საქმე №ას-811-2021

07 ოქტომბერი, 2021 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

რევაზ ნადარაია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თამარ ზამბახიძე, ლაშა ქოჩიაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ზ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ს.თ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის მიერ გამოვლენილი ნების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ს.თ–ძემ (შემდეგში მოსარჩელემ) სარჩელი აღძრა შპს „ზ–ის“ (შემდეგში მოპასუხის, კასატორის) მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის მიერ მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გამოვლენილი ნების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

2. სარჩელი შემდეგ გარემოებებს დაეფუძნა: მოსარჩელემ განმარტა, რომ იგი 5 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში დასაქმებული იყო შპს „ზ–ში“ და სრულიად მოულოდნელად, დეკრეტული შვებულების პერიოდში - 2018 წლის 15 დეკემბერს ეცნობა, რომ მასთან შეწყვეტილი იყო შრომითი ურთიერთობა. მას აღნიშნული შვებულებით უნდა ესარგებლა 2018 წლის 24 ოქტომბრიდან 2019 წლის 24 აპრილის ჩათვლით. მხარისთვის დღემდე უცნობია, თუ რატომ მოხდა მისი გათავისუფლება. ამასთან, უარი ეთქვა ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლების წერილობით დასაბუთებაზე და დამსაქმებელმა აუკრძალა დარღვეული უფლებების აღდგენის მიზნით სასამართლოსადმი მიმართვა. მოსარჩელის მითითებით, ვინაიდან მოპასუხესთან შრომით ურთიერთობაში იმყოფებოდა 5 წელზე მეტი ვადის განმავლობაში, ხელშეკრულება უვადოდ დადებულად უნდა ჩათვლილიყო. რაც შეეხება ხელფასს, საბანკო ამონაწერით ცალსახად დასტურდებოდა, თუ რამდენს შეადგენდა მისი ყოველთვიური შემოსავალი. როგორც თავად განმარტა, დასაქმებული იყო საცალო გაყიდვების ქსელის მენეჯერის პოზიციაზე და სახელფასო ანაზღაურება საშუალოდ შეადგენდა ხელზე ასაღებ 1800 ლარს. ამასთან, მიუხედავად თანამშრომლების არაერთი მოთხოვნისა, არ არსებობდა წერილობითი შრომითი ხელშეკრულებები, სამუშაო აღწერილობები თუ თანამდებობრივი ინსტრუქციები და შრომის შინაგანაწესი.

3. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით არ ცნო სასარჩელო მოთხოვნები და მოითხოვა მათ დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მიუთითა, რომ 2013 წლიდან მოსარჩელე ნამდვილად იყო დასაქმებული კომპანიაში, თავდაპირველად კონსულტანტის პოზიციაზე და მასთან გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება. მუშაობის 5 წლიან პერიოდში მხარეთა შეთანხმებით რამდენჯერმე შეიცვალა შრომის ხელშეკრულების არაერთი პირობა, რაც არ საჭიროებდა წერილობით გაფორმებას. საქართველოს კანონმდებლობა არ ავალდებულებს კომპანიებს, რომ მათ შედგენილი ჰქონდეთ შრომის შინაგანაწესი ან სხვა სახის დოკუმენტები. მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელე დასაქმებული იყო საცალო გაყიდვების მენეჯერის პოზიციაზე და მისი ფიქსირებული ხელფასი შეადგენდა 1000 ლარს, ხოლო დარჩენილი თანხა ბონუსის სახით ერიცხებოდა. მოპასუხის მითითებით, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტისთვის აუცილებელი იყო დამსაქმებლის მიერ დადგენილ ვადაში დასაქმებულის ინფორმირება აღნიშნულის თაობაზე, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, 2018 წლის 15 დეკემბერს არ შეწყვეტილა შრომითი ურთიერთობა, დამსაქმებელი მიუთითებდა, რომ მომავალში აპირებდა აღნიშნული უფლებით სარგებლობას, მას შემდეგ, რაც დასაქმებულის დეკრეტული შვებულება ამოიწურებოდა. იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელესთან არ იყო შრომითი ხელშეკრულება შეწყვეტილი, ვერ გასცემდნენ წერილობით პასუხს გათავისუფლების საფუძვლებისა თუ მიზეზების თაობაზე.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ზ–ის“ დირექტორის მიერ გამოვლენილი ნება მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ და ს.თ–ძე აღდგენილ იქნა შპს „ზ–ის“ საცალო გაყიდვების ქსელის მენეჯერის თანამდებობაზე. ამასთან, მოპასუხე შპს „ზ–ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ 2019 წლის 25 აპრილიდან კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე დაეკისრა, იძულებითი განაცდურის სახით თვეში დასაბეგრი 2 250 ლარის გადახდა. მოსარჩელის მოთხოვნა 2018 წლის 15 დეკემბრიდან 2019 წლის 25 აპრილამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 მაისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7. მოსარჩელე 2014 წლიდან, ზეპირი შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში, შპს „ზ–ში“ საცალო გაყიდვების ქსელის მენეჯერის პოზიციაზე და იღებდა ყოველთვიურ ანაზღაურებას;

7.1. 2018 წლის 24 ოქტომბრიდან 2019 წლის 24 აპრილის ჩათვლით, იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის გამო. (მტკიცებულება: საავადმყოფო ფურცელი ტ.1, ს.ფ. 17);

7.2. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი, განმცხადებლის (ს.თ–ძის) ელექტრონულ ფოსტაზე არსებული მიმოწერის ფაქტის კონსტანტაციის შესახებ (მტკიცებულება: ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი ტ.1, ს.ფ. 89-99), აღნიშნული ოქმით ირკვევა, მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ფაქტი.

7.3. საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2019 წლის 10 იანვრის წერილით დგინდება, რომ მოსარჩელემ მიმართა დამსაქმებელს და მოითხოვა წერილობითი ბრძანება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ, ასევე გათავისუფლების საფუძვლების წერილობითი დასაბუთება. (მტკიცებულება: 2019 წლის 10 იანვრის განცხადების ასლი ტ.1, ს.ფ. 18-19). დადგენილია, რომ მოთხოვნილი დოკუმენტები მოსარჩელეს მოპასუხისგან არ მიუღია (მტკიცებულება: მხარეთა ახსნა-განმარტება);

8. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო პროცესი აგებულია შეჯიბრებითობის პრინციპზე, მხარეებს ეკისრებათ ფაქტების მითითებისა და შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულება, რომელთა შეუსრულებლობა მხარეებისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. ეს დანაწესი განმტკიცებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლში, რომლის მიხედვითაც, მოდავე მხარეებს თანაბარი შესაძლებლობა აქვთ განსაზღვრონ ფაქტები თავიანთი მოთხოვნებისა თუ შესაგებლის დასასაბუთებლად და თვითონვე მიიღონ გადაწყვეტილება, თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ე.ი. მხარეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი, რაც სათანადო მტკიცებულებების წარდგენით უნდა განახორციელოს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ მის მიერ მითითებული სადავო გარემოებების დასადასტურებლად, წარმოადგინა დამსაქმებელი კომპანიის შპს „ზ–ის“ დირექტორთან ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით განხორციელებული მიმოწერის მასალები. მითითებულ მიმოწერაზე, მოსარჩელის მიერ ასევე წარმოდგენილია აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი. მოსარჩელე მოპასუხისათვის 2019 წლის 8 იანვარს მიწერილ ელექტრონულ წერილში აღნიშნავს, რომ 5 წლიანი ურთიერთობის დასრულების შემდეგ, რამდენიმე დღეში მოსთხოვეს კომპიუტერისა და ობიექტის გასაღებები, შესაბამისად ის სრულიად მოსწყდა „ზ–ის“ საქმეებს, რაც გულისხმობდა იმასაც, რომ სამსახურეობრივი ურთიერთობა დასრულებულია (იხ. ტ.1, ს.ფ. 89-99). ელექტრონულ მიმოწერაში (07.01.2019წ. 21.35სთ) აღნიშნულია შემდეგი: ,,შენ კომპანიიდან სრულიად საფუძვლიანი განთავისუფლების მიუხედავად დღემდე გერიცხება არამარტო სრული ფიქსირებული ხელფასი, არამედ ბონუსებიც ....... შენს გათავისუფლებას რაც შეეხება, ამაზე ვრცლად მოგწერე და ეხლაც მოგწერ კიდევ ერთხელ მოკლედ .......... იმედია კარგად დაფიქრდები და შეწყვეტ ზ–ის ს–თან იმ ცრუ ინფორმაციის გავრცელებას, რომ შენი სამსახურიდან გათავისუფლება დეკრეტს უკავშირდება, კონკრეტულად კი, იმას, რომ ვერ შეძელი იანვარში კვირაში 2-ჯერ ოფისში მოსვლა.......... თუ კვლავ თვლი და შენს სამსახურიდან გათავისუფლებას „დიდ უსამართლობას“ უწოდებ, მაშინ გირჩევ რომ სასამართლოს მიმართო ......... (იხ.ტ.1, ს.ფ. 89-99). სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი ელექტრონული მიმოწერა, მისი შინაარსის გათვალისწინებით ცალსახად მიუთითებდა დამსაქმებლის მხრიდან, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების არსებობაზე და ადასტურებდა, რომ დამსაქმებლის მიერ გამოვლენილ იქნა ნება, დაკავებული პოზიციიდან მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ. ამასთან, ნება გამოვლენილი იყო წერილობით დამსაქმებლის უფლებამოსილი პირის - კომპანიის დირექტორის მიერ და მის მიერ გამოვლენილი ნება მიიღო ადრესატმა. მოპასუხის მითითებას იმის შესახებ, რომ მოპასუხის მხრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ნების გამოვლენას ადგილი არ ჰქონია აღნიშნული მიმოწერის არსებობის პირობებში, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა. საპირისპირო გარემოების დასადასტურებლად, არც იმ გარემოებებზე მითითება მიიჩნია საკმარისად, რომ მოსარჩელის საბანკო ანგარიშზე თანხების ჩარიცხვა მას შემდეგაც მოხდა რაც, მისი განმარტებით სამსახურიდან გათავისუფლდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა მხარეთა შორის არსებული იმავე მიმოწერის შინაარსზე, სადაც მოპასუხე მიუთითებდა, რომ ეს მისი „კეთილი ნებაა“ („... სრულიად საფუძვლიანი განთავისუფლების მიუხედავად დღემდე გერიცხება არამარტო სრული ფიქსირებული ხელფასი, არამედ ბონუსებიც. თუ ფიქრობ, რომ ამას მე იმიტომ ვაკეთებ რომ სინდისის ქენჯნა მაწუხებს და ვთვლი რომ სამსახურიდან არასამართლიანად გაგათავისუფლე ან თუნდაც კანონი მავალდებულებს, ძლიან ცდები. ეს ჩემი კეთილი ნებაა, რაც შენ სამწუხაროდ ვერც დაინახე და ვერც დააფასე“..). დაუსაბუთებლად იქნა მიჩნეული ასევე, შესაგებელში მოპასუხის აპელირება იმაზე, რომ კომპანიამ საკუთარი კეთილი ნების საფუძველზე, წინასწარ გააფრთხილა მოსარჩელე სამომავლო ფაქტის შესახებ, კერძოდ, იმის შესახებ, რომ მისი გათავისუფლება მომავალში (24 აპრილის შემდეგ) უნდა მომხდარიყო, რის თაობაზეც კანონით დადგენილი წესით გაეგზავნებოდა წერილობითი შეტყობინება (შრომის კოდექსის მოთხოვნების შესაბამისად). პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი ელექტრონული მიმოწერის შინაარსი, არ იძლეოდა იმ დასკვნის გაკეთების საფუძველს, რომ დამსაქმებელი აფრთხილებდა დასაქმებულს მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, არამედ აღნიშნული მიმოწერა ცალსახად ადასტურებდა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ნება უკვე გამოვლენილი იყო და ნების გამოვლენის პერიოდი სწორედ მოსარჩელის დეკრეტულ შვებულებაში ყოფნის დროს უკავშირდებოდა.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის თანახმად, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 51-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, ნების გამოვლენა არ ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მეორე მხარე წინასწარ ან მაშინვე განაცხადებს უარს. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა, აპელანტის მითითება გათავისუფლების შესახებ გამოხატული ნების გახმობის თაობაზე და მიუთითა, რომ 2019 წლის 1 ოქტომბრის და ამავე წლის 11 ოქტომბრის წერილებში ასახული განმარტებები იმის შესახებ, რომ დასაქმებულთან არ მომხდარა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა და უნდა გამოცხადებულიყო სამსახურში, ვერ მიიჩნეოდა სსკ-ის 51-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ შემთხვევად, ვინაიდან ასეთი ნების გამოხმობა დაუყოვნებლივ უნდა მოხდეს, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს გათავისუფლების შესახებ ეცნობა 2018 წლის 15 დეკემბერს, ხოლო ნების გამოხმობის დასადასტურებლად მოპასუხე უთითებს თითქმის 10 თვის შემდეგ შედგენილ წერილებზე (2019 წლის ოქტომბრის თვე). შესაბამისად, ამ საფუძვლით, მოპასუხის მიერ გამოვლენილ ნებას ვერ მიიჩნევს იურიდიული ძალის არმქონედ.

10. სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაამახვილა ყურადღება იმ გარემოებაზე, რომ თუკი ს.თ–ძე არ იყო გათავისუფლებული დაკავებული თანამდებობიდან, რატომ არ მოახდინა რეაგირება მოპასუხემ დეკრეტული შვებულების შემდეგ 2019 წლის ოქტომბრამდე, ასევე ოქტომბრის წერილების შემდეგ პერიოდზე, რადგან მითითებულ პერიოდში მოსარჩელე არ დადიოდა სამსახურში და არ მუშაობდა. აღნიშნული გარემოება კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმ ფაქტს, რომ ს.თ–ძე ფაქტიურად და რეალურად 2018 წლის დეკემბრის თვეში იქნა გათავისუფლებული სამსახურიდან მისი დეკრეტული შვებულებაში ყოფნის დროს.

11. სააპელაციო პალატის შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლით დადგენილი ნების ნამდვილობის გამაბათილებელი რაიმე წინაპირობა. შესაბამისად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ დასაქმებულის მიერ, ცალსახად იყო გამოვლენილი ნება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, რისი უფლებამოსილებაც შრომის კოდექსის 37.3-ე მუხლის „გ“ პუნქტის თანახმად, დამსაქმებელს არ გააჩნდა (დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა: გ) დასაქმებული ქალის მიერ თავისი ორსულობის შესახებ დამსაქმებლისთვის შეტყობინებიდან ამ კანონის 36-ე მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“–„ე“, „ზ“, „თ“, „კ“ და „მ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლებისა; სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია). სააპელაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. სასამართლოს უპირველესი ამოცანაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება თავის მნიშვნელობას კარგავს. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი, აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელ გარემოებათა მართლზომიერების შეფასება. დადგენილი იყო, რომ შპს „ზ–ში“ მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობა არ გაუქმებულა და საქმის განხილვის მომენტისათვის ვაკანტურია. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეს რაიმე მტკიცებულება სასამართლოსთვის არ წარმოუდგენია. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასარჩელო მოთხოვნა, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ, შპს „ზ–ის“ დირექტორის მიერ გამოვლენილი ნების ბათილად ცნობისა და მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შესახებ დასაბუთებული და კანონიერი იყო და არ არსებობდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

12. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დროისათვის მოსარჩელის ყოველთვიური საშუალო ანაზღაურება (ბონუსები და ფიქსირებული ხელფასი) შეადგენდა დაბეგრილ 1800 ლარს (დასაბეგრი 2250 ლარი). აღნიშნულის დასადასტურებლად მოსარჩელის მიერ საქმის მასალებში წარმოდგენილია, შრომისუუნარობის ფურცელი, სს „თ.ბ–ის“ მიერ გაცემული ცნობა, ასევე შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ცნობა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 17; 21-29). აპელანტი მიუთითებდა, რომ მოსარჩელის ხელფასი გათავისუფლებამდე შეადგენდა არა 1800 ლარს, არამედ 1000 ლარს და ხელფასის ოდენობის დასადგენად სასამართლო, შრომისუუნარობის ფურცელს და შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ცნობას არ უნდა დაყრდნობოდა, ვინაიდან მასში ასახული მონაცემებით შეუძლებელი იყო ხელფასის გამიჯვნა სხვა შემოსავლებისგან, ხოლო შრომისუუნარობის ფურცელში დახმარების გაანგარიშებაა მოცემული და იგი არ ასახავს მოსარჩელის ხელფასის ოდენობას. მითითებული არგუმენტები პალატამ არ გაიზიარა, ვინაიდან შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემულ ინფორმაციაში, შემოსავლის ტიპის გრაფაში მითითებული იყო სწორედ „ხელფასი“ და ფიქსირდებოდა, რომ დეკრეტულ შვებულებამდეც მოსარჩელის ანგარიშზე ხელფასის სახით ირიცხებოდა დაუბეგრავი 2250 ლარის ოდენობით (იხ.ტ.1, ს.ფ. 23), ასევე საბანკო ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ ერთ თვეში ხელფასისა და ბონუსის სახით ჩარიცხული თანხა აღემატებოდა მოპასუხის მიერ მითითებული თანხის ოდენობას (იხ. ტ.1, ს.ფ. 28). რაც შეეხება შრომისუუნარობის ფურცელს, ოქტომბრიდან აპრილის ჩათვლით გაანგარიშების თანხები ყოველთვიურად შეადგენდა 2250 ლარს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 17). აღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი დოკუმენტების შესწავლის შედეგად, პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ხელფასის ოდენობის განსაზღვრისას სწორად გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ხოლო მოპასუხის მიერ საპირისპიროს დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი (მაგ: ხელფასის ცნობა, შრომითი ხელშეკრულება, ბრძანება ხელფასის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ და სხვ.) სასართლოსთვის წარმოდგენილი არ ყოფილა. საქართველოს შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრების შესახებ დასაბუთებული იყო და არც ამ ნაწილში არსებობდა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

13. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

13.1. კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არ იმსჯელა მოპასუხის მიერ მითითებულ გარემოებებზე, კერძოდ, მოპასუხის მიერ შესაგებელში დაფიქსირებულ პოზიციაზე, რომ მოპასუხე არ იყო სამსახურიდან გათავისუფლებული და დეკრეტული შვებულების დასრულების შემდგომ შეეძლო სამუშაოზე გამოცხადება და შრომითი მოვალეობის შესრულება. მითუმეტეს, რომ შესაგებელი წარდგენილ იქნა 2019 წლის მარტში, ხოლო მოსარჩელეს შვებულება უმთავრდებოდა 2019 წლის აპრილში. ასევე არ იმსჯელა 2019 წლის 1 და 11 ოქტომბერს, შპს „ზ–ის“ მიერ გაგზავნილი წერილები წარმოადგენდა, თუ არა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის გადაწყვეტილებას და ამ პერიოდის შემდეგ, უნდა მომხდარიყო თუ არა მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის დაკისრება. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ შტატი დღემდე არ შეუმცირებია და სხვაც არავინ დაუსაქმებია აღნიშნულ თანამდებობაზე.

13.2. კასატორის მოსაზრებით, თუ სასამართლო, დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ ნებას გამოვლენილად მიიჩნევს, დასაქმებულისათვის ელექტრონული ფოსტის საშუალებით გაგზავნილი შეტყობინების საფუძველზე, მსჯელობის საგანი უნდა გახდეს 2019 წლის 01 და 11 ოქტომბრის წერილები წარმოადგენს თუ არა დამსაქმებლის მიერ ს.თ–ძის სამსახურში აღდგენის ნების გამოვლენას. აქედან გამომდინარე განაცდურის ანაზღაურება მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა 2019 წლის 24 აპრილიდან 2019 წლის 01 ოქტომბრამდე, და არა განუსაზღვრელი ვადით.

13.3. კასატორი მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ საბანკო ამონაწერზე, რომლის თანახმად, 2018 წლის 28 დეკემბერს (მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე, მისი განცხადებით, გათავისუფლებული იყო სამსახურიდან) ს.თ–ძეს ჩაერიცხა 2018 წლის ხელფასი 1 000 ლარი, ხოლო 2019 წლის 3 იანვარს - 2018 წლის დეკემბრის თვის ბონუსი, 1 000 ლარი. რაც ასევე ადასტურებს იმას, რომ, მოსარჩელე სამსახურიდან არ გათავისუფლებულა. მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შემთხვევაშიც, მოპასუხემ გამოიხმო მისი გამოვლენილი ნება და შესაბამისად, არც სამართლებრივი შედეგი არ უნდა დამდგარიყო. რაც შეეხება ხელფასის ოდენობას, აღნიშნული ამონაწერით ასევე დასტურდება, რომ ხელფასი განისაზღვრებოდა 1 000 ლარით და არა 1 800 ლარით. ამონაწერით დატურდება, რომ მოსარჩელე პერიოდულად ღებულობდა ბონუსს, ბონუსი კი არ წარმოადგენს ხელფასს და მას მოპასუხე კომპანიაში გასცემდნენ ფილიალების მიერ გეგმის გადაჭარბებით შესრულებისთვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

14. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 6 აგვისტოს განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

16. საკასაციო სასამართლო, საკასაციო საჩივრისა და საქმის მასალების შესწავლის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

17. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება -დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 მაისის განჩინებაზე საკასაციო საჩივრის ძირითადი პრეტენზიას წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენა. თუმცა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი მტკიცების ტვირთის განაწილების, ასევე შრომით დავებზე მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების მიხედვით, კასატორმა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, ვერ წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

18. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია სშკ-ის (განჩინებაში მითითებული და შეფასებულია სშკ-ის ნორმები დასაქმებულის გათავისუფლების მომენტში მოქმედი რედაქციით) 37-ე და 38-ე მუხლებით, რომელთაგან პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცედურულ მხარეს. ზემოაღნიშნული მუხლების კუმულატიური ერთობლიობით შეგვიძლია აღვნიშნოთ, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულებაა, სათანადო საფუძვლის გარეშე არ შეწყვიტოს შრომითი ურთიერთობა (შდრ.სუსგ №ას-1776-2019, 10.04.2020წ.; №ას-1189-2020, 04.02.2021წ.).

19. შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა არის უკიდურესი ღონისძიება, რომელიც გამოყენებული უნდა იქნეს გამონაკლის და მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევაში, მყარი საფუძვლის არსებობის პირობებში. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთი განჩინებით განმარტებულია დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, დამსაქმებლის მიერ, უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხი. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

20. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნა გამომდინარეობს მხარეთა შორის 2014 წლიდან ზეპირი ფორმით დადებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე არსებული შრომითსამართლებრივი ურთიერთობიდან, რომელიც, როგორც საქმის მასალებითაა დადგენილი, კასატორს სადავოდ არ გაუხდია. აღნიშნული ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე, მოსარჩელე დასაქმებული იყო მოპასუხე კომპანიაში, საცალო გაყიდვების ქსელის მენეჯერის პოზიციაზე განუსაზღვრელი ვადით. 2018 წლის 24 ოქტომბრიდან 2019 წლის 24 აპრილის ჩათვლით, დასაქმებული იმყოფებოდა შვებულებაში ორსულობის, მშობიარობისა და ბავშვის მოვლის გამო. (მტკიცებულება: საავადმყოფო ფურცელი ტ.1, ს.ფ. 17);

21. საქმის მასალებში წარმოდგენილი 2019 წლის 10 იანვრის წერილით დგინდება, რომ მოსარჩელემ მიმართა დამსაქმებელს და მიუთითა, რომ დეკრეტული შვებულებით სარგებლობის პერიოდში, 2018 წლის 15 დეკემბერს ეცნობა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ. მისთვის უცნობი იყო გათავისუფლების რეალური საფუძვლები და ითხოვდა შრომის კოდექსით დადგენილ ვადაში წერილობით განმარტებას სამსახურიდან გათავისუფლების მიზეზების შესახებ. განმცხადებელმა ასევე მოითხოვა: მასთან დადებული ყველა შრომითი ხელშეკრულების ასლი; სამუშაოზე დანიშვნის ბრძანებები; კომპანიის შრომის შინაგანაწესი და შინაგანწესის დასაქმებულის მიერ გაცნობის დამადასტურებელი დოკუმენტი; თანამდებობრივი/სამუშაო ინსტრუქცია; სამუშაოზე დასწრება/აღრიცხვის დოკუმენტი; შრომითი ურთიერთობის არსებობის მანძილზე მისთვის დაკისრებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ ბრძანებები/აქტები და დასაქმებულის მიერ აღნიშნული აქტების გაცნობის დამადასტურებელი დოკუმენტები; პრემიების/ბონუსების/დანამატების გაცემის შესახებ ინფორმაცია; ბოლო ერთი წლის მანძილზე მის მიერ გამოყენებული შვებულების დღეების შესახებ ინფორმაცია შესაბამისი თარიღების მითითებით; შრომითი ურთიერთობის არსებობის მანძილზე თანამდებობრივი დაწინაურების შესახებ ინფორმაცია; სახელფასო ანაზღაურების შესახებ ინფორმაცია; კომპანიის ორგანიზაციული სტრუქტურის/საშტატო ნუსხის შესახებ ინფორმაცია (მტკიცებულება: 2019 წლის 10 იანვრის განცხადების ასლი ტ.1, ს.ფ. 18-19). დადგენილია, რომ მოთხოვნილი დოკუმენტები მოსარჩელეს მოპასუხისგან არ მიუღია (მტკიცებულება: მხარეთა ახსნა-განმარტება);

22. მოსარჩელის მიერ ასევე წარმოდგენილია აღსრულების ეროვნული ბიუროს ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი, კერძოდ, განმცხადებლის (ს.თ–ძის) ელექტრონულ ფოსტაზე არსებული მიმოწერის ფაქტის კონსტანტაცია (მტკიცებულება: ფაქტების კონსტანტაციის ოქმი ტ.1, ს.ფ. 89-99); სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარის უფლებამოსილი პირის მიერ გამოვლენილი ნება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, იყო ნამდვილი და არ არსებობდა მისი გამაბათილებელი რაიმე წინაპირობა.

23. კასატორი, საკასაციო საჩივარში უთითებს, რომ მას არ გამოუვლენია მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ნება, რადგან მოსარჩელე არ იყო სამსახურიდან გათავისუფლებული და დეკრეტული შვებულების დასრულების შემდგომ შეეძლო სამუშაოზე გამოცხადება და შრომითი მოვალეობის შესრულება, ამის შესახებ კი ის უთითებდა 2019 წლის მარტში წარდგენილი შესაგებლში, ხოლო მოსარჩელეს შვებულება უმთავრდებოდა 2019 წლის აპრილში. კასატორის მოსაზრებით ასევე შესაფასებელია შპს „ზ–ის“ გენერალური დირექტირის მიერ ს.თ–ძისათვის 2019 წლის 01 და 11 ოქტომბერს გაგზავნილი წერილები წარმოადგენდა თუ არა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის გადაწყვეტილებას და ამ პერიოდის შემდეგ, უნდა მომხდარიყო თუ არა მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის დაკისრება. კასატორი ასევე უთითებს, რომ საქმეში არსებული მტკიცებულებები ს.თ–ძის ყოველთვიური შრომის ანაზღაურების შესახებ, არ ადასტურებდნენ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა დასაბეგრ 2250 ლარს.

24. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 404-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამდენად, პალატა შეაფასებს მხოლოდ საკასაციო საჩივარში მითითებულ პრეტენზიებს.

25. საკასაციო პალატა, კასატორის პოზიციას იმის შესახებ, რომ მას არ გამოუვლენია მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ნება, რადგან მოსარჩელე არ იყო სამსახურიდან გათავისუფლებული, ხოლო დეკრეტული შვებულების დასრულების შემდგომ მას შეეძლო სამსახურში გამოცხადება და შრომითი მოვალეობის შესრულება, არ იზიარებს. კასატორი ამ პოზიციის დასასაბუთებლად აპელირებს მის მიერ 2019 წლის მარტში (ჯერ კიდევ მოსარჩელის დეკრეტულ შვებულებაში ყოფნის პერიოდში), სარჩელის საწინააღმდეგოდ აღძრულ შესაგებელზე, სადაც მიუთითებდა, რომ ს.თ–ძე არ იყო გათავისუფლებული სამსახურიდან და შესაბამისად, მას არ გამოუვლენია მოპასუხის სამსახურიდან გათავისუფლების ნება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მართალია მოპასუხის (კასატორი) მიერ პირველ ინსტანციაში აღძრულ შესაგებელში ნამდვილად არის არაერთი მითითება იმაზე, რომ მოსარჩელე ს.თ–ძე არ არის გათავისუფლებული სამსახურიდან, თუმცა საქმეში მოიპოვება ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით, მხარეთა შორის 2019 წლის 07 და 08 იანვარს განხორციელებული მიმოწერა. ამ წერილების თანახმად (რომლის შინაარსი დეტალურად არის აღწერილი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში) შპს „ზ–ის“ გენერალური დირექტორი ერთმნიშვნელოვნად აფიქსირებს, რომ მას ს.თ–ძესთან უკვე შეწყვეტილი აქვს შრომითი ურთიერთობა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამავე წერილებში შპს „ზ–ის“ გენერალური დირექტორი უმარტავს ს.თ–ძეს, თუ რატომ ჩაურიცხა თანხა სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ და ამ განმარტების თანახმად ამის მიზეზი იყო მისი მხრიდან კეთილი ნების გამოვლენა და არა ის, რომ ს.თ–ძეს ისევ მიიჩნევდა შპს „ზ–ის“ თანამშრომლად. პალატის მოსაზრებით, შპს „ზ–ის“ გენერალური დირექტორის ეს განმარტებაც თავის მხრივ ადასტურებს მისი მხრიდან ს.თ–ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ფაქტს. ამდენად, მოპასუხის მიერ 2019 წლის მარტში, თუნდაც ჯერ კიდევ მოსარჩელის დეკრეტულ შვებულებაში ყოფნის პერიოდში აღძრულ შესაგებელში მითითება იმაზე, რომ მოსარჩელე ს.თ–ძე არ იყო გათავისუფლებული სამსახურიდან, ვერ გააბათილებს კონკრეტული მტკიცებულებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას, ამ შემთხვევაში იმ გარემოებას, რომ მოპასუხემ ნამდვილად გამოავლინა ნება მოსარჩელესთან 2018 წლის 15 დეკემბრიდან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ. აქვე დამატებით უნდა აღინიშნოს, რომ კასატორი 2019 წლის 26 მარტის შესაგებლის შინაარსზე დაყრდნობით მიუთითებს არა მარტო იმაზე, რომ მას არ გაუთავისუფლებია ს.თ–ძე სამსახურიდან, არამედ, ამავდროულად, ამავე შესაგებლის შინაარსის საფუძველზე მიუთითებს, რომ ს.თ–ძე უნდა მიჩნეულიყო აღდგენილად დაკავებულ პოზიციაზე, რაც წინააღმდეგობრივია. იმ შემთხვევაში, თუ კასარტორს მიაჩნია, რომ მან 2019 წლის 26 მარტის შესაგებლით აღადგინა ს.თ–ძე დაკავებულ პოზიციაზე, ეს თავისთავად ადასტურებს კასატორის მიერ ძირითად სადავო ფაქტობრივ გარემოებად მიჩნეულ ფაქტს იმის შესახებ, რომ მან 2018 წლის 15 დეკემბრიდან დაკავებული პოზიციიდან გაათავისუფლა მოსარჩელე. აქედან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას იმის შესახებ, რომ დამსაქმებელმა - შპს „ზ–ის“ დამფუძნებელმა და გენერალურმა დირექტორმა გამოავლინა ნება 2018 წლის 15 დეკემბრიდან ს.თ–ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ.

26. კასატორი, საკასაციო საჩივარში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლისმე-2 ნაწილზე მითითებით აცხადებს, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, აპელანტს რომც გამოევლინა ნება ს.თ–ძის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, მან 2019 წლის 26 მარტის შესაგებლით უკან გაიხმო მის მიერ გამოვლენილი ნება და ის არ უნდა ჩათვლილიყო ნამდვილ ნებად, შესაბამისად, არც სამართლებრივი შედეგი უნდა დამდგარიყო. საკასაციო პალატა აღნიშნულზე მიუთითებს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ამავე კოდექსის 51-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ნების გამოვლენა, რომელიც მოითხოვს მეორე მხარის მიერ მის მიღებას, ნამდვილად ჩაითვლება იმ მომენტიდან, როცა იგი მეორე მხარეს მიუვა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, კი ნების გამოვლენა არ ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მეორე მხარე წინასწარ ან მაშინვე განაცხადებს უარს. კასატორის მითითებით, მან 2019 წლის 26 მარტის შესაგებელში დააფისირა, რომ ს.თ–ძე არ იყო გათავისუფლებული დაკავებული პოზიციიდან, ანუ 2018 წლის 15 დეკემბრიდან - ს.თ–ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტიდან სამი თვის შემდეგ. გამოვლენილ ნებაზე კი სამი თვის შემდეგ უარის თქმა, ვერ ჩაითვლება მასზე მაშინვე უარის თქმად, როგორც ამას მოითხოვს სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლი. აქვე აღსანიშნავია, რომ ს.თ–ძე დამსაქმებელს არ აღუდგენია სამსახურში დეკრეტული შვებულების დასრულების შემდეგაც, რაც გამორიცხვას მის მისი ამ პოზიციის მართებულობას. აქედან გამომდინარე, კასატორის პოზიცია მასზედ, რომ მის მიერ პირველ ინსტანციაში წარდგენილ შესაგებელში მითითება იმაზე, რომ ს.თ–ძე არ იყო გათავისუფლებული სამსახურიდან და მას შეეძლო შვებულების დასრულების შემდეგ სამსახურში გამოცხადება, რაც წარმოადგენს მის მიერ გამოვლენილი ნების უკან გახმობას და მას სამართლებრივი შედეგი არ უნდა მოჰყოლოდა, უსაფუძვლოა.

27. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო ჩათვლის, რომ შპს „ზ–მა“ ს.თ–ძესთან შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა და მას აღდგენილად არ მიიჩნევს 2019 წლის 26 მარტის შესაგებლის საფუძველზე, ის სამსახურში აღდგენილად უნდა იქნეს მიჩნეული შპს „ზ–ის“ გენერალური დირექტორის მიერ ს.თ–ძისათვის გაგზავნილი 2019 წლის 01 ოქტომბრისა და 11 ოქტომბრის წერილების საფუძველზე, ვინაიდან აღნიშნული წერილებით ს.თ–ძეს განემარტა, რომ ის არ იყო გათავისუფლებული სამსახურიდან და გამოცხადებულიყო სამსახურში. საკასაციო პალატა აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ კასატორი, ს.თ–ძეს, მასთან შრომითი ურთიერთობის შწყვეტიდან - 2018 წლის დეკემბრიდან ათი თვის შემდეგ, 2019 წლის ოქტომბერში ატყობინებდა, რომ ის არ იყო გათავისუფლებული სამსახურიდან და გამოცხადებულიყო სამსახურში. გარდა იმისა, რომ ეს წერილები თავიანთი შინაარსით არ გამოხატავენ დამსაქმებლის ნებას მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შესახებ, ასეთ შინაარსს რომც შეიცავდეს ისინი, კასატორის მითითება იმაზე, რომ 2019 წლის ოქტომბრიდან ს.თ–ძე უნდა ჩაითვალოს სამსახურში აღდგენილად, სრულიად არაგონივრული და უსაფუძვლოა, რადგან 2018 წლის 15 დეკემბრიდან ს.თ–ძესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის გამო, მხარეებს შორის მიმდინარეობს სასამართლო დავა ს.თ–ძის სამსახურში აღდგენის და შპს „ზ–ისათვის“ ს.თ–ძის სასარგებლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დღიდან - 15.12.2018 წლიდან, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე - სამუშაოზე აღდგენამდე, იძულებითი განაცდურის დაკისრების შესახებ. ამდენად, იმ პირობებში, როდესაც დამსაქმებელმა დასაქმებულთან შეწყვიტა შრომითი ურთიერთობა, რის გამოც მხარეთა შორის მიმდინარეობს სამართლებრივი დავა გამოვლენილი ნების მართლზომიერების და იძულებითი განაცდურის დაკისრების შესახებ, შეუძლებელია მხარის მიერ უკვე გათავისუფლებულ თანამშრომელთან გაგზავნილი წერილი სამსახურში გამოცხადების შესახებ, მიჩნეული იქნეს უკვე გათავისუფლებული თანამშრომლის სამსახურში აღდგენად, რაც თავის მხრივ დაკავშირებულია შესაბამისი სამართლებრივი შედეგთან.

28. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას, მოსარჩელის ყოველთვიური საშუალო ანაზღაურების ოდენობის შესახებ, საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივარში მითითებულ გარემოებებს, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (დახმარების გაანგარიშების ფურცელი, ს.ფ. 17; შემოსავლების სამსახურის მიერ გაცემული ცნობა დანართით, ს.ფ. 21-23; საბანკო ამონაწერი, ს.ფ. 24-29) დასტურდება მოსარჩელის მიერ ყოველთვიურად, მათ შორის შვებულების პერიოდში, დაუბეგრავი 2250 ლარის ოდენობით ანაზღაურების მიღების ფაქტი. საქმის მასალების შესწავლის შედეგად, პალატა მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლომ ხელფასის ოდენობის განსაზღვრისას სწორად გაიზიარა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, ხოლო მოპასუხის მიერ საპირისპიროს დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი (მაგ: ხელფასის ცნობა, შრომითი ხელშეკრულება, ბრძანება ხელფასის ოდენობის განსაზღვრის შესახებ და სხვ.) სასამართლოსთვის წარდგენილი არ ყოფილა.

29. ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვეციის მე-6 მუხლით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების რეალიზება უმეტესწილად დამოკიდებულია და გულისხმობს სასამართლოს მიერ დასაბუთებული, მტკიცებულებათა შეჯერების საფუძველზე მიღებული გადაწყვეტილების მიღებას. მტკიცების ტვირთის როლი განსაკუთრებით ვლინდება სამოქალაქო სამართალწარმოებაში, სადაც მხარეთა ნების ავტონომიას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. შესაძლებელია მხარის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყოს, მაგრამ შეუძლებელია მხარემ მიიღოს თავისი სასარგებლო გადაწყვეტილება, თუ ვერ დაამტკიცებს თავის სასარგებლო გარემოებებს საპროცესო სამართლით დადგენილი წესით. ამიტომაც, ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ფაქტორს წარმოადგენს ფაქტების მითითების ტვირთისა და ფაქტების დამტკიცების ტვირთის სწორი გადანაწილება მოდავე მხარეებს შორის.

30. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობის პრინციპი ასახულია სსსკ–ის მთელ რიგ ნორმებში.

31. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ, თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს (შესაგებელს). ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ-ის 178–ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად, სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნებს, აგრეთვე, სსსკ-ის 201–ე მუხლში, რომლის თანახმად, თუ მოპასუხე სარჩელს არ ცნობს, მან უნდა მიუთითოს რა კონკრეტულ გარემოებებს ემყარება მისი შესაგებელი სარჩელის წინააღმდეგ. მხარეებმა თვითონ უნდა მიუთითონ მტკიცებულებებზე, რომელთა საფუძველზე უნდა დადასტურდეს მათ მიერ თავიანთი მოთხოვნის (შესაგებლის) დასაბუთების მიზნით მითითებული ფაქტები. ამის შესახებ პირდაპირაა მითითებული სსსკ 178–ე მუხლის „ვ“ ქვეპუნქტში, რომლის თანახმად სარჩელში აღნიშნული უნდა იყოს მტკიცებულებანი, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს (ე.ი. მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს), აგრეთვე, სსსკ-ის 201-ე მუხლში, რომლის თანახმად, მოპასუხემ თავის პასუხში (შესაგებელში) უნდა მიუთითოს რა მტკიცებულებებით შეიძლება დამტკიცდეს ეს გარემოებები, ე.ი. მოპასუხის მიერ თავის შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

32. საკასაციო პალატა მიუთითებს, ასევე სსსკ-ის 102–ე მუხლზე, რომლის თანახმად თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამავე კოდექსის 4.1 მუხლის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები.

33. განსახილველ შემთხვევაში, მხართა შორის სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს შრომის სამართლებრივი მოწესრიგებიდან, სადაც დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით განსხვავებულადაა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი განაწილებული, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. ამდენად, უნდა ვიხელმძღვანელოთ მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალური სტანდარტით, რომლის თანახმად, სწორედ დამსაქმებელია ვალდებული, ადასტუროს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერი და საკმარისი საფუძვლის არსებობა. ამგვარი სტანდარტის გამოყენების ნორმატიულ საფუძველს ქმნის ის, რომ დამსაქმებელს გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები.

34. მტკიცებითი საქმიანობის სფეროში ეროვნულ დონეზე არსებული მიდგომა შესაბამისობაშია საერთაშორისო გამოცდილებასთან. მიუხედავად იმისა, რომ „დამსაქმებლის ინიციატივით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ“ 1982 წელს შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ILO) მიერ მიღებულ N158 კონვენციას საქართველოსთვის სავალდებულო ძალა არა აქვს, მისი დებულებები და ამ თვალსაზრისით, განვითარებული პრაქტიკული მიდგომები საქართველოსთვისაც საინტერესოა. N158 კონვენციის მე-9 მუხლის მე-2 (ა) პარაგრაფი სამუშაოდან არამართლზომიერი გათავისუფლებისაგან დაცვის ეფექტიან საშულებად მტკიცების ტვირთის დამსაქმებელზე დაკისრებას ადგენს. კონვენციის ამ დებულების მიხედვით, მუშაკი მარტო ვერ გაუმკლავდება სამსახურიდან მისი გათავისუფლების საფუძვლის არამართლზომიერების მტკიცებით პროცესს; სწორედ ამიტომ, მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს უნდა დაეკისროს. ყოველ შემთხვევაში, კონვენცია ამ საკითხის მოწესრიგებას ეროვნული კანონმდებლობასა და სასამართლო პრაქტიკას უტოვებს (Termination of Employment Convention, 1982 (N158) (Article 9, p.1.p2.); Protection Against Unjustified Dismissal, International Labour Conference, 82-nd session 1995, Report III (part 4B), Geneva, 80).

35. გამომდინარე იქიდან, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), ხოლო დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასება საკასაციო საჩივრით სადავო არ გამხდარა, პალატას მიაჩნია, რომ თბილისის სააპალაციო სასამართლომ მიიღო მართებული გადაწყვეტილება.

36. საკასაციო პალატის მითითებით, როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებული, ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობასა და პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას ითხოვს, აღნიშნული მოთხოვნა დასაქმებულის უპირატესი უფლებაა, რადგან მისი დათხოვნა, მისივე უკანონო გათავისუფლების თანმდევი შედეგია, შესაბამისად, დათხოვნის უკანონოდ ცნობის პირობებში, დასაქმებულის მოთხოვნა, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის თაობაზე, დაცვის ღირსი ლეგიტიმური ინტერესის შემცველია, თუმცა, ამავდროულად, ისიც აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული უფლება აბსოლუტური კატეგორია არ არის და ხელშეკრულების შეწყვეტის უკანონოდ ცნობა, ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას, ვინაიდან აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და მხართა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, მისი აღსრულების მიზანშეწონილობასა და ეფექტიანობაზე. ამ მიმართულებით, პირველ რიგში, გასათვალისწინებელია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის ობიექტური შესაძლებლობა, კერძოდ, იმავე სამუშაო ადგილის არსებობა, ხოლო მისი არარსებობის დროს - ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის წინაპირობები (შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი (ახალი რედაქციის 48-ე მუხლი) ხელშეკრულების ავტომატურად გაგრძელებულად მიჩნევას გამორიცხავს და ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილობის პირობებში, უფლებრივი რესტიტუციის სამ მექანიზმს განიხილავს, კერძოდ, პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენას, ტოლფასს თანამდებობაზე დასაქმებას, ან კომპენსაციას).

37. ვინაიდან, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ შპს „ზ–ის“ დირექტორის მიერ გამოვლენილი ნება ბათილად იქნა ცნობილი და დავის განხილვის ეტაპზე მოპასუხის მიერ დადასტურებულია ის ფაქტი, რომ დამსაქმებელ კომპანიაში ის პოზიცია, რომელსაც მოსარჩელე იკავებდა უკანონო დათხოვნამდე, დღესაც არსებობს, საფუძვლიანი იყო მოთხოვნა მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შესახებ.

38. რაც შეეხება, დასაქმებულის მაკომპენსირებელ საშუალებებს, ვინაიდან მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელი დაკმაყოფილდა და უდავოა, რომ არსებობს მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის შესაძლებლობა, მას ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა საქართველოს შრომის კიოდექსიდან გამომდინარე მართებულად მისცეს განაცდური 2018 წლის 25 აპრილიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

39. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დამსაქმებელმა ვერ დაარწმუნა საკასაციო სასამართლო მის მიერ მითითებული გარემოებების სისწორეში, ვერც გამოვლენილ ნებასთან მიმართებით და ვერც მოსარჩელისათვის გადასახდელი ხელფასის მის მიერ მითითებული ოდენობის უტყუარობაში, რაც საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის საფუძველია.

40. პალატა მიიჩნევს, რო საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან შრომით სამართლებრივ დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 7.2-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ზ–ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. შპს „ზ–ს“ (.....) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (2025 ლარი, საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი - 28.06.2021; 900 ლარი, საგადახდო დავალება N0, გადახდის თარიღი 29.07.2021) 70% – 2047.5 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე რევაზ ნადარაია

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე

ლაშა ქოჩიაშვილი