საქმე №ას-948-2021 17 დეკემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე.კ–ვი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.და მ. ა–ბი, დ.ვ–ვა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ე.კ–ვმა (შემდგომში – მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში დ.ვ–ვას (შემდგომში – პირველი მოპასუხე), მ.(შემდგომში – მეორე მოპასუხე) და მ. ა–ბის (შემდგომში – მესამე მოპასუხე) მიმართ და მოითხოვა, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, მეორე მოპასუხისაგან – 8600 აშშ დოლარის, მესამე მოპასუხისაგან კი 13400 აშშ დოლარის ანაზღაურება, მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან მოსარჩელის კუთვნილი შემდეგი მოძრავი ნივთების გამოთხოვა: 1. ერთი წყლის გამათბობელი; 2. ჰაერის კონდიციონერი; 3. „SAMSUNG-ის“ ფირმის სარეცხი მანქანა; 4. „LONGVIE-ის“ ფირმის გამათბობელი; 5. „SAMSUNG-ის“ ფირმის ერთი ტელევიზორი; 6. ერთი ცალი ტელევიზორის საკიდი; 7. ტყავის ორადგილიანი, ყავისფერი დივანი; 8. ხის მასალის, ყავისფერი კუთხის ჭურჭლის ბუფეტი (რომელიც იშლება ზედა და ქვედა ნაწილებად; 9. სამზარეულოს მაგიდა და სამი ყავისფერი სკამი; 10. „LG-ის“ ფირმის ვერცხლისფერი, 4-ქურიანი გაზქურა; 11. „GORENJE-ს“ ფირმის ვერცხლისფერი ჰაერის გამწოვი; 12. ვერცხლისფერი, ზოლებიანი „TOSHIBA-ს“ ფირმის მაცივარი; 13. საწოლი, საწოლნახევრიანი მატრასით, შოკოლადისფერი; 14. შოკოლადისფერი კომოდი; 15. ყავისფერი ლეიბების ჩასაწყობი ტახტი; 16. შოკოლადისფერი კომპიუტერის მაგიდა; 17. ოთხფეხიანი, ვერცხლისფერი საუთოვებელი მაგიდა; 18. ორი ცალი მატყლის საბანი; 19. ფერადი კოპლებიანი წყლის ექვსი ჭიქა; 20. ჩინური სერვიზი, ერთი დიდი და ექვსი საშუალო თეფში, ერთი ცალი სამარილე, ერთი ცალი საპილპილე; 21. მონადირის ჩეხური სერვიზი; 36 ცალი სუფრის გასაწყობი თეფში, ერთი ცალი დიდი სატოლმე თავსახურით, ერთი ცალი დიდი საბაჟე თავსახურით, ერთი ცალი სატყემლე ერთი თეფშით, ერთი სამარილე, ერთი საპილპილე, 3 დიდი სუფრაში ჩასადგმელი თეფში, 5 ყავის ფინჯანი და 6 ლამბაქი. მოპასუხეებს სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთების (სამზარეულოს ჩაშენებული კარადა - იატაკზე მდგომი, კედელზე ჩამოკიდებული ღია კაკაოსფერი რვა კარით და ორი უჯრით; ერთი კიბის ქვეშ ჩაშენებული კარადა სამკარიანი ღია კაკაოსფერი; ერთი ცალი ყავისფერი, შუშებიანი წიგნების თარო; კედელში ჩაშენებული კარადა, ათკარიანი და მეორე ექვსკარიანი შოკოლადისფერი; ფეხსაცმლის შესაწყობი სარკიანი კარადა; აბაზანის თეთრი მეტალობლასტმასის ერთი კარი; ხუთი ცალი თეთრი მეტალობლასტმასის ფანჯარა; ფანჯრის ხუთი ცალი ჟალუზი, სამი ცალი ყავისფერი და ორი ვერცხლისფერი; ფანჯრის გისოსები, პირველ სართულზე ვერცხლისფრად შეღებილი – ერთი ცალი; ვერცხლისფერი შესასვლელი რკინის ერთი კარი) ღირებულების – 2450 ლარის ანაზღაურება.

2. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ, ვინაიდან მისი კუთვნილი მოძრავი ნივთების ნაწილის ნატურით დაბრუნება, მათი ფუნქციისა და ხასიათიდან გამომდინარე, შეუძლებელია, უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის ნაცვლად, უნდა აუნაზღაუდეს მათი ღირებულება ბუნებრივი ცვეთის გათვალისწინებით.

სარჩელის საფუძვლები:

3. მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 12 დეკემბერს მეორე მოპასუხესთან, როგორც მსესხებელთან სანოტარო წესით გააფორმა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ამ უკანასკნელს გადაეცა სესხი 8000 აშშ დოლარის ოდენობით. სესხის სარგებლის სანაცვლოდ, მოსარჩელეს უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლებით მფლობელობასა და სარგებლობაში გადაეცა მეორე მოპასუხის საკუთრებაში არსებული 40 კვ.მ უძრავი ქონება.

4. ხელშეკრულების მოქმედების ვადის გასვლის დროისათვის მეორე მოპასუხემ ვერ მოახერხა სესხის სახით მიღებული თანხის გადახდა, რის გამოც, მხარეთა შორის არსებული შეთანხმებით, მოსარჩელემ განაგრძო ფართით სარგებლობა, ხოლო 2007 წლის 12 დეკემბრიდან 2017 წლის ივნისის ჩათვლით პერიოდში, უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლების სანაცვლოდ, ეტაპობრივად, დამატებით გასცა სესხი მეორე და მესამე მოპასუხეების სასარგებლოდ, სულ – 22 000 აშშ დოლარი, საიდანაც, მეორე მოპასუხეს გადაეცა 8600 აშშ დოლარი (2007 წლის 12 დეკემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე 8000 აშშ დოლარი+600 აშშ დოლარი, რომელიც მას დამატებით გადაეცა), ხოლო მესამე მოპასუხისათვის გადაცემულმა სესხის ოდენობამ შეადგინა 13400 აშშ დოლარი.

5. მოსარჩელის განმარტებით, მხარეთა შორის არსებული შეთანხმების შესაბამისად, ნასესხები 22 000 აშშ დოლარი მოსარჩელეს უნდა დაბრუნებოდა, როდესაც იგი გამოათავისუფლებდა სესხის სარგებლის სანაცვლოდ მისთვის სარგებლობაში გადაცემულ ფართს. თუ მსესხებლები მოსარჩელეს თანხას ვერ დაუბრუნებდნენ, 22 000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ მოსარჩელეს საკუთრების უფლებით გადასცემდნენ მის სარგებლობაში არსებულ 40 კვ.მ ფართს. აღნიშნული შეთანხმებისა და განმარტების მიუხედავად, მეორე და მესამე მოპასუხეები ძალისმიერი მეთოდებით შეიჭრნენ მოსარჩელის სარგებლობაში არსებულ ფართში და დაეფულნენ იქვე განთავსებულ მოძრავ ნივთებს, ამასთანავე, მათ უარი განაცხადეს როგორც სესხის თანხის დაბრუნებაზე, ასევე, თანხის სანაცვლოდ უძრავ ქონებაზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე, რის გამოც მოსარჩელე იძულებული გახდა მიემართა შესაბამისი ორგანოებისათვის.

6. მოსარჩელის მითითებით, სწორედ ზემოაღნიშნული გახდა საფუძველი იმისა, რომ 2007 წლის 12 დეკემბრიდან 2017 წლის ივნისამდე პერიოდში იგი, გაცემულ სესხზე სარგებლის მიღების სანაცვლოდ, შეუზღუდავად ფლობდა, სარგებლობდა, დამოუკიდებლად განკარგავდა და აუმჯობესებდა სადავო საცხოვრებელ ფართს, სადაც შეიყვანა ბუნებრივი აირი, დააყენაა წყლის მრიცხველი, რეგისტრირებული იყო დამოუკიდებელ აბონენტად და თავისი სახელით იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, ასევე, დამოუკიდებლად განკარგავდა აღნიშნულ ფართს და დროებით სარგებლობის უფლებით საცხოვრებლად გადასცემდა მესამე პირებს.

7. 2017 წლის მაისში მეორე მოპასუხემ მოსარჩელეს მოსთხოვა ფართის გამოთავისუფლება, ხოლო სესხის დაბრუნებაზე უარი განუცხადა. აღნიშნული პერიოდიდან წარმოიშვა მხარეთა შორის კონფლიქტური ურთიერთობა, რის შემდეგაც 2017 წლის ივნისში მეორე მოპასუხე იძულებით ცდილობდა შეჭრილიყო მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ფართში, სადაც განთავსებულია მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთები. 2017 წლის ივნისის ბოლოს მეორე მოპასუხემ კვლავ თვითნებურად გაჭრა მოსარჩელის მიერ დაკავებული ფართის კარი და, ყოველგვარი წინასწარი გაფრთხილების გარეშე, დაეუფლა მოსარჩელის მფლობელობაში არსებულ ფართსა და მასში არსებულ მოსარჩელის კუთვნილ მოძრავ ნივთებს.

8. მოსარჩელემ ასევე განმარტა, რომ 2017 წლის 14 სექტემბერს ვალდებულების შესრულებისთვის თავის არიდების მიზნით, მეორე მოპასუხემ ფორმალურად გააფორმა ხელშეკრულება სესხისა და იპოთეკის შესახებ და უძრავი ნივთი სარგებლობის უფლებით გადასცა პირველ მოპასუხეს, რომელთან ერთადაც უკანონოდ დაეუფლა მოსარჩელის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული მოძრავი ქონება.

მოპასუხის პოზიცია:

9. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მეორე მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიმართ არანაირი ვალდებულება არ გააჩნია და მისი მოთხოვნა 8000 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების შესახებ ხანდაზმულია, 600 აშშ დოლარის ნაწილში კი საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან მხარეთა შორის არანაირი შეთანხმება 600 აშშ დოლარის სესხებისა და გასესხების თაობაზე მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის არ ყოფილა. მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, რომ მის მიერ ჩამოთვლილი მოძრავი ნივთები მართლაც არსებობს და ინდივიდუალური საკუთრება გააჩნია თუ არა მათ მიმართ. შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასარჩელო მოთხოვნა მოძრავი ნივთების ღირებულების მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებაც.

10. მესამე მოპასუხემ განმარტა, რომ მას მოსარჩელესთან სესხის ხელშეკრულება არ დაუდია, შესაბამისად, მას არ უნდა დაეკისროს 13 400 აშშ დოლარის გადახდა. სასარჩელო მოთხოვნაზე უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთების გამოთხოვის ნაწილში კი მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ ჩამოთვლილ მოძრავ ნივთებთან არანაირი შეხება არ ჰქონია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

11. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მეორე მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 8000 აშშ დოლარის გადახდა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 ივლისის განჩინებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2007 წლის 12 დეკემბერს მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო წერილობითი ფორმის სესხის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც მეორე მოპასუხემ მოსარჩელისაგან ისესხა 8000 აშშ დოლარი. აღნიშნული თანხა იმ დროისთვის შეადგენდა 12240 ლარს.

14. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სესხი 2 წლის ვადით, სარგებლის გარეშე გაიცა და 2009 წლის 12 დეკემბრის ჩათვლით მოქმედებდა.

15. ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის მიხედვით, მხარეები უფლებამოსილნი იყვნენ სესხის დაბრუნების ვადა გაეგრძელებინათ. სესხის დაბრუნების ვადის გაგრძელება (სანოტარო წესით) წერილობით უნდა დამოწმებულიყო.

16. ხელშეკრულების მე-8 პუნქტის თანახმად კი, იმ შემთხვევაში, თუ მსესხებელი სესხს ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში ვერ დააბრუნებდა, მხარეები ურთიერთშეთანხმებით სესხის დაბრუნების საკითხს გადაწყვეტდნენ, ხოლო შეუთანხმებლობის შემთხვევაში, დავა კერძო მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის ან სასამართლოს წესით გადაწყდებოდა.

17. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მეორე მოპასუხის კუთვნილ უძრავ ნივთს 2007 წლიდან 2017 წლის ივნისამდე მხარეთა ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე ფლობდა მოსარჩელე.

18. მოსარჩელე დამოუკიდებელ აბონენტად იყო რეგისტრირებული და წლების განმავლობაში თავისი სახელით კომუნალურ გადასახადებს იხდიდა.

19. 2017 წლის 14 სექტემბერს პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის შესახებ უძრავი ნივთით სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხეს 2019 წლის 31 ოქტომბრამდე ვადით სესხის სახით გადასცა 29504.4 ლარი. სესხი იყო სარგებლიანი, ხოლო სარგებელი სესხისთვის გამსესხებლის მიერ მესაკუთრის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით განსაზღვრული ვადით სარგებლობის უფლება შეადგენდა.

20. ხელშეკრულებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ მესაკუთრე გამსესხებელს უძრავ ნივთზე სარგებლობისა და მფლობელობის უფლებას 2017 წლის 14 სექტემბერს 2019 წლის 31 ოქტომბრამდე გადასცემდა.

21. აღნიშნული უძრავი ქონება პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ დატვირთული იყო იპოთეკით.

22. 2009 წლის 13 დეკემბრიდან მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის წარმოიშვა ახალი ზეპირი სასესხო ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით, ამასთან, ზეპირი ფორმით მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების შესაბამისად, გამსესხებელს – მოსარჩელეს მიეცა უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება იმ დრომდე, ვიდრე მსესხებელი 8000 აშშ დოლარს დაუბრუნებდა.

23. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთების მოპასუხეების მიერ არამართლზომიერად ფლობის ფაქტი საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დასტურდება.

24. სარჩელისა და სააპელაციო საჩივრის გაცნობის შედეგად სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მის კვლევის საგანს მოძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემოწმება წარმოადგენს.

25. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ – სსკ) 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული ვარაუდი (პრეზუმფცია) ასახავს იმ შემთხვევებს, როდესაც ბრუნვის მონაწილეთათვის უცნობია მფლობელობის უკან არსებული უფლება, ხშირ შემთხვევაში უცნობია მფლობელის უფლებები, მაგრამ სამართლებრივი წესრიგი მოითხოვს, მფლობელის კეთილსინდისიერებაზე დაყრდნობას და, საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე, ნივთის მესაკუთრედ მის მიჩნევად.

26. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დასახელებული ნორმის თანახმად, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით, მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა დაადასტურონ. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომლებიც მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესს ადგენს, მოსარჩელეს სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება ევალება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, ისეთი მტკიცებულებები წარადგინოს, რომლებიც მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს გააქარწყლებს.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ – სსსკ) 105-ე მუხლი ადგენს სასამართლოს მხრიდან მხარეთა მიერ მითითებული გარემოებების შეფასების სტანდარტს. სასამართლოსთვის არავითარ მტკიცებულებას წინასწარ დადგენილი ძალა არა აქვს. სასამართლო მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით აფასებს, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, გადაწყვეტილებაში უნდა აისახოს.

28. განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ, მტკიცების ტვირთის ობიექტური განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ვალდებული იყო მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთების გამოთხოვის შესახებ მოთხოვნები დაესაბუთებინა.

29. მოძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის თაობაზე მოსარჩელემ გამოსათხოვი ნივთების დეტალური აღწერა და მათი მახასიათებლების ამომწურავი ჩამონათვალი წარუდგინა სასამართლოს, ასევე, მხარე მიუთითებდა 2017 წლის 16 ივნისის გასაუბრების ოქმზე, რომლითაც მეორე მოპასუხე იყო გამოკითხული. აღნიშნულ წერილობით დოკუმენტში მეორე მოპასუხე მოსარჩელესა და მას შორის არსებულ ურთიერთობას აღწერს, მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს, გაცემული სესხის სანაცვლოდ, უძრავი ქონების მისაკუთრების მიზანი ამოძრავებდა. მოსარჩელე გასესხებული თანხის სამაგიეროდ, მოპასუხის კუთვნილ ბინაში ცხოვრობდა, როდესაც იგი სადავო ბინაში საცხოვრებლად შევიდა, სახლი იყო კაპიტალურად გარემონტებული, თუმცა რკინის კარების შეცვლა და გისოსების დამონტაჟება თავად მოსარჩელემ გადაწყვიტა, რადგან თანხის გასესხებით იყო დაკავებული, ეშინოდა და თავს იზღვევდა. სააპელაციო პალატამ ხსენებულ მტკიცებულებასთან მიმართებით განმარტა, რომ იგი დავის საგნის მიმართ, ანუ მოძრავი ქონების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვასთან მიმართებით, რელევანტურ და განკუთვნად მტკიცებულებას არ წარმოადგენს, ვინაიდან მასში, არც რომელიმე უძრავი ქონების და არც მათი რომელიმე პირის მიმართ კუთვნილების თაობაზე ინფორმაცია მოცემული არ არის, რის გამოც აღნიშნული მტკიცებულება გაზიარებული ვერ იქნება.

30. საქმის მასალებში მოსარჩელის მიერ ასევე, 2017 წლის 19 აგვისტოს ზეპირი გასაუბრების ოქმია წარმოდგენილი, რომლითაც მეორე მოპასუხე ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოკითხა. დოკუმენტში გამოკითხული პირი მიუთითებს, რომ მოსარჩელისაგან ერთი წლის ბინის ქირის გადახდას მოითხოვს, თუ იგი აღნიშნული თანხის გადახდას არ უზრუნველყოფს, მესაკუთრე მას ბინაში დატოვებული ნივთების წაღების შესაძლებლობას არ მისცემს, ამასთან, ბინაში დატოვებული ნივთები ბევრად უფრო ნაკლები ოდენობისაა, ვიდრე ერთი წლის ქირის თანხა. სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ხსენებული მტკიცებულება გარკვეულ წარმოდგენას ქმნის იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო ბინის დატოვების შემდგომ, გარკვეული ნივთების ბინიდან წამოღება არ მომხდარა, თუმცა იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო ბინის ფლობა ათი წლის განმავლობაში ხორციელდებოდა და ეს ფაქტი დავის განხილვის არცერთ ეტაპზე სადავო არ გამხდარა, იმთავითვე პრეზუმირებულია, რომ პირს სადავო ბინაში პირადი ნივთები ექნებოდა. ამ მიმართებით სადავო და გადასაწყვეტია მხოლოდ ნივთების იდენტიფიცირების საკითხი. მოწინააღმდეგე მხარე განმარტავს, რომ მეორე მოპასუხე ზეპირი გამოკითხვის ოქმში პირადი მოხმარების ნივთებზე საუბრობს და, რა თქმა უნდა, იმ ნივთებს არ გულისხმობს, რასაც მხარე სასარჩელო მოთხოვნაში მიუთითებს, რადგან ეს ნივთები მეტწილად საყოფაცხოვრებო დანიშნულებისაა და მათი სადავო უძრავი ქონებიდან გადაადგილებას ბევრად უფრო მეტი ფინანსური სახსრები სჭირდება, ვიდრე მათი ღირებულებაა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ მტკიცებულებაში, მიუხედავად იმისა, რომ მისი კუთვნილი ნივთების სადავო ქონებაში არსებობის ფაქტია დაფიქსირებული, ნივთების იდენტიფიცირება ვერ ხერხდება, კერძოდ, პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, შეამოწმოს მესაკუთრე საუბრობს თუ არა სარჩელში მითითებული ნივთების თაობაზე, ასევე, შეუძლებელია იმის გარკვევა, საუბარია მხოლოდ მოსარჩელის მიერ მითითებული ნივთების ნაწილზე, თუ ყველა მათგანზე. ამიტომ აღნიშნული მტკიცებულებაც მოძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობა ვერ გახდება.

31. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმეთა გამოცხადება უზრუნველყო, თუმცა მათი გამოკითხვის ეტაპზეც სარჩელში მითითებული ნივთების მოსარჩელის მიერ შეძენის, ფლობისა და მისი კუთვნილების ფაქტი ვერ დადასტურდა. მოწმე მხოლოდ გარკვეული ნივთების სადავო ბინაში ყოფნის თაობაზე მიუთითებდა, რაც იმთავითვე სადავო არც იყო, მოსარჩელე მათი კუთვნილებისა და უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ დავობს, ამიტომ მოწმეთა ჩვენებებიც სარჩელის დასაბუთებულად ცნობის მიზნებისთვის არ გამოდგება და რელევანტურ მტკიცებულებად განხილული ვერ იქნება.

32. ამავდროულად, სააპელაციო პალატამ ყურადღება მიაპყრო სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვის დროს აპელანტი მხარის მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებებზე. მისი მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტი „ცარიელ კედლებში“ შევიდა და მთელი ბინა თავად მოაწყო, მას თანხის გადახდის ქვითრები, საბანკო ტრანზაქციის განხორციელების ამონაწერები, მაღაზიის გამყიდველების, მემონტაჟეების ჩვენებები ან/და სხვა რელევანტური მტკიცებულებები არ გააჩნია. ეს გარემოება სააპელაციო პალატამ მოთხოვნის დასაბუთებულობის მიმართ არასარწმუნოდ მიიჩნია, ვინაიდან დღესდღეობით, როგორც ყიდვა-გაყიდვის, ასევე სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთების ინსტალირებისა და მონტაჟის პროცესი ბევრად გამარტივებულია და მეტწილად ელექტრონულ ფორმატშია გადასული. სააპელაციო პალატამ არასარწმუნოდ შეაფასა ის გარემოება, რომ პირს, რომელმაც სადავო ბინაში ათი წელი გაატარა, მთელი სახლი თავად მოაწყო და რემონტი გააკეთა, აღნიშნული მოქმედებების განხორციელების თუნდაც ერთი მტკიცებულება არ გააჩნია, რაც დანარჩენი მოთხოვნების დასაბუთებულობის მიმართ გარკვეულ შინაგან რწმენას შექმნიდა.

33. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით აპელანტმა მასზე კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია და ვინდიკაციური მოთხოვნის დასაბუთებულად ცნობისთვის საჭირო კუმულატიური ელემენტები ვერ დაადასტურა, რაც სააპელაციო საჩივარს დაუსაბუთებელს ხდის და მისი დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

34. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე მოსარჩელემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

35. კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე, უსაფუძვლოდ არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან მოძრავი ნივთების გამოთხოვისა და ამ ნივთების ნაწილის ღირებულების ანაზღაურების ნაწილში. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო ნივთებზე მისი საკუთრების უფლება. მხარეთა შორის უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა და ასევე ორივე ინსტანციის სასამართლოს მიერ უდავო ფაქტობრივი გარემოების სახით დადგენილ იქნა, რომ 2007 წლიდან 2017 წლამდე მოსარჩელე ფლობდა და ცხოვრობდა სადავო ფართში. 2017 წლის ივნისში მოპასუხეებმა თვითნებურად შეაღწიეს ბინაში, რის შემდგომაც მოსარჩელეს არ ეძლეოდა საშუალება, დაებრუნებინა უძრავ ქონებაში განთავსებული მისი კუთვნილი მოძრავი ნივთები. ჩვეულებრივ, მოქალაქე, რომელიც ენდობა კონტრაჰენტ მხარეს, ყოფითი საყოფაცხოვრებო საგნების შეძენის დროს არ აგროვებს წერილობით მტკიცებულებებს, ამდენად, მსგავსი ტიპის დავებში სასამართლომ ერთობლივი მტკიცებულებების შეჯერებით უნდა მიიღოს გონივრული გადაწყვეტილება. იმ პირობებში, როდესაც დადგენილია მოპასუხეებთან არსებული შეთანხმებით მოსარჩელის მიერ თითქმის 10 წლის განმავლობაში ფართის უწყვეტად ფლობა და მისი მართლზომიერი მფლობელობის უფლების შეწყვეტა თავდაპირველი მოპასუხეების თვითნებურად შეჭრის ფაქტით, მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს არ აქვს წერილობითი სახით ნივთების ნასყიდობის ხელშეკრულებები, არ წარმოადგენს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა და არასწორად შეაფასა მოწმის ჩვენება, რომელმაც სწორედაც დაადასტურა, რომ ფართში განთავსებული მოძრავი ნივთები უშუალოდ მოსარჩელემ შეიძინა. მოწმის განმარტებით, მეორე და მესამე მოპასუხე მეზობლებთან საუბარში არ მალავდნენ იმ ფაქტს, რომ მოსარჩელეს არ გაატანდნენ მის კუთვნილ ნივთებს, ამდენად, არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოწმემ დაადასტურა მხოლოდ სადავო ბინაში ნივთების ყოფნის ფაქტი და არა მათზე მოსარჩელის საკუთრების უფლების არსებობა.

36. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი გამოკითხვის ოქმები, რომლებიც შედგა გამოძიების ეტაპზე. აღნიშნულ დოკუმენტში მეორე და მესამე მოპასუხეები განმარტავდნენ, რომ მოსარჩელეს არ გაატანენ მის კუთვნილ ნივთებს, რაც ცალსახად მიუთითებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ თავად მხარეები ადასტურებდნენ მოსარჩელისადმი ნივთების კუთვნილების ფაქტს, ამასთან, დასახელებულ ოქმში მხარე არ უთითებს დიფერენცირებულად, რომ საუბარი აქვს მხოლოდ მოსარჩელის პირადი მოხმარების ნივთებზე, ამდენად, მითითებული ოქმით ცალსახად ფიქსირდება მოწინააღმდეგის პოზიცია ფართში განთავსებულ, სარჩელში აღწერილ მოძრავ ნივთებზე მოსარჩელის საკუთრების მიუხედავად, მისთვის ბარიერის შექმნით, კუთვნილი ნივთების დაუბრუნებლობის შესახებ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომლითაც გაზიარებულ იქნა მოწინააღმდეგე მხარეთა პოზიცია, თითქოს ეს განმარტება ეხებოდა მხოლოდ პირადი მოხმარების ნივთებს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მტკიცებულებათა ერთობლიობა, რომელიც ცალსახად ადასტურებდა ნივთებზე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას.

37. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 05 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

38. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

39. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კასატორს მოცემულ საკასაციო საჩივარში დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენის გზით სადავოდ არ გაუხდია სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტები, ამდენად, სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე დადგენილად უნდა ჩაითვალოს შემდეგი გარემოებანი:

40. 2007 წლის 12 დეკემბერს მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის დაიდო წერილობითი ფორმის სესხის ხელშეკრულება, რის საფუძველზეც მეორე მოპასუხემ მოსარჩელისაგან ისესხა 8000 აშშ დოლარი. აღნიშნული თანხა იმ დროისთვის შეადგენდა 12240 ლარს.

41. ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის შესაბამისად, სესხი 2 წლის ვადით, სარგებლის გარეშე გაიცა და 2009 წლის 12 დეკემბრის ჩათვლით მოქმედებდა.

42. ხელშეკრულების მე-6 პუნქტის მიხედვით, მხარეები უფლებამოსილნი იყვნენ სესხის დაბრუნების ვადა გაეგრძელებინათ. სესხის დაბრუნების ვადის გაგრძელება (სანოტარო წესით) წერილობით უნდა დამოწმებულიყო.

43. ხელშეკრულების მე-8 პუნქტის თანახმად კი, იმ შემთხვევაში, თუ მსესხებელი სესხს ხელშეკრულებით დადგენილ ვადაში ვერ დააბრუნებდა, მხარეები ურთიერთშეთანხმებით სესხის დაბრუნების საკითხს გადაწყვეტდნენ, ხოლო შეუთანხმებლობის შემთხვევაში, დავა კერძო მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის ან სასამართლოს წესით გადაწყდებოდა.

44. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მეორე მოპასუხის კუთვნილ უძრავ ნივთს 2007 წლიდან 2017 წლის ივნისამდე მხარეთა ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე ფლობდა მოსარჩელე.

45. მოსარჩელე დამოუკიდებელ აბონენტად იყო რეგისტრირებული და წლების განმავლობაში თავისი სახელით კომუნალურ გადასახადებს იხდიდა.

46. 2017 წლის 14 სექტემბერს პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის შესახებ უძრავი ნივთით სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც პირველმა მოპასუხემ მეორე მოპასუხეს 2019 წლის 31 ოქტომბრამდე ვადით სესხის სახით გადასცა 29504.4 ლარი. სესხი იყო სარგებლიანი, ხოლო სარგებელი სესხისთვის გამსესხებლის მიერ მესაკუთრის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებით განსაზღვრული ვადით სარგებლობის უფლება შეადგენდა.

47. ხელშეკრულებით მხარეებმა დაადასტურეს, რომ მესაკუთრე გამსესხებელს უძრავ ნივთზე სარგებლობისა და მფლობელობის უფლებას 2017 წლის 14 სექტემბერს 2019 წლის 31 ოქტომბრამდე გადასცემდა.

48. აღნიშნული უძრავი ქონება პირველი მოპასუხის სასარგებლოდ დატვირთული იყო იპოთეკით.

49. 2009 წლის 13 დეკემბრიდან მოსარჩელესა და მეორე მოპასუხეს შორის წარმოიშვა ახალი ზეპირი სასესხო ურთიერთობა განუსაზღვრელი ვადით, ამასთან, ზეპირი ფორმით მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების შესაბამისად, გამსესხებელს – მოსარჩელეს მიეცა უძრავი ქონებით სარგებლობის უფლება იმ დრომდე, ვიდრე მსესხებელი 8000 აშშ დოლარს დაუბრუნებდა.

50. წინამდებარე საკასაციო საჩივრით კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებანი და, ასევე, არასწორად ჩათვალა, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა სადავო ნივთებზე მისი საკუთრების უფლება.

51. საკასაციო საჩივრის გაცნობის შედეგად, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ მის შეფასების საგანს, მოძრავი ნივთების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის სამართლებრივი წინაპირობების არსებობის შემოწმება წარმოადგენს.

52. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

53. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალში საკუთრების უფლება ფართოდაა განმარტებული და იგი მოიცავს მთელ რიგ ქონებრივ/ფულად უფლებებს, რომელიც საკუთრებიდან გამომდინარეობს. (RYSOVSKYY v. UKRAINE, 2012). „იმის აღიარებით, რომ ყოველ ადამიანს აქვს თავისი საკუთრებით (ქონებით) შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება, მუხლი პირველი არსებითად უზრუნველყოფს საკუთრების უფლებას. ეს არის სრულიად ცხადი წარმოდგენა, რომელსაც ტოვებს სიტყვები „საკუთრება“ და „საკუთრების გამოყენება“. (მარქსი ბელგიის წინააღმდეგ, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება განაცხ. №6833/74, სტრასბურგი, 1979 წლის 13 ივნისი).

54. „საკუთრების ცნებას დამატებითი №1 ოქმის პირველი მუხლის მიხედვით, დამოუკიდებელი მნიშვნელობა აქვს, რომელიც არ შემოიფარგლება ფიზიკური ნივთების ფლობით და ის დამოუკიდებელია ეროვნულ კანონმდებლობაში არსებული ოფიციალური კლასიფიკაციისგან: „საკუთრების“ ცნება არ შემოიფარგლება „არსებული საკუთრებით“, არამედ ის შეიძლება მოიცავდეს აქტივებს, სარჩელების ჩათვლით, რომლებთან დაკავშირებითაც განმცხადებელს შეუძლია განაცხადოს, რომ მას გააჩნია, საკუთრების უფლებისა ან ქონებრივი ინტერესის ეფექტური გამოყენების გონივრული და „კანონიერი მოლოდინი“ (იხ. იონერილდიზი თურქეთის წინააღმდეგ, დიდი პალატა, №48939/99, § 124, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2004-XII და პრინცი ჰანს-ადამ II ლიხტენშტეინი გერმანიის წინააღმდეგ; დიდი პალატა, N42527/98, § 83, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო 2001-VIII).

55. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას.

56. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით კი განსაზღვრულია, რომ მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

57. შესაბამისად, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (სუს №ას-1082-1039-2016, 2017 წლის 14 თებერვლის განჩინება; №ას-1375-1295-2017 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება).

58. მოცემულ შემთხვევაში სადავოდაა გამხდარი მოსარჩელის საკუთრების უფლება სადავო მოძრავ ნივთებთან მიმართებით.

59. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს სადავო გარემოებების მტკიცების გარკვეულ სტანდარტს.

60. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს - ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლენი, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

61. სსსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპმა თავისი ასახვა ჰპოვა სსსკ-ის მთელ რიგ სხვა ნორმებში.

62. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები: 1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლო საქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს. 2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს. 3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178-ე მუხლის „ ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. 4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178-ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, (ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

63. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102-ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

64. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო, დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

65. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს იმ საკითხზე, თუ რა როლი შეუძლია შეასრულოს სასამართლომ მხარეთა შეჯიბრების პროცესში. ფაქტიურად ესაა საკითხი, თუ რა ზომითაა გამოყენებული სამძებრო პრინციპის ელემენტები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში. სსსკ-ის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებათა გასარკვევად სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით მიმართოს ამ კოდექსში გათვალისწინებულ ღონისძიებებს. სამართლებრივი მნიშვნელობის საკითხია, თუ რა შინაარსის შეიძლება იყოს ეს ღონისძიებები.

66. პირველ რიგში მიზანშეწონილია განხილული იქნეს მტკიცების საგნის ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების წრის ზუსტად და სრულად განსაზღვრის შესახებ საკითხი.

67. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი. ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. ამრიგად, სასამართლო ვერ გადაწყვეტს ვერცერთ სამოქალაქო საქმეს, თუ მან წინასწარ არ დაადგინა გარკვეული ფაქტები. ამ ფაქტების დადგენა ხორციელდება უმთავრესად დამტკიცების გზით, შესაბამისი მტკიცებულებების გამოყენებით.

68. ფაქტების დამტკიცების პროცესი საკმაოდ დეტალურად რეგულირდება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობით, კერძოდ, განსაზღვრულია მტკიცების საშუალებათა (მტკიცებულებათა) წრე, რომლებიც შეიძლება გამოიყენოს სასამართლომ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად, ამ მტკიცებულებათა დასაშვებობა და განკუთვნადობა, მტკიცების ტვირთის (მოვალეობის) განაწილება მხარეთა შორის, ანუ რომელმა მხარემ რა გარემოება უნდა დაამტკიცოს, მტკიცებულებათა გამოკვლევის წესი, მტკიცებულებათა შეფასების ზოგადი წესები და ა.შ.

69. სასამართლო მტკიცების პროცესი - ესაა საქმიანობა, რომელსაც ახორციელებენ მხარეები და სასამართლო იმ ფარგლებში და წესით, რომლებიც განსაზღვრულია კანონით. მხარეები წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს იმ ფაქტების დადასტურების მიზნით, რომლებზეც ისინი ამყარებენ თავიანთ მოთხოვნებს და შესაგებელს. სასამართლო მტკიცებულებათა დასაშვებობის და განკუთვნადობის პრინციპების მოთხოვნა დაცვით იღებს ამ მტკიცებულებებს და აფასებს მათ თავისი შინაგანი რწმენით. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, სასამართლო მტკიცების პროცესის სხვადასხვა მონაწილე სხვადასხვა ფუნქციას ასრულებს, მაგრამ ყველა მათგანის საქმიანობა მიმართულია ერთი მიზნისაკენ - გაირკვეს სიმართლე, დადგინდეს საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.

70. სასამართლო შემეცნების ფორმების თვალსაზრისით საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები შეიძლება ორ ჯგუფად დავყოთ: ა) გარემოებები, რომლებიც განაგრძობენ არსებობას სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს (ე.წ. აწმყოს ფაქტები) და ამიტომ შესაძლებელია მათი გრძნობადი აღქმის გზით დადგენა და ბ) გარემოებანი, რომლებსაც ადგილი ჰქონდათ წარსულში და ამიტომ მათი დადგენა უშუალო შემეცნების გზით შეუძლებელია. ასეთი ფაქტები შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ გაშუალებული გზით, მტკიცებულების გამოყენებით.

71. სამოქალაქო სამართალწარმოებაში მტკიცების პროცესი, როგორც გაშუალებული შემეცნება, საკმაო სისრულითაა მოწესრიგებული კანონით. მაგალითად, სსსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. კანონი განსაზღვრავს, თუ რომელმა მხარემ რომელი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა დაამტკიცოს. კანონი განსაზღვრავს აგრეთვე, თუ რომელ მხარეს ეკისრება ფაქტების მითითებისა და ამ ფაქტების დამტკიცების ტვირთი, რომელი ფაქტები არ საჭიროებენ დამტკიცებას, მტკიცების რა საშუალებები დაიშვება და რა არ დაიშვება, როგორ და რა წესით ხდება მტკიცებულებათა შეგროვება, შემოწმება და შეფასება და ა.შ.

72. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო პროცესში დადგენილი უნდა იქნეს სამი სხვადასხვა ხასიათის, შინაარსისა და შედეგების მიხედვით ისეთი ფაქტები, როგორიცაა: 1) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მხოლოდ პროცესუალურ სამართლებრივი შედეგი (სარჩელის მიღება წარმოებაში, ან ასეთ მიღებაზე უარის თქმა); 2) ფაქტები, რომლებსაც უკავშირდება მატერიალურ სამართლებრივი შედეგი, ანუ მთავარი საძიებელი ფაქტები (სარჩელის დაკმაყოფილება, ან მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა); 3) მტკიცებულებითი ფაქტები, რომელთა მეშვეობით ხორციელდება მთავარი, ანუ გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცება - დადასტურება.

73. შესაბამისად, სამოქალაქო პროცესში მტკიცების საგანია მატერიალურ სამართლებრივი მნიშვნელობის ფაქტები, რომლებზეც მიუთითებენ მხარეები თავიანთი მოთხოვნების (შესაგებლის) დასაბუთება-გამართლების მიზნით. რა კრიტერიუმით უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ მტკიცების საგნის განსაზღვრისას? სარჩელის აღძვრით მოსარჩელეს სურს გარკვეული შედეგის დადგომა (ნივთის მიკუთვნება, ვალის დაბრუნება,ზიანის ანაზღაურება, ხელშეკრულების მოშლა და ა.შ.), მისი ეს სურვილი აისახება სარჩელის იმ ელემენტში, რომელსაც სარჩელის საგანი ეწოდება. ამრიგად, სარჩელის საგანს ქმნის მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი. მაგრამ, მოსარჩელისათვის სასურველი შედეგის დადგომა, მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება შესაძლებელია მხოლოდ გარკვეული ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც კანონი უკავშირებს მოსარჩელის მატერიალურ სამართლებრივი მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. ზუსტად იგივე უნდა განსაზღვროს იმ ფაქტების წრემ, რომლებსაც უკავშირდება მხარეთა მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივი დასაბუთებულობა. მიუთითონ ფაქტებზე, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა.

74. მტკიცების საგანში შედიან მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები, რომლებიც სასამართლოს შეხედულებით სამართლებრივად ასაბუთებენ (ამართლებენ) მათ მოთხოვნებს და შესაგებელს. კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არაა, ესაა სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა.

75. „სამართლებრივი დავისას სამოქალაქო საქმის განმხილველ მოსამართლეს ორი ამოცანა აქვს დასაძლევი: პირველ რიგში, მან უნდა გამოარკვიოს, თუ რა მოხდა სინამდვილეში. მეორე რიგში კი მოსამართლემ სამართლებრივად უნდა შეაფასოს ფაქტობრივი გარემოებები და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი. მოსარჩელემ სასამართლოს უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ასაბუთებს სასარჩელო მოთხოვნას. თუ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ვერ აკმაყოფილებს აღნიშნულ მოთხოვნას, მაშინ სარჩელი უკვე ამ საფუძველზევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს. ასეთ შემთხვევაში მოსამართლეს არა აქვს უფლება, საკუთარი ინიციატივით მოიძიოს სასარჩელო მოთხოვნის დამადასტურებელი გარემოებები და შეაგროვოს მტკიცებულებები. თუ მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულია ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც კანონის მიხედვით ადასტურებენ მოთხოვნის არსებობას, მაშინ უკვე მოპასუხეზეა დამოკიდებული, ამ გარემოებების არსებობის უარყოფა“. ( იხ. თომას ჰერმანი, მტკიცებულებითი სამართალი, GIZ, თბილისი, 2016, გვ.3-4). „მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი - მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაამტკიცოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი - ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს“ (იხ. ჰ. ბოელინგი, ლ, ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 200-, გვ.64). ამრიგად, ფაქტებზე თვითონ მხარეებმა უნდა მიუთითონ. სასამართლოს შეუძლია მხოლოდ მხარეთა გამოკითხვისა და შეკითხვების მიცემის გზით ხელი შეუწყოს გადაწყვეტილებისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტების სრულად და ზუსტად განსაზღვრას.

76. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარეთა ნამდვილი შეჯიბრება რეალურად შეუძლებელი იქნებოდა, რომ არ იყვნენ ამ შეჯიბრებაში მონაწილე მხარეები თანასწორნი. “მხარეთა თანასწორობა და შეჯიბრებითობა სამოქალაქო საპროცესო სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპია, რაც პირველ რიგში გულისხმობს მოსარჩელისა და მოპასუხისათვის თანაბარი პროცესუალური შესაძლებლობების მინიჭებას. შეჯიბრებითობის პრინციპი ეფუძნება მხარეთა თანაბარ შესაძლებლობას, აღიჭურვონ სათანადო საპროცესო ინსტრუმენტებით...“ (შდრ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2016 წლის 30 სექტემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №1/8/594; 2017 წლის 01 დეკემბრის გადაწყვეტილება საქმეზე №2/6/746).

77. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, რაც მან უნდა განახორციელოს უტყუარი მტკიცებულებების წარდგენის გზით, რომლებიც ობიექტურად დაადასტურებს სარჩელში მითითებულ სადავო გარემოებებს. მოპასუხე კი მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს.

78. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი განხილვის დროს აპელანტი მხარის მიერ მიცემულ ახსნა-განმარტებებზე. მისი მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტი „ცარიელ კედლებში“ შევიდა და მთელი ბინა თავად მოაწყო, მას თანხის გადახდის ქვითრები, საბანკო ტრანზაქციის განხორციელების ამონაწერები, მაღაზიის გამყიდველების, მემონტაჟეების ჩვენებები ან/და სხვა რელევანტური მტკიცებულებები არ გააჩნია. ეს გარემოება სააპელაციო პალატამ მოთხოვნის დასაბუთებულობის მიმართ არასარწმუნოდ მიიჩნია, ვინაიდან დღესდღეობით, როგორც ყიდვა-გაყიდვის, ასევე სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთების ინსტალირებისა და მონტაჟის პროცესი ბევრად გამარტივებულია და მეტწილად ელექტრონულ ფორმატშია გადასული. სააპელაციო პალატამ არასარწმუნოდ შეაფასა ის გარემოება, რომ პირს, რომელმაც სადავო ბინაში ათი წელი გაატარა, მთელი სახლი თავად მოაწყო და რემონტი გააკეთა, აღნიშნული მოქმედებების განხორციელების თუნდაც ერთი მტკიცებულება არ გააჩნია, რაც დანარჩენი მოთხოვნების დასაბუთებულობის მიმართ გარკვეულ შინაგან რწმენას შექმნიდა.

79. ზემოაღნიშნულის შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით აპელანტმა მასზე კანონით დაკისრებული მტკიცების ტვირთი ვერ დაძლია და ვინდიკაციური მოთხოვნის დასაბუთებულად ცნობისთვის საჭირო კუმულატიური ელემენტები ვერ დაადასტურა, რაც სააპელაციო საჩივარს დაუსაბუთებელს ხდის და მისი დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

80. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორმა სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული მსჯელობა, დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიით ვერ გააქარწყლა.

81. საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის წინაპირობა ვერ გახდება კასატორის მითითება, რომ სადავო მოძრავი ნივთების მოსარჩელის კუთვნილება სააპელაციო პალატას მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე უნდა დაედგინა.

82. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამრთლოს განმარტებით, ნებისმიერ შემთხვევაში, მოწმეთა კომპეტენცია, პირველ რიგში ეროვნული კანონმდებლობის შესაბამისად წესრიგდება (იხ. The Lüdi v. Switzerland, გადაწყვეტილება 15.06.1992, სერია A, N238, გვ. 20, პარაგრაფი 43 და The Schuler-Zgraggen v. Switzerland გადაწყვეტილება 24.06.1993. სერია N263, გვ.21. პარაგრაფი 66), საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 140-ე მუხლების ანალიზიდან კი, გამომდინარეობს, რომ მოწმის ჩვენების მიღებისას ეროვნულმა სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს ყველა იმ ობიექტური თუ სუბიექტური ფაქტორით, რაც ამ მტკიცებულების იურიდიულ ბუნებას ახლავს, მათ შორისაა მოწმის, როგორც სუბიექტის დამოუკიდებლობა მხარეთა შორის სადავო ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ. სწორედ ამ კრიტერიუმებით განისაზღვრება მოწმის ჩვენებაში გადმოცემული ფაქტების იურიდიული სანდოობა. საკასაციო პალატა ეთანხმება ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას, მოცემულ საქმეზე დაკითხული მოწმის ჩვენების შეფასებასთან დაკავშირებით (იხ. წინამდებარე განჩინების პ.31), შესაბამისად, უსაფუძვლობის გამო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ მტკიცებულებების არასწორ შეფასებასთან დაკავშირებით.

83. საკასაციო სასამართლო იზიარებს გასაჩივრებული განჩინების მოტივაციას (იხ. წინამდებარე განჩინების 29-32 პ-ები.), რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებით (მოწმეთა ჩვენებებით; 2017 წლის 16 ივნისის გასაუბრების ოქმით, რომლითაც მეორე მოპასუხე იყო გამოკითხული; 2017 წლის 19 აგვისტოს ზეპირი გასაუბრების ოქმი, რომლითაც მეორე მოპასუხე ინსპექტორ-გამომძიებელმა გამოკითხა) არ დასტურდება მოსარჩელის მიერ სადავო მოძრავი ნივთების შეძენის ფაქტი. საუბარია არა მოსარჩელის პირადი მოხმარების საგნებზე, არამედ ბინის საცხოვრებლად გამოყენებისათვის საჭირო საყოფაცხოვრებო ნივთებზე.

84. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

85. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

86. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

87. ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან.

88. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

89. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ე. ე–სა და ე.კ–ვის მიერ 2021 წლის 4 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 323 ლარის 70% – 226,1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე.კ–ვის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ე.კ–ვს (პირადი №......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა,“ ბანკის კოდი TRESG22, მიმღების ანაგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ე.ე–ისა და ე.კ–ვის მიერ 2021 წლის 4 ოქტომბერს №0 საგადახდო დავალებით გადახდილი 323 ლარის 70% - 226,1 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე