საქმე №ას-894-2021 23 დეკემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ეკატერინე გასიტაშვილი, მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ჰ.ქ–ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.გ–ვა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა

დავის საგანი – იურიდიული მომსახურების ღირებულების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ.გ–ვამ (შემდეგში: მოსარჩელე ან მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა ჰ.ქ–ის (შემდეგში: მოპასუხე ან კასატორი) მიმართ 7100 დოლარის გადახდის დაკისრების მოთხოვნით.

2. სარჩელი დაფუძნებულია შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: მოსარჩელის განმარტებით, 2015 წლის 11 ივნისს მოპასუხეს და მოსარჩელეს, როგორც ადვოკატს შორის დაიდო იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მომსახურების საფასურის გადახდა უნდა მომხდარიყო წინასწარ 1500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში და მოგებული საქმის მიხედვით კლიენტის სახელზე არსებული უძრავი ქონების ღირებულების 5% აშშ დოლარში. მოპასუხემ წინასწარ გადაიხადა 1500 აშშ დოლარი, ხოლო საქმის დასრულების შემდეგ, მოპასუხეს ხელშეკრულების პირობების თანახმად, უნდა გადაეხადა დამატებით 7100 აშშ დოლარი, რომელიც შეადგენდა უძრავი ქონების ღირებულების 5 %-ს, რაც მოპასუხეს არ გადაუხდია.

3. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს 1500 აშშ დოლარი მიღებული აქვს, ხოლო დანარჩენი თანხა მას არ ეკუთვნის, ვინაიდან არ დამდგარა ის შედეგი, რა შემთხვევაშიც მოსარჩელეს უფლება ექნებოდა მიეღო სხვა თანხაც, კერძოდ, მოსარჩელეს არ მოუგია სასამართლო დავა. ამდენად, სარჩელი უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება და სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7100 აშშ დოლარის გადახდა.

6. სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის იურიდიული მომსახურების საფასურის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე შეამოწმა დავალების მარეგულირებელი ნორმებთან (სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში- სსკ-ის) 709-710-ე მუხლებთან (დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე... მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში) და იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულებასთან (ხელშეკრულების 4.1 4.3. პუნქტი) მიმართებით და დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7. 2015 წლის 11 ივნისს მოპასუხეს და მოსარჩელეს შორის გაფორმდა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საგანია იურიდიული მომსახურების გაწევა საქართველოს სასამართლო ყველა ინსტანციაში, ნებისმიერი კერძო არბიტრაჟში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრში, სააღსრულებო ბიუროში (მათ შორის, კერძო სააღსრულებო ბიურო) საქართველოს ნებისმიერ ბანკში, კერძო საკუთრებასთან დაკავშირებულ საკითხზე უფლებების დაცვა ნებისმიერ ორგანოში(შემდეგში - ხელშეკრულება).

8. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად კლიენტი იურიდიული მომსახურების საფასურს (ჰონორარი) უხდის ადვოკატს: 1500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში წინასწარ და მოგებული საქმის მიხედვით კლიენტის სახელზე არსებული უძრავი ქონების ღირებულების 5%-ს აშშ დოლარს. ამავე ხელშეკრულების 4.3. პუნქტის თანახმად, კლიენტის მიერ ,,საპროცესო ოპონენტთან’’ მორიგების ან სხვა ნებისმიერი საფუძვლით, რომელიც არ არის წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული, საქმის შემდგომ წარმოებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, მიუხედავად ხელშეკრულების მოქმედების ვადისა, კლიენტი ვალდებულია ადვოკატს სრულად გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იურიდიული მომსახურების საფასური (ჰონორარი).

9. დადგენილია, რომ ხელშეკრულების დადებას წინ უსწრებდა ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად: 1.ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს საარბიტრაჟო სარჩელი.2.შპს ,,მ.ს–ოს’’, ი.მ–ს, რ.მ–ს და შპს ,,მ–ოს’’ დაეკისრათ 876162.36 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს სასარგებლოდ, საიდანაც 757937.39 აშშ დოლარი არის ძირითადი თანხა, 101729.51 აშშ დოლარი არის დარიცხული პროცენტი, ხოლო 16495,46 აშშ დოლარი არის პირგასამტეხლო. 3. შპს ,,მ.ს–ოს’’, ი.მ–ს, რ.მ–ს და შპს ,,მ.ს–ოს’’ დაეკისრათ 122165.32 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს სასარგებლოდ, საიდანაც 95519.93 აშშ დოლარი არის ძირითადი თანხა, 13079.69 აშშ დოლარი არის დარიცხული პროცენტი, ხოლო 13565.70 აშშ დოლარი არის პირგასამტეხლო. 4. შპს ,,მ.ს–ოს’’, ი.მ–ს, რ.მ–ს და შპს ,,მ.ს–ოს’’ დაეკისრათ 237121.69 აშშ დოლარის სოლიდარულად გადახდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს სასარგებლოდ, საიდანაც 230417 აშშ დოლარი არის ძირითადი თანხა, 6332.50 აშშ დოლარი არის დარიცხული პროცენტი, ხოლო 372.19 აშშ დოლარი არის პირგასამტეხლო. მათვე სოლიდარულად დაეკისრათ საარბიტრაჟო მოსაკრებლის 30000 ლარის გადახდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს სასარგებლოდ; 5. სარეზოლუციო ნაწილის მე-2, მე-3 და მე-4 პუნქტებით დაკისრებული თანხის ამოღების მიზნით სარეალიზაციოდ მიექცა: 5.1. ი.მ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ......... სართული, ფართი 266,15 კვ.მ. ს/კ:.........; 5.2. ი.მ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე: თბილისი, ....., ს/კ: ..... ნ.მ–ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. მცხეთა, ..., ს/კ .....; 5.4. ი.მ–ის საკუთრებაში არსებული გირავნობით დატვირთული 60% წილი შპს ,,მ.ს–ოს’’ კაპიტალში და 100 % წილი შპს ,,მ.ს–ოს’’ კაპიტალში; 5.5. შპს,,მ.ს–ოს’’ კუთვნილიგირავნობითდატვირთული არსებული და სამომავლო მთელი მოძრავი ქონება და არსებული და სამომავლო მთელი არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე; 5.6. შპს ,,ფ–ის’’ კუთვნილი გირავნობით დატვირთული არსებული და სამომავლო მთელი მოძრავი ქონება და არსებული და სამომავლო მთელი არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე. იპოთეკით და გირავნობით დატვირთული ნივთების რეალიზაციით მიღებული თანხით თუ სრულად ვერ დაკმაყოფილდება მოსარჩელის მოთხოვნა, აღსრულება მიქცეულ იქნეს შპს ,,მ.ს–ოს’’, ი.მ–ის, რ.მ–ის, შპს ,,მ.ს–ოს’’, მ.კ–ას და ხ.მ–ას საკუთრებაში არსებულ სხვა ქონებაზე. ამასთან, მ.კ–ას და ხ.მ–ას პასუხისმგებლობა განისაზღვროს სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტით გადასახდელად დაკისრებული თანხის ოდენობით. 6. სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტით დაკისრებული თანხის ამოღების მიზნით სარეალიზაციოდ მიექცეს: 6.1 ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ....., სატრანსპორტო გაერთიანების ტერიტორიიდან (ნაკვეთი №...) ს/კ:........; 6.2. ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ქუჩა .......ქ. თბილისი, ......, ს/კ ........; 6.3. ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ქუჩა ...... თბილისი, ........; ს/კ .........; 6.4) ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......... ს/კ ........; 6.5. ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ........ ს/კ .........; 6.6) ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ......ს/კ ........; 6.7.) შპს ,,დ.დ–ის’’ საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონება, მდებარე თბილისი, ......., მე-6 სართული, ბინა 69, ს/კ ....... იპოთეკით დატვირთული ნივთების რეალიზაციით მიღებული თანხით თუ სრულად ვერ დაკმაყოფილდება მოსარჩელის მოთხოვნა, აღსრულება მიქცეულ იქნეს შპს ,,მ.ს–ოს’’, ი.მ–ის, რ.მ–ის და შპს ,,მ.ს–ოს’’ საკუთრებაში არსებულ სხვა ქონებაზე(ს.ფ.220-228 ტომი 1).

10. ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებით, საარბიტრაჟო დებულებით განსაზღვრული საარბიტრაჟო მოსაკრებლის გადაუხდელობის გამო, ჰ.ქ–ის უარი ეთქვა სს ,,ვ.ბ.ჯას’’ და შპს „მ.ს–ოს“ შორის დადებული იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით წარდგენილი სარჩელის მიღებაზე. ასევე, ჰ.ქ–ის უარი ეთქვა შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმების და საქმის განახლების შესახებ განცხადების მიღებაზე იმ საფუძვლით, რომ არბიტრაჟს არ გააჩნდა აღნიშნული საკითხის განხილვაზე კომპეტენცია და განმარტებული იქნა, რომ არბიტრაჟის გადაწყვეტილების გაუქმების შესახებ საჩივრის განხილვის უფლებამოსილება გააჩნია სასამართლოს.

11. 2015 წლის 04 ივნისს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას შუამდგომლობით მიმართა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-მ ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების ცნობის და აღსრულების თაობაზე.

12. ჰ.ქ–ის წარმომადგენლმა გ.გ–ვამ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში წარადგინა საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმება. მან აგრეთვე,2015 წლის 31 ივლისს მიმართა სააპელაციო სასამართლოს და მოითხოვა შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ 2015 წლის 14 ივლისის დადგენილების გაუქმება.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 07 აგვისტოს განჩინებით ჰ.ქ–ის და ფ.ქ–ას უარი ეთქვათ შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ 14.07.2015 წლის დადგენილების გაუქმების მოთხოვნით წარდგენილი განცხადების (საჩივრის) მიღებაზე (ს.ფ. 150, ტომი 1).

14. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა ჰ.ქ–ის წარმომადგენლის გ.გ–ვას შუამდგომლობა და შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის და უსწორობის გასწორების შესახებ ამავე არბიტრაჟის 2015 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით წარდგენილ საჩივარზე უარის თქმის გამო, შეწყდა საქმის წარმოება (ს.ფ.143. ტომი 1).

15. დადგენილია, რომ შპს ,,ე.ჰ–ის’’ მიერ 2015 წლის 7 აგვისტოს დაინიშნა აუქციონი. ჰ.ქ–ის წარმომადგენელმა გ.გ–ვამ განცხადებით მოითხოვა აღნიშნული აუქციონის შეჩერება სასამართლოს მიერ საქმის საბოლოო გადაწყვეტამდე, თუმცა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 07 აგვისტოს განჩინებით, შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა (ს.ფ.150 ტომი 1).

16. 2015 წლის 9 ნოემბერს ჰ.ქ–ის წარმომადგენელმა გ.გ–ვამ მორიგების შესახებ განცხადებით მიმართა სს ,,ვ.ბ.ჯას’’ და შესთავაზა მორიგების შემდეგი პირობები: აუქციონის ჩატარების გარეშე, სს ,,ვ.ბ.ჯას’’ სახელზე გაფორმდეს ჰ.ქ–ის უძრავი ქონება (408,30 კვ.მ. კომერციული ფართი ს/კ ....) შპს ,,მ.ს–ოს’’, დავალიანების დასაფარავად, აღნიშნული პროცედურებით სს ,,ვ.ბ.ჯა’’ დაზოგავს შპს ,,ე.ჰ–ი’’-ზე გადასახდელ აუქციონის 4%-იან დანახარჯს (1575000X4%), რაც შეადგენს 63000 ლარს, რომლითაც სს ,,ვ.ბ.ჯა’’ მიიღებს აუქციონზე გასაყიდად გამოტანილი ქონების (1932919,30 ლარი) ნაცვლად 2209270 ლარს ანუ, 276350,70 ლარით მეტს (1575000+157500+413770+63000). აღნიშნული პირობების თანახმად მოითხოვა:1) განთავისუფლდეს სს ,,ვ.ბ.ჯ–ას’’ მეორადი იპოთეკის რეგისტრაციიდან ჰ.ქ–ის უძრავი ქონებები: ს/კ ......; ........; ......... და 2) ეძებენ ინვესტორს რათა გამოისყიდონ (408.30 კვ.მ. კომერციული ფართი ს/კ: ........ და ინვესტორის მოსაძიებლად ესაჭიროებათ დრო. ამასთან, აღნიშნულ ფართში განთავსებულია სხვა იურიდიული და ფიზიკური პირების ქონება დაიმშემთხვევაშითუ,უახლოესმომავალშივერმოხდებაკომერციულიფართისგამოსყიდვა, დასჭირდებათგარკვეული დრო აღნიშნული ქონების დემონტაჟისთვის და ქონების რეალიზაციისთვის, თუმცა, აღნიშნული პირობა გაუქმებული იქნება მაშინვე თუ ამ პერიოდში ბანკის მიერ მოძიებული იქნება კომერციული ფართის მყიდველი და უმოკლეს ვადაში მოხდება ფართში არსებული სხვისი ქონების დემონტაჟი, რათა ბანკს არ შეექმნას რაიმე სახის პრობლემა მისი საკუთრების რეალიზაციის მხრივ. (იხ., მორიგების პირობა წარდგენილი ჰ.ქ–ის წარმომადგენელ გ.გ–ვას მიერ - ს.ფ.14-17 ტომი 1).

17. 2016 წლის 22 იანვარს ჰ.ქ–ის და ს.გ–ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით ქ.თბილისში, ........... 4-ში მდებარე ავტოფარეხი ს/კ ........ ფართით 21.34 კვ.მ. გასხვისდა 5000 აშშ დოლარად, ხოლო იმავე მისამართზე მდებარე უძრავი ქონება ს/კ: ........ საერთო ფართით 185.70 კვ.მ. საზაფხულო ფართი 20.80 კვ.მ. ჰოლი 7.31 კვ.მ. გასხვისდა 100000 აშშ დოლარად.

18. 2016 წლის 22 თებერვალს ჰ.ქ–ის და ს.გ–ს შორის გაფორმდა უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით ქ. თბილისში, ....., მაღაზია ფართით 14.49 კვ.მ. ს/კ ....... გასხვისდა 20000 აშშ დოლარად; იმავე მისამართზე მდებარე მაღაზია ს/კ:....... ფართით 15.75 კვ.მ. გასხვისდა 22000 აშშ დოლარად, ხოლო იმავე მისამართზე მდებარე მაღაზია ს/კ ........ ფართით 17.45 კვ.მ. გასხვისდა 25000 აშშ დოლარად. ზემოაღნიშნული მაღაზიები დატვირთული იყო მეორადი იპოთეკით სს ,,ვ.ბ.ჯა’’-ს სასარგებლოდ, ხოლო პირველი რიგის იპოთეკარს წარმოადგენდა სს ,,თიბისი ბანკი’’ (ს.ფ. 45-54 ტომი 1).

19. 2015 წლის 21 აგვისტოს დანიშნული იქნა აუქციონი, სადაც ერთ ლოტად იქნა გატანილი შპს ,,დ.დ–ის’’, შპს ,,თ.ქ–ის’’ და გ.ბ–ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთები, რომელთა ღირებულებაც შეადგენს 1932919,30 ლარს. (ს.ფ. 55-80 ტომი 1).

20. შპს ,,ე.ჰ–ს’’ განცხადებით მიმართა ჰ.ქ–ის წარმომადგენელმა გ.გ–ვამ და განმარტა, რომ უძრავი ქონებების ს/კ ........; ......; ....... მესაკუთრეს აღარ წარმოადგენს ჰ.ქ–ი და მისი მესაკუთრეები არიან შპს ,,თ.ქ–ი’’ და გ.ბ–ძე, შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 306-306¹⁶ მუხლების საფუძველზე აუქციონის ჩატარება სადაც არ იქნება აღნიშნული და ჩართული ახალი მესაკუთრეები და არ იქნება დადგენილი უფლებამონაცვლე, გახდება 2015 წლის 21 აგვისტოს დანიშნული აუქციონის შედეგების გაუქმების საფუძველი (ს.ფ. 164-165 ტომი 1).

21. გ.გ–ვამ წერილით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას და განმარტა, რომ მათ მიერ შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედ არბიტრაჟში გასაჩივრებულია 2015 წლის 1 მაისის საქმე №01-15/2015 და 2015 წლის 28 მაისის შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, რაზედაც პასუხი არ მიუღიათ. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, არბიტრაჟის შესახებ საქართველოს კანონის და შპს ,,ს.ს.პ–ის’’ დებულების 29 მუხლის ბ პუნქტის თანახმად არსებობს 2015 წლის 1 მაისის და 2015 წლის 28 მაისის შპს,,ს.ს.პ–ის’’ მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების და საარბიტრაჟო განხილვის განახლების საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, გ.გ–ვამ მოითხოვა ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმების საკითხის განხილვა, ვინაიდან მხარე არ იყო ჯეროვნად ინფორმირებული არბიტრის დანიშვნის და საარბიტრაჟო განხილვის შესახებ.

22. 2015 წლის 07 აგვისტოსშპს ,,თ.ქ–ის’’ დირექტორს გ.ბ–ძეს და ჰ.ქ–ის წარმომადგენელს ფ.ქ–ას შორის დაიდო შეთანხმება, რომლითაც გაუქმდა 2015 წლის 3 ივლისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც შეეხებოდა ქ. თბილისში …… №8ბ-ში მდებარე უძრავ ქონებას ს/კ .......... საერთო ფართით 408.30 კვ.მ, ვინაიდან ნასყიდობის საგანი აღმოჩნდა უფლებრივად ნაკლის მქონე და უძრავი ქონება დაუბრუნდა პირვანდელ მესაკუთრეს ჰ.ქ–ის (ს.ფ.167 ტომი 1).

23. აუქციონზე სარეალიზაციოდ გატანილი იქნა ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისი, ….., ფართი №344, 408,30 კვ.მ. ს/კ ……... აღნიშნული ფართის მესაკუთრე გახდა სს ,,ვ.ბ.ჯა’’, რომელმაც ქონება შეიძინა 1478942,40 ლარად (შპს ,,ე.ჰ–ის’’ 2015 წლის 4 დეკემბრის განკარგულება აუქციონზე შეძენილ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ ს.ფ.190 ტომი 1).

24. აუქციონზე რეალიზაციიდან ამოღებული იქნა დანარჩენი სამი მაღაზია, საცხოვრებელი ფართი და ავტოფარეხი, ხოლო საცხოვრებელ ფართზე მდებარე ქ.თბილისში, ქუჩა ………ქ. თბილისი, …….. ქ.№4, ს/კ:...... და ავტოსადგომი ს/კ: ........ ხელახლა დაიტვირთა იპოთეკით, მოხდა ახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის.

25. ამდენად, ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების ფარგლებში მოპასუხის სახელზე რიცხული იპოთეკით დატვირთული ქონებების (სულ ექვსი ქონება) იძულებით აუქციოზე რეალიზაცია განხორციელდა მხოლოდ ერთი ქონების, ქ.თბილისი, ……, ფართით №344, 408,30 კვ.მ. ს/კ:......., კომერციული ფართის მიმართ ანუ, გადაწყვეტილება აღსრულდა ერთი ქონების, ნაწილში. სამი მაღაზიის, საცხოვრებელი ფართის და ავტოსადგომის აუქციონზე რეალიზაცია არ მომხდარა.

26. ამასთან საცხოვრებელი სახლი ქ. თბილისში, ქუჩა ……№17…. №4, ს/კ:.......... და ავტოსადგომი ს/კ ........ ხელახლა დაიტვირთა იპოთეკით, რადგან მოხდა შეთანხმება მოპასუხესა და ბანკს შორის, რის შედეგადაც, ახალი სესხის და იპოთეკა ხელშეკრულების გაფორმდა სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის.

27. მოპასუხემ მოსარჩელეს გადაუხადა იურიდიული მომსახურების საფასურიდან 1500 აშშდოლარი.

28. მოსარჩელის განმარტებით „წარმატების ჰონორარი“ 5% უნდა დაანგარიშდეს ხუთი უძრავი ქონების ღირებულებიდან. სადავო ხუთი ქონების: სამი მაღაზიის, ავტოფარეხისა და საცხოვრებელი ბინის ღირებულებაა 172 00 აშშ დოლარი, ამ ნაწილში,სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეს კვალიფიციური შედავება არ განუხორციელებია.

29. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია სასამართლომ სწორად განსაზღვროს და მოახდინოს ხელშეკრულებაში გამოხატული მხარეთა ნების შეფასება ხელშეკრულების 4.1 და 4.3 პუნქტებთან მიმართებაში.

30. პალატამ მიუთითა, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტიდან, მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსენსუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა. ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება (სუსგ ას-1117-2020). სსკ-ის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არამარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს. ხელშეკრულების განმარტების საჭიროებას ადგილი აქვს იმ შემთხვევაში, როცა სახეზეა ხელშეკრულება, რომლის გამონათქვამებიც ბუნდოვანი, ორაზროვანი ან ურთიერთგამომრიცხავია, აგრეთვე, როცა მისი გამონათქვამები შესწორებასა და შევსებას მოითხოვენ. ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვან საკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს (ხელშეკრულების განმარტების საკითხებზე (შეადრ: სუსგ-ები №ას-425-425-2018,18 თებერვალი, 2021, პპ:46-49; №ას-1144-1090-2014, 23 თებერვალი, 2015 წელი).

31. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში არ არის საკანონმდებლო წესით მოწესრიგებული ადვოკატის მიერ ჰონორარის, მათ შორის, წარმატების ჰონორარის გამოანგარიშების საკითხი, სასამართლომ მხარეთა შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების განმარტების ანუ, მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების შეფასების გზით უნდა იმსჯელოს. მოპასუხე სადავოდ ხდის ე.წ. „წარმატების საკომისიოს“/„წარმატების ჰონორარის“ გადახდის ვალდებულების წარმოშობას. ამ თვალსაზრისით, სარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა უნდა შეფასდეს იმის მიხედვით, რა შემთხვევაში, წარმოეშობოდა ხელშემკვრელ მხარეს - მოპასუხეს აღნიშნული ჰონორარის (საკომისიო) გადახდის ვალდებულება და შემდგომ, განხორციელებულია თუ არა მისი შესრულების (გადახდა) წინაპირობები(შდრ: სუსგ Nას-1117-2020).

32. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მომსახურების ხელშეკრულების სადავო - 4.1 პუნქტის მიხედვით, კლიენტი იურიდიული მომსახურების საფასურს (ჰონორარს) უხდის ადვოკატს 1500 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარებში წინასწარ და მოგებული საქმის მიხედვით კლიენტის სახელზე არსებული უძრავი ქონების ღირებულების 5 %-ს აშშ დოლარებში, ხოლო 4.3. პუნქტის თანახმად კლიენტის მიერ ,,საპროცესო ოპონენტთან’’ მორიგების ან სხვა ნებისმიერი საფუძვლით, რომელიც არ არის წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული, საქმის შემდგომ წარმოებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, მიუხედავად ხელშეკრულების მოქმედების ვადისა, კლიენტი ვალდებულია ადვოკატს სრულად გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იურიდიული მომსახურების საფასური (ჰონორარი). ამდენად, ჰონორარი შედგებოდა 1500 + უძრავი ქონების ღირებულების 5%-ს აშშ დოლარებში, იმ შემთხვევაშიც, თუ დავა დასრულდებოდა მორიგებით, ან საქმის წარმოებაზე უარის თქმით.

33. მოსარჩელის მოთხოვნა ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ რადგან არსებობდა არბიტრაჟის გადაწყვეტილება და მაღალი რისკის ქვეშ იყო მოპასუხის საკუთრებაში არსებული იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონებები, მოსარჩელეს უნდა უზრუნველეყო, რომ არ მომხდარიყო მოპასუხის უძრავი ქონებების სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით რეალიზაცია. სწორედ ამ მიზანს ემსახურებოდა მხარეთა შორის გაფორმებული იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულების ე.წ. „წარმატების ჰონორარი“.

34. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხოლოდ იურიდული შედეგი - არ მომხდარიყო მოპასუხის უძრავი ქონებების რეალიზაცია, მოსარჩელეს ე.წ. „წარმატების ჰონორარის“ (საკომისიო) მოთხოვნის უფლებას არ წარმოუშობს, რამეთუ ხელშეკრულების სწორი განმარტების შემთხვევაში, მოსარჩელეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, წარმოეშვება შეთანხმებული „წარმატების ჰონორარის“ (საკომისიო) მოთხოვნის უფლება, თუ სახეზე იქნება სწორედ მოსარჩელის პირდაპირი და უშუალო იურიდიული მომსახურების შედეგად ამ შედეგის განპირობება. სწორედ „გონივრული განსჯის“ საფუძველზე ხელშეკრულების სადავო 4.1. და 4.3. პუნქტებში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების განმარტებით, პალატა მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისათვი ჰონორარის („წარმატების საკომისიო“) გადახდა იკისრა იმ პირობით, რომ არ მომხდარიყო არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით მოპასუხის უძრავი ქონებების რეალიზაცია მოსარჩელე, ადვოკატის მიერ გაწეული მომსახურებით და ამ უკანასკნელის ძალისხმევით, მათ შორის მხარეთა მორიგების დროსაც.

35. დადგენილი იქნა, რომ გ.გ–ვა საქმის წარმოებაში ჩაერთო ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, როდესაც იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონებების დაკარგვის რისკი ძალიან მაღალი იყო. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოსარჩელემ განახორციელა სხვადასხვა იურიდიული მომსახურეობა(იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-7 პუნქტი - ს.ფ. 93-98 ტ.2), რომლის შედეგადაც მოპასუხის სახელზე რიცხული იპოთეკით დატვირთული ქონებების არბიტრაჟის გადაწყვეტილების საფუძველზე აუქციონზე რეალიზაცია არ განხორციელდა. აუქციონზე გატანილი იყო მხოლოდ ერთი ქონება, კომერციული ფართით, აუქციონზე რეალიზაციიდან ამოღებული იქნა სამი მაღაზია და ის საცხოვრებელი ფართი და ავტოსადგომი, რომლის იპოთეკისგან განთავისუფლება მოხდა სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის ხელახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებით. ამდენად, ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული და არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით სარეალიზაციოდ მიქცეული ექვსი უძრავი ქონებიდან მხოლოდ ერთი ქონების რეალიზაცია განხორციელდა, სამი მაღაზია განთავისუფლდა იპოთეკისგან, ხოლო ორი, საცხოვრებელ ფართი მდებარე ქ. თბილისში, ქუჩა ………, ს/კ …….. და ავტოსადგომი ს/კ …….. ხელახლა დაიტვირთა იპოთეკით, რადგან მოხდა ახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის.

36. პალატამ განმარტა, რომ მართალია საქმეზე არ არის წარმოდგენილი სასამართლო განჩინება ბანკასა და მოვალეს შორის მორიგების აქტის დამტკიცების შესახებ, თუმცა იმ ვითრებაში როდესაც უდავოა რომ ბანკსა და მოვალეს შორის ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების აღსრულებასთან მიმართებით შედგა შეთანხმება: განხორციელდა მხოლოდ ერთი ქონების რეალიზაცია და დანარჩენი ქონებების მიმართ მხარეები გარკვეულ პირობებზე შეთანხმდნენ (გაიცა ახალი სესხი და თავიდან დაიტვირთა ქონება იპოთეკით) იგი ასევე მხარეთა (ბანკასა და მოვალეს შორის) მორიგებად უნდა შეფასდეს, რომლის დროსაც მოპასუხე ასევე ვალდებული იყო გადაეხადა წარმატების საკომისიო.

37. მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა სასამართლოს წარუდგინა მტკიცებულებები, რაც ადასტურებს, მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობას, აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კი, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი არ იქნა მტკიცებულებები, რითაც დადასტურდება, რომ სამი მაღაზიის აუქციონზე რეალიზაციისაგან გადარჩენა, საცხოვრებელ ფართზე და ავტოსადგომზე ბანკსა და მოვალეს შორის შეთანხმება ახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების თაობაზე წარმოადგენს ბანკის კეთილ ნებას/მოპასუხე ჰ.ქ–ის, მისი წარმომადგენლის ფ.ქ–ას პირადი ძალისხმევის შედეგს და არა მოსარჩელის მიერ განხორციელებულ მომსახურეობის რეზულტატს.

38. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ, შესაბამის მტკიცებულებებზე მითითებით, დაადასტურა ის გარემოება, რომ მან განხორციელა ისეთი იურიდიული მოქმედებები, რასაც ხელშეკრულების 4.1 და 4.3. პუნქტით გათვალისწინებული შედეგი უნდა მოჰყვეს, აღნიშნული კი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველია. შესაბამისად, დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 7100 აშშ დოლარის გადახდა.

39. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის უარყოფა, შემდეგი საფუძვლებით.

40. კასატორი აღნიშნავს, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2015 წლის 11 ივნისს მხარეებს შორის გაფორმებული იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება, რომლის 4.1 პუნქტის მიხედვითაც, კლიენტი ადვოკატს უხდის მომსახურების ჰონორარს 1500 აშშ დოლარის ეკვივალენტს ლარში და მოგებული საქმის მიხედვით კლიენტის სახელზე არსებული უძრავი ქონების გაყიდვით მიღებული 5%-ს აშშ დოლარში. კასატორმა წინასწარ გადაიხადა 1500 აშშ დოლარი, ხოლო საქმის მოგებით დასრულების პირობებში მას დამატებით უნდა გადაეხადა 7100 აშშ დოლარი. კასატორის მითითებით, მოწინააღმდეგე მხარეს არ მოუგია საქმე, რადგანაც, მის საკუთრებაში არსებული, სარეალიზაციოდ გატანილი ექვსი ქონებიდან მოხდა ერთ-ერთის, რესტორნის აუქციონის გზით რეალიზაცია. ამასთან, კასატორის კუთვნილი სამი მაღაზიის რეალიზაცია ვერ განხორციელდა, რადგან რეალიზატორი სს „ვ.ბ–ი“ არ წარმოადგენდა პირველი რიგის იპოთეკარს, ხოლო რაც შეეხება კასატორის საცხოვრებელ სახლს, სს „ვ.ბ–მა“ გამოიჩინა კეთილი ნება და ფ.ქ–ასთან გააფორმა იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით იპოთეკით დაიტვირთა კასატორის საცხოვრებელი სახლი ავტოფარეხით და ბანკის მიერ გაიცა იპოთეკური სესხი 7 წლის ვადით 14%-იანი სარგებლის დარიცხვით, რომელსაც დღემდე იხდის ფ.ქ–ა.

41. კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელის საქმიანობა (მომზადებული განცხადებები და წერილები) არ უნდა შეფასდეს საქმის მოგებით დასრულებად. საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რითაც დასტურდება რომ მოსარჩელემ, თუნდაც ერთი საქმე მოიგო. მორიგების მიღწევასთან მიმართებით კი, კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმე მორიგებით მოსარჩელეს არ დაუსრულებია და რომც დაესრულებინა, ხელშეკრულება მისთვის ე.წ „წარმატების ჰონორარის“ გადახდას არ ითვალისწინებდა.

42. კასატორის მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნა გაზარდა, რაც გამოიხატება იმაში, რომ სასამართლომ საქმის განხილვა გააგრძელა არა ხელშეკრულების 4.1 პუნქტით არამედ სხვა მოთხოვნით. სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა გაზარდა 4.3 პუნქტით [კლიენტის მიერ საპროცესო ოპონენტთან მორიგების ან სხვა ნებისმიერი საფუძვლით, რომელიც არ არის წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული, საქმის შემდგომ წარმოებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, მიუხედავად ხელშეკრულების ვადისა, კლიენტი ვალდებულია ადვოკატს სრულად გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იურიდიული მომსახურების საფასური (ჰონორარი)]. და ამ კუთხით განაგრძო მსჯელობა, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა. პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოსარჩელის მოთხოვნა ეფუძნებოდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 4.1 პუნქტს, ხოლო ამავე ხელშეკრულების 4.3 პუნქტი არ გამხდარა განხილვის საგანი.

43. კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის ძალისხმევით არ მომხდარა, თუნდაც, ერთი ქონების გადარჩენა რეალიზაციისაგან და ამ პირობებში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, წარმოადგენს კანონის მოთხოვნების უგულვებელყოფას. კასატორი მიიჩნევს, რომ რეალიზაციისაგან მისი ქონება „გადაარჩინა“ ბანკსა და მას შორის გაფორმებულმა შეთანხმებამ, რაც წარმოადგენდა ბანკის კეთილ ნებას, რის გამოც, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

44. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, რის შესახებაც მხარეებს ეცნობათ კანონით დადგენილი წესით.

45. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

46. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს.

47. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამრთლოს უფლება, მოიცავს ისეთ მნიშვნელოვან კომპონენტს, რომლის მიხედვითაც, სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უნდა იყოს მხარისათვის განჭვრეტადი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში უთითებს, რომ ეროვნული სასამართლოს გადაწყვეტილება უნდა პასუხობდეს მხარის მიერ სამართლებრივ და პროცედურულ საკითხებთან დაკავშირებით წარმოდგენილი არგუმენტების ძირითად ასპექტებს (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Ruiz Torija v. Spain, §§ 29-30). შესაბამისად, უფლება მოსმენაზე მოიცავს არა მხოლოდ სასამართლოს წინაშე არგუმენტების წარდგენის შესაძლებლობას, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გადაწყვეტილების დასაბუთებაში მიუთითოს მიზეზები, რომელთა საფუძველზეც გაიზიარა ან უარყო შესაბამისი არგუმენტები. სასამართლომ შეიძლება აუცილებლად არ მიიჩნიოს იმგვარ არგუმენტებზე პასუხის გაცემა, რომლებიც აშკარად არარელევანტური, დაუსაბუთებელი ან სხვაგვარად დაუშვებელია მსგავსი არგუმენტების მიმართ არსებული სამართლებრივი დებულებების ან მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკის საფუძველზე, თუმცა, ყველა გადაწყვეტილება უნდა იყოს ნათელი და საქმეში მონაწილე მხარეებს შესაძლებლობას უნდა აძლევდეს გაიგონ, თუ რატომ გაითვალისწინა სასამართლომ მხოლოდ კონკრეტული გარემოებები და მტკიცებულებები (იხ., გადაწყვეტილება საქმეზე Seryavin and Others v. Ukraine §§ 55-62). სასამართლოს აქვს ვალდებულება, სათანადოდ იმსჯელოს მხარეთა მიერ წარდგენილ დოკუმენტებზე, არგუმენტებსა და მტკიცებულებებზე (იხ. Kraska v. Switzerland, § 30; Van de Hurk v. the Netherlands, § 59; Perez v. France, § 80). ამასთან, მხარეებს უნდა ჰქონდეთ არა მხოლოდ იმის შესაძლებლობა, რომ იცოდნენ იმ მტკიცებულებათა შესახებ, რომლებიც მათ სჭირდებათ თავიანთი სარჩელის წარმატებისათვის, არამედ ჰქონდეთ კომენტარის გაკეთების საშუალება ყველა იმ მტკიცებულებასთან და მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომლებიც წარდგენილია სასამართლოს აზრის ფორმირებაზე ზეგავლენის მოხდენის მიზნით (იხ. Milatova and others v. The Czech republic §59; Niderost-huber v. Switzerland, § 24; K.S. v. finland § 21;

48. საკასაციო პრეტენზიებზე მსჯელობამდე, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს აღნიშნოს: საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანა მდგომარეობს სასარჩელო მოთხოვნის იდენტიფიცირებასა და იმის დადგენაში თუ, რის საფუძველზე, რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზეა დამყარებული მოთხოვნა. მოსარჩელის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში კი, სასამართლომ უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ იურიდიულ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მოძიებული ნორმა (ან ნორმები) უნდა შეიცავდეს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც დავის განმხილველი სასამართლოს ვალდებულებაა და იმგვარად უნდა განხორციელდეს, რომ დადგინდეს ნორმის წინაპირობები (მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა), რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას. საბოლოოდ, სასამართლომ უნდა გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. პროცესის მონაწილე მხარე კი, რომელსაც გააჩნია მოთხოვნა მეორე მხარის მიმართ, ვალდებულია, სულ მცირე, მიუთითოს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა ადგენს (შეიცავს). აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ასკვნის, მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. თავის მხრივ, მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ სარჩელის მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, ზიანის მიყენებიდან (დელიქტი), უსაფუძვლო გამდიდრებიდან თუ კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლიდან.

49. განსახილველ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს მოპასუხისათვის იურიდიული მომსახურების საფასურის გადახდის დაკისრება.

50. ამ ტიპის სარჩელის წარმატებულობა, ბუნებრივია, უნდა შემოწმდეს მისი დამფუძნებელი ნორმის/ნორმების წინაპირობებთან მიმართებაში, რაც იმას ნიშნავს, რომ უპირველესად, სასამართლომ სწორად უნდა განსაზღვროს მოთხოვნის მარეგულირებელი სამართლებრივი საფუძველი - კანონის ნორმა, გამოარკვიოს სარჩელში მითითებული ფაქტების შესაბამისობა დამფუძნებელი ნორმის აბსტრაქტულ ელემენტებთან (ფორმალური გამართულობა), დადებითი პასუხის შემთხვევაში, სარჩელსა და შესაგებელში გამოთქმული პოზიციების ურთიერთშეჯერებით გამოარკვიოს სადავო და უდავო ფაქტობრივი გარემოებები (მტკიცების საგანი) და გაანაწილოს მხარეთა შორის მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების დადასტურების ტვირთი (მტკიცების ტვირთი).

51. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ საადვოკატო მომსახურებისთვის თანხის დაკისრება გამომდინარეობს, როგორც იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულებიდან, ასევე, დავალების მარეგულირებელი ნორმებიდან (სსკ-ის 709-710-ე მუხლები).

52. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ წარმომადგენლობის ინსტიტუტს საფუძვლად უდევს კონკრეტული პირის (ან პირთა) უფლება სამართლებრივ ურთიერთობებში წარმოადგინოს სხვა პირი (ან პირები) - წარმომადგენლობის უფლებამოსილება. სსკ-ის 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად, წარმომადგენლობის უფლებამოსილება ან კანონიდან გამომდინარეობს ანდა წარმოიშობა მინდობილობის საფუძველზე (იხ.დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011, 427.)

53. წარმომადგენლის მეშვეობით გარიგების დადებისას მნიშვნელოვანია მხედველობაში იქნეს მიღებული შემდეგი ფაქტორები: ა) წარმომადგენელი გამოხატავს საკუთარ ნებას, ბ) ამას იგი აკეთებს სხვისი სახელით, გ) უფლებები და მოვალეობები წარმოეშობა წარმოდგენილ პირს. ჩამოთვლილი კრიტერიუმები კუმულატიური ხასიათისაა და მათი ერთობლიობა ქმნის შესაბამის სამართლებრივ შედეგს. წარმომადგენელსა და წარმოდგენილ პირს შორის წარმოშობილი ურთიერთობის საფუძველს წარმოადგენს გარიგება - დავალების ხელშეკრულება და მის საფუძველზე რწმუნებულისათვის მინდობილობის გაცემა ანუ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების მინიჭება.

54. მინდობილობის შინაარსი იმაზეა დამოკიდებული, თუ რა სახის ურთიერთობა უდევს ამ უფლებამოსილებას საფუძვლად: დავალება, შრომის ხელშეკრულება, სამეწარმეო საზოგადოების წესდება, სამანდატო ხელშეკრულება თუ სხვა. მაშასადამე, მინდობილობა არის როგორც გარიგების საფუძველზე მინიჭებული წარმომადგენლობის უფლებამოსილება - რწმუნებულება, რითიც განსხვავდება იგი კანონით წარმომადგენლობისგან. (იხ. დამატებით: ბ.ზოიძე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი პირველი, მუხლი 103-ე, თბ., 1999, 277). გარიგებისმიერი წარმომადგენლობა ნებაყოფლობითი წარმომადგენლობაა, რადგან ამ დროს პირი თავად იღებს გადაწყვეტილებას თავისი ინტერესების რეალიზებისთვის უფლებამოსილების სხვისთვის გადაცემის თაობაზე. წარმომადგენლობად უნდა მივიჩნიოთ მხოლოდ პირდაპირი წარმომადგენლობა, ე.ი. როცა წარმომადგენელი მოქმედებს წარმოდგენილი პირის სახელით და ამ პირის ინტერესებისათვის. (იხ.დამატებით: ლ. ჭანტურია, სამოქალაქო სამართლის ზოგადი ნაწილი, თბ., 2011.)

55. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, სსკ-ის 709-ე მუხლის მიხედვით, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. ამავე კოდექსის 710-ე მუხლის შესაბამისად, „1. მარწმუნებელი ვალდებულია, გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. 2.გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი. 3. თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო“.

56. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დავალების ხელშეკრულების დადებისას გასამრჯელოს კონკრეტულ ოდენობაზე ან მისი გამოთვლის წესზე შეუთანხმებლობა არ გულისხმობს მხარეთა შორის უსასყიდლო ურთიერთობის არსებობას. ამ თავისებურებაზე მიუთითებს სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილი „გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი“. ამ ნორმით გათვალისწინებული გარემოების გაქარწყლება შესაძლებელია თვით დაინტერესებული პირის მიერ, თუ იგი დაადასტურებს, რომ სადავო ურთიერთობა გასამრჯელოს არ ითვალისწინებდა. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის (მარწმუნებლის) მითითება, რომ მხარეებს შორის იმთავითვე არ არსებობდა შეთანხმება რაიმე სახის ფიქსირებული ოდენობის გასამრჯელოზე, არ იყო საკმარისი სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მოცემული პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად. სსკ-ის 710-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, „თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას - ჩვეულებრივი გასამრჯელო“. ამდენად, კანონი უშვებს შესაძლებლობას, რომ გასამრჯელოს თაობაზე ხელშეკრულებაში შესაბამისი დათქმის არარსებობის მიუხედავად, მისი ოდენობა დადგინდეს ნიხრების ან ამ ურთიერთობებისათვის დამახასიათებელი ჩვეულებების მიხედვით გონივრული ოდენობით. სსკ-ის 709-ე და 710-ე მუხლების ნორმატიული შინაარსი დავალებისათვის გასამრჯელოს გადახდის ვალდებულებას ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებს უკავშირებს.

57. განსახილველ შემთხვევაში, გასამრჯელოს გადახდის ვალდებულება და მისი ოდენობა შეთანხმდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით, კერძოდ, ამ განჩინების პპ:7,8 დადგენილია, რომ 2015 წლის 11 ივნისს მხარეთა შორის გაფორმდა იურიდიული მომსახურების შესახებხ ელშეკრულება, რომლის საგანია იურიდიული მომსახურების გაწევა საქართველოს სასამართლო ყველა ინსტანციაში, ნებისმიერი კერძო არბიტრაჟში, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრში, სააღსრულებო ბიუროში (მათ შორის, კერძო სააღსრულებო ბიურო) საქართველოს ნებისმიერ ბანკში, კერძო საკუთრებასთან დაკავშირებულ საკითხზე უფლებების დაცვა ნებისმიერ ორგანოში. ხელშეკრულების 4.1 პუნქტის თანახმად კლიენტი იურიდიული მომსახურების საფასურს (ჰონორარი) უხდის ადვოკატს: 1500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში წინასწარ და მოგებული საქმის მიხედვით კლიენტის სახელზე არსებული უძრავი ქონების ღირებულების 5%-ს აშშ დოლარში. ამავე ხელშეკრულების 4.3 პუნქტის თანახმად, კლიენტის მიერ ,,საპროცესო ოპონენტთან’’ მორიგების ან სხვა ნებისმიერი საფუძვლით, რომელიც არ არის წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული, საქმის შემდგომ წარმოებაზე უარის თქმის შემთხვევაში, მიუხედავად ხელშეკრულების მოქმედების ვადისა, კლიენტი ვალდებულია ადვოკატს სრულად გადაუხადოს წინამდებარე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იურიდიული მომსახურების საფასური (ჰონორარი).

58. საკასაციო პალატა მიუთითებს არაერთი სახელშეკრულებო დავის გადაწყვეტის დროს განმარტებულ დებულებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ხელშეკრულების დადების მომენტიდან, მხარეები ვალდებულნი არიან შეუდგნენ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას. ხელშეკრულება არის მხარეთა მიერ მიღწეული კონსესუსის შედეგი, რომელიც, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს მხარეთა მიმართ უფლებებისა და ვალდებულებების წარმოშობას მათივე ნების საფუძველზე. ხელშეკრულების არსებობისათვის აუცილებელია ორი ან მეტი ნების თანხვედრა, რაც იწვევს მხარეთა საერთო ნების დადგენის აუცილებლობას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ხელშეკრულების განმარტების არსი მხარეთა მიერ გამოვლენილი საერთო ნების ნამდვილი შინაარის, ხელშეკრულების რეალური მიზნის დადგენაში მდგომარეობს. სასამართლო მხარეთა ნამდვილ ნებას ადგენს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განმარტების პროცესში წარმოიშობა ხელშეკრულების ტექსტში გადმოცემულ დებულებათა შორის წინააღმდეგობა ან შეუსაბამობა. ყველა იმ გარიგებაში, რომლებშიც ნების გამოვლენის ნამდვილობა დამოკიდებულია მეორე მხარის მიერ ამ ნების მიღებაზე, არცთუ იშვიათად იბადება კითხვა, სწორად გაიგო თუ არა მეორე მხარემ ის, რისი თქმაც ნების გამომვლენ პირს სურდა. თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რომ გარიგებათა აბსოლუტურ უმრავლესობაში ორი მხარე – ნების გამომვლენი და ნების მიმღები – მონაწილეობს, აშკარა გახდება, თუ რა დიდი მნიშვნელობა აქვს გამოვლენილი ნების სწორად გაგებას მეორე მხარის მიერ. მრავალი გარემოებით შეიძლება იყოს გამოწვეული, რომ ის, რაც იგულისხმა ნების გამომვლენმა, სხვაგვარად გაიგო მისმა მიმღებმა. აქედან წარმოიშობა გამოვლენილ ნებათა კონფლიქტი, რომელიც საჭიროებს სწორად გადაწყვეტას. ამ კონფლიქტის გადაწყვეტის სამართლებრივ საშუალებას წარმოადგენს ნების გამოვლენის განმარტება.

59. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისათვის 7100 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრების შესახებ, მოსარჩელის მითითებით „წარმატების ჰონორარია“, რომელიც უნდა დაანგარიშდეს ხუთი უძრავი ქონების ღირებულებიდან. სადავო ხუთი ქონების: სამი მაღაზიის, ავტოფარეხისა და საცხოვრებელი ბინის ღირებულება კი, 172 00 აშშ დოლარია.

60. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ჰონორარი არის ადვოკატის მიერ განსაზღვრული, მის მიერ გასაწევი მომსახურების შესაბამისი ანაზღაურება. რისთვისაც აუცილებელია კლიენტსა და ადვოკატს შორის შეთანხმება, რომლის ერთ-ერთ პირობად მიჩნეული იქნება ჰონორარზე შეთანხმება. კლიენტისათვის წინასწარ უნდა იყოს ცნობილი ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი თანხის ოდენობა და გადახდის წესი.

61. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საადვოკატო მომსახურების ჰონორარის (გასამრჯელოს) ოდენობის შესახებ რაიმე მოწესრიგებას “ადვოკატთა შესახებ” საქართველოს კანონი ან ადვოკატთა პროფესიული ეთიკის კოდექსი (დამტკიცებულია საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის საერთო კრების მიერ 2006 წლის 15 აპრილს) არ შეიცავს. ამაზე ყურადღების გამახვილება სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია იმის გათვალისწინებით, რომ მაგალითად, ევროგაერთიანების ადვოკატთა (CCBE) ქცევის მოდელური კოდექსი, რომელიც სახელმძღვანელოა ევროგაერთიანებისა და ევროპის ეკონომიკური სივრცის ადვოკატთათვის, აწესრიგებს ჰონორარის საკითხს, კერძოდ, 3.4 პუნქტით დადგენილია, რომ 3.4.1. ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი ჰონორარი სრულად უნდა გაუმჟღავნდეს კლიენტს და უნდა იყოს სამართლიანი და ზომიერი. 3.4.2. ადვოკატსა და კლიენტს შორის სხვაგვარი შეთანხმების არსებობის გარდა, ადვოკატის მიერ მოთხოვნილი ჰონორარი ექვემდებარება რეგულირებას იმ ადვოკატურისა თუ იურიდიული საზოგადოების წესების შესაბამისად, რომელსაც ადვოკატი მიეკუთვნება. საკასაციო სასამართლო ისევ ევროგაერთიანების ადვოკატთა ქცევის კოდექსის 3.3 მუხლს მოიხმობს, რომელიც უკრძალავს ადვოკატს აწარმოოს ე.წ. Pactum Quota de Litis (3.3.1 ქვეპუნქტი), რაც ნიშნავს 3.3.2. შეთანხმებას ადვოკატსა და კლიენტს შორის, რომელიც დადებულია იმ საქმის საბოლოო გადაწყვეტამდე, რომელშიც კლიენტი ერთ-ერთ მხარეს წარმოადგენს და რომლის საფუძველზე კლიენტი იღებს ვალდებულებას ადვოკატს გადასცეს წილი საქმის შედეგიდან, მიუხედავად იმისა, თუ წილი თანხას ან სხვა სარგებელს წარმოადგენს, რომელსაც კლიენტი საქმის გადაწყვეტისას მიიღებს. 3.3.3 Pactum Quota de Litis არ მოიცავს შეთანხმებას, რომლის თანახმად, ჰონორარი გამოიანგარიშება ადვოკატის მიერ აღებული საქმის ღირებულების საფუძველზე, ოფიციალურად დამტკიცებული ჰონორარების სისტემის ან ადვოკატზე იურისდიქციის მქონე კომპეტენტური ორგანოს კონტროლის ქვეშ (http://www.ccbe.eu/NTCdocument/EN_CCBE_CoCpdf1_1382973057.pdf.) (შდრ: სუსგ №ას-1161-1116-2016, 12 ოქტომბერი, 2017 წ.).

62. რაც შეეხება წარმატების ჰონორარის გადახდის ვალდებულებას, აღნიშნული დაიშვება მხოლოდ მაშინ, თუ დავა წარმატებით დასრულდა კლიენტის სასარგებლოდ. განსახილველ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში არ არის საკანონმდებლო წესით მოწესრიგებული ადვოკატის მიერ ჰონორარის, მათ შორის, წარმატების ჰონორარის გამოანგარიშების საკითხი, აღნიშნულზე სასამართლომ, მხარეთა შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულების განმარტების ანუ, მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების შეფასების გზით უნდა იმსჯელოს.

63. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. ცხადია, რომ ეს „გონივრული განსჯა“ უნდა ემყარებოდეს გარკვეულ კრიტერიუმებს, კერძოდ, ნების გამოვლენის განმარტება უნდა განხორციელდეს ნების მიმღების შემეცნების (გაგების) შესაძლებლობათა გათვალისწინებით. ამგვარი განმარტების დროს გათვალისწინებული უნდა იქნეს ყველა ხელშესახები გარემოება, რომელიც ამ შემთხვევას ახასიათებს. ხელშეკრულების განმარტების დროს სასამართლო ორ მნიშვნელოვანსაკითხს წყვეტს: სასამართლოს ევალება მხარეთა მიერ ხელშეკრულებაში გაკეთებული გამონათქვამების დაზუსტება, ხოლო მეორეს მხრივ, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით ხელშეკრულებაში ღიად დარჩენილი ადგილების ე.წ. ხარვეზების შევსებას ახორციელებს. ხელშეკრულების განმარტების მიზანი მისი შინაარსის დადგენაა. განმარტებას შეიძლება საჭიროებდეს, როგორც მთელი ხელშეკრულება, ასევე მისი რომელიმე ნაწილი ან თუნდაც რომელიმე პუნქტი (პირობა). ხელშეკრულების პირობები იმგვარად უნდა იქნას განმარტებული, რომ ყველა მათგანს მიეცეს მნიშვნელობა და არა რომელიმე მათგანს წაერთვას ძალა. ხელშეკრულების ცალკეული გამონათქვამი (პირობა) უნდა განიმარტოს იმ მთლიანი ხელშეკრულების ჭრილში, რომელშიც ისინი არის მოცემული. (იხ., საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 27 მარტის გადაწვეტილება საქმეზე №ას-1281-2018).

64. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მხარეთა შორის წარმოშობილი დავის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანია, სასამართლომ სწორად განსაზღვროს და მოახდინოს ხელშეკრულებაში გამოხატული მხარეთა ნების შეფასება ხელშეკრულების პუნქტებთან მიმართებაში. ამასთან, საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის თაობაზე, რომ როდესაც სააპელაციო სასამართლომ მოთხოვნის საფუძვლიანობა შეამოწმა ხელშეკრულების 4.1 და 4.3 პუნქტებთან მიმართებით, ეს უნდა ჩაითვალოს მოთხოვნის გაზრდად. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა, რომელიც მოპასუხეს მიემართებოდა, შეადგენდა 7100 დოლარს და გამომდინარეობდა მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებიდან. რაც შეეხება ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების განმარტების საკითხს, საკასაციო პალატა ეთანხება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ვინაიდან,მოპასუხე სადავოდ ხდის ე.წ. „წარმატების საკომისიოს“/„წარმატების ჰონორარის“ გადახდის ვალდებულების წარმოშობას, სარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა უნდა შეფასდეს იმის მიხედვით, რა შემთხვევაში, წარმოეშობოდა ხელშემკვრელ მხარეს - მოპასუხეს აღნიშნული ჰონორარის (საკომისიო) გადახდის ვალდებულება და შემდგომ, განხორციელებულია თუ არა მისი შესრულების (გადახდა) წინაპირობები (შდრ: სუსგ №ას-1161-1116-2016, 12 ოქტომბერი, 2017 წ.№ას-1117-2020, 25 მარტი, 2021 წ).

65. წინამდებარე განჩინების პ: 16 -ში დადგენილია, რომ 2015 წლის 9 ნოემბერს, მოსარჩელემ, როგორც მოპასუხის/კასატორი წარმომადგენელმა მორიგების შესახებ განცხადებით მიმართა სს ,,ვ.ბ.ჯას’’ და შესთავაზა მორიგების შემდეგი პირობები: აუქციონის ჩატარების გარეშე, სს ,,ვ.ბ.ჯას’’ სახელზე გაფორმდეს ჰ.ქ–ის უძრავი ქონება (408,30 კვ.მ. კომერციული ფართი ს/კ ......) შპს ,,მ.ს–ოს’’, დავალიანების დასაფარავად, აღნიშნული პროცედურებით სს ,,ვ.ბ.ჯა’’ დაზოგავს შპს ,,ე.ჰ–ი’’-ზე გადასახდელ აუქციონის 4%-იან დანახარჯს (1575000X4%), რაც შეადგენს 63000 ლარს, რომლითაც სს ,,ვ.ბ.ჯა’’ მიიღებს აუქციონზე გასაყიდად გამოტანილი ქონების (1932919,30 ლარი) ნაცვლად 2209270 ლარს ანუ, 276350,70 ლარით მეტს (1575000+157500+413770+63000). აღნიშნული პირობების თანახმად ასევე მოითხოვა: 1) განთავისუფლდეს სს ,,ვ.ბ–ი კ–ას’’ მეორადი იპოთეკის რეგისტრაციიდან ჰ.ქ–ის უძრავი ქონებები: ს/კ ......; .....; ..... და 2) ეძებენ ინვესტორს რათა გამოისყიდონ (408.30 კვ.მ. კომერციული ფართი ს/კ: ..... და ინვესტორის მოსაძიებლად ესაჭიროებათ დრო. ამასთან, აღნიშნულ ფართში განთავსებულია სხვა იურიდიული და ფიზიკური პირების ქონება და იმ შემთხვევაში თუ, უახლოეს მომავალში ვერ მოხდება კომერციული ფართის გამოსყიდვა, დასჭირდებათ გარკვეული დრო აღნიშნული ქონების დემონტაჟისთვის და ქონების რეალიზაციისთვის, თუმცა, აღნიშნული პირობა გაუქმებული იქნება მაშინვე, თუ ამ პერიოდში ბანკის მიერ მოძიებული იქნება კომერციული ფართის მყიდველი და უმოკლეს ვადაში მოხდება ფართში არსებული სხვისი ქონების დემონტაჟი, რათა ბანკს არ შეექმნას რაიმე სახის პრობლემა მისი საკუთრების რეალიზაციის მხრივ. (იხ., მორიგების პირობა წარდგენილი ჰ.ქ–ის წარმომადგენელ გ.გ–ვას მიერ - ს.ფ.14-17 ტომი 1).

66. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებს, რომ ხელშეკრულების სწორი განმარტების შემთხვევაში, მოსარჩელეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში წარმოეშვება შეთანხმებული „წარმატების ჰონორარის“ (საკომისიო) მოთხოვნის უფლება, თუ სახეზე იქნება სწორედ მოსარჩელის პირდაპირი და უშუალო იურიდიული მომსახურების შედეგად ამ შედეგის განპირობება. სწორედ „გონივრული განსჯის“ საფუძველზე ხელშეკრულების სადავო 4.1. და 4.3. პუნქტებში მხარეთა მიერ გამოვლენილი ნების განმარტებით, დადგინდა, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისათვის ჰონორარის („წარმატების საკომისიო“) გადახდა იკისრა იმ პირობით, რომ არ მომხდარიყო არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით მოპასუხის უძრავი ქონებების რეალიზაცია მოსარჩელე, ადვოკატის მიერ გაწეული მომსახურებით და ამ უკანასკნელის ძალისხმევით, მათ შორის მხარეთა მორიგების დროსაც.

67. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ გ.გ–ვა საქმის წარმოებაში ჩაერთო ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, როდესაც იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონებების დაკარგვის რისკი ძალიან მაღალი იყო. მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების ფარგლებში, მოსარჩელემ განახორციელა სხვადასხვა იურიდიული მომსახურება (იხ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მე-7 პუნქტი - ს.ფ. 93-98 ტ.2), რომლის შედეგადაც მოპასუხის სახელზე რიცხული იპოთეკით დატვირთული ქონებების არბიტრაჟის გადაწყვეტილების საფუძველზე აუქციონზე რეალიზაცია არ განხორციელდა. აუქციონზე გატანილი იყო მხოლოდ ერთი ქონება, კომერციული ფართით, აუქციონზე რეალიზაციიდან ამოღებული იქნა სამი მაღაზია და ის საცხოვრებელი ფართი და ავტოსადგომი, რომლის იპოთეკისგან განთავისუფლება მოხდა სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის ხელახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებით. ამდენად, ჰ.ქ–ის საკუთრებაში არსებული და არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით სარეალიზაციოდ მიქცეული ექვსი უძრავი ქონებიდან მხოლოდ ერთი ქონების რეალიზაცია განხორციელდა, სამი მაღაზია განთავისუფლდა იპოთეკისგან, ხოლო ორი, საცხოვრებელ ფართი მდებარე ქ. თბილისში, ქუჩა …….., ს/კ …… და ავტოსადგომი ს/კ ……. ხელახლა დაიტვირთა იპოთეკით, რადგან მოხდა ახალი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმება სს ,,ვ.ბ–სა’’ და ჰ.ქ–ის შორის.

68. კასატორი სადავოდ ხდის მოსარჩელის მიერ ისეთი იურიდიული მოქმედებების განხორციელებას, რაც მას წარმოუშობს წარმატების ჰონორარის მიღების უფლებას; კასატორი მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს არცერთი საქმე არ მოუგია, ხოლო ის, რომ იგი წარმოადგენდა მოპასუხის ინტერესებს სასამართლოში, რომელიც წააგო, ეს ნამდვილად არ არის საქმის მორიგებით დასრულება (იხ., საკასაციო საჩივარი - ტ.2).

69. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის შედავებას და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ბანკსა და მოვალეს შორის ს.ს.პ–ის მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის 2015 წლის 1 მაისის გადაწყვეტილების აღსრულებასთან მიმართებით შედგა შეთანხმება: განხორციელდა მხოლოდ ერთი ქონების რეალიზაცია და დანარჩენი ქონებების მიმართ მხარეები გარკვეულ პირობებზე შეთანხმდნენ (გაიცა ახალი სესხი და თავიდან დაიტვირთა ქონება იპოთეკით), ეს ასევე მხარეთა (ბანკასა და მოვალეს შორის) მორიგებად უნდა შეფასდეს, რომლის დროსაც, მოპასუხე ვალდებული იყო გადაეხადა წარმატების საკომისიო. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ კვალიფიციური შედავება მოპასუხეს წარმოდგენილი არ აქვს.

70. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა. გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სიტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან.

71. ევროკონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით „მიუკერძოებლობის“ მოთხოვნა ორი ასპექტისაგან შედგება. პირველი, სასამართლო სუბიექტურად თავისუფალი უნდა იყოს პიროვნული ზრახვებისა და მიდრეკილებებისაგან. მეორე, იგი ასევე მიუკერძოებელი უნდა იყოს ობიექტური თვალსაზრისით, ანუ მან უნდა უზრუნველყოს საკმარისი გარანტიები ამ თვალსაზრისით ნებისმიერი კანონიერი ეჭვის გამოსარიცხად (იხ. გოტრინი და სხვები საფრანგეთის წინააღმდეგ, 1998 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილება, Reports of Judgments and Decisions 1998-III, გვ. 10-0- 31, §58; მორისი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ, №38784/97, §58, ECHR 2002-I). საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი - კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). საქმის გარემოებათა ანალიზის საფუძველზე მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის დადგენა და მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის მოძიება კი, სასამართლოს ვალდებულებაა. სადავო ურთიერთობის შეფასებისას, ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო არაა შებოჭილი ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებებით, შესაბამისად, თუ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გამოარკვევს, რომ ქვემდგომი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან, იგი ვალდებულია, ეს გარემოებები თავად შეაფასოს სამართლებრივად სწორად და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

72. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ შეჯიბრებითობის პრინციპის შინაარსის ანალიზი საფუძველს გვაძლევს გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნები:1. შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას მხოლოდ საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. საკითხი იმის შესახებ, რომ სასამართლოსაქმის განხილვას (სამოქალაქო პროცესს) იწყებს მხოლოდ დაინტერესებული პირის მოთხოვნით, ან, რომ სასამართლო არ უნდა გასცდეს მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებს და ა.შ. განეკუთვნება არა შეჯიბრებითობის, არამედ დისპოზიციურობის პრინციპის სფეროს.2. მხარეთა მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი (და არა იურიდიული) დასაბუთება (გამართლება) ეკისრებათ თვითონ მხარეებს.3. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული აგრეთვე სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ.4. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დამტკიცდეს (დადასტურდეს) მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, (ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

73. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კონცენტრირებულად შეჯიბრებითობის პრიციპი გამოხატულია სსსკ-ის 102-ე მუხლში, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

74. შეჯიბრებაში გამარჯვებულად გამოცხადდება მხარე, რომელმაც უკეთ შეძლო დაერწმუნებინა სასამართლო თავისი მოთხოვნის (შესაგებლის) ფაქტობრივ დასაბუთებულობაში, ანუ მხარე, რომელმაც მიუთითა ფაქტებზე, რომლებიც იურიდიულად ამართლებენ მოთხოვნას (შესაგებელს) და წარმოუდგინა სასამართლოს მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებენ ამ ფაქტებს.

75. რაც შეეხება კასატორის მიერ საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ 2021 წლის 19 ოქტომბრით დათარიღებულ სს „ვ.ბ–ის“ წერილს, აღნიშნულს საკასაციო პალატა ვერ დაურთავს საქმეს, ასევე ვერ იმსჯელებს მის შინაარსობრივ მხარეზე, შემდეგ გარემოებათა გამო:

76. სსკ-ის 407-ემუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში.

77. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა ითვალისწინებს მხარეთა მიერ მათი მოთხოვნების დასასაბუთებლად და მითითებული ფაქტების დასამტკიცებლად საჭირო მტკიცებულებების წარდგენის საკმაოდ მკაცრად გაწერილ პროცედურას, რომლის შესაბამისად მხარეებს მტკიცებულებათა წარდგენა შეუძლიათ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას შესაბამისი წესების დაცვით. გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით დადგენილი წინაპირობების არსებობისას, დასაშვებია ახალი მტკიცებულების წარდგენა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოშიც (სსკ-ის 380-ე მუხლი), თუმცა საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას მხარე ასეთ შესაძლებლობას მოკლებულია. აღნიშნულ წესზე გავლენას ვერ მოახდენს ის გარემოება, რომ მხარისთვის კონკრეტული გარემოების ან მტკიცებულების არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ან დოკუმენტები, რომელთა წარდგენაც მხარეს სურდა, შეიქმნა სააპელაციო სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ.

78. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მოწესრიგება, რომელიც იმპერატიულად ადგენს ფორმალურ წესებს, სავალდებულოა არა მხოლოდ მხარეებისათვის, არამედ სასამართლოსათვისაც და ამ რეგულაციების შეცვლა ან განსხვავებული ინტერპრეტაცია მხარეთა ნებაზე ან სასამართლოს მიხედულებაზე ვერ იქნება დამოკიდებული. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო არაა უფლებამოსილი, იმსჯელოს წარმოდგენილი მტკიცებულების შინაარსობრივ მხარეზე.

79. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ კასატორის მიერ 2021 წლის 20 ოქტომბერს საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი ცნობა, რომელიც გაცემულია სს „ვ.ბ–ის“ მიერ, უკან უნდა დაუბრუნდეს კასატორს.

80. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ანდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

81. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც. მსგავს საკითხებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელსაც არ ეწინააღმდეგება წინამდებარე განჩინება.

82. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც, მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

83. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

84. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ჰ.ქ–ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. ჰ.ქ–ის უკან დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი სს „ვ.ბ–ი“ ჯ–ს მიერ გაცემული ცნობა ერთ ფურცლად.

3. ჰ.ქ–ის (ს.კ:........) უკან დაუბრუნდეს ფ.ქ–ას მიერ 4.08.2021-ში საგადასახადო დავალება N0 გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1110 ლარის) 70% – 777 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზურაბ ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: ეკატერინე გასიტაშვილი

მირანდა ერემაძე