საქმე №ას-1027-2021 17 დეკემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „დ.გ. D. G.“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ.ბ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. დ.ბ–ძემ (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „დ.გ. D. G.-ის“ (შემდგომში – მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი, აპელანტი, კასატორი) მიმართ 6 479,079 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

სარჩელის საფუძვლები:

2. მოსარჩელის განმარტებით, 2015 წლის 6 მაისს მხარეთა შორის დაიდო უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების თაობაზე №ბ-22 ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის 1.1 პუნქტის თანახმად, გაუქმდა მოსარჩელესა დამოპასუხეს შორის 2014 წლის 19 სექტემბერს დადებული უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლებაზე №ბ-22 ხელშეკრულება და, ამავე პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა დაებრუნებინა 9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

3. მოპასუხემ მოსარჩელეს პირად საბანკო ანგარიშზე ჩაურიცხა 16 441.67 ლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ 2016 წლის 15 თებერვალს 1 აშშ დოლარის სავალუტო კურსი ლართან მიმართებით შეადგენდა 2.4806 ლარს, მოპასუხეს მოსარჩელისათვის უნდა გადაეხადა 22 940.744 ლარი, ფაქტობრივად კი, ჩაურიცხა 6 479.079 ლარით ნაკლები.

მოპასუხისა და შეგებებული სარჩელი ავტორის პოზიცია:

4. მოპასუხემ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო, ასევე შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოსარჩელის წინააღმდეგ 14 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის შესახებ. მოპასუხის განმარტებით, 2014 წლის 19 სექტემბერს მხარეებმა განსაზღვრეს ხელშეკრულების შეწყვეტის, ასევე, შეწყვეტის შედეგად თანხის დატოვება-გაცემის პირობები, კერძოდ, ხელშეკრულების 8.3 მუხლის თანახმად: მხარეები თანხმდებოდნენ, რომ თუკი ხელშეკრულების დარღვევა მოხდებოდა გამყიდველის ამ მყიდველის ინიციატივით, ნასყიდობის ღირებულების 20% რჩებოდა გამყიდველს, ხოლო დარჩენილი თანხა გადაეცემოდა მყიდველს მხოლოდ აღნიშნული ფართის ახალ მყიდველზე რეალიზაციისა და თანხის მიღებიდან 5 დღის ვადაში. 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების 3.1. პუნქტის თანახმად, ნასყიდობის ღირებულება შეადგენდა 83 050 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს. ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო, მოსარჩელის მოთხოვნით, 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით გაუქმდა 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულება და, ნასყიდობის ხელშეკრულების 20%-ის – 16 610 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ნაცვლად, მოსარჩელეს დაუკავდა გადახდილი თანხის 20%, გადახდის დღისთვის –2310 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, ანუ 16 610 აშშ დოლარიდან გადახდილი აქვს 2310=14300 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარი, შესაბამისად დ.ბ–ძეს კომპანიის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადასახდელად დარჩენილი 14300 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი. (იხ. შეგებებული სარჩელი, ს.ფ.41).

5. მოსარჩელემ მოპასუხის შეგებებულ სარჩელზე წარადგენილი შესაგებელით, შეგებებული სარჩელი არ ცნო და უსაფუძვლობის გამო, მოითხოვა მის დაკმყოფილებაზე უარის თქმა. ( იხ. ს.ფ.75).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6 479,079 ლარის გადახდა. ამავე სასამართლოს 2017 წლის 14 სექტემბრის განჩინებით გასწორდა ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობა და 2017 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში დაემატა, რომ მოპასუხის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

7. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება. ( იხ. ს.ფ.186).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

8. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის განჩინებით მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, სამართლებრივი შეფასებები და მიიჩნია, რომ სასამართლო კოლეგიამ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 105-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების ანალიზის შედეგად, სწორად დაადგინა დავის საგანთან მიმართებით არსებითი ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე, დავის გადაწყვეტისას სწორად გამოიყენა და განმარტა მითითებული სამართლის ნორმები.

10. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 2014 წლის 19 სექტემბერს მოპასუხეს (გამყიდველი) და მოსარჩელეს (მყიდველი) შორის დაიდო უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №B-22 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად: გამყიდველმა იკისრა ვალდებულება, 2014 წლის 18 ივლისის NB-22 უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ხელშეკრულების საფუძველზე გაეტარებინა რეგისტრაციაში მყიდველის მშენებარე კონკრეტულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ფართის სამომავლო უფლება, ხოლო მყიდველი ვალდებული იყო, მიეღო მშენებარე ფართის სამომავლო უფლება მშენებარე მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლში და გადაეხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახადი (1.1 პუნქტი).

11. მყიდველს ამყიდველისათვის საცხოვრებელი ფართის სამომავლო უფლების გადაცემისათვის 2014 წლის 18 ივლისის NB-22 უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ხელშეკრულების საფუძველზე, ავანსის სახით უნდა გადაეხადა 83 050 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, გადახდის დღისათვის არსებული საქართველოს ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად, 36 თვის განმავლობაში ყოველთვიური შემონატანით, თანახმად თანხის დაფარვის გრაფიკისა, რომელიც ამ ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილი იყო (3.1 პუნქტი). იმ შემთხვევაში, თუ მყიდველი ვერ შეძლებდა მასზე დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებას ხელშეკრულების მე-3 მუხლით გათვალისწინებულ ვადებში (იგულისხმებოდა თანხის დაფარვის გრაფიკით გათვალისწინებული თანხის სრული ან ნაწილობრივი ეტაპობრივი შენატანის დარღვევა) გამყიდველი ცალმხრივად, შეტყობინების გარეშე, გაწყვეტდა ხელშეკრულებას და დაიწყებდა ფართის გასხვისების პროცედურას ახალი მყიდველის მოძებნით (8.1 პუნქტი).

12. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თანხის გადახდის გრაფიკის დარღვევის გამო, ხელშეკრულების შეწყვეტისას, ეს განხორციელდებოდა გამყიდველის თუ მყიდველის ინიციატივით, ნასყიდობის ღირებულების 20% დარჩებოდა გამყიდველს, ხოლო დარჩენილი თანხა გადაეცემოდა მყიდველს, მხოლოდ აღნიშნული ფართის რეალიზაციისა და თანხის სრულად მიღების შემდგომ, ხუთი დღის ვადაში (8.3 პუნქტი).

13. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ამ ხელშეკრულების ფარგლებში, მყიდველმა/შემკვეთმა მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 11 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, რის შემდეგაც თანხის დადგენილი გრაფიკის მიხედვით, გადახდა ვეღარ შეძლო და მიმართა მოპასუხეს ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნით.

14. 2015 წლის 6 მაისს მოპასუხეს (გამყიდველი) და მოსარჩელეს (მყიდველი) შორის დაიდო ხელშეკრულება „19.09.2014 წლის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის NB-22 ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ“, რომლის თანახმადაც: მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე, გაუქმდა მყიდველსა და გამყიდველს შორის 2014 წლის 19 სექტემბერს დადებული უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების NB-22 ხელშეკრულება და დადგინდა, რომ მის საფუძველზე ჩარიცხული 11 550 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარიდან, ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე, 9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი (80%) უნდა დაბრუნებოდა მყიდველს, გამყიდველის მიერ ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინის გასხვისებისა და თანხის მიღებიდან 5 დღის ვადაში (1.1 პუნქტი). წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე, გაუქმდა მომავალი საკუთრების უფლების ჩანაწერი მოსარჩელის სახელზე, 25-ე სართული, 166.1 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი ბინა №129, მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ .......... (1.2 პუნქტი).

15. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2015 წლის 6 მაისის გარიგების საფუძველზე, მოპასუხემ მოსარჩელეს 2016 წლის 15 თებერვალს დაუბრუნა/ჩაურიცხა 16 441,67 ლარი, რაც, გადახის დროისათვის არსებული სავალუტო კურსის შესაბამისად (1 ლარი=2.4806 აშშ დოლარს), შეადგენდა 6628.10 აშშ დოლარს.

16. მოსარჩელემ მის მიერ აღძრული სარჩელით სადავოდ გახადა 2015 წლის 6 მაისის შეთანხმების საფუძველზე მისთვის გადასახდელი/დასაბრუნებელი თანხიდან (9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარიდან), მხოლოდ 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურების ფაქტი და დამატებით მოითხოვა 6 479,079 ლარის ანაზღაურება, რაც მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა ვალდებულების წარმოშობის დროს (15.02.2016წ.) არსებული აშშ დოლართან მიმართებით ეროვნული ვალუტის კურსის გათვალისწინებით. დადგენილია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა.

17. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში სააპელაციო პალატის შეფასების საგანს წარმოადგენდა, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულების მიზნით, მოპასუხე კომპანიისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის დაკისრების მართლზომიერება.

18. სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 319-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 327-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილებით, 383-ე მუხლით და დაადგინა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ნარდობისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, რომლის ფარგლებშიც მყიდველი/შემკვეთი (მოსარჩელე) კისრულობდა ვალდებულებას, გამყიდველისათვის/მენარდისათვის დადგენილი გრაფიკის შესაბამისად, განაწილვადებით გადაეხადა გარკვეული თანხა, საცხოვრებელ ბინაზე საკუთრების უფლების გადაცემის სანაცვლოდ. დადგენილია, მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შეუძლებლობის გამო, მხარეები წერილობით შეთანხმდნენ ხელშეკრულების მოშლაზე და რესტიტუციის კონკრეტულ წესზე, რომელიც გულისხმობდა მოსარჩელისათვის თავდაპირველი ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში გადახდილი თანხიდან – 11 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარიდან 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის (80 %-ის) დაბრუნებას. მხარეთა შეთანხმებითვე განისაზღვრა ვალდებულების შესრულების (თანხის დაბრუნების) ვადა და ის განისაზღვრა გამყიდველის/მენარდის მიერ საცხოვრებელი ბინის ახალ შემძენზე რეალიზიაციის შემდგომ, 5 დღის პერიოდით.

19. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსიდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილასს. ამ მოთხოვნების შეუსრულებლობა უკვე ვალდებულების დარღვეევაა. ვალდებულების დარღვევისათვის სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოხატულებას მოვალეზე კანონით დადგენილი ქონებრივი ზემოქმედების ზომებში. სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე, რომელიც არღვევს ვალდებულებას, პასუხს აგებს დაზარალებულის წინაშე. დაზარალებულს უფლება აქვს მოითხოვოს დარღვეული უფლების დაცვა. (იხ. მ.თოდუა/ჰ.ვილემსი, ვალდებულებითი სამართალი, თბილისი, 2006, 37.).

20. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2015 წლის 6 მაისის მხარეთა შეთანხმებით, მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება, მოსარჩელისათვის გადაეხადა/დაებრუნებინა 9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, გამყიდველის მიერ ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინის გასხვისებისა და თანხის მიღებიდან 5 დღის ვადაში.

21. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვალდებულების შესრულების დროში იგულისხმება დრო, როცა ვალდებულება უნდა შესრულდეს, ანუ დრო, როცა ვალდებულება ვადამოსულია ან არსებობს კრედიტორის მოთხოვნა და, შესაბამისად, მოვალე ვალდებულია, შეასრულოს ვალდებულება. მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ვალდებულების შესრულების დრო მოცემულ შემთხვევაში 2016 წლის 15 თებერვალია. სადავო არ არის ის გარემოებაც, რომ ამ დღის მდგომარეობით, ეროვნული ვალუტის კურსი 1 აშშ დოლართან მიმართებით შეადგენდა 2.4806 ლარს.

22. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხემ 2016 წლის 15 თებერვალს მოსარჩელეს ჩაურიცხა 16 441.67 ლარი, რაც 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტია.

23. სსკ-ის 383-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მხარეებს შორის შეთანხმება ვალდებულების მოცულობის შესახებ გამოხატულია უცხოურ ვალუტაში. ამასთან, მყიდველს გადახდა უნდა ეწარმოებინა ეროვნულ ვალუტაში, უცხოური ვალუტის ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად. მხარეთა ეს შეთანხმება სრულად შეესაბამება „ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის, 34.2-ე მუხლის დანაწესს, რომლის მიხედვით, „ლარი არის გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება საქართველოს ტერიტორიაზე, გარდა თავისუფალი ინდუსტრიული ზონებისა, თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტებისა ან/და ეროვნული ბანკის მიერ განსაზღვრული შემთხვევებისა.“

24. 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების შინაარსი ცხადყოფს, რომ მოპასუხემ იკისრა ვალდებულება მოსარჩელისათვის დაებრუნებინა 9 240 აშშ დოლარი ეროვნულ ვალუტაში, გაცვლითი კურსის შესატყვისი ოდენობით. პალატამ სრულად გაიზიარა რა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, მიიჩნია, რომ გადასახდელი თანხის მოცულობა უნდა განსაზღვრულიყო ვალდებულების შესრულების დროისათვის არსებული და არა 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების, ან/და 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების გაფორმების დროს არსებული კურსის შესაბამისად, რაზეც მეტყველებს თავად 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების შინაარსიც.

25. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა რა აპელანტის საწინააღმდეგო მტკიცება, მხარეთა შორის სადავო ამ გარემოებასთან დაკავშირებით, მიუთითა, რომ მათ შორის გაფორმებული ხელშეკრულებები არ შეიცავდა დათქმას, რომლის მიხედვით ვალდებულების მოცულობა უნდა განსაზღვრულიყო ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის არსებული კურსის შესაბამისად. ამგვარი შეთანხმების არსებობის პირობებში მხარეებს იმთავითვე შეეძლოთ, შესასრულებელი ვალდებულების მოცულობა კონკრეტულად განესაზღვრათ ეროვნულ ვალუტაში 9 240 აშშ დოლარის შესატყვისი ოდენობით და ეროვნულ ვალუტაში გადასახდელი თანხის კონკრეტული ოდენობა იმთავითვე აესახათ ხელშეკრულებაში, რაც მათ არ მოუხდენიათ.

26. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ, თუ მხარეებს სხვაგვარი შეთანხმების დადება (ანუ ვალდებულების მყარად დადგენილი ლარის სახით შეფასება) სურდათ, მათ შესაბამისი მითითება უნდა გაეკეთებინათ/შეეძლოთ გაეკეთებინათ ხელშეკრულებაში და ლოგიკურად, იგი დაკავშირებული იქნებოდა არა გადახდის დღისთვის არსებულ უცხოური ვალუტის ლარის კურსთან, არამედ ვალდებულება პირდაპირ ეროვნულ ვალუტაში, კონკრეტული თანხის მითითებით იქნებოდა გამოხატული.

27. ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება, რომ 9240 აშშ დოლარის ანაზღაურება უნდა მომხდარიყო 2014 წლის 19 სექტემბერს არსებული ეროვნული ვალუტის კურსით, მით უფრო იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ 2014 წლის 19 სექტემბერს უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების NB-22 ხელშეკრულება მხარეთა 2015 წლის 6 მაისის შეთანხმებით გაუქმდა, რითაც მან დაკარგა იურიდიული ძალა, მხარეებმა კი გააფორმეს ახალი, დამოუკიდებელი შეთანხმება, რომელმაც წარმოშვა შესაბამისი უფლება-მოვალეობები.

28. სსკ-ის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელის წინაშე ვალდებულება შეასრულა ნაწილობრივ და, მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ნაცვლად, რაც ვალდებულების შესრულების დროისათვის შეადგენდა 22 920.74 ლარს, მოსარჩელეს აუნაზღაურა 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 16 441.67 ლარი. შესაბამისად, მოპასუხის შეუსრულებელი ვალდებულება მოსარჩელის წინაშე შეადგენს 6479.07 ლარს, რაც მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს ქმნის.

29. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას, სააპელაციო პალატამ მიუთითა სსკ-ის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და განმარტა, რომ მართალია, მხარეები 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების 8.3 პუნქტით შეთანხმდნენ, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტისას, ნასყიდობის ღირებულების 20% დარჩებოდა გამყიდველს, მაგრამ 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით მათ თვითონვე გააუქმეს 19 სექტემბრის ხელშეკრულება და შეთანხმდნენ ურთიერთობის მოწესრიგების ახალ წესზე, რომელიც ითვალისწინებდა მოპასუხის უფლებას, დაეტოვებინა მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხის ნაწილი არა ნასყიდობის ღირებულების 20 %-ის, არამედ მოსარჩელის მიერ უკვე გადახდილი ნასყიდობის ღირებულების 20%-ის ოდენობით, რაც განხორციელდა კიდეც. უდავოა, რომ 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულებამ დაკარგა იურიდიული ძალა, რაც გამორიცხავს 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე რაიმე ვალდებულების წარმოშობისა და, შესაბამისად, რაიმე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის უფლებას. ამდენად, არ არსებობს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი და მას, საქალაქო სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი დაკმაყოფილებაზე.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

30. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

31. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და კონკრეტული მტკიცებულები. გასაჩივრებული განჩინება მიიღო მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ზეპირ ახსნა-განმარტებაზე დაყრდნობით, რის გამოც იგი დაუსაბუთებელი და უკანონოა. საპროცესო კანონმდებლობა არ უშვებს არავითარ გამონაკლისს მტკიცებულებების წარდგენასთან დაკავშრებით და ის ფაქტობრივი გარემოებები, რაც უნდა დადასტურდეს ერთი სახის მტკიცებულებებით, დაუშვებელია დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

32. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს, შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზე გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ. გადაწყვეტილება საქმეზე Seryyavin and Others v. Ukraine 5562). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ Kraska v. Switzerland, 30 Van De Hurk v. thze Netzerlands, 59, Perez v. France, 80)

33. სააპელაციო პალატამ ყოვლად უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სსკ-ის 389-ე მუხლის არასწორი განმარტება, რომელიც ფულადი ვალდებულების შესრულების ისეთ შემთხვევებს განიხილავს, როცა ვალდებულების წარმოშობის დროს მოქმედი ვალუტა ამავე ვალდებულების შესრულების დროისთვის შეიცვალა, გაუფასურდა და ა.შ. აღნიშნული მუხლი ნომინალიზმის პრინციპს (აღნიშნული პრინციპი გულისხმობს, რომ მოვალე ვალდებულია, დააბრუნოს ფულადი ნიშნის იმავე ოდენობა (ნომინალი), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამებოდა) განამტკიცებს ისეთი შემთხვევებისთვის, როცა ინფლაციის ან სხვა გარემოებების გამო, ადგილი აქვს დენომინაციას (აღნიშნული გულისხმობს, ქაღალდის ფულის ნიშნების სახელის გამოცვლას და მათი ნომინალური ღირებულების შემცირებას (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა სსკ-ის 389-ე მუხლის განმარტებასათან დაკავშირებით იხ. საქმე №ას-217-207-2016, 20 მაისი, 2016).

34. კასატორმა აღნიშნა, რომ მხარეები წერილობითი ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ თანხის დაბრუნების ოდენობაზე ეროვნული ვალუტით, რადგან საქართველოს კანონმდებლობით დაუშვებელია უცხოურ ვალუტაში ანგარიშსწორება, ამიტომაც ნომინალიზმის პრინციპის მიხედვით, მოვალე ვალდებულია, ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით (ნომინალით), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამებოდა და განისაზღვრა ხელშეკრულებით. როგორც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილია 16441,67 ლარი არის 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი მოსარჩელის მიერ გადახდის დროისათვის არსებული კურსით, ანუ კასატორმა 9240 აშშ დოლარის ანუ 16441,67 ლარის გადახდის ვალდებულება სრულად შეასრულა.

35. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად განმარტებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დანაწესები აღნიშნულ პრინციპთან დაკავშირებით, რაც მიუთითებს გადაწყვეტილების კანონის დარღვევით გამოტანის შესახებ, სსსკ-ის 393-ე მუხლის მიზნებისათვის. გარდა აღნიშნულისა, უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის თანახმად, სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელია ასევე, ფულის კურსის ნორმალური გაუარესების დროსაც, რადგანაც აღნიშნული პროცესი ყველა ქვეყანაში აღინიშნება. შესაბამისად, ნორმის ფუნქციური დანიშნულება მდგომარეობს შემდეგში: იგი გამოიყენება მაშინ, როდესაც სახელმწიფო ფულის ნომინალს ცვლის ან კიდევ მაშინ, როდესაც მიმდინარეობს ჰიპერინფლაცია (ძალიან მაღალი ინფლაცია, რომელიც ხშირად განისაზღვრება, როგორც ინფლაცია, რომლის ყოველთვიური დონე, დროის ხანგრძლივი მონაკვეთის განმავლობაში, აღემატება 50 პროცენტს). თუ სახელმწიფო ნომინალს შეცვლის ან მოხდება ჰიპერინფლაცია, სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება დაუშვებელია. „ნომინალიზმის პრინციპი“ მიესადაგება მხოლოდ გადახდის ვალუტის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლას და დაუშვებელია ამ პრინციპის გამოყენების საკითხის დასმა მაშინ, როდესაც საუბარია ეროვნული ვალუტის უცხო ქვეყნის ვალუტის კურსთან ცვალებადობის შედეგად წარმოშობილ ზიანზე.

36. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (საბანკო ამონაწერით) მოპასუხეს მოსარჩელის საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხული აქვს, 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების თანახმად, დასაბრუნებელი თანხის – 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 16441,67 ლარი. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, რომ მოსარჩელისათვის დასაბრუნებელი თანხის ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო ვალდებულების შესრულების დროისათვის არსებული და არა 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების ან/და 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების გაფორმების დროს არსებული კურსის შესაბამისად. საქმეში არსებული მასალები 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების პირობების დარღვევის საფუძველზე (თანხის გადაუხდელობის გამო) 2015 წლის 6 მაისს მოსარჩელის მოთხოვნით, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაუქმდა 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ბ-22 ხელშეკრულება და ხელშეკრულების საფუძველზე ჩარიცხული თანხიდან მყიდველს დაუბრუნდა 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 16441,67 ლარი.

37. უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებით გაუქმებულია 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ბ-22 ხელშეკრულება, მიუხედავად ამისა, აღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეები არ შეთანხმებულან ეროვნული ვალუტის ცვლილებებთან დაკავშირებული გარემოების თაობაზე, ასევე, რომ თანხა მყიდველს დაუბრუნდეს დაბრუნების დღისათვის არსებული ეროვნული კურსით.

38. დაუშვებელია მოსარჩელეს დასაბრუნებელი თანხა იმ კურსით დაბრუნდეს, რა კურსიც არსებობდა 2016 წლის 15 თებერვალს, რამდენადაც მხარეები არ შეთანხმებულ აღნიშნულ გარემოებაზე. კასატორმა მიუთითა, რომ უშუალოდ მხარეთა მიერ შეთანხმებულ პირობებს უპირატესობა ენიჭება სტანდარტულ პირობებთან შედარებით. (სსკ 342-ე მუხლის მე-3 ნაწილი).

39. 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ხელშეკრულების 8.3 მუხლის თანახმად: მხარეები შეთანხმებული იყვნენ, რომ თუკი ხელშეკრულების დარღვევა მოხდებოდა გამყიდველის ან მყიდველის ინიციატივით, ნასყიდობის ღირებულების 20% რჩებოდა გამყიდველს, ხოლო დარჩენილი თანხა გადაეცემოდა მყიდველს მხოლოდ აღნიშნული ფართის ახალ მყიდველზე რეალიზაციის და თანხის მიღებიდან 5 დღის ვადაში. კასატორის მოსაზრებით, არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ მხარეები 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების 8.3 პუნქტით შეთანხმდნენ ხელშეკრულების შეწყვეტისას ნასყიდობის ღირებულების 20%-ის გამყიდველისათვის დატოვებაზე, მაგრამ მხარეებმა 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით თვითონვე გააუქმეს აღნიშნული ხელშეკრულება და შეთანხმდნენ ურთიერთობის მოწესრიგების ახალ წესზე.

40. კასატორმა მიიჩნია, რომ, მართალია, 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №ბ-22 ხელშეკრულების პირობების დარღვევის გამო (თანხის გადაუხდელობის გამო), მოსარჩელის მოთხოვნით, 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით გაუქმდა 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №ბ-22 ხელშეკრულება, მაგრამ ხელშეკრულების გაუქმება კომპანიას არ ართმევდა უფლებას, მოეთხოვა მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, რომელიც მას მიადგა მეორე მხარის ვალდებულების დარღვევის გამო, და მას სრული უფლება გააჩნდა, მოსარჩელეს მოეთხოვა დარჩენილი 14300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურება.

41. სსკ-ის 394-ე, 407-ე მუხლების თანახმად, კასატორმა აღნიშნა, რომ, სწორედ ვალდებულების დარღვევის გამო, გაუქმდა 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №ბ-22 ხელშეკრულება, რომლის 3.1 პუნქტის მიხედვით, ნასყიდობის ღირებულება განისაზღვრა 83050 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარით და ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად 20% შეადგენს 16610 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს, რაც უნდა დაეკისროს მოსარჩელეს მიყენებული ზიანის საკომპენსაციოდ.

42. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

43. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

44. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

45. 2014 წლის 19 სექტემბერს მოპასუხეს (გამყიდველი) და მოსარჩელეს (მყიდველი) შორის დაიდო უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №B-22 ხელშეკრულება, რომლის თანახმად: გამყიდველმა იკისრა ვალდებულება, 2014 წლის 18 ივლისის NB-22 უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ხელშეკრულების საფუძველზე გაეტარებინა რეგისტრაციაში მყიდველის მშენებარე კონკრეტულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი ფართის სამომავლო უფლება, ხოლო მყიდველი ვალდებული იყო, მიეღო მშენებარე ფართის სამომავლო უფლება მშენებარე მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლში და გადაეხადა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გადასახადი (1.1 პუნქტი). მყიდველს გამყიდველისათვის საცხოვრებელი ფართის სამომავლო უფლების გადაცემისათვის 2014 წლის 18 ივლისის NB-22 უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ხელშეკრულების საფუძველზე ავანსის სახით უნდა გადაეხადა 83 050 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, გადახდის დღისათვის არსებული საქართველოს ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად, 36 თვის განმავლობაში ყოველთვიური შემონატანით, თანახმად თანხის დაფარვის გრაფიკისა, რომელიც ამ ხელშეკრულების განუყოფელი ნაწილი იყო (3.1 პუნქტი). იმ შემთხვევაში, თუ მყიდველი ვერ შეძლებდა მასზე დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებას ხელშეკრულების მე-3 მუხლით გათვალისწინებულ ვადებში (იგულისხმებოდა თანხის დაფარვის გრაფიკით გათვალისწინებული თანხის სრული ან ნაწილობრივი ეტაპობრივი შენატანის დარღვევა) გამყიდველი ცალმხრივად, შეტყობინების გარეშე, გაწყვეტდა ხელშეკრულებას და დაიწყებდა ფართის გასხვისების პროცედურას ახალი მყიდველის მოძებნით (8.1 პუნქტი).

46. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ თანხის გადახდის გრაფიკის დარღვევის გამო, ხელშეკრულების შეწყვეტისას, ეს განხორციელდებოდა გამყიდველის თუ მყიდველის ინიციატივით, ნასყიდობის ღირებულების 20% დარჩებოდა გამყიდველს, ხოლო დარჩენილი თანხა გადაეცემოდა მყიდველს, მხოლოდ აღნიშნული ფართის რეალიზაციისა და თანხის სრულად მიღების შემდგომ, ხუთი დღის ვადაში (8.3 პუნქტი).

47. ამ ხელშეკრულების ფარგლებში, მყიდველმა/შემკვეთმა მოსარჩელემ მოპასუხეს გადაუხადა 11 550 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, რის შემდეგაც თანხის დადგენილი გრაფიკის მიხედვით, გადახდა ვეღარ შეძლო და მიმართა მოპასუხეს ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნით.

48. 2015 წლის 6 მაისს მოპასუხეს (გამყიდველი) და მოსარჩელეს (მყიდველი) შორის დაიდო ხელშეკრულება „19.09.2014 წლის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის NB-22 ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ“, რომლის თანახმადაც: მხარეთა შეთანხმების საფუძველზე, გაუქმდა მყიდველსა და გამყიდველს შორის 2014 წლის 19 სექტემბერს დადებული უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების NB-22 ხელშეკრულება და დადგინდა, რომ მის საფუძველზე ჩარიცხული 11 550 აშშ დოლარის შესაბამისი ეკვივალენტი ლარიდან, ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე, 9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი (80%) უნდა დაბრუნებოდა მყიდველს, გამყიდველის მიერ ზემოაღნიშნული საცხოვრებელი ბინის გასხვისებისა და თანხის მიღებიდან 5 დღის ვადაში (1.1 პუნქტი). წინამდებარე ხელშეკრულების საფუძველზე, გაუქმდა მომავალი საკუთრების უფლების ჩანაწერი მოსარჩელის სახელზე, 25-ე სართული, 166.1 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი ბინა №129, მიწის (უძრავი ქონების) ს/კ ... (1.2 პუნქტი).

49. 2015 წლის 6 მაისის გარიგების საფუძველზე, მოპასუხემ მოსარჩელეს 2016 წლის 15 თებერვალს დაუბრუნა/ჩაურიცხა 16 441,67 ლარი, რაც, გადახის დროისათვის არსებული სავალუტო კურსის შესაბამისად (1 ლარი=2.4806 აშშ დოლარს), შეადგენდა 6628.10 აშშ დოლარს.

50. მოსარჩელემ მის მიერ აღძრული სარჩელით სადავოდ გახადა 2015 წლის 6 მაისის შეთანხმების საფუძველზე მისთვის გადასახდელი/დასაბრუნებელი თანხიდან (9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარიდან), მხოლოდ 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურების ფაქტი და დამატებით მოითხოვა 6 479,079 ლარის ანაზღაურება, რაც მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა ვალდებულების წარმოშობის დროს (15.02.2016წ.) არსებული აშშ დოლართან მიმართებით ეროვნული ვალუტის კურსის გათვალისწინებით.

51. წინამდებარე საკასაციო საჩივარში მხარემ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა მხარეთა მიერ აშშ დოლარში შეთანხმებული თანხის ოდენობა ეროვნულ ვალუტაში. ამავდროულად, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №ბ-22 ხელშეკრულების გაუქმება, შეგებებული სარჩელის ავტორს არ ართმევდა სადავო 14300 აშშ დოლარის მიღების უფლებას.

52. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

53. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში.

54. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ჰ.ბოელინგი, ლ.ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და სასურველია მათი აღრევა თავიდან იქნეს აცილებული. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).

55. შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, მხარეებს შეუძლიათ თავად განსაზღვრონ, აღძრან თუ არა დავა საასამართლოში, როგორ წარმართონ ან როგორ დაასრულონ იგი. მათ ასევე შეუძლიათ, თავად გადაწყვიტონ საქმის რომელი ფაქტობრივი გარემოებები მოახსენონ და რომელი მტკიცებულებები წარუდგინონ სასამართლოს. მხარეთა მიერ წარდგენილი მოთხოვნებისა და მოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება კი მხოლოდ მოსამართლის პრეროგატივაა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობების შესრულებასთან ერთად მხარეებმა მოსამართლეს უნდა მოახსენონ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებზეც მხარე თავის მოთხოვნას ამყარებს და მოთხოვნის შინაარსი. მიზანშეწონილია, მაგრამ არაა აუცილებელი, თუ მხარეები მოთხოვნის იმ სამართლებრივ საფუძველზეც - ნორმაზე მიუთითებენ, რომელსაც მათი მოთხოვნა ან შესაგებელი ემყარება, თუმცა ეს არც აუცილებელია და არც შემზღუდავი სასამართლოსათვის. მოსამართლისათვის სავალდებულო არ არის მხარეთა მოსაზრებები, თუ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად რა სამართლებრივი საფუძველი უნდა იქნეს გამოყენებული და არც კანონის იმპერატიული დათქმაა, გამოტანილი გადაწყვეტილება დაეფუძნოს მხარეთა მიერ მითითებულ მოთხოვნის საფუძველს. მაშინაც კი, თუ მხარეები განსაზღვრულ საკითხებთან მიმართებით არასწორ ან არამყარ სამართლებრივ პოზიციას ირჩევენ, თუ საქმის მასალებზე დაყრდნობით და სხვაგვარი დასაბუთებით, კანონიერი გადაწყვეტილების გამოტანა შესაძლებელია, მოსამართლეს სხვა გზის არჩევის უფლება აქვს. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს სამოსამართლო საქმიანობას, რაც უზრუნველყოფს კერძო სამართლის სუბიექტთა დარღვეული უფლებებისა და ინტერესების სრულყოფილად და ეფექტურად დაცვას.

56. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირზე მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

57. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა.

58. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი.

59. განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის არსებობდა უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან წარმოშობილი ურთიერთობა. მოსარჩელის პრეტენზია შეეხება გადახდილი ნასყიდობის საფასურის ანაზღაურებას, თავის მხრივ, მოპასუხის ( შეგებებული სარჩელის მოსარჩელე) პრეტენზია მდგომარეობს მოსარჩელის მხრიდან ვალდებულების დარღვევაში.

60. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ამ განჩინების პ:2-3 აღნიშნულ სარჩელში მითითებულ თითოეულ ფაქტობრივ გარემოებაზე და მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას სსკ-ის 319 I-ე და 383-ე მუხლების საფუძველზე.

61. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ყველა სამართლებრივ სისტემაში ვალდებულების შესრულება წარმოადგენს ვალდებულებითი სამართლის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ინსტიტუტს. ვალდებულების შესრულების ლეგიტიმური სახელშეკრულებო ინტერესი, სამართლებრივი დაცვის თვალსაზრისით, განსაკუთრებული სიკეთეა ნებისმიერი სამართლის სისტემაში. ვალდებულების შესრულება ხასიათდება იმით, რომ იგი წარმოადგენს ვალდებულების შეწყვეტისაკენ მიმართულ ნებელობით ქმედებებს.

62. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

63. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება წარმოადგენს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს პრინციპს და მას უკავშირდება ვალდებულების შეწყვეტა. კანონმდებლობა განასხვავებს ვალდებულების ჯეროვან (სათანადო) და არაჯეროვან (არასათანადო) შესრულებას. არაჯეროვანია შესრულება, როდესაც ვალდებულება მოვალის მიერ, მართალია, სრულდება, თუმცა შესრულებას ხარვეზი გააჩნია, იგი არ შეესაბამება ვალდებულების საფუძვლად არსებული გარიგების შინაარსსა და შესრულებით დაინტერესებული პირების მოლოდინს. ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში ვალდებულება არ წყდება და როგორც წესი, შედეგად იწვევს ვალდებულების დამრღვევი პირის პასუხისმგებლობას. ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება გულისხმობს მოვალის მიერ იმ მოთხოვნათა განუხრელ დაცვას, რომლებიც დაკავშირებულია თვით შესრულების საგანთან. თუ როგორი შესრულებაა ჯეროვანი, უპირველეს ყოვლისა, ხელშეკრულებით განისაზღვრება.

64. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულება ფართო გაგებით, მოიცავს ვალდებულების შესრულების სხვა პრინციპებსაც, როგორიცაა: რეალური შესრულების პრინციპი; ვალდებულების შესრულებაზე ცალმხრივად უარის თქმის დაუშვებლობის პრინციპი; ურთიერთთანამშრომლობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპები.

65. სამოქალაქო კოდექსის 8- ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, „სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლება-მოვალეობანი“. სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარე და სტაბილურობა მისი მონაწილის კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული. კეთილსინდისიერება გულისხმობს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა მოქმედებას პასუხისმგებლობით, ერთმანეთის უფლებებისადმი პატივისცემით მოპყრობას. კეთილსინდისიერება როგორც ნორმატიული, ისე სუბიექტური ნების განმარტების ინსტრუმენტია. მის საფუძველზე აღმოიფხვრება როგორც კანონის, ისე ხელშეკრულების ხარვეზი.

66. კეთილსინდისიერების პრინციპის გამოყენება ძირითადად განპირობებულია შემთხვევებით, რომლებშიც მოთხოვნა ან კონტრაჰენტის ქცევა ფორმალურად მოქმედ მატერიალურ სამართალს შეესაბამება, მაგრამ მისი განხორციელება კონკრეტულ შემთხვევაში უსამართლოა ან მეორე მხარის საფუძვლიან ნდობას ეწინააღმდეგება. კეთილსინდისიერების პრინციპის შინაარსი, უპირველეს ყოვლისა, იმით გამოიხატება, რომ მხარეს, გარდა ვალდებულებების ჯეროვანი შესრულებისა, ევალება ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულებაც, ანუ კონტრაჰენტის პატივსადები ინტერესების გათვალისწინება და დაცვა.

67. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ვალდებულების ჯეროვანი შესრულებისათვის, დიდი მნიშვნელობა ენიჭება შესრულების დროს. ვალდებულების დროულად შესრულება ერთ-ერთ უმთავრეს პრინციპს წარმოადგენს. ვალდებულების შესრულების დროდ ითვლება იმ მომენტის დადგომა, როდესაც ვალდებულება შესრულებულ უნდა იქნეს. ზოგადად, სამოქალაქო უფლებების განხორციელება და დაცვა მჭიდროდ არის დაკავშირებული დროის ფაქტორთან. ვადა აწესრიგებს სამოქალაქო ბრუნვას, განაპირობებს ხელშეკრულებათა ჯეროვან შესრულებას. თანამედროვე საბაზრო ეკონომიკა, მისთვის დამახასიათებელი დინამიკურობითა და დროის დეფიციტით, წარმოუდგენელია ვადებთან დაკავშირებული საკითხების სრულყოფილი და სწორი სამართლებრივი მოწესრიგების გარეშე. სამოქალაქო კანონმდებლობა დროის ფაქტორს უკავშირებს სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობას, შეცვლასა და შეწყვეტას, ასევე იმ მოქმედებათა შესრულებას, რომელიც გათვალისწინებულია კანონით ან ხელშეკრულებით.

68. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ შესრულების მოთხოვნის მომენტი პასუხობს კითხვაზე, თუ როდიდან აქვს კრედიტორს მოთხოვნის უფლება. ამ მომენტის დადგომას ახლავს სამი ფაქტორი: 1) შესრულების მოთხოვნამდე – შესრულების ვალდებულება არსებობს, მაგრამ კრედიტორს, როგორც წესი, არა აქვს მისი მოთხოვნის უფლება. ამდენად, გარკვეულ მომენტამდე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნის უფლება მხოლოდ იგულისხმება – იგი სავარაუდოა; 2) როგორც კი დადგება ვალდებულების შესრულების ვადა, კრედიტორს ეძლევა უფლება, შეარჩიოს ვალდებულების შესრულების მომენტი; 3) ხანდაზმულობის ფაქტორი – რადგანაც კრედიტორის მოთხოვნის უფლებაც არ არის უვადო და მასზე მოქმედებს ხანდაზმულობის ზოგადი წესები. ამდენად, არ არის გამორიცხული, რომ თვით კრედიტორის მოთხოვნა გახდეს ვადაგასული. შესრულების დრო მოვალისათვის მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, თუ როდიდან ხდება იგი ვალდებული განახორციელოს შესრულება.

69. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განსხვავდება ვალდებულების შესრულების ვადისგან როგორც ხანგრძლივობით, ისე მიზნებითა და მისი გასვლის შედეგებით. ხელშეკრულების ვადა აღნიშნავს მხარეთა შეთანხმების მოქმედების ხანგრძლივობას, ხოლო ვალდებულების შესრულების ვადა კი არის მომენტი ან პერიოდი, რომლის დადგომისას (განმავლობაში) მოვალემ უნდა შეასრულოს ვალდებულება.

70. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ნების ავტონომიისა და ხელშეკრულების თავისუფლების ზოგადი პრინციპიდან გამომდინარე, ვალდებულების შესრულების დროს, როგორც წესი, განსაზღვრავენ ვალდებულების სუბიექტები. სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეებს საკუთარი ნებისა და თავიანთი ინტერესების შესაბამისად შეუძლიათ დაადგინონ შესრულების დრო კონკრეტული ვალდებულებისთვის, რომელიც უკვე წარმოშობილია ან მომავალში წარმოიშობა მათ შორის (in diem obbligatio). ხელშეკრულების მხარეებს შეუძლიათ ხელშეკრულებაში მიუთითონ შესრულების დრო ან შესრულების ვადის დასაწყისი. იმ შემთხვევაში, როდესაც ვალდებულების შესრულების ვადის განსაზღვრა ხელშეკრულებაში მხარეთა მიერ ხდება, როგორც წესი, გათვალისწინებული უნდა იყოს ორივე მხარის ინტერესი და იგი უნდა გაინსაზღვროს სამართლიანობის საფუძველზე.

71. ვალდებულების შესრულების ვადის განსაზღვრულობის ხარისხი შესაძლებლობას იძლევა შესრულების ვადები დაიყოს შემდეგნაირად: ა) ზუსტად განსაზღვრული დრო; ბ) ვადა, განსაზღვრული ვალდებულების პირობებით ან ვალდებულების არსიდან გამომდინარე; გ) გონივრული ვადა.

72. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ვალდებულების შესრულების განსაზღვრული ვადა ხასიათდება იმით, რომ ხელშეკრულებით ვალდებულების შესრულების დრო ნათლადაა დადგენილი. ვალდებულების შესრულების დრო შეიძლება განისაზღვროს იმ გარემოებაზე მითითებით, რომელიც აუცილებლად უნდა დადგეს. როგორც წესი, ხელშეკრულების მხარეები ხელშეკრულების დადებისთანავე იწყებენ მის შესრულებას, მაგრამ არსებობს შემთხვევები, როდესაც ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შედეგების დადგომას მხარეები უკავშირებენ განსაზღვრული გარემოებების არსებობას. ვინაიდან ხელშეკრულების (გარიგების) შედეგების დადგომა ამ გარემოებების არსებობაზეა დამოკიდებული.

73. საკასაციო პალატა ყურადღებას მიაქცევს მოდავე მხარეთა შორის 2015 წლის 06 მაისს დადებულ შეთანხმების ( 2014 წლის 19 სექტემბერს უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების №B-22 ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ) 1.1. პუნქტზე, რომლის თანახმადაც, მხარეთა შეთანხმებით გაუქმდა მათ შორის დადებული უძრავი ქონების წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე გამყიდველისათვის ჩარიცხული 11550 აშშ დოლარის შესაბამისი ექვივალენტი ლარიდან, ხელშეკრულების პირობებიდან გამომდინარე 9240 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, დაუბრუნდეს მყიდველს, გამყიდველის მიერ საცხოვრებელი ბინის გასხვისებისა და თანხის მიღებიდან ხუთი დღის ვადაში.( იხ. ს.ფ.14).

74. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ გამყიდველმა ( მოპასუხე) 2015 წლის 06 მაისის შეთანხმების საფუძველზე, მყიდველს ( მოსარჩელე) 2016 წლის 15 თებერვალს დაუბრუნა/ცაურიცხა 16441, 67 ლარი, რაც გადახდის დროისათვის არსებული სავალუტო კურსის შესაბამისად ( 1 დოლარი=2.4806 ლარი), შეადგენდა 6628.10 აშშ დოლარს.

75. მოსარჩელემ ( მყიდველი) მის მიერ აღძრული სარჩელით სადავოდ გახადა 2015 წლის 6 მაისის შეთანხმების საფუძველზე მისთვის გადასახდელი/დასაბრუნებელი თანხიდან (9 240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარიდან), მხოლოდ 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურების ფაქტი და დამატებით მოითხოვა 6 479,079 ლარის ანაზღაურება, რაც მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა ვალდებულების წარმოშობის დროს (15.02.2016წ.) არსებული აშშ დოლართან მიმართებით ეროვნული ვალუტის კურსის გათვალისწინებით.

76. კასატორის ერთ-ერთი პრეტენზია იმაში მდგომარეობს, რომ სააპელაციო პალატამ ყოვლად უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სსკ-ის 389-ე მუხლის არასწორი განმარტება. კასატორი აღნიშნავს, რომ მხარეები წერილობითი ხელშეკრულებით შეთანხმდნენ თანხის დაბრუნების ოდენობაზე ეროვნული ვალუტით, რადგან საქართველოს კანონმდებლობით დაუშვებელია უცხოურ ვალუტაში ანგარიშსწორება, ამიტომაც ნომინალიზმის პრინციპის მიხედვით, მოვალე ვალდებულია, ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით (ნომინალით), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამებოდა და განისაზღვრა ხელშეკრულებით. როგორც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილია 16441,67 ლარი არის 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი მოსარჩელის მიერ გადახდის დროისათვის არსებული კურსით, ანუ კასატორმა 9240 აშშ დოლარის ანუ 16441,67 ლარის გადახდის ვალდებულება სრულად შეასრულა. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ არასწორად განმარტებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დანაწესები აღნიშნულ პრინციპთან დაკავშირებით, რაც მიუთითებს გადაწყვეტილების კანონის დარღვევით გამოტანის შესახებ, სსსკ-ის 393-ე მუხლის მიზნებისათვის. სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, რომ მოსარჩელისათვის დასაბრუნებელი თანხის ოდენობა უნდა განსაზღვრულიყო ვალდებულების შესრულების დროისათვის არსებული და არა 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების ან/და 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულების გაფორმების დროს არსებული კურსის შესაბამისად. საქმეში არსებული მასალები 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების პირობების დარღვევის საფუძველზე (თანხის გადაუხდელობის გამო) 2015 წლის 6 მაისს მოსარჩელის მოთხოვნით, მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის გაუქმდა 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ბ-22 ხელშეკრულება და ხელშეკრულების საფუძველზე ჩარიცხული თანხიდან მყიდველს დაუბრუნდა 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი 16441,67 ლარი. დაუშვებელია მოსარჩელეს დასაბრუნებელი თანხა იმ კურსით დაბრუნდეს, რა კურსიც არსებობდა 2016 წლის 15 თებერვალს, რამდენადაც მხარეები არ შეთანხმებულ აღნიშნულ გარემოებაზე. ( იხ. საკასაციო საჩივარი).

77. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ფულადია ისეთი ვალდებულება, რომლის ობიექტია განსაზღვრული ოდენობის ფულადი თანხის გადახდა. ფულის ფუნქცია როგორც კერძო, ასევე საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობებში იდენტურია და თავის თავში მოიცავს ღირებულების/ფასეულობის შეფასების, გადაცემის, დაგროვების უნივერსალურ შესაძლებლობას, აგრეთვე წარმოადგენს ანგარიშსწორების ერთეულს. ფული სამოქალაქო ბრუნვაში გაცვლის საყოველთაო საშუალებაა. სამოქალაქო ბრუნვაში მონაწილე თითოეულ სუბიექტს შეუძლია ფულის გადახდის სანაცვლოდ მიიღოს რამე ქონებრივი სიკეთე, რომელსაც ურთიერთობის სხვა სუბიექტი გადასცემს მას გადახდილი ფულის სანაცვლოდ. საყოველთაო გაცვლის საშუალების ფუნქცია ფულს ენიჭება მისადმი სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ნდობის გამო, რამეთუ სამოქალაქო ბრუნვის თითოეული მონაწილე დარწმუნებულია, რომ მოცემული ფულადი ნიშანი დაუბრკოლებლად მიიღება მეორე პირის მიერ საქონლის გადაცემის სანაცვლოდ, რომ ფულადი ნიშანი მას ანიჭებს მატერიალური სიკეთის თავისუფლად არჩევის შესაძლებლობას. ე.ი. ფულის მსყიდველობითი შესაძლებლობა დამყარებულია მისადმი სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა ნდობაზე. ფულადი ნიშნის ღირებულება, ისევე როგორც საქონლის ღირებულება, განისაზღვრება მოთხოვნისა და მიწოდების თანაფარდობით და არასდროს არ წარმოადგენს აბსოლუტურ სიმყარეს.

78. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 383-ე მუხლის თანახმად, ფულადი ვალდებულება გამოიხატება ეროვნულ ვალუტაში. მხარეებს შეუძლიათ ფულადი ვალდებულება დაადგინონ უცხოურ ვალუტაშიც, თუ კანონით ეს აკრძალული არ არის. ვალუტა არის ამა თუ იმ ქვეყნის ფულადი ერთეული, რომელიც საფუძვლად უდევს ქვეყნის ფულად სისტემას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი მხარეებს შესაძლებლობას აძლევს ფულადი ვალდებულება დადგინონ უცხოურ ვალუტაშიც. ასეთ შემთხვევაში ვალის ვალუტა იქნება ის ფულადი ერთეული, რომელშიაც გამოიხატება (გამოითვლება) ფულადი ვალდებულების თანხა, ხოლო გადახდის ვალუტაა ის ფულადი ნიშნები, რომელიც ითვლება ფულადი ვალდებულების შესრულების საშუალებად. საქართველოში გადახდის ვალუტას წარმოადგენს ეროვნული ვალუტა – ლარი (იხ. დამატებით: ბ.ზოიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი მესამე, მუხლი 383, თბილისი, 2001, გვ.331).

79. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ფულადი ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებით დიდი მნიშვნელობა აქვს ვალდებულების წარმოშობის მომენტიდან მისი შესრულების მომენტამდე ფულის კურსის (მსყიდველუნარიანობის) შეცვლას (გაზრდა ან შემცირება). მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ფულადი ვალდებულების შესრულების ამ პრინციპს „ნომინალიზმის” პრინციპი ეწოდება და იგი აღიარებულია ყველა განვითარებული ქვეყნის კანონმდებლობითა და სასამართლო პრაქტიკით.

80. ფულადი ვალდებულება შესრულებულად ითვლება ფულადი ერთეულის ნომინალების ოდენობის დაფარვით და არა ამ უკანასკნელთა მსყიდველუნარიანობის საფუძველზე, რაც, როგორც წესი, დროში ცვალებადი კატეგორიაა. საერთაშორისო ფულადი რეჟიმის შეუფერხებელი ფუნქციონირება ასოცირდება კურსის ცვალებადობის სტაბილურობასთან. ფულის მსყიდველობითუნარიანობის ცვალებადობა არ ცვლის ვალის თანხას, არ წარმოადგენს გადასახდელი თანხის გადაფასების საფუძველს. აღნიშნული ცვლილებების მიუხედავად ფულის მსყიდველობითუნარიანობა ნომინალის მიხედვით განისაზღვრება. ფულის კურსზე საუბრისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული არა ეროვნული ვალუტის მიმართება უცხო ქვეყნის ვალუტასთან, არამედ კონკრეტული ფულის ერთეულის, როგორც საგადამხდელო საშუალების მსყიდველობითუნარიანობა.

81. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 389-ე მუხლის თანახმად, გადახდის ვადის დადგომამდე თუ გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის. მაშასადამე, სსკ-ის 389-ე მუხლი პირობითად შეიძლება დაყოფილი იქნეს ორ ნაწილად: პირველი შემთხვევად შეიძლება განისაზღვროს ფულის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლა ვალდებულების წარმოშობის დროიდან მისი შესრულების მომენტამდე, ხოლო მეორე შემთხვევად – ვალუტის შეცვლა ანუ ძველი ფულადი ერთეულის ახალი ფულადი ერთეულით შეცვლა. „ნომინალი“ გულისხმობს ფულზე აღნიშნული ფულადი ერთეულის რაოდენობას (10 ლარი, 50 ლარი და ა.შ.) და, ამდენად, ვალიც ამ ერთეულით უნდა დაბრუნდეს. მაშასადამე, ვალდებულების საგანია ფულადი ერთეულის ესა თუ ის რაოდენობა და არა ამ ერთეულთა მსყიდველობითუნარიანობა. „ფულის მსყიდველობითუნარიანი ცვალებადობა არ ცვლის ვალის თანხას და არ წარმოადგენს გადასახდელი თანხის გადაფასების საფუძველს. აღნიშნული ცვლილების მიუხედავად, ფულის მსყიდველობითიუნარიანობა ნომინალის მიხედვით განისაზღვრება“. (შდრ. სუსგ №ას-217-207-2016, 20 მაისი, 2016) ფულადი ვალდებულების სგანს წარმოადგენს ფულადი ნიშნების გარკვეული ოდენობა, შესაბამისად, ფულის მსყიდველობითუნარიანობის ცვალებადობა არ ცვლის ვალის თანხას და არ წარმოადგენს გადასახდელი თანხის გადაფასების საფუძველს. ვალდებულება ნაკისრ თანხაში უნდა დაიფაროს, ვინაიდან ფულადი ვალდებულების საგანს წარმოადგენს ფულადი ნიშნების გარკვეული თანხა. (შდრ. სუსგ №ას-762-730-2016, 16 იანვარი, 2017, სუსგ №ას-347-323-2010, 19 ივლისი, 2010.)

82. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 389-ე მუხლის ნორმატიული შინაარსი აწესრიგებს ისეთ სამართალურთიერთობას, როდესაც სახეზეა ფულადი ვალდებულება, რა დროსაც, ფულადი ვალდებულების ოდენობა განსაზღვრულია, თუმცა, ვალდებულების წარმოშობის დღიდან ვალდებულების შესრულების დღემდე ვალუტის კურსი ან ფულის ერთეული შეიცვალა. ნორმის მიზანი საბაზრო ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობა, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფაა. შესაბამისად, ნორმის განმარტება, როგორც სიტყვა-სიტყვითი, ასევე ლოგიკური და შინაარსობრივი, სწორედ აღნიშნული მიზნის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. ნორმის სწორი ინტერპრეტაციისათვის კი, დადგენილ უნდა იქნეს ნორმაში გამოყენებულ ტერმინთა ზუსტი მნიშვნელობა, რათა თავიდან იქნეს აცილებული სამართლის თეორიისა და სასამართლო პრაქტიკის ურთიერთშეუსაბამობა. „ნომინალიზმის პრინციპის“ მიხედვით, მოვალე ვალდებულია ვალი დააბრუნოს ფულადი ნიშნების იმავე რაოდენობით (ნომინალით), რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამებოდა. კანონმდებლობაში ასახული ეს პრინციპი, ვალის გადახდისას ყურადღებას უთმობს არა გადასახდელი ნომინალის მსყიდველობაუნარიანობას, არამედ თავად ნომინალს და ფულადი ნიშნების რაოდენობას. ნომინალიზმის პრინციპის შესაბამისად, ვალდებულების საგანი ფულადი ერთეულების რაოდენობაა და არა ფულის მსყიდველობაუნარიანობა. ( შდრ. სუსგ №ას-130-122-2017, 24 მარტი, 2017.)

83. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „ნომინალიზმის პრინციპი“ შეიძლება ჩაითვალოს სამოქალაქო ბრუნვაში საჯარო წესრიგის გამოხატულებად. „ნომინალიზმის პრინციპიდან“ გამომდინარე 1 ლარი უდრის 1 ლარს ნებისმიერ ვითარებაში, მიუხედავად იმისა, ხდება ფულის მსყიდველობითიუნარიანობის გაზრდა თუ შემცირება. თუკი მხარეები ითვალისწინებენ ფულის კურსის შესაძლო ცვლილებებს, მათ შეუძლიათ სხვადასხვა დათქმით თავი დაიზღვიონ უარყოფითი შედეგებისაგან. თუ ამას არ ექნება ადგილი, ნომინალიზმი სამართლის ობიექტური ნებით, სავარაუდო პირობა იქნება და, შესაბამისად, მხარეებიც თავიანთ თავზე აიღებენ მისგან მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგების რისკსაც: ვალის გადახდის მომენტში, თუკი გაზრდილია ფულის მსყიდველობითუნარიანობა, ეს კრედიტორის სასარგებლოდ მეტყველებს და მოვალეს არავითარი უფლება არა აქვს ვალის დაბრუნებისას თავის სასარგებლოდ დაეყრდნოს ამ გარემოებას. თუ ვალის გადახდის მომენტში შემცირეულია ფულის მსყიდველობითუნარიანობა, მაშინ ამ რისკის მატარებელი ავტომატურად ხდება კრედიტორი და მასაც არა აქვს უფლება ეს გარემოება გამოიყენოს მოვალის საწინააღმდეგოდ. „ნომინალიზმის პრინციპის“ არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ვალდებული პირი კრედიტორს ფულად ნიშნებს იმავე რაოდენობით უბრუნებს, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ამ დროს ფულის მსყიდველობაუნარიანობა მხედველობაში არ მიიღება.

84. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ფულის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლისაგან განსხვავდება ისეთი შემთხვევები, როდესაც ხდება ვალუტის შეცვლა, ანუ ძველი ფულადი ერთეული იცვლება ახალი ფულადი ერთეულით (მაგალითად, კუპონი შეიცვალა ლარით). ამ შემთხვევაში საინტერესოა, თუ რა კურსით არის ვალდებული გადაიხადოს მოვალემ ვალი? ფულის ნიშნების შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის.

85. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლით გათვალისწინებული „ნომინალიზმის პრინციპი“ მნიშვნელოვანი დისკომფორტის შემქმნელია ვალდებულებით სამართლებრივი ურთიერთობაში მონაწილე მხარეებისთვის. თუმცა არსებობს ბერკეტი ფულის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლის შედეგად წარმოქმნილი ზიანის თავიდან ასაცილებლად, კერძოდ, თუ მხარეები სახელშეკრულებო დათქმით გაითვალისწინებენ ფულის კურსის (მსყიდველობითუნარიანობის) შესაძლო ცვლილებებს, ისინი შესძლებენ თავიდან აიცილონ ამ გარემოების შედეგად წარმოშობილი უსიამოვნება. შესაბამისად, ხელშეკრულებაში გაკეთებული სხვადასხვა სახის დათქმები წარმოადგენს ერთგვარ დაზღვევის საშუალებას უარყოფითი შედეგების რისკისაგან, ხოლო ასეთი დათქმების გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაში, თავისთავად იმოქმედებს „ნომინალიზმის პრინციპი“. „ნომინალიზმის პრინციპი“ შეიძლება შეფასდეს, როგორც ეკონომიკური გაგებით ფულის გადაფასების დაუშვებლობის წესის ნორმატიული საფუძველი. ეკონომიკური ფაქტორებით განპირობებული რყევები არ ცვლის ფულის ფუნქციურ დანიშნულებასა და ნომინალურ ღირებულებაში დაფიქსირებული ვალდებულების მოცულობას.

86. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო პალატამ ყოვლად უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სსკ-ის 389-ე მუხლის არასწორი განმარტება. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სააპელაციო პალატის მიერ გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება, სრულიად მართებულად ეფუძნება არა სსკ-ის 389-ე მუხლის დანაწესს, არამედ სსკ-ის 383-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოწესრიგებას.

87. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოში საგადამხდელო საშუალებაა ეროვნული ვალუტა - ლარი. საზღვარგარეთის ქვეყნების ფულადი ნიშნები( დოლარი, ევრო, ფრანკი და ა.შ.), არ ასრულებს საქართველოში მიმოქცევის საყოველთაო საშუალების ფუნქციას და არ წარმოადგენს საგადამხდელო საშუალებას. თუმცა კი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ხელშეკრულების მხარეებს შესაძლებლობას აძლევს ფულადი ვალდებულება დაადგინონ უცხოურ ვალუტაშიც. ასეთ შემთხვევაში უცხოური ვალუტა იქნება ვალის ვალუტა, ხოლო ეროვნული ვალუტა - ლარი, კი იქნება გადახდის ვალუტა.

88. საგულისხმოა, რომ განსახილველ შემთხვევაში გამყიდველმა (მოპასუხე) 2015 წლის 06 მაისის შეთანხმებით, ვალდებულება იკისრა დაებრუნებინა მყიდველისათვის (მოსარჩელე) 9240 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, გამყიდველის მიერ ნასყიდობის საგნის ( საცხოვრებელი ბინა) გასხვისებიდან და თანხის მიღებიდან ხუთი დღის ვადაში, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სსკ-ის 383-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებია მხარეთა სურვილისა და შეთანხმების შემთხვევაში.

89. მოსარჩელე სადავოდ მიიჩნევს ჩარიცხული ფულის ერთეულის (ლარი) გაცვლითი კურსის შესაბამისობას უცხოურ ვალუტასთან (ამერიკული დოლარი). შესაბამისად, დავის გადაწყვეტის საკვანძო საკითხი იმაში მდგომარეობს, შეესაბამებოდა თუ არა მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის 2016 წლის 15 თებერვალს ჩარიცხული 16441, 67 ლარი მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრულ 9240 აშშ დოლარის ექვივალენტ ლარს. (შდრ: სუსგ №ას-130-122-2017, 24 მარტი, 2017).

90. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნისნავს, რომ საკითხის ამგვარი დასმა განპირობებულია არა ფულადი ვალდებულების შესრულების მარეგულირებელი ერთ-ერთი ნორმის – სსკ-ის 389-ე მუხლის დანაწესით, როგორც ამაზე მიუთითებს კასატორი და დავის არასწორ სამართლებრივ შეფასებას ნორმის არასწორ განმარტებას უკავშირებს (იხ., საკასაციო საჩივარი), არამედ, გამყიდველსა და მყიდველს (მოპასუხე) შორის დადებული წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ შეთანხმების პირობებით (იხ. „შეთანხმების“ პ.1.1. ს.ფ.14). რომელსაც უპირატესი მნიშვნელობა ენიჭება ვალდებულების შესრულების მომწესრიგებელ ზოგად ნორმებთან მიმართებით, ვინაიდან ხელშეკრულება მხარეთა თავისუფალი ნების გამოვლენით მიღწეულ შეთანხმებას წარმოადგენს და მას ურთიერთობის სამართლებრივ მოწესრიგებაში უპირატესი ძალა გააჩნია [სსკ-ის 319-ე, 383-ე, 427-ე, მუხლები]. ანუ წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმების ხელშეკრულებით, დასაბრუნებელი თანხა განისაზღვრა ამერიკული დოლარით, ხოლო ვალდებულება კი შესრულდა - თანხა გადახდილი იქნა ლარში. შესაბამისად, ფულადი ვალდებულების შეწყვეტილად აღიარებისათვის, სამართლებრივად მნიშვნელოვანია გამოირკვეს, მოსარჩელისათვის 2016 წლის 15 თებერვალს გადახდილი 16441, 67 ლარი, გადახდის მომენტისათვის შეესაბამებოდა თუ არა ხელშეკრულებაში მითითებული უცხოური ვალუტის (ამერიკული დოლარი) გაცვლით კურსს. ამ მსჯელობიდან გამომდინარე, მოცემულ საქმეზე სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება რელევანტური არ არის, რადგან სსკ-ის 389-ე მუხლის ნორმატიული შინაარსი აწესრიგებს ისეთ სამართალურთიერთობას, როდესაც სახეზეა ფულადი ვალდებულება, რა დროსაც, ფულადი ვალდებულების ოდენობა განსაზღვრულია, თუმცა, ვალდებულების წარმოშობის დღიდან ვალდებულების შესრულების დღემდე ვალუტის კურსი ან ფულის ერთეული შეიცვალა. ნორმის მიზანი საბაზრო ეკონომიკის განვითარების ხელშეწყობა, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფაა. შესაბამისად, ნორმის განმარტება, როგორც სიტყვა-სიტყვითი, ასევე ლოგიკური და შინაარსობრივი თვალსაზრისით, სწორედ აღნიშნული მიზნის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. ნორმის სწორი ინტერპრეტაციისათვის კი დადგენილ უნდა იქნეს ნორმაში გამოყენებულ ტერმინთა ზუსტი მნიშვნელობა, რათა თავიდან იქნეს აცილებული სამართლის თეორიისა და სასამართლო პრაქტიკის ურთიერთშეუსაბამობა.

91. საკასაციო პალატა ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ „ნომინალიზმის პრინციპი“ მიესადაგება მხოლოდ გადახდის ვალუტის მსყიდველობითუნარიანობის შეცვლას და დაუშვებელია ამ პრინციპის გამოყენების საკითხის დასმა მაშინ, როდესაც საუბარია ეროვნული ვალუტის უცხო ქვეყნის ვალუტის კურსთან ცვალებადობაზე. ვალის ვალუტისა და გადახდის ვალუტის კურსებს შორის გადაანგარიშების ვალდებულება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება წარმოიშვას, თუ ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დღე და ვალდებულების ფაქტობრივად შესრულების დღე ერთმანეთს არ ემთხვევა. მტკიცების ტვირთი – ესაა სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. (შდრ: სუსგ №ას-1298-2019, 22 მარტი, 2019, პ 105-106).

92. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას, რომ განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადახდის მოვალეობა მოპასუხეს სრულად არ შეუსრულებია. მას მოსარჩელისათვის უნდა დაებრუნებინა 9240 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, საცხოვრებელი ბინის გასხვისებისა და თანხის მიღებიდან ხუთი დღის ვადაში, რაც ვალდებულების შესრულების მომენტში ( 2016 წლის 15 თებერვალი) შეადგენდა 22 920.74 ლარს. ფაქტობრივად, მოსარჩელემ მიიღო 6628.10 აშშ დოლარის ეკვივალენტი – 16 441.67 ლარი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხვონა 6479.07 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ, საფუძვლიანია. აღნიშნული მსჯელობის საწინააღმდეგოდ კი, კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია არ წარმოუდგენია. ( შდრ: სუსგ №ას-349-2021, 11 ივნისი, 2021 წ).

93. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის პრეტენზია, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებითაც.

94. მართალია, 2014 წლის 19 სექტემბრის ხელშეკრულების 8.3 პუნქტით მხარეებმა გაითვალისწინეს იმგვარი პირობა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში ნასყიდობის ღირებულების 20% დარჩებოდა გამყიდველს, მაგრამ 2015 წლის 6 მაისის ხელშეკრულებით( იხ. პ.1.2, ს.ფ.14), ზემოხსენებული შეთანხმება გაუქმდა და აღნიშნულმა პირობამაც ძალა დაკარგა. კასატორი თვითონვე მიუთითებს, რომ „უდავო ფაქტობრივი გარემოებაა, რომ მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებით გაუქმებულია 2014 წლის 19 სექტემბრის უძრავი ქონების წინასწარი ნასყიდობის უფლების ბ-22 ხელშეკრულება“ ( იხ. წინამდებარე განჩინება, პ.37.).

95. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2015 წლის 06 მაისის ახალი ხელშეკრულება ითვალისწინებდა მოპასუხის უფლებას, დაეტოვებინა მოსარჩელის მიერ გადახდილი თანხის ნაწილი არა ნასყიდობის ღირებულების 20%-ის, არამედ მოსარჩელის მიერ უკვე გადახდილი ნასყიდობის ღირებულების 20%-ის ოდენობით, რაც შესრულებულ იქნა. შესაბამისად, შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა, გაუქმებული შეთანხმების პირობის შესრულების თაობაზე, მოკლებულია სამართლებრივ დასაბუთებას.

96. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

97. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

98. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

99. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

100.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

101.სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2021 წლის 13 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 324 ლარის 70% – 226,8 ლარი.

102.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „დ.გ. D. G.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „დ.გ. D. G.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №.....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა,“ ბანკის კოდი TRESG22, მიმღების ანაგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2021 წლის 13 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 324 ლარის 70% - 226,8 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

ლევან მიქაბერიძე