასდეს თავად ნასყიდობის ხელშეკრულების იურიდიული ბუნება. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარეობს ერთმნიშვნელოვანი დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ნასყიდობა ორმხრივი, კონსესუალური გარიგებაა, სადაც, როგორც გამყიდველს, ისე მყიდველს გააჩნია კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებები. ნორმის პირველი ნაწილი ადგენს გამყიდველის სინალაგმატურ ვალდებულებას, მყიდველს გადასცეს საკუთრების უფლება ქონებაზე, რომელიც შეიძლება განხორციელდეს როგორც უშუალოდ ნასყიდობის საგნის, ისე ამ საგანზე ნამდვილი უფლების გადაცემით (მაგ: ნივთის პირდაპირი მფლობელისაგან გამოთხოვის უფლება). კანონი ნასყიდობის ნამდვილობისათვის რაიმე შეზღუდვას არც ერთი ხსენებული წესის მიმართ არ ადგენს და როგორც ერთ, ისე მეორე შემთხვევაში (ბუნებრივია, მხარეთა შეთანხმების პირობებში) გამყიდველის მხრიდან ვალდებულებას შესრულებულად მიიჩნევს. სწორედ ამ წესის დაცვის შემდგომ წარმოეშობა გამყიდველს შემძენისაგან საპასუხო შესრულების (საქონლის მიღება, ფასის გადახდა) მოთხოვნის უფლება.
69. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.
70. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ, სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, §59; Perez v. France, §80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ, ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21; ).
71. საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს კასატორის პრეტენზიაზე, განსახილველ შემთხვევაში შეცვლილი გარემოებების საფუძვლით ხელსეკრულებიდან გასვლის სამართლებრივი საფუძვლების არსებობის შესახებ.
72. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. ვალდებულების შესრულების ლეგიტიმური სახელშეკრულებო ინტერესი სამართლებრივი დაცვის თვალსაზრისით, განსაკუთრებული სიკეთეა ნებისმიერ სამართლებრივ სისტემაში. სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნების შეუსრულებლობა უკვე ვალდებულების დარღვევაა. ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოხატულებას ჰპოვებს მოვალეზე კანონით დადგენილი ქონებრივი ზემოქმედების ზომებში. სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე, რომელიც არღვევს ვალდებულებას, პასუხს აგებს დაზარალებულის წინაშე. დაზარალებულს უფლება აქვს, მოითხოვოს დარღვეული უფლების დაცვა. (იხ. მ. თოდუა/ ჰ.ვილემსი, ვალდებულებითი სამართალი, თბილისი, 2006, 37.).
73. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოთხოვნის საფუძველია სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ჰ. ბოელინგი/ ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, 2004, 39.). ხელშეკრულება არ წარმოადგენს მოთხოვნის საფუძველს. მოთხოვნის საფუძველი მხოლოდ კანონშია მოცემული, ხელშეკრულება კი მოთხოვნის წარმოშობის წინაპირობაა.
74. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტიდან მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. მათ არ შეუძლიათ ცალმხრივად თქვან უარი ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე. მაგრამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევაში ხელშეკრულების მხარეს უფლება აქვს გავიდეს ხელშეკრულებიდან და უარი თქვას ნაკისრი ვალდებულების შესრულებაზე (შდრ. სუსგ №ას1166-2019, 06 აპრილი, 2020).
75. საკასაციო პალატა დოქტრინასა და სასამართლო პრაქტიკაზე დაყრდნობით, აგრეთვე, სამოქალაქო კოდექსის 405-ე და 352-ე მუხლების გაანალიზების საფუძველზე განმარტავს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება კანონმდებლის მიერ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარისათვის მინიჭებული უფლებაა და მისი თავისებურება იმაშია, რომ ამისთვის არ არის აუცილებელი მეორე მხარის თანხმობა. ეს თავისებურება განაპირობებს იმასაც, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება არის აღმჭურველი უფლება. იგი შეიძლება ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის მიერ ნებისმიერ დროს იქნეს გამოყენებული, თუკი, არსებობს კანონით ამომწურავად განსაზღვრული ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლები და წესები (სამოქალაქო კოდექსის 405-ე, 352-359-ე მუხლები) (იხ: დამატებით: ლ. ჭანტურია, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი 3, მუხლი 352-ე, თბილისი, 2001 წელი, 233; მ.თოდუა, ჰ. ვილემსი, ვალდებულებითი სამართალი, თბილისი, 2006 წელი, 41; შდრ: სუსგ №ას- 1361-2020, 11 მარტი, 2021; №ას-1565-2018, 30 აპრილი, 2020; №ას-38-38-2018, 08 ივნისი, 2018; №ას-1189-1119-2015, 23 მარტი, 2016).
76. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი და სხვა კერძოსამართლებრივი კანონმდებლობა შეიცავს აგრეთვე ისეთ ნორმებს, რომლებიც გამოიყენება მოთხოვნის საფუძვლით გათვალისწინებული წინაპირობების შემოწმებისას და ამდენად, ასრულებს დამხმარე ფუნქციას. დამხმარე ხასიათის ნორმებს განეკუთვნება ასევე უშუალოდ სამართლებრივი შედეგის დამფუძნებელი უფლების მომწესრიგებელი ნორმები, ისინი პირს სამართლებრივი შედეგის მოდიფიცირების უფლებას ანიჭებს ხელშეკრულების მეორე მხარის თანხმობის არსებობის მიუხედავად. დამფუძნებელია უშუალო სამართლებრივი შედეგის წარმომშობი უფლება, რომელიც პირს ანიჭებს უფლებამოსილებას, ცალმხრივი ნების გამოვლენით წარმოშვას, შეცვალოს ან გააუქმოს სამართლებრივი შედეგი. დამფუძნებელი უფლების მარეგულირებელი ნორმების ძირითადი თავისებურება ისაა, რომ უფლებამოსილი პირის მიერ უფლება ხორციელდება ნამდვილი, მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენით. ასეთ დამფუძნებელ უფლებათა რიცხვს მიეკუთვნება ხელშეკრულებიდან გასვლა, რომელიც სკ-ის 355-ე მუხლის თანახმად, ხდება ხელშეკრულების მეორე მხარისათვის შეტყობინებით. დამფუძნებელი უფლება განხორციელებულია ანუ შესაბამისი ნების გამოვლენა ნამდვილია იმ მომენტიდან, როდესაც იგი ხელშეკრულების მეორე მხარეს მიუვა, კერძოდ, მოხვდება მიმღების ძალაუფლების სფეროში და ამ უკანასკნელს ექნება მისი შინაარსის რეალურად განხორციელების შესაძლებლობა (იხ. დამატებით: დ. კერესელიძე, კერძო სამართლის უზოგადესი სისტემური ცნებები, 2009, 246.). ამ უფლებათა განსხვავებული სტატუსი, ცხადია, არ გამორიცხავს მათ განხორციელებას სასამართლოსათვის მიმართვის გზით.
77. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ დამფუძნებელი უფლების განხორციელება პირდაპირ ზეგავლენას ახდენს ცალკეული მოთხოვნის წარმოშობასა და გაუქმებაზე. მაგალითისათვის, უფლებამოსილი პირის მიერ კანონით დადგენილი წესებისა და პირობების შესაბამისად განხორციელებული ხელშეკრულებიდან გასვლა სსკ-ის 352-ე მუხლით წარმოშობს ე.წ. რესტიტუციის მოთხოვნის უფლებას, ანუ ხელშეკრულების ორივე მხარემ ერთმანეთს უნდა დაუბრუნონ მიღებული შესრულება და სარგებელი. ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება კანონით გათვალისწინებული უფლებაა. ამიტომ კანონი ამომწურავად განსაზღვრავს ხელშეკრულებიდან გასვლის საფუძვლებსა და წესს, კერძოდ, იმას, თუ როდის შეუძლია ხელშეკრულების მხარეს მოითხოვოს ხელშეკრულებიდან გასვლა (სსკ-ის 405-ე, 352-359-ე მუხლები). თუმცა, ეს არ გამორიცხავს, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულებიდან გასვლის დამატებით პირობებზე. ხელშეკრულებიდან გასვლის, როგორც მეორადი მოთხოვნის უფლების საფუძვლები შეიძლება დაიყოს მატერიალურ და ფორმალურ ნაწილებად. მატერიალურში იგულისხმება ვალდებულების დარღვევა, ხოლო ფორმალურში - დამატებითი ვადის დაწესება (გაფრთხილება) და ხელშეკრულებაზე უარის თქმის შეტყობინება.
78. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის კანონისმიერი წინაპირობებია: ა) ხელშეკრულების ნამდვილობა (უნდა აკმაყოფილებდეს გარიგების ნამდვილობის ზოგად პირობებს); ბ) ზოგადი წესის მიხედვით, მოვალის მხრიდან ხელშეკრულების მნიშვნელოვანი (არსებითი) დარღვევა (დარღვევა არსებითი ხასიათისაა, თუ მოვალის მხრიდან ძირითადი ვალდებულების დარღვევის გამო, ფაქტობრივი შესრულების დანიშნულებისამებრ გამოყენება შეუძლებელი ხდება ან იკარგება მომავალში მისი შესრულების იმედი ანდა კრედიტორს ეკარგება შესრულებისადმი ინტერესი; გ) ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ განცხადების გაკეთებით მონაწილე მთლიანად გადის ხელშეკრულებიდან, რადგანაც კანონით დაუშვებელია ხელშეკრულებიდან ნაწილობრივი გასვლა; დ) მიუხედავად ვალდებულების მნიშვნელოვანი დარღვევისა, მოვალეს არ შეუძლია კრედიტორს მოსთხოვოს ხელშეკრულების ძალაში დატოვება; ე) ვალდებულების დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად არ არის პასუხისმგებელი; ვ) მოთხოვნას არ უპირისპირდება შესაგებელი, რომელიც უკვე წარმოდგენილია ან წარდგენილი იქნება დაუყოვნებლივ მოვალის მიერ, თუკი კრედიტორი უარს იტყვის ხელშეკრულებაზე (მაგალითად, შესაგებელი ვალდებულების გაქვითვაზე); ზ) სახეზეა კრედიტორის მიერ შესაგებელი იურიდიული მოქმედება – ხელშეკრულებიდან გასვლისათვის მიცემული გონივრული ვადა, თუ ხელშეკრულებით ასეთი ვადა არ ყოფილა დადგენილი ანდა, თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა – გაფრთხილება (იხ. დამატებით: მ.თოდუა/ჰ. ვილემსი, ვალდებულებითი სამართალი, თბილისი, 2006, 56; ჰ.ბიოლინგი/პ.ლუტრინგჰაუსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ცალკეული მოთხოვნის საფუძვლების სისტემური ანალიზი, თბილისი, 2009, გვ.39; შდრ: სუსგ №ას-1003-924-2017, 01 დეკემბერი, 2017.პ.34).
79. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელშეკრულებო ვალდებულების დარღვევა თავისთავად არ აფუძნებს ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლებას. ვალდებულების დარღვევა ობიექტური მაშტაბით უნდა გაიზომოს (შდრ: სუსგ №ას-249-2019, 30.09. 2019; №ას-779-746-2014, 30 აპრილი, 2015).
80. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების უზენაესობის პრინციპი - „pacta sunt servanda“ მსოფლიოს ყველა მართლწესრიგისათვის ფუძემდებლური მნიშვნელობის მქონე პრინციპია, რომელიც იმპერატიულად ადგენს სახელშეკრულებო პირობების შესრულების სავალდებულოობას სახელშეკრულებო წონასწორობის უზრუნველყოფის, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და სამართლებრივი განსაზღვრულობისათვის.
81. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონიერად მიღწეული შეთანხმება იკავებს კანონის ადგილს მათი შემოქმედი მხარეებისთვის. ხელშეკრულების დაურღვევლობის პრინციპიდან სახელშეკრულებო სამართლიანობის პრინციპის უზრუნველსაყოფად არსებობს რამდენიმე გამონაკლისი, რომელთა დაცვაც ისევე მნიშვნელოვანია, როგორც თავად „pacta sunt servanda“-ს უზენაესი წესის აღსრულება. კონკრეტული სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება სახელშეკრულებო სამართლის ამ უზოგადეს მიზანთან წინააღმდეგობში არ უნდა აღმოჩნდეს, რითაც შეიძლება საფრთხე შეექმნას სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა შორის უფლება-მოვალეობების კეთილსინდისიერად განხორციელების კერძოსამართლებრივ ღირებულებას. ინდივიდუალური სახელშეკრულებო ინტერესსა და კერძოსამართლის დაცვითი, სამართლებრივი წესრიგის უზრუნველმყოფ ფუნქციას შორის დილემის, წინააღმდეგობის არსებობისას, სასამართლო აღიჭურვება სახელშეკრულებო ურთიერთობაში ლეგიტიმური ჩარევის ძალმოსილებით.
82. სახელშეკრულებო ურთიერთობებში შეცვლილი გარემოებების აღმოცენება თანამედროვე სამოქალაქო ბრუნვის თანმდევი რისკია, რომელთა პირობებშიც ხელშეკრულების უზენაესობის პრინციპის შეუზღუდავი გამოყენება სახელშეკრულებო წონასწორობის, სამართლიანობის, გონივრულობის, თანასწორობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპთა რღვევას განაპირობებს, შესაბამისად, „pacta sunt servanda-ს“ პრინციპთან ერთად თანაარსებობს „clausula rebus sic standibus-ის“ დოქტრინა, რომელიც სახელშეკრულებო პირობების მხოლოდ უცვლელ გარემოებათა პირობებში მბოჭავი ძალმოსილების შენარჩუნეას ითვალისწინებს.
83. იურიდიულ მეცნიერებაში აღიარებულია, რომ შეცვლილი გარემოებები ფორსმაჟორისა (რომანულ სამართალში – vis major) და შესრულების გართულების (Hardship) ორ ფუნდამენტურ, საბაზისო კონცეფციას აფუძნებს თანამდევი სამართლებრივი შედეგებით, კერძოდ, შესრულების გართულება გულისხმობს ობიექტურად განხორციელებადი ვალდებულების შესრულების უკიდურეს დამძიმებას, რომელიც ობიექტურად არ გამორიცხავს შესრულების შესაძლებლობას და რომლის პირობებშიც უპირველესი სამართლებრივი დაცვის საშუალება შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგებაა. ფორსმაჟორი კი განსხვავებული სამართლებრივი წინაპირობებით ფუძნდება, რომელიც თანამდევ შედეგად შესრულების ვალდებულებისაგან განთავისუფლებას მოიაზრებს. ნებისმიერ შემთხვევაში, ადაპტაციის შეუძლებლობისას, დაზარალებული მხარისათვის უცვლელად ხელმისაწვდომი რჩება ხელშეკრულებიდან გასვლის/ შეწყვეტის (გრძელვადიან ურთიერთობაში) მოთხოვნები. კრედიტორის სურვილი, გადახედოს ხელშეკრულების პირობებს, გასათვალისწინებელია, ხოლო ხელშეკრულების შეწყვეტა (ex nunc შედებით)/გასვლა (ex ante მნიშვნელობით) რჩება დაზარალებული მხარის დაცვის შეუცვლელ მექანიზმად.
84. ამასთან, აუცილებელია აღინიშნოს, რომ ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების წინაპირობა (ქართულ სამართალში - მნიშვნელოვანი დარღვევა, სხვადასხვა მართლწესრიგში - ფუნდამენტური დარღვევა), შესრულების გართულების უმრავლეს შემთხვევაში სახეზე იქნება, რამეთუ ხელშეკრულების გართულება ქართული სამართლისთვის თავის არსში მოიაზრებს გარიგების საფუძვლის კოლაფსს. რაც შეეხება შესრულების გართულების სამართლებრივ შედეგებს, არაერთი მართლწესრიგისა თუ უნიფიცირებული სამართლის მიხედვით, უპირველესად ვექტორი მიმართულია მხარეთა მოპალარაკების პრიორიტეტულობაზე. თუ მოლაპარაკება უშედეგოდ დასრულდა, მხარე უფლებამოსილია, მიმართოს სასამართლოს ხელშეკრულების ადაპტაციის ან ხელშეკრულების შეწყვეტის მოთხოვნით. ხელშეკრულების ადაპტაციის მიზნებისათვის სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს შესრულების გართულების ბუნება და სიმძიმის ხარისხი.
85. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგება, შესაძლებელია, განხილულ იქნეს, როგორც დამატებითი შესრულების ნაირსახეობა, რომლითაც აღსრულდება მხარეთა სახელშეკრულებო ნება. ხელშეკრულება არ შეიძლება განხილულ იქნეს გარემომცველი გარემოებების მხედველობაში მიუღებლად. ხელშეკრულების მისადაგება მნიშვნელოვნად შეცვლილი გარემოებებისადმი არ ცვლის მხარეთა ნებას, არამედ შეცვლილი გარემოებების პირობებში მხარეთა თავდაპირველი განზრახვის, ნამდვილი ნების დადგენის საშუალება ხდება. მხარეთა ნება ხელშეკრულების დადების ეტაპზე მისი აღსრულებაა და შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგებაც ხელშეკრულების აღსრულების და შესაბამისად, მხარეთა ნების განხორციელების წინაპირობაა.
86. შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების პროცესში, როდესაც არსებობს შეუსაბამობა, დარღვეული წონასწორობა მხარეთა ურთიერთსანაცვლო შესრულებას შორის, შესაძლებელია, განხორციელდეს სახელშეკრულებო ფასის მოდიფიცირება პირველადი სახელშეკრულებო ვალდებულების სამართლებრივ რეჟიმში, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი ხდება სახელშეკრულებო ურთიერთობის გაგრძელება განახლებული პირობებით და ხელშეკრულების თანხის შემცირების საფუძველზე მხარეთა არაეკვივალენტურ შესრულებათა დაბალანსება.
87. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხელშეკრულება არის ინსტრუმენტი, რომელიც მხარეთა ლეგიტიმური მოლოდინის აღსრულებისათვის მოითხოვს მუდმივ ურთიერთთანამშრომლობას და თანაქმედების (duty to cooperate), გულისხმიერების ვალდებულების განხორციელებას. ურთიერთთანამშრომლობის ვალდებულება, როგორც მხარეთა ქცევის სახელმძღვანელო პრინციპი, სახელშეკრულებო მოლაპარაკებას შეცვლილი გარემოებების აღმოცენების უპირობოდ თანამდევ პროცესად მოიაზრებს.
88. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების უზენაესობის პრინციპის თანახმად, ხელშეკრულების გადასინჯვა, შესაძლებელია, ფორმალური სამართლიანობისათვის საფრთხედ იქნეს განხილული, თუმცა თანამედროვე დოქტრინისთვის პირობათა უცვლელობა-დაურღვევლობა არ შეიძლება სახელშეკრულებო სამართლის უზენაეს ღირებულებად იქნეს ცნობილი. სახელშეკრულებო ურთიერთობების მიმართ მოქმედი ახალი პრინციპები, როგორიცაა პროპორციულობა, განგრძობადობა და უწყვეტობა განიხილება ხელშეკრულების გადასინჯვის კანონიერების დასასაბუთებლად. ხელშეკრულების გადასინჯვა მისი სტაბილურობისა და ურთიერთობის გაგრძელების წინაპირობაა. რისკებისა და შეცვლილი გარემოებების გავლენით წარმოშობილი ზარალისა და სარგებლის ურთიერთგაზიარება მხარეთა მიერ („გაზიარების პრინციპი“) უსამართლობის პრევენციას ახდენს.
89. როგორც წესი, მხარეები ინტერესთა ბალანსის აღდგენისათვის შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების წესს ანიჭებენ უპირატესობას ურთიერთობის შეწყვეტასთან შედარებით. აღნიშნული მიზეზით განამტკიცებს უნიფიცირებული კერძო სამართალი და უმრავლესი ეროვნული სამართლის სისტემა შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების მიზნით მხარეთა მოლაპარაკების სავალდებულოობის დანაწესს (ვალდებულების შესრულებაზე შეცვლილი გარემოებების გავლენის თაობაზე უფრო დაწვრილებით იხ: ნ. ჩიტაშვილი, შეცვლილი გარემოებების გავლენა ვალდებულების შესრულებასა და მხარეთა შესაძლო მეორედ მოთხოვნებზე (შედარებითი ანალიზი), თბ, 2015.).
90. შეცვლილი გარემოებები ართულებს შესრულებას იმ დონემდე, რომ მისი შესრულების მოთხოვნა, როგორი გამამართლებელი საფუძველიც არ უნდა გააჩნდეს მეორე მხარეს, ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ბრუნვისათვის დამახასიათებელ სიკეთეთა სამართლიანი (ეკვივალენტური) გაცვლისა და კეთილსინდისიერების მოთხოვნებს, აღნიშნული კი, შეიძლება განპირობებული იყოს, როგორც შესრულების ღირებულების გაზრდით, ისე მისი შემცირებით.
91. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ხელშეკრულების საფუძვლის რღვევა სიმპტომატურად ხუთი ელემენტისაგან შედგება: 1) ხელშეკრულების დადების შემდეგ შეიცვალა გარკვეული გარემოებები (ობიექტური საფუძველი – სსკ-ის 398-ე მუხლის I ნაწილი) ან ერთობლივი წარმოდგენები არასწორი აღმოჩნდა (სუბიექტური საფუძველი – სსკ-ის 398 მუხლის II ნაწილი); 2) ეს გარემოებები ან წარმოდგენები იქცა ხელშეკრულების საფუძვლად; 3) გარემოებათა ცვლილება იყო მოულოდნელი; 4) ცვლილებათა გათვალისწინების შემთხვევაში მხარეები არ დადებდნენ ხელშეკრულებას ან დადებდნენ ხელშეკრულებას სხვა შინაარსით (ეს საკვანძო ელემენტი მომდინარეობს ვინდშაიდის „პირობის თეორიიდან“, რომლის თანახმადაც: განმსაზღვრელია პირობა, რომლის არსებობის გარეშეც ხელშეკრულება არ დაიდებოდა და არა პირობა, რომლის არსებობის შემთხვევაშიც ხელშეკრულება დაიდებოდა); 5) ცვლილება იმდენად არსებითია, რომ ერთ-ერთ მხარეს არ შეიძლება ვალდებულების უცვლელად შესრულება ან ხელშეკრულებაში დარჩენა მოეთხოვოს. (იხ. დამატებით: გიორგი ვაშაკიძე, სამოქალაქო კოდექსის გართულებულ ვალდებულებათა სისტემა, თბილისი, 2010, გვ. 213.).
92. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხელშეკრულებით შეთანხმებული ვალდებულება ხელშეკრულების მხარეებისათვის მბოჭავია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს ბოჭვა, ხელშეკრულების დადების დროს არსებული მხარეთა ინტერესების გათვალისწინებით, გამართლებულია ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. შესაბამისად, ზოგადად მოქმედი პრინციპია ის, რომ გარემოებები, რომელთა გათვალისწინებითაც დაიდო ხელშეკრულება, არსებითად არ უნდა იყოს შეცვლილი ვალდებულების შესრულების მომენტისათვისაც. ცალკეული შემთხვევის თავისებურების გათვალისწინებით უნდა დადგინდეს, არსებითია თუ არა ამა თუ იმ გარემოების ცვლილება და რამდენად უქმნის ეს ცვლილება მხარეთა ინტერესების ბალანსს საფრთხეს. გარემოებათა ცვლილება აშკარა და არსებით ცვლილებად უნდა იქნეს მიჩნეული მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც მხარეები ან ერთ-ერთი მათგანი ამ ცვლილებების გათვალისწინების შემთხვევაში ხელშეკრულებას არ დადებდა ან სხვა შინაარსით დადებდა.
93. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შეცვლილი გარემოება უნდა იმყოფებოდეს დაზარალებული მხარის კონტროლს მიღმა. ასევე დაზარალებული არც შეცვლილ გარემოებათა მიერ გამოწვეულ შედეგთა რისკის მატარებელი არ უნდა იყოს. შესაბამისად, ხელშეკრულების შევსებითი განმარტების შედეგად უნდა დადგინდეს, თუ რამდენად მიეკუთვნებოდა ცვლილება კონტრაჰენტის რისკის ან კონტროლის სფეროს ან რამდენად ითვალისწინებდნენ მხარეები მომხდარ ცვლილებებს. მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული ხელშეკრულების მიზანი და ხასიათი. რისკი კი შეიძლება აღებულ იქნეს როგორც პირდაპირ, ისე შეიძლება საგულისხმოც იყოს. გარემოებები იმდენად მკვეთრად და კარდინალურად უნდა შეიცვალოს, რომ თუკი მხარეები შემდგომში თავდაპირველ შეთანხმებას გაჰყვებიან, ეს გამოიწვევდა სამართლისა და სამართლიანობის ცნებებისადმი აშკარა შეუსაბამობას. გარემოებათა შეცვლას უთანაბრდება ის ვითარებაც, როცა წარმოდგენები, რომელიც ხელშეკრულების საფუძველი გახდა, არასწორი აღმოჩნდა. ამ შემთხვევაში გარემოებათა შეცვლას კი არა აქვს ადგილი, არამედ ცდომილებას.
94. სსკ-ის 398-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, მხარეები ჯერ უნდა შეეცადონ ხელშეკრულება მიუსადაგონ შეცვლილ გარემოებებს. თუკი შეუძლებელია ხელშეკრულების მისადაგება შეცვლილი გარემოებებისადმი ან მეორე მხარე ამას არ ეთანხმება, მაშინ იმ მხარეს, რომლის ინტერესებიც დაირღვა, შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე. „ხელშეკრულების ღირებულებითი პარამეტრების შეცვლა ხელშეკრულების მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში დაუშვებელია მხარეთა წერილობითი შეთანხმების გარეშე, გარდა სსკ-ის 398-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა“ (შდრ: სუსგ ას-№ 309-295-2012, 26 მარტი, 2012).
95. შეცვლილ გარემოებებთან ხელშეკრულების მისადაგების თაობაზე მხარეთა მოლაპარაკება უნდა დაემყაროს კეთილსინდისიერების პრინციპს. კონტინენტური ევროპის ქვეყნების უმრავლეს სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულებითი სამართალი აღიარებს და იცავს ფუნდამენტურ პრინციპს, რომ ხელშეკრულების ფორმირებისა და მისი აღსრულების ეტაპზე მხარეები უნდა ხელმძღვანელობდნენ კეთილსინდისიერების პრინციპით, რომელიც თავისი არსით სამართლიანობის უზრუნველყოფას გულისხმობს. შეცვლილი გარემოებების გავლენით შესრულების გართულების წარმოშობისას, კეთილსინდისიერების პრინციპი მხარეებს აკისრებს ურთიერთთანამშრომლობის ვალდებულებას ხელშეკრულების ადაპტაციის მიზნით, ხოლო სასამართლოს ანიჭებს მისი მისადაგების უფლებამოსილებას, რომელიც მოწოდებულია სახელშეკრულებო სამართლიანობისა და წონასწორობის აღდგენისათვის მხარეთა თავდაპირველი მიზანი განმარტოს კეთილსინდისიერების პრინციპის ჭრილში. მოლაპარაკების სავალდებულოობის პრინციპი კონტინენტური სამართლის სისტემის არსობრივი მახასიათებელია, რამეთუ ის განსაკუთრებით ორიენტირებულია სახელშეკრულებო ურთიერთობის დაცვასა და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფაზე.
96. შეცვლილი გარემოებების აღმოცენება ავტომატურად არ წარმოშობს ადაპტაციის ვალდებულებას, არამედ მოლაპარაკების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს მხარეს. დათქმა Clausula Rebus Sic Stantibus შეცვლილი გარემოებების არსებობისას ითვალისწინებს მოლაპარაკებათა გამართვას კონტრაქტის ადაპტაციის უზრუნველსაყოფად, შეთანხმების პირობების გადახედვას იმგვარად, რომ შესრულების გაგრძელება შესაძლებელი გახდეს. ამდენად, შეცვლილი გარემოებების პირობებში მხარეთა უმთავრესი მიზანი ხელშეკრულების შენარჩუნება უნდა იყოს (იხ. დამატებით: გიორგი გოგიაშვილი., Clausula Rebus Sic Stantibus, დინამიკა და სტატიკა სამართალში, ჟურნ. ,,ქართული სამართლის მიმოხილვა”, 9/2006-1/2, 110.).
97. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თუ მხარეები ვერ აღწევენ შეთანხმებას სახელშეკრულებო მოლაპარაკების პროცესში, მაშინ სასამართლოს მიერ უნდა გადაწყდეს – ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს უცვლელი შინაარსით, მოხდეს მისი ადაპტაცია თუ სახელშეკრულებო პასუხისმგებლობისგან სრული განთავისუფლება. შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგების პროცესში ერთმანეთს უპირისპირდება მხარეთა ნების ავტონომიის პრინციპი და ხელშეკრულების სტაბილურობის უზრუნველყოფის აუცილებლობა. შეცვლილი გარემოებების შესაბამისად, მოდიფიცირებული ხელშეკრულება ყოველთვის მხარეთა თავდაპირველი სახელშეკრულებო ინტერესებისა და მიზნების ამსახველი უნდა იყოს.
98. შეცვლილი გარემოებებისადმი ხელშეკრულების მისადაგებისას კეთილსინდისიერების პრინციპის თვალთახედვით უნდა შეფასდეს მხარეთა ორმხრივ ვალდებულებათა წონასწორობის რღვევის ხარისხი და მისი შედეგები. ვინაიდან, კეთილსინდისიერების პრინციპი ურთიერთობის შეფასებისათვის უმთავრესი მექანიზმია, ამიტომ, ხელშეკრულების ადაპტაცია არ იწვევს ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპის შეზღუდვას, არამედ ბუნებრივი და სამართლიანი შედეგების უზრუნველყოფას ისახავს მიზნად.
99. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულ დავის სამართლებრივ შეფასებას და მიიჩნევს, რომ კასატორმა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია მას ვერ დაუპირისპირა, შესაბამისად, მოპასუხეს სსკ-ის 477-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მართებულად დაეკისრა შეთანხმებული ფასის გადაუხდელი ნაწილის გადახდა.
100. წარმოდეგნილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის პრეტენზია, მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს არასწორად დაკისრების ნაწილშიც.
101. საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს პირგასამტეხლოს, როგორც მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების წინაპირობაზე, რაც ვალდებულების შეუსრულებლობასა ან ვალდებულების დარღვევაში მდგომარეობს.
102. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ: „სსკ-ის 417-ე მუხლით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს მიზანია ვალდებულების შეუსრულებლობის ან ვალდებულების დარღვევის თავიდან აცილება, ხოლო ვალდებულების დარღვევის პირობებში ე.წ „პრეზუმირებული მინიმალური ზიანის“ ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რაც, რაღა თქმა უნდა, არ წარმოადგენს ფაქტობრივი ზიანის ექვივალენტ ფულად თანხას და არც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას ემსახურება“ (შეადრ: სუსგ №ას-1597-2019, 13 დეკემბერი, 2019 წელი).
103. სსკ-ის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა ვალდებულების დარღვევაა. სამოქალაქო კანონმდებლობა ვალდებულების დარღვევის პრევენციისათვის ითვალისწინებს მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო და ვალდებულებით სამართლებრივ საშუალებებს, რომლებიც ვალდებულების შესრულებას ემსახურებიან და რომელთა შერჩევა მხარეთა ნებაზეა დამოკიდებული. ასეთ საშუალებათა რიგს განეკუთვნება ვალდებულების უზრუნველყოფის დამატებითი საშუალება პირგასამტეხლო (სუსგ №ას-1449-2020, 23 აპრილი, 2021).
104. პირგასამტეხლო ეკისრება მხარეს იმ დროიდან, როდესაც უნდა ყოფილიყო შესრულებული დარღვეული ვალდებულება – ამ ვალდებულების შესრულებამდე. პირგასამტეხლოს ოდენობის განსაზღვრისას ყურადღება ექცევა რამდენიმე გარემოებას, მათ შორის: ა) პირგასამტეხლოს, როგორც სანქციის ხასიათის მქონე ინსტრუმენტის ფუნქციას, თავიდან აიცილოს დამატებით ვალდებულების დამრღვევი მოქმედებები; ბ) დარღვევის სიმძიმესა და მოცულობას და კრედიტორისათვის წარმოქმნილი საფრთხის ხარისხს; გ) ვალდებულების დამრღვევი პირის ბრალეულობის ხარისხს; დ) პირგასამტეხლოს ფუნქციას, მოიცვას თავის თავში ზიანის ანაზღაურება. პირგასამტეხლოს ოდენობაზე მსჯელობისას გასათვალისწინებელია მოვალის მიერ ვალდებულების შეუსრულებლობის ხანგრძლივობა.
105. პირგასამტეხლო დამატებითი (აქცესორული) ვალდებულებაა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი წარმოშობა და ნამდვილობა ძირითადი ვალდებულების არსებობაზეა დამოკიდებული.(იხ: ირაკლი რობაქიძე, სახელშეკრულებო სამართალი გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2014წ., გვ. 590).
106. ქართულ კანონმდებლობაში პირგასამტეხლოს ორმაგი ფუნქცია აქვს: ერთი მხრივ, მას ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების უზრუნველსაყოფად პრევენციული დატვირთვა აქვს ანუ, პირგასამტეხლოს დაკისრების რისკი ფსიქოლოგიურად ზემოქმედებს ვალდებულ პირზე და აიძულებს ვალდებულება ჯეროვნად შეასრულოს. პირგასამტეხლოს ფსიქოლოგიური ზემოქმედების ეფექტი სწორედ იმაში ვლინდება, რომ ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, ვალდებულ პირს რეპრესიული ხასიათის სანქცია ეკისრება. პირგასამტეხლოს მეორე ფუნქცია განცდილი ზიანის მარტივად და სწრაფად ანაზღაურებაში მდგომარეობს. იგი ერთგვარ სანქციასაც წარმოადგენს. ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, სანქციად ქცეული პირგასამტეხლო ვალდებულ პირს უპირობოდ ეკისრება, მიუხედავად იმისა, განიცადა თუ არა კრედიტორმა ზიანი ამ დარღვევის შედეგად. აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, პირგასამტეხლოს დაკისრების სამართლებრივ წინაპირობას წარმოადგენს ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარის მიერ ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ვალდებულების ნაწილის შესრულების ვადის გადაცილებისთვის პირგასამტეხლოს ხელშეკრულების საერთო ღირებულებიდან დაანგარიშება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო ბრუნვის უსაფრთხოებისა და კეთილსინდისიერების მინიმალურ სტანდარტს, რადგან პირგასამტეხლოს ასეთი ოდენობით დაკისრება, როგორც კრედიტორის დარღვეული უფლებების და ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ერთგვარი სანქცია, თავის ნორმატიულ დანიშნულებას ვერ შეასრულებს. პირგასამტეხლო უნდა დაანგარიშდეს არა ხელშეკრულების საერთო ღირებულებიდან, არამედ მხარის მიერ ფაქტობრივად შეუსრულებელი ან არაჯეროვნად შესრულებული ვალდებულების ღირებულებიდან (სუსგ №ას-164-160-2016, 28.07.2016წ., ას-971-2019, 28.10.2019წ.).
107. საკასაციო პალატაას მიაჩნია, რომ ვინაიდან მოსარჩელემ შეასრულა ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება, ხოლო მოპასუხე უსაფუძვლოდ უარს აცხადებდა ნასყიდობის საფასურის გადახდაზე. მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრება საფუძვლიანია.
108. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის პრეტენზია საქალაქო სასამართლოში მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების საქმეზე დართვაზე არასწორად უარის თქმის შესახებ.
109. უპირველე ყოვლისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილი თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისადკი, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.
110. პრაქტიკული თვალსაზრისით, მტკიცებულებათა განკუთვნადობა უმნიშვნელოვანესი პრინციპია, რომელიც მოწოდებულია, თავიდან აგვაცილოს საქმეების გადატვირთვა ისეთი მასალებით, რომელთაც არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს მოცემული საქმის გადაწყვეტისათვის. საქმეში ისეთი მტკიცებულებების თუ სხვა მასალების შეტანა, რომლებსაც არავითარი მნიშვნელობა არ აქვთ, იქნებოდა დროის უნაყოფო ხარჯვა.
111. შესაბამისად, მტკიცებულებათა განკუთვნადობა უზრუნველყოფს საჭირო და საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებების შეგროვებას, ზედმეტი და გამოუსადეგარი მტკიცებულებების შეგროვებაზე და შემოწმებაზე დროის ფუჭად ხარჯვის თავიდან აცილებას: განკუთვნადია მხოლოდ ისეთი მტკიცებულება, რომელიც მიმართულია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ გარემოების დადასტურებისაკენ.
112. შესაბამისად, სამართლებრივ დასაბუთებას მოკლებულია კასატორის მითითება, რომ სასამართლო ავტომატურ რეჟიმში ურთავს საქმეს მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და მას სადავო შუამდგომლობა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის დარღვევით არ დაუკმაყოფილდა.
113. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
114. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.
115. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
116. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.
117. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
118. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 11/10/2021 №1633941630 საგადახდო დავალებით გადახდილი 615 ლარის 70% – 430,5 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს „ა–სის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ შპს „ა–სს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №..........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 11/10.2021 №1633941630 საგადახდო დავალებით გადახდილი 615 ლარის 70% - 430,5 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი
მირანდა ერემაძე
