№ას-475-2020 11 ნოემბერი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

I კასატორები (მოსარჩელეები) – გ.ფ–ი, ლ.წ–ძე, ლ.ნ–ძე, ა.ლ–ძე, შპს ,,ს–ო“

მოწინაამდეგე მხარე (მოპასუხეები) – სს ,,ე.ჰ–ბი”, სს ,,ე.კ–ბი’’, სს ,,ს.კ.ი. ე’’, სს ,,ს.კ.ა–ი“

II კასატორები – სს ,,ე.ჰ–ბი”, სს ,,ე.კ–ბი’’, სს ,,ს.კ.ი. ე’’, სს ,,ს.კ.ა–ი“

მოწინააღმდეგე მხარე – გ.ფ–ი, ლ.წ–ძე, ლ.ნ–ძე, ა.ლ–ძე, შპს ,,ს–ო“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 31 იანვრის განჩინება

კასატორთა მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, საქმის ხელახლა განსახილველად, სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.” (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც შპს ან საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია) ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით სააქციო საზოგადოებაა, რომელიც შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება ,,ი–ი L“-ის, საქართველო-გერმანიის ერთობლივი სადაზღვევო კომპანია შპს ,,ი–ი L I.“-ისა და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოება საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.“-ის უფლებამონაცვლეა, მისი საქმიანობის სფერო დაზღვევისა და გადაზღვევის ხელშეკრულებების გაფორმებასა და განხორციელებას უკავშირდება.

1.1. საზოგადოების 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით ექვსი კომპანია - შპს ,,უ –ი ა–ა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი შვილობილი კომპანია), შპს ,,უ –ი ს–ე“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე შვილობილი კომპანია), შპს ,,უ –ი კ–ი“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე შვილობილი კომპანია), შპს ,,ი–ი L დ–ი“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეოთხე შვილობილი კომპანია), შპს ,,ა–ი“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეხუთე შვილობილი კომპანია), შპს ,,G.W.“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეექვსე შვილობილი კომპანია ან ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც შვილობილი კომპანიები) დაფუძნდა, კომპანიები ფლობდნენ უძრავ-მოძრავ ქონებას და ეწეოდნენ ბიზნესსაქმიანობას.

2. გ.ფ–ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი), ლ.წ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი), ლ.ნ–ძის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი), ა.ლ–ძისა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეოთხე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) და შპს „ს–ოს“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეხუთე მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) მითითებით - ე.წ. ,,უ–ის“ კომპანიები ჰოსპიტალური სექტორის განვითარების შესახებ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში შეიქმნა, რაც რეგიონებში თანამედროვე საავადმყოფოების მშენებლობასა და მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურებას გულისხმობდა.

3. სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სამედიცინო რაიონების მიხედვით, სადაზღვევო ვაუჩერის ფასის დადგენისა და მზღვეველი კომპანიის გამოვლენის მიზნით, საქართველოს მთავრობის უწყებათაშორისი კომპანიის 2010 წლის 20 აპრილის კონკურსში სხვადასხვა ლოტებში/რაიონებში საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანიამ გაიმარჯვა. აღნიშნული ითვალისწინებდა საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის ,,სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით, გასატარებელი ღონისძიებებისა და სადაზღვევო ვაუჩერის პირობების განსაზღვრის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის #218 დადგენილების საფუძველზე, შესაბამის გამარჯვებულ რაიონებში/ლოტებში ჰოსპიტლების მშენებლობას, მშენებლობა-აღჭურვის დასრულებასა და ექსპლოატაციაში მიღებას, სახელდობრ:

ა) აჭარა:

ა.ა. ბათუმი - 100 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2012 წლის 1 ივნისისა;

ა.ბ. ქობულეთი - 70 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა;

ა.გ. ჩაქვი - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

ა.დ. ქედა - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

ა.ე. ხულო - 25 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2012 წლის 1 ივნისისა;

ა.ვ. შუახევი - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

ბ) კახეთი:

ბ.ა. თელავი - 70 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2012 წლის 31 მარტისა;

ბ.ბ. ყვარელი 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

ბ.გ. ახმეტა - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

გ) სამცხე:

გ.ა. ადიგენი - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა;

გ.ბ. ახალქალაქი - 15 - საწოლიანი - არაუგვიანეს 2011 წლის 1 დეკემბრისა.

4. სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში 2010 წლის 6 სექტემბერს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანიასა და სს ,,ს.ბ–ს“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც კრედიტის გამცემი, ბანკი ან კრედიტორი) შორის გაფორმდა 15 000 000 აშშ დოლარის საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება, სახელდობრ,

4.1. პირველ შვილობილ კომპანიასთან 2010 წლის 6 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება #000739/525167/839601/839624, ხოლო 2010 წლის 7 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო ხელშეკრულება #767569, რომლის თანახმად, ბანკმა გასცა საკრედიტო ხაზის შემადგენელი კრედიტი - 6 200 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით.

4.2. მეორე შვილობილ კომპანიასთან 2010 წლის 6 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება #000739/525167/839601/839624, ხოლო 2010 წლის 9 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო ხელშეკრულება #768843, რომლის თანახმად, ბანკმა გასცა საკრედიტო ხაზის შემადგენელი კრედიტი - 500 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით.

4.3. მესამე შვილობილ კომპანიასთან 2010 წლის 6 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება #000739/525167/839601/839624, ხოლო 2010 წლის 9 სექტემბერს გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო ხელშეკრულება #767861, რომლის თანახმად, ბანკმა გასცა საკრედიტო ხაზის შემადგენელი კრედიტი - 3 300 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით.

4.4. ვალდებულების უზრუნველყოფის მიზნით, კრედიტორის სასარგებლოდ, იპოთეკით დაიტვირთა სადაზღვევო და შვილობილი კომპანიების კუთვნილი უძრავი ქონება, გირავნობით დაიტვირთა არსებული და ყველა სამომავლო მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთეც, კერძოდ, შპს „მ–ში“ პირველი მოსარჩელის კუთვნილი 50%-იანი წილი, მეორე მოსარჩელის კუთვნილი 50%-იანი წილი, პირველ შვილობილ კომპანიაში სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის კუთვნილი 100% წილი, მესამე შვილობილ კომპანიაში, სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის კუთვნილი 100% წილი და მეორე შვილობილ კომპანიაში სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის კუთვნილი 100% წილი.

4.5. საკრედიტო ხაზის მომსახურების ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით შპს „მ–თან“, პირველ, მეორე მოსარჩელეებთან და გ.ლ–ძესთან თავდებობის ხელშეკრულებებიც გაფორმდა.

5. მხარეთა შეთანხმებით, 2011 წლის 9 სექტემბერს საკრედიტო ხაზის მომსახურების ხელშეკრულებაში საკრედიტო ლიმიტის 35 000 000 აშშ დოლარამდე გაზრდის თაობაზე ცვლილება შევიდა. გაზრდილი საკრედიტო რესურსის უზრუნველსაყოფად 2011 წლის 12 სექტემბერს გირავნობის უფლებით დაიტვირთა შვილობილი კომპანიების - შპს ,,უ –ი ა–ის“, შპს ,,უ –ი კ–სა“ და შპს ,,უ –ი ს–ში“ პარტნიორის 100%-იანი წილები, რომელთა ქონებას წარმოადგენდა ყველა მშენებარე და აშენებული სამედიცინო ობიექტები. კრედიტორის სასარგებლოდ დამატებით გირავნობით დაიტვირთა საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანიის არსებული და სამომავლო ყველა მოძრავი ქონება და არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე, ასევე - შპს „მ–ას“ პარტნიორთა, გ.ფ–ისა და ლ.წ–ძის ჯამურად 100%-იანი წილი. 2011 წლის 9 სექტემბერს გაფორმდა თავდებობის ხელშეკრულებები თითოეულთან ოცდათხუთმეტი მილიონი აშშ დოლარის სოლიდარული თავდებობის შესახებ.

5.1. 2011 წლის 15 სექტემბერს ბანკსა და პირველ შვილობილ კომპანიას შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი #970593 საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლითაც გაიცა კრედიტი - 6 200 000 აშშ დოლარი. ამასთან, რესტრუქტურიზაციის საკომისიო განისაზღვრა - 598 065 აშშ დოლარით, ხოლო კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა განხორციელდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან. ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვებული პროცენტისაც.

ამასთანავე, 2011 წლის 15 სექტემბერს ბანკსა და პირველ შვილობილ კომპანიას შორის გაფორმდა საკრედიტო მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი საკრედიტო ხელშეკრულება #970702, რომლის თანახმადაც, მსესხებელზე - გაიცა კრედიტი 3 430 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით. კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა ხორციელდებოდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან. ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვებული პროცენტისაც.

5.2. 2011 წლის 15 სექტემბერს ბანკსა და მეორე შვილობილ კომპანიას შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი #970749 საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლითაც გაიცა კრედიტი - 500 000 აშშ დოლარი. რესტრუქტურიზაციის საკომისიო განისაზღვრა - 42 097 აშშ დოლარით, ხოლო კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა ხდებოდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან.

ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვილი პროცენტისაც.

2011 წლის 15 სექტემბერს სს ბანკსა და შპს „უ –ი ს–ეს“ შორის გაფორმდა საკრედიტო მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი #970828 საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მსესხებელზე გაიცა კრედიტი - 225 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით. კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა განხორციელდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან. ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვებული პროცენტისაც.

5.3. 2011 წლის 15 სექტემბერს ბანკსა და მესამე შვილობილ კომპანიას შორის გაფორმდა საკრედიტო ხაზით მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი #970722 საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლითაც გაიცა კრედიტი - 3 300 000 აშშ დოლარი. რესტრუქტურიზაციის საკომისიო განისაზღვრა - 259 839 აშშ დოლარით, ხოლო კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა ხდებოდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან. ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვებული პროცენტისაც.

2011 წლის 15 სექტემბერს ბანკსა და შპს „უ–ი კ–ს“ შორის გაფორმდა საკრედიტო მომსახურების შესახებ 06.09.2010 წლის #000739/525167/839601/839624 ხელშეკრულების შემადგენელი #970748 საკრედიტო ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მსესხებელზე გაიცა კრედიტი - 1 345 000 აშშ დოლარის ზღვრული მოცულობით.

კრედიტის ტრანშების ათვისება და კრედიტის ძირითადი თანხის დაფარვა განხორციელდა თანდართული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2012 წლის 15 აგვისტოდან. ამასთან, გრაფიკის მიხედვით, 2012 წლის 16 აპრილს უნდა დაწყებულიყო მხოლოდ პროცენტის გადახდა 2012 წლის 15 აგვისტომდე, მათ შორის - 2011 წლის 15 სექტემბრიდან 2012 წლის 16 აპრილამდე დაგროვებული პროცენტისაც.

6. მხარეთა განცხადებით, 2011 წლის 15 სექტემბრის საკრედიტო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული თანხები, პირველი შვილობილი კომპანიის შემთხვევაში - 6 200 000 აშშ დოლარი, მეორე შვილობილი კომპანიის შემთხვევაში - 500 000 აშშ დოლარი, მესამე შვილობილი კომპანიის შემთხვევაში - 3 300 000 აშშ დოლარი, რეალურად არ გაცემულა და წარმოადგენდა 2010 წლის სექტემბრის საკრედიტო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ თანხას. ფაქტობრივად, გაიცა 5 000 000 აშშ დოლარი (შპს „უ –ი ა–ა“ - 3 430 000 აშშ დოლარი; შპს „უ–ი კ–ი“ - 1 345 000 აშშ დოლარი; შპს „უნი–ი ს–ე“ - 225 000 აშშ დოლარი), საიდანაც დაიქვითა სესხის რესტრუქტურიზაციის საკომისიო - 900 001 აშშ დოლარი.

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოში 2020 წლის 10 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე პირველი აპელანტების წარმომადგენლმა აღნიშნა, რომ 2010 წლის სექტემბრის საკრედიტო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე, ერთი წლის განმავლობაში ასრულებდნენ სასესხო ვალდებულებებს და იხდიდნენ თანხას ყოველთვიურად.

ანაზღაურება ემსახურებოდა შპს „უ –ი ა–ის“ შემთხვევაში, კრედიტის თანხის - 6 200 000 აშშ დოლარის, შპს „უ –ი კ–ის“ შემთხვევაში, კრედიტის თანხის - 3300 000 აშშ დოლარისა და შპს „უ–ი ს–ის“ შემთხვევაში, კრედიტის თანხის - 500 000 აშშ დოლარის, დაფარვას. მისივე განმარტებით, მიუხედავად აღნიშნულისა, 2011 წლის 15 სექტემბრიდან თავიდან დაიწყო მითითებული კრედიტის თანხების მომსახურება (იხ. სხდომის ოქმი; 14:03:20 სთ).

8. შპს ,,ი–ი L ჰ–ი“ (9.6118889% წილის მქონე აქციონერი), შპს ,,მ–ა“ (51% წილის მქონე აქციონერი) და შპს ,,ს–ო“ (5.3881111% წილის მქონე აქციონერი) 2012 წლის მაისამდე იყვნენ სს ,,ს. კ. ი–ი ე. ი–ის“ აქციონერები.

თავის მხრივ, შპს ,,ს–ოში“ ა.ტ–ში იყო 62,93% წილის მესაკუთრე, ხოლო ი.ტ–ი - 37,07% წილის მესაკუთრე. შპს ,,მ–ში“ 50%-50%-იანი წილის მესაკუთრეები იყვნენ გ.ფ–ი და ლ.წ–ძე, ხოლო შპს ,,ი–ი L ჰ–ში“ ა.ლ–ძე ფლობდა 49,56%-იან წილს, ლ.ნ–ძე - 40,02%-იან წილს და საქართველოს პროფესიული კავშირების გაერთიანება - 10.42%-იან წილს.

9. 2012 წლის 21 მაისს ლ.ნ–ძესა და სს ,,ს.კ.ა.ბ–ის“ შორის დაიდო შპს ,,ი–ი L ჰ–ში“ ლ.ნ–ძის კუთვნილი 40,02% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. შეთანხმების მიხედვით, წილის ღირებულება - 192 334 აშშ დოლარით განისაზღვრა, ნასყიდობის საფასური გამყიდველს აუნაზღაურდა.

10. 2012 წლის 24 აპრილს გ.ფ–ს, ლ.წ–ძეს, შპს ,,მ–სა“ და სს ,,ს.კ.ა.ბ–ის“ შორის დაიდო შპს ,,მ–ა“-ში გ.ფ–ის კუთვნილი 50% წილისა და ლ.წ–ძის კუთვნილი 50% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. რომლის მიხედვით, წილის ღირებულება 2 000 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. ნასყიდობის საფასური გამყიდველებს თავიანთი წილის პროპორციულად, თითოეულს 1 000 000 აშშ დოლარი აუნაზღაურდათ.

11. 2012 წლის 21 მაისს ა.ლ–ძესა და სს ,,ს.კ.ა.ბ–ის“ შორის დაიდო შპს ,,ი–ი L ჰ–ში“ ა.ლ–ძის კუთვნილი 49,56% წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მიხედვით, წილის ღირებულება განისაზღვრა 238 182 აშშ დოლარით , რომელიც გამყიდველს აუნაზღაურდა.

12. 2012 წლის 26 ივლისს შპს „ს–ოსა“ და შპს „ი–ი ელ ჰ–ს“ შორის გაფორმდა აქციათა ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, შპს „ს–ოს“ 62.93 % წილის მფლობელმა პარტნიორმა, ა.ტ–შმა - 1 695 336.57 აშშ დოლარი, ხოლო შპს „ს–ოს“ 37.07 % წილის მფლობელმა პარტნიორმა, ი.ტ–მა - 99 868.43 აშშ დოლარი მიიღეს.

13. 2014 წლის დეკემბერში, ,,ი–ი L I.“-ის ყოფილმა აქციონერებმა მიმართეს შპს ,,G.G.C “-ს მომსახურების გაწევის მიზნით, კერძოდ კომპანია - შპს ,,G.G.C.“-ს ევალებოდა:

ა) განეხილა და გაეანალიზებინა აუდიტორული დასკვნა და აუდიტორი B-ს მიერ ი–ის საბალანსო ღირებულებაში შეტანილი კორექტირება 2012 წლის 31 მარტისთვის.

ბ) მოემზადებინა ,,ი–ი L-ის“ შეფასების დასკვნა 2012 წლის 1 აპრილისათვის ყველა შვილობილი კომპანიის ჩათვლით, შეესრულებინა ობიექტური საექსპერტო ქმედებები ამ შეფასების მომზადებისათვის.

გ) წარმოედგინა წერილობითი დასკვნა აქციონერებისათვის შეფასებასთან (,,ანგარიში“) დაკავშირებით.

დ) მიეცა ჩვენება სასამართლოში ,,ი–ი L-ის“ შეფასებასთან დაკავშირებით, საჭიროების შემთხვევაში.

14. საქმეში წარმოდგენილი G.V -ის საექსპერტო შეფასების ანგარიში აღნიშნავს აუდიტორებისა და ,,ი–ი L-ის“ ახალი მენეჯმენტის მიერ კომპანიის საბალანსო ღირებულებაში შეტანილი კორექტირების უმართებულობის მთავარ მიზეზს; აღწერს შესრულებული შეფასების პროცესს, შეფასების მეთოდებს, რომლებიც გამოყენებულ იქნა ,,ი–ი L-ის“ ღირებულების დიაპაზონის დასადგენად 2012 წლის 1 აპრილის მონაცემებით.

14.1 საექსპერტო შეფასების ანგარიშის თანახმად, კომპანია „ი–ი L-ის“ სამართლიანი ღირებულების შეფასების შედეგად, დადგენილ იქნა დიაპაზონი 28.3 მილიონი აშშ დოლარიდან - 32.7 მილიონი აშშ დოლარამდე. კომპანიის ღირებულების შეფასებისას გამოყენებულ იქნა რამდენიმე მეთოდი, კერძოდ:

- პრეცედენტულ გარიგებათა ანალიზი - 20,312-24,005 მილიონი აშშ დოლარი;

- დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდი - 20,836-24,702 მილიონი აშშ დოლარი;

- სადაზღვევო ბიზნესის შეფასება - 20,312-24,702 მილიონი აშშ დოლარი;

- ჯანდაცვის ბიზნესის შეფასება - 8,008-8,008 მილიონი აშშ დოლარი;

- მთლიანი სამართლიანი ღირებულება - 28,320-32,710 მილიონი აშშ დოლარი;

აღნიშნული დასკვნის მიხედვით, შეფასების შუა წერტილი განისაზღვრა - 30 515 მილიონი აშშ დოლარით.

15. მოსარჩეელების მოთხოვნით სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2016 წლის 5 ოქტომბრის #005880116 დასკვნის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი ექსპერტიზის დასკვნა) თანახმად, ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი მასალების, კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით, გაანგარიშებულ იქნა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.-ის“ 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება, შვილობილი კომპანიების ღირებულების გათვალისწინების გარეშე 2012 წლის აპრილის მონაცემებით, რომელიც განისაზღვრა - 40 147 455 ლარით, რაც 2012 წლის 30 აპრილის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ვალუტის ოფიციალური კურსის შესაბამისად - 24 678 790 აშშ დოლარია.

16. სს ,,ს.კ.ე–ის“ მოთხოვნის საფუძველზე, შპს ,,ბ.ტ.ჯ–ამ“ ლიმიტირებულად გაანალიზა/მიმოიხილა პირველი ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის მიხედვით, შეფასებულია დისკონტირებული ფულადი ნაკადების მეთოდი (DCF). ამ მეთოდის მოკლე შინაარსით: შემფასებელი/ანალიტიკოსი ახორციელებს შესაფასებელი კომპანიის მომავალი საოპერაციო ფულადი ნაკადების პროგნოზირებას. პროგნოზირება ხორციელდება მომავალი 5-10 წლის პერიოდისათვის, სტაბილური ფულადი ნაკადების მიღწევის მომენტამდე. ამ ფულადი ნაკადების პროგნოზირებისას ხდება ძირითადი საშუალებების შეძენასა და გადასახადებთან დაკავშირებული ფულადი ნაკადების გათვალისწინებაც. საპროგნოზო პერიოდის ბოლოსათვის ტერმინალური ღირებულების გაანგარიშება აისახება საპროგნოზო პერიოდის შემდგომ კომპანიის ფულადი ნაკადების ღირებულებაში. ამ სახით განისაზღვრება კომპანიის დამფუძნებლებზე განაწილებისა და ფინანსური ვალდებულების გასტუმრებისათვის ხელმისაწვდომი ფულადი ნაკადების ოდენობა.

16.1. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ ექსპეტის მიერ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.-ის“ 100% წილის ღირებულება შეფასებულია 40 147 455 ლარად. შეფასებული ღირებულების ძირითადი გაანგარიშება მოცემულია ექსპერტიზის დასკვნის მე-4 დანართში. გაანგარიშებაში ნათლად ჩანს, რომ შეფასება განხორციელებულია არა საწესდებო კაპიტალისათვის, არამედ საწარმოსათვის ხელმისაწვდომი თავისუფალი ფულადი ნაკადების დისკონტირების გზით, ანუ FCFF ფულადი ნაკადის გამოყენებით.

სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, შეფასებულია იმ ფულადი ნაკადების (დისკონტირების) გზით, რომელშიც არ არის ასახული ფინანსური ვალდებულების დაფარვასთან დაკავშირებული საპროგნოზო ფულადი თანხები. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული ღირებულება მეთოდოლოგიურად წარმოადგენს კომპანიის/საწარმოს ღირებულებას და არა კომპანიის წილთა/აქციათა 100%-ის ღირებულებას. თუ დავუშვებთ, რომ ყველა სხვა ასპექტში ექსპერტის დასკვნა საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისი და სწორია (მათ შორის - ადექვატურია საპროგნოზო შემოსავლების გაანგარიშებებების ნაწილში), მაშინ სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.-ის“ 100 % წილის საბაზრო ღირებულების გაანგარიშებისათვის აუცილებელია, ამ მიზნით სხვა ჩასწორებებთან ერთად, ექსპერტის მიერ გაანგარიშებული თანხა - 40 147 455 ლარი შემცირდეს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის სასეხო ვალდებულების 4 385 000 ლარისა და საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის მიერ თავის შვილობილი კომპანიების მიერ აღებული სესხების უზრუნველყოფის მიზნით გაცემული თავდებობის საბაზრო ფასით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ექსპერტის დასკვნაში შეფასებული თანხა (40 147 455 ლარი) არ შეიძლება ჩაითვალოს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.-ის“ წილთა/აქციათა 100 %-ის საბაზრო ღირებულებად.

17. სს ,,ს.კ.ე–ის“ მოთხოვნით შემუშავებული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 12 ივნისის #003264717 დასკვნით (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე ექსპერტიზის დასკვნა), ექსპერტიზაზე წარმოდგენილი მასალების, კვლევისა და ანალიზის საფუძველზე, დაშვებებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით, გაანგარიშებულ იქნა სს საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ,,ი–ი L I.”-ის (მისი შვილობილი კომპანიების გათვალისწინებით) 100%-ის წილის საბაზრო ღირებულება 2012 წლის აპრილის მონაცემებით, რომელიც 10 207 700 ლარით განისაზღვრა.

18. სს ,,ს.კ.ა.ბ–ის”, როგორც მყიდველსა და ლ.ნ–ძეს, როგორც გამყიდველს, შორის 2012 წლის 21 მაისს გაფორმებული წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით, “ლ.ნ–ძემ მყიდველს უნდა წარუდგინოს მის მიერ ხელმოწერილი ვალდებულება დანართ “ბ”-ში მოცემული ფორმით, რომ მომდევნო 12 თვის განმავლობაში პირდაპირ ან არაპირდაპირ, თავად ან მასთან დაკავშირებული პირების მეშვეობით არ გაუწევენ კონკურენციას მყიდველს ან/და „ი–ი ელ-ს“ (ან მათ შვილობილ კომპანიებს, რომელთა საქმიანობა ეხება სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს”) (იხ. შეთანხმების 4.1.2. პუნქტი).

18.1. აღნიშნული პირობა ლ.ნ–ძემ დააკმაყოფილა და 2012 წლის 21 მაისს წარადგინა კონკურენციის აკრძალვის თაობაზე განცხადება, რომლის ძალით მოპასუხის მიერ აღებულ იქნა შემდეგი ვალდებულება:

“წინამდებარე განაცხადით, “განმცხადებელი” საკუთარი და მასთან დაკავშირებული/აფილირებული პირების (მათ შორის - მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავების ან/და იმ იურიდიული პირების, სადაც განმცხადებელი ან/და მასთან აფილირებული პირები ფლობენ წილის / აქციების 5%-ზე მეტს ან სადაც დაკავებული აქვთ მმართველი თანამდებობა, ან სხვაგვარად აკონტროლებენ ამგვარ იურიდიულ პირებს) სახელით იღებს ვალდებულებას, რომ “განმცხადებელი” ან/და მასთან დაკავშირებული/აფილირებული პირები წინამდებარე “განცხადების” ხელმოწერიდან მომდევნო 12 თვის განმავლობაში, სს “ს.კ.ა.ბ–ის” წინასწარი წერილობით თანხმობის გარეშე, ერთობლივად და/ან ინდივიდუალურად არ აწარმოებენ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) და უზრუნველყოფენ, რომ სხვა მათთან დაკავშირებულმა პირებმა არ აწარმოონ (პირდაპირ ან მესამე პირების მეშვეობით) ნებისმიერი იმ სხვა კომპანიის, ან პიროვნების საკონსულტაციო ან მსგავსი მომსახურება, რომლის ბიზნესიც კონკურენციას უწევს, ხელყოფს, ზოგადად, აზიანებს ან/და დაბრკოლებებს უქმნის სს “საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია “ი–ი ელ ი–ის” ან/და “ა–ის” (ან მათი შვილობილი კომპანიების) საქმიანობას ან რომლის ინტერესებიც ეწინააღმდეგება “კომპანიის”, “ა–ის” ან/და მათი შვილობილი კომპანიების ინტერესებს. კერძოდ, აღნიშნული საქმიანობა მოიცავს სადაზღვევო, სადაზღვევო საბროკერო, გადაზღვევის და/ან ჯანდაცვის სფეროებს, ყოველგვარი შეზღუდვის გარეშე, მოიცავს, აგრეთვე, ამგვარ კონკურენტ კომპანიაში (კომპანიებში) წილის/აქციების ფლობას ან დაქირავებულად (მათ შორის - მმართველ ან არჩევით თანამდებობაზე) მუშაობას.

19. 2011 წლის 16 ოქტომბერს სს ,,სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–სა“ და R-I -ს (რ-ი.) შორის გაფორმდა ხელშეკრულება, რომლის საგანსაც წარმოადგენდა „რ-ი–ის“ მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის ფულადი სახსრების მოძიებაში დახმარების გაწევა. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 9 თვით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თარიღით (რომელიც უფრო ადრე დადგებოდა);

19.1. ხელშეკრულების თანახმად, სადაზღვევო კომპანია ვალდებული იყო, „რ-ი–თვის“ ყოველთვიურად გადაეხადა ფიქსირებულულად 2000 აშშ დოლარი.

19.2. ამავე ხელშეკრულების მე-3 პუნქტის ,,დ“ ქვეპუნქტით, თუ დამკვეთი შეწყვეტს ამ ხელშეკრულებას ტრანზაქციის დახურვის ვადამდე და ამის მიზეზი არ იქნება აქ განსაზღვრული ვალდებულებების უხეში დარღვევა ან განზრახ შეუსრულებლობა კონსულტანტის მხრიდან, რასაც დაადასტურებს სათანადო სასამართლო საბოლოო განაჩენით, დამკვეთი გადაუხდის კონსულტანტს შეწყვეტის საზღაურს, 75 000 აშშ დოლარს;

19.3. ხელშეკრულების მიზნებისათვის ტრანზაქცია ნიშნავს: ცალკეულ ტრანზაქციას ან ტრანზაქციების ერთობლიობას, რომლის ფარგლებშიც დამკვეთი მოიზიდავს 30 მლნ აშშ დოლარამდე თანხას, რომ ნაწილობრივ ან მთლიანად ჩაანაცვლოს ს.ბ–ში ამჟამად არსებული/მოქმედი კრედიტი, გამოყოფილი აღნიშნული პროექტის დასაფინანსებლად, ხოლო ,,ტრანზაქციის დასრულება“ ნიშნავს ტრანზაქციასთან დაკავშირებული ყველა სავალდებულო ხელშეკრულების გაფორმების თარიღს.

20. 2012 წლის 8 აპრილს, ა.ლ–ძემ (რომელსაც ამ დროს ეკავა კომპანიის გენერალური დირექტორის თანამდებობა) იმ მოტივით, რომ დაგეგმილი იყო კომპანიის გასხვისება, ვადამდე შეწყვიტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულება, კერძოდ, მან „რ-ი–ის“ უფლებამოსილ პირს - ვ.ვ–ის აცნობა, რომ სს ,,სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ აქციონერებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, გაყიდონ კომპანია. ამავე წერილით აქციონერთა გადაწყვეტილების გათვალისწინებით, ა.ლ–ძემ მოითხოვა ვაშინგტონში 17 აპრილს ინვესტორებთან დანიშნული შეხვედრის გაუქმება და, შესაბამისად, „რ.ი–ის“ ნებისმიერი საქმიანობის შეწყვეტა 2011 წლის 16 ოქტომბრის ხელშეკრულების ფარგლებში. „რ.ი–ი“ დაეყრდნო ხელშეკრულებით შეთანხმებულ პირობას, მოითხოვა ჯარიმის - 75 000 აშშ დოლარის გადახდა.

21. სადავო თანხის გადახდის მოთხოვნით, „რ.ი–მა“ შეიტანა სარჩელი ბერლინის საოლქო სასამართლოში, როგორც ამას ითვალისწინებდა მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება.

21.1. „რ.ი–სა“ და სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ს“ შორის დავა დასრულდა მორიგებით; სადაზღვევო კომპანიამ: 1) "რ.ი–ს" გადაუხადა 25,000 ევრო, რომელიც გადახდის თარიღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი ოფიციალური კურსის მიხედვით შეადგენდა - 57,180 ლარს; 2) შპს ,,ბ.ე.ს-ს“ გადაუხადა - 1,000 აშშ დოლარი და ასევე დღგ, რომელიც დადგენილი კურსის მიხედვით, ჯამურად შეადგენდა 2089.66 ლარს; 3) L & S -ს ორ ნაწილად გადაუხადა - 4,368 ევრო, რომელიც გადახდის დღისათვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი კურსის მიხედვით შეადგენდა - 10,282.83 ლარს; ზემოაღნიშნული გადარიცხვების საკომისიომ ჯამურად - 240.99 ლარი შეადგინა.

22. 2014 წლის 31 ივლისს განხორციელდა სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ის“ რეორგანიზაცია (გაყოფა გამოყოფის გზით), რომლის შედეგადაც სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ს" (ს/კ: ......) გამოეყო ორი იურიდიული პირი: 1) სს „სადაზღვევო კომპანია ა–ი“, რომლის ძირითად საქმიანობაა ყველა სახის დაზღვევა, გარდა ჯანმრთელობისა და სამოგზაურო დაზღვევისა და რომელსაც მიენიჭა ახალი საიდენტიფიკაციო კოდი - ...... 2) სს "ს.კ.ე–ი" ს/კ-თ ......, აღნიშნული კომპანიის საქმიანობის სფერო ჯანდაცვაა.

22.1. სს "სადაზღვევო კომპანია ა–მა" (ს/კ ......) რეორგანიზაციის შედეგად შეიცვალა სახელწოდება და მის საფირმო სახელწოდებად განისაზღვრა სს ,,სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ", თუმცა შეინარჩუნა რეორგანიზაციამდე არსებული საიდენტიფიკაციო კოდი - ...... ამ უკანასკნელის საქმიანობის სფერო ჯანმრთელობის, სიცოცხლის, უბედური შემთხვევებით გამოწვეული გარდაცვალებისა და/ან შრომისუუნარობისა და სამოგზაურო დაზღვევაა.

23. 2010 წლის 14 ნოემბერს სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–სა“ და შპს ,,ა. ს.ვ–ის“ შორის გაფორმდა დაზღვევის ხელშეკრულება და გაიცა ავიაგადამზიდველის პასუხისმგებლობის დაზღვევის პოლისი SNW141110.

23.1. იმავე დღეს, აღნიშნულ პოლისში შევიდა ცვლილება SNW141110/1-Add, რომლის მიხედვით, მზღვევლის პასუხისმგებლობის ლიმიტი - 500 000 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. პოლისი მოიცავდა მესამე პირების წინაშე პასუხისმგებლობის, მგზავრების წინაშე პასუხისმგებლობისა და ტვირთის გამო პასუხისმგებლობის დაზღვევას. სადაზღვევო პერიოდი განისაზღვრა შემდეგნაირად: 14.11.2010 – 13.12.2010; ამავე ცვლილებით დაფარვის ტერიტორიას პაკისტანიც დაემატა.

24. ხელშეკრულების დადების პერიოდში 2010 წლის 14 ნოემბერს სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ გენერალური დირექტორი იყო ა.ლ–ძე, რომელიც ხელს აწერს 2010 წლის 14 ნოემბრის დაზღვევის ხელშეკრულებასა და სადაზღვევო პოლისებს.

25. 2010 წლის 28 ნოემბერს, სადაზღვევო SNW141110/1-Add პოლისით დაზღვეულმა შპს „ა.ს.ვ–ის“ თვითმფრინავმა IL-76TD რეგისტრაციის ნომრით 4L-GNI, განიცადა კატასტროფა პაკისტანის ტერიტორიაზე, კარაჩიში, ჯინაჰის საერთაშორისო აეროპორტის მიმდებარედ. შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა ოთხი ფიზიკური პირი: 1. ე.ჰ–ი; 2. შ.ი–ი; 3. ხ.ბ–ში; 4. მ.რ–ის. შემთხვევის შედეგად ასევე დაზიანდა შემდეგი ორგანიზაციების ქონება: 1. კომპანია N.H.S. (HTS); 2. კომპანია M/s P.C.; 3. კომპანია M/s I.C. (PVT) L.; 4. კომპანია M/s P. I..

26. 2010 წლის 2 დეკემბერს სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ გენერალურმა დირექტორმა ა.ლ–ძემ გააფორმა იურიდიული მომსახურების შესახებ ხელშეკრულება საერთაშორისო იურიდიულ კომპანიასთან ,,გ.ე.პ–თან“, რომელმაც აიღო ვალდებულება, გაეწია სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ისათვის“ მომსახურება (სასამართლოში წარმომადგენლის ჩათვლით) პაკისტანის სასამართლოში.

26.1. შემთხვევის შედეგად დაზარალებული პირების მემკვიდრეების სასარჩელო მოთხოვნები შემდეგნაირად იყო განსაზღვრული:

1. ე.ჰ. მემკვიდრეები - სულ 320 163 აშშ დოლარის ეკვივალენტი;

2. შ. ი. მემკვიდრეები - სულ 454 803 აშშ დოლარის ეკვივალენტი;

3. ხ.ბ. მემკვიდრეები - 318 118 აშშ დოლარის ეკვივალენტი;

4. მ.რ. მემკვიდრეები - 477 388 აშშ დოლარის ეკვივალენტი;

27. 2012 წლის 16 ნოემბერს განხორციელდა სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ შერწყმა/მიერთება სს ,,ს.კ.ა.ბ–ისთან“, რის შედეგადაც, აღნიშნული თარიღიდან სს ,,ს.კ.ა.ბ–ი“ გახდა სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ სამართალმემკვიდრე და უფლებამონაცვლე და მასზე, როგორც ახალ მზღვეველზე, გადავიდა ყველა ის უფლება - მოვალეობა, რომელიც წარმოშობილი და გათვალისწინებული იყო სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–სა“ და შპს ,,ა.ს.ვ–ის“ შორის გაფორმებული დაზღვევის ხელშეკრულების საფუძველზე. 2013 წლის 2 ივლისიდან სს ,,ს.კ.ა.ბ–ის“ შეეცვალა საფირმო სახელწოდება და გახდა სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ი“.

28. სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ის“ მიერ სს ,,საერთაშორისო სადაზღვევო კომპანია ი–ი ელ ი–ის“ მიერთების შემდეგ, სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ი“ განაგრძობდა მითითებულ საქმეზე ,,გ.ე.პ–თან“ ურთიერთობას, ხოლო მოგვიანებით, 2013 წლის 31 ოქტომბერს ,,გ.ე.პ–ის“ რეორგანიზაციის შედეგად, სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–მა“ ხელშეკრულება გააფორმა იურიდიულ კომპანია ,,კ–თან“ ისეთივე პირობებით, როგორც ეს განსაზღვრული იყო ,,გ.ე.პ–თან“.

29. საქმის მასალების შესწავლის შემდეგ იურიდიული კონსტულტანტების მიერ ,,სადაზღვევო კომპანია ა–ს“, მიეცა დაზარალებული პირების მემკვიდრეებთან საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე საბოლოო რეკომენდაცია. მოლაპარაკების შედეგად მიღწეულ იქნა თითოეული გარდაცვლილის მემკვიდრეთათვის 50 000 აშშ დოლარის ანაზღაურების თაობაზე შეთანხმება. მორიგების პირობით დაზარალებული პირების მემკვიდრეები სრულად ათავისუფლებდნენ შპს ,,ა.ს.ვ–ის“ და მის მზღვეველს, ასევე - სხვა პირს ყოველგვარი პასუხისმგებლობისაგან, რაც შეიძლება დაკავშირებული ყოფილიყო 2010 წლის 28 ნოემბრის ავიაკატასტროფასთან. აღნიშნული მორიგების აქტების გაფორმების საფუძველზე სს ,,სადაზღვევო კომპანია ა–მა“ გადაიხადა 200 000 აშშ დოლარი.

30. მითითებულ საქმეზე სადაზღვევო კომპანიის მიერ სარჩელის შეტანის თარიღისათვის გაღებულია იურიდიული მომსახურების ხარჯები - 41 509,80 გირვანქა სტერლინგის ეკვივალენტი ლარი.

31. ზემოაღნიშნულ ფაქტებზე დაყრდნობით მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს მოპასუხეების წინააღმდეგ თანხის დაკისრების მოთხოვნით. ისინი ამტკიცებდნენ, რომ სადაზღვევო კომპანიის მზარდი და წარმატებული განვითარების პირობებში, მათ, როგორც აქციონერების მიმართ მიზანმიმართულად განხორციელდა ძალადობრივი და იძულებითი ქმედებები, რაც გამოიხატა სადაზღვევო ბაზარზე არსებული კონკურენტი კომპანია „ა–ი ბ–ის“ სასარგებლოდ, აქციების დაბალ ფასად დათმობაში. კერძოდ, სს „ს.ბ–ი“ მათი კონკურენტის კომპანია „ა–ი ბ–ის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე აქციონერი იყო, ხოლო მას შემდეგ, რაც უარი თქვეს კომპანიებში წილებისა ან პირდაპირ სადაზღვევო კომპანიის აქციების გასხვისებაზე, ბანკმა ყოველგვარი განმარტებისა და მიზეზის გარეშე უარი უთხრათ საკრედიტო დაფინანსების გაგრძელებაზე. შესაბამისად, იძულებული გახდნენ, საბოლოოდ დასთანხმებოდნენ კომპანიის წილების გასხვისებას, რომ არა ბანკის მხრიდან იძულება, ისინი მოცემულ სახელშეკრულებო ფასად აქციებს არ გაასხვისებდნენ.

32. სს სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან კასატორი) სს სადაზღვევო კომპანია „ი–ი ელ-ისა“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე, შეგებებული მოსარჩელე, მეორე აპელანტი ან კასატორი) და სს „სამედიცინო კორპორაცია „ე–ის“(შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხე ან აპელანტი) წარმომადგენლებმა სარჩელი არ ცნეს. წარდგენილი შესაგებლით გამორიცხეს მოთხოვნა და მიუთითეს, რომ ხელშეკრულების გაფორმებისას, კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა, ა.ლ–ძემ თავად მიმართა ეროვნულ ბანკს სავალდებულო თანხმობის მოპოვების მოთხოვნით და შესაბამისი დოკუმენტაციაც წარუდგინა, რის საფუძველზეც გარიგებათა განხორციელბაზე ეროვნულმა ბანკმა გასცა კანონით გათვალისწინებული თანხმობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

33. მოპასუხეებმა წარადგინეს შეგებებული სარჩელიც, რომლითაც მესამე მოსარჩელისათვის თანხის დაკისრება, ხოლო მეოთხე მოსარჩელის მიმართ ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს.

34. შეგებებულ სარჩელზე დასახელებულმა მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

35. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, როგორც ძირითადი, ისე შეგებებული სარჩელი უარყოფილ იქნა; სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის, შემდეგში სსკ-ის, 85-ე, 89-ე, 316-ე, 317-ე, 361-ე, 373-ე, 427-ე, 477-ე, 505-ე, 976-ე, 408-ე, 992-ე, 998-ე 1008-ე და „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 3.5, 9¹ მუხლის მე-6 პუნქტის „გ“ და „ზ“ გვეპუნქტები და 3.7 მუხლები გამოიყენა.

36. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მოსარჩელეებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და მათი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო მოპასუხეებმა შეგებებული სარჩელის უარყოფის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

37. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 1 მაისის საოქმო განჩინებით, მესამე აპელანტის უფლებამონაცვლედ საქმეში სს „ე.ჰ–ბი“ და სს „ე.კ–ბი“(შემდეგში ტექსტში ერთობლივად მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხის უფლებამონაცვლეები ან მეორე კასატორები) ჩაერთვნენ.

38. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 31 იანვრის განჩინებით, სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

39. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ. მხარეებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვეს.

39.1. პირველი კასატორების/მოსარჩელეების მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლოს ფაქტობრივი გარემოებებიც უნდა დაედგინა და გადაწყვეტილებაც მიეღო, ვინაიდან, არც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის შეუძლებლობისა და არც კონკრეტრული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით არ ვლინდებოდა საქმის ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების აუცილებლობა.

მაშინ, როცა მხარეებს ახალი არაფერი აქვთ წარსადგენი სასამართლოსთვის, მარტოოდენ საქმეში დაცული მტკიცებულებების ხელახლა გაანალიზების მიზნით საქმის საქალაქო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნება არასწორია.

39.2. პირველი კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ სწორი დასკვნები გამოიტანა, თუმცა თვითონ არ განიხილა საქმე არსებითად და დავა კვლავ საქალაქო სასამართლოს დაუბრუნა ხელახლა განსახილველად, რაც, მათი მოსაზრებით, მხოლოდ საქმის განხილვას გააჭიანურებს.

39.3. გარდა ამისა, პირველი კასატორების მტკიცებით, შესაძლებელი იყო მოწინააღმდეგე მხარის სააპელაციო საჩივრები ცალკე შეფასებისა და მსჯელობის საგანი გამხდარიყო და სააპელაციო სასამართლოს დამოუკიდებლად მიეღო სააპელაციო საჩივრების უარყოფის შესახებ ნაწილობრივი გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატა კი, საერთოდ არ მსჯელობს, თუ რატომ დააკმაყოფილა მოწინააღმდეგე მხარის საჩივრები, პირველი ინსტანციის სასამართლოს რომელი მსჯელობა და დასკვნა იყო უმართებულო და, ხელახლა განხილვისას რა მითითებები უნდა გაითვალისწინოს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ.

39.4. მოპასუხეების/მეორე კასატორების მტკიცებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ ყველა ფაქტობრივი გარემოება სრულყოფილად გამოიკვლია და შეაფასა, შესაბამისად, საქმის ხელახლა განსახილველად ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების საფუძველი არ არსებობდა.

ის, რომ მოსარჩელეებმა „იძულების“ ფაქტის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები ვერ წარადგინეს, სარჩელის უარყოფის, და არა საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძველია.

40. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 14 ივლისის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო საჩივრები ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულია განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივრები დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

41. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

42. საკასაციო პალატა მიუთითებს სსკ-ის 102 -ე მუხლის დანაწესზე, რომლის თანახმად, „1. თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. 2. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით“ და განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში ასახულია ყველა ის არგუმენტი, რომელიც ასაბუთებს საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს.

კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავაო ფაქტობრივი გარემოების დადგენისას, ისე უარყო იძულების შედეგად სადავო ქონებაზე გარიგების დადების ფაქტი, რომ შესაბამისი დასკვნა საქმეში დაცული ყველა მტკიცებულებების საფუძვლიანი ანალიზის და ურთიერთშეჯერების შედეგად არ გამოუტანია.

43. იძულებით დადებული გარიგების სამართლებრივი რეგულაცია მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლში, რომლის თანახმადაც, გარიგების ბათილობის საფუძველი შეიძლება გახდეს იმგვარი ზემოქმედება კონტრაჰენტის ნებაზე, რომელიც თავის აშკარა თუ რეალური ხასიათიდან გამომდინარე, სასამართლოს მიიყვანს დასკვნამდე, რომ შეუძლებელი იყო ნების თავისუფალი ფორმირება.

43.1. მუქარა/ფსიქიკური იძულება სამომავლო საფრთხის შესახებ შეტყობინებაა, რომლის რეალიზებასაც დამმუქრებელი საკუთარ ნება-სურვილზე დამოკიდებულად წარმოაჩენს, რათა, ამგვარად, ზეგავლენა მოახდინოს მუქარის ადრესატის ნების ჩამოყალიბებაზე და დაიყოლიოს შესაბამისი გარიგების დადებაზე. სამომავლო საფრთხე მოიცავს ნებისმიერ უარყოფით შედეგს როგორც მატერიალურს, ისე არამატერიალურს, დამოუკიდებლად მისი სიმძიმისა. მუქარის სიმძიმე მნიშვნელობას იძენს მხოლოდ მიზეზშედეგობრიობის დადგენისას (ი.ხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი წიგნი-1, გვ-495).

43.2. სასამართლოს ვალდებულებაა, სწორად მიმართოს მტკიცებითი საქმიანობა, რაც გულისხმობს იმას, რომ მან საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების განსაზღვრის შემდეგ სადავო და უდავო ფაქტები უნდა გამიჯნოს ერთმანეთისგან. სადავო ფაქტები მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტებს წარმოადგენს და მტკიცების ტვირთის განაწილების პროცესიც სწორედ აქ ვლინდება. სასამართლომ, როგორც საპროცესო საქმიანობის წარმმართველმა სუბიექტმა, მტკიცების ტვირთი იმგვარად უნდა გაანაწილოს, რომ საფრთხე არ შეექმნას მხარეთა მატერიალურ-სამართლებრივი უფლების რეალიზაციას. მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი პროცესუალური წესი მოცემულია სსსკ-ის 102-ე მუხლში, რომლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მითითებული ნორმა საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლთან კავშირით იმ დასკვნის საფუძველს ქმნის, რომ მხარეს, რომელიც სასამართლოს მიმართავს კონკრეტული მოთხოვნით, აწევს როგორც ამ მოთხოვნის საფუძვლად არსებული ფაქტების მითითების, ასევე - მათი დამტკიცების, ანუ მტკიცებულებების წარდგენის ტვირთი, თუმცა საკასაციო სასამართლო იზიარებს იძულების დამტკიცებისათვის დამაჯერებელი არაპირდაპირი მტკიცებულებების წარდგენის შესაძლებლობის თაობაზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნებს და განმარტავს, რომ იძულების ფაქტის დადასტურება პირდაპირი მტკიცებულებებით რთულია. ასევე გასათვალისწინებელია მხარის ობიექტური შესაძლებლობა, სასამართლოს წარუდგინოს იძულების დამადასტურებელი მხოლოდ არაპირდაპირი ხასიათის მტკიცებულებანი.

44. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელეებმა თავდაპირველი სარჩელით, მიუთითეს ბანკის მიერ სადაზღვევო კომპანია „ა–ის“ სასარგებლოდ განხორციელებული იძულების შესახებ, მხარეებს შორის კომპანია „ი–ი ელ ი–ის“ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მიზნით.

ეს მოქმედება იმაში გამოიხატა, რომ ბანკმა შეგნებულად, წინასწარ შეუქმნა საზოგადოების აქციონერებს წინაპირობები, რათა არ მიეცა კომპანია „ი–ი ელ ი–ისთვის“ საკრედიტო ხაზით მომსახურების ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის შესახებ 2011 წლის 9 სექტემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული საკრედიტო დაფინანსება; აღნიშნული საკრედიტო რესურსით უნდა გაგრძელებულიყო სახელმწიფო პროგრამის განხორციელების პროცესში დაწყებული საავადმყოფოების მშენებლობა. საბანკო კრედიტის გაცემაზე უარის თქმიდან გამომდინარე მხარეები იძულებული გახდნენ, საბოლოოდ დათანხმებოდნენ კომპანიის წილების გასხვისებას.

ამავე გარემოების დასადასტურებლად თავდაპირველი სარჩელის ავტორებმა მიუთითეს 2012 წლის 04 მაისით დათარიღებულ 2011 წლის აუდიტის დასკვნის „ბიდიოს“ დრაფტ - ვერსიაზე და 2011 წლის დროისთვის კომპანიის ფინანსური მდგომარეობის ამსახველ 2012 წლის 14 მაისით ხელმოწერილ ანგარიშებზე.

ამასთან, ისინი უარყოფდნენ 2012 წლის 04 მაისის დასკვნაში ასახულ მონაცემებს და ამტკიცებდნენ, რომ შპს „ბოდიო“ კომპანია „ა–ის“ ზემოქმედების ქვეშ მოექცა, ფინანსური მაჩვენებლები გააყალბეს, მოახდინეს ციფრების მანიპულირება, რითაც კომპანია „ა–ისათვის“ სასურველი/შემცირებული ფინანსური მდგომარეობის აღმწერი ანგარიში დაადასტურეს.

45. თავდაპირველი მოსარჩელეები/კასატორები აქციათა საბაზრო ღირებულებასაც სადავოდ ხდიდნენ, არ ეთანხმებოდნენ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 12 ივნისის დასკვნასაც და ყურადღებას ამახვილებდნენ აუდიტორული კომპანია „ე.ე.ი–ის“ მიერ მომზადებულ „ა–ი ბ. ს. ა–ს“ 2012 წლის ფინანსურ ანგარიშებზე, აუდიტორ გ.ლ–ას 2012 წლის 13 ნოემბრის დასკვნაზე, მოწმეთა ჩვენებებზე და ა. შ.

46. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლებს განსაზღვრავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლი, რომლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუკი ადგილი აქვს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებს [გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები], სააპელაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს უბრუნებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად. ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი სააპელაციო სასამართლოს შესაძლებლობას აძლევს, არ გადააგზავნოს საქმე უკან და თვითონ გადაწყვიტოს იგი.

ამრიგად, აღნიშნული მუხლი, ერთის მხრივ, უთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის დაბრუნების საფუძვლებზე, ხოლო, მეორეს მხრივ, სასამართლოს აძლევს უფლებას, ამ საფუძვლების არსებობისას, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელების სტანდარტიდან გამომდინარე, შეაფასოს, რა უფრო მართებულია - მის მიერ გადაწყვეტილების გამოტანა, თუ საქმის ხელახლა განსახილველად პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაბრუნება (იხ. სუსგ №ას-1234-1175-2014, 2015 წლის 23 თებერვალი).

47. ზემოაღნიშნული განპირობებულია სამართლიანი სასამართლოს უფლებით, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის თანახმად, ადამიანის ერთ-ერთი ძირითადი უფლებაა და თავის თავში მოიცავს ადამიანის უფლებას მისი საქმე გონივრულ ვადაში, სწრაფად და ეფექტიანად განიხილოს სასამართლომ (Profitis and Others v. Greece, §93; Tierce v. San Marino, §31; Surmeli v. Germany [GC], §129; Capuano v. Italy, §§30-31; Versini v. France, §29), რაც წარმოშობს სახელმწიფოს ვალდებულებას, ისე მოაწყოს თავისი სამართლებრივი სისტემა, რომ სასამართლოებმა უზრუნველყონ თითოეული პირის უფლება გონივრულ ვადაში მიაღწიოს საბოლოო გადაწყვეტილებას დავაზე, რომელიც მისი სამოქალაქო უფლებებისა და მოვალებების განხორციელებას ეხება (Scordino v. Italy (no.1) [GC] §183, Surmeli v. Germany [GC], § 129).

48. თუმცა, ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლი მოითხოვს რა, რომ მართლმსაჯულება იყოს სწრაფი და ეფექტიანი, ხაზს უსვამს, რომ ამით არ უნდა დაზარალდეს მართლმსაჯულების სწორად (სათანადოდ) განხორციელების პრინციპი (Von Maltzan and Others v. Germany (dec.) [GC], §132), რომელიც სამართლიანი სასამართლოს უფლების ზოგადი პრინციპია.

49. სამართლიანი სასამართლოს უფლებით დადგენილი სტანდარტის ჭრილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული, სასამართლო გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლების განხილვა, თვალსაჩინოს ხდის, რომ რამდენიმე მათგანი, კერძოდ: ა) საქმე განიხილა სასამართლოს არაკანონიერმა შემადგენლობამ; ბ) სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც არ მიუღია შეტყობინება კანონით დადგენილი წესით, ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის გარეშე, თუ ასეთი წარმომადგენლობა კანონით იყო გათვალისწინებული; გ) გადაწყვეტილება გამოტანილია საქმეზე, რომელიც უწყებრივად სასამართლოს არ ექვემდებარება; დ) გადაწყვეტილება მიღებულია საქმის ზეპირი განხილვის საფუძველზე, რომლის დროსაც დარღვეულია პროცესის საჯაროობის წესები; ე) გადაწყვეტილებას ხელს არ აწერენ ის მოსამართლეები, რომლებიც გადაწყვეტილებაში არიან აღნიშნულნი; ვ) გადაწყვეტილება გამოტანილია იმ მოსამართლეების მიერ, რომლებიც საქმის განხილვაში ადრე მონაწილეობდნენ; ზ) საქმეში არ არის სასამართლოს სხდომის ოქმი - პირდაპირ გამომდინარეობს მართლმსაჯულების სწორად განხორციელების პრინციპიდან, მათ შორის, საქმის განხილვაში მხარის მონაწილეობის და სამართლიანი და საჯარო განხილვის ფუნდამენტური უფლებიდან, და ქმნის იმ შემთხვევას, როდესაც ცალსახაა, რომ საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმ სასამართლოს, სადაც მოხდა აღნიშნული დარღვევა.

50. თუმცა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული კიდევ ორი საფუძველი, კერძოდ: ა) გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული; და ბ) გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია - წარმოადგენს ისეთ საფუძვლებს, რომლებიც, საკასაციო სასამართლოს აზრით, იძლევა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 385-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმის გარემოებების სრულყოფილი ანალიზის შედეგად და სამართლიანი სასამართლოს უფლების ჭრილში, საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნების მართებულობა-არამართებულობის შეფასების საშუალებას.

51. მოცემულ საქმეში სააპელაციო სასამართლომ საქალაქო სასამართლოსთვის საქმის უკან დაბრუნების საფუძვლად ზოგადად მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის საფუძვლებზე, ხოლო გარემოება, რომლითაც სააპელაციო სასამართლომ საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნების აუცილებლობა დაასაბუთა, ძირითადად მდგომარეობს შემდეგში:

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მსჯელობას მასზედ რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, გარიგების იძულებით დადების თვალსაზრით ერთობლიობაში არ შეფასებულა მოსარჩელეების მიერ მითითებული ფაქტები და მტკიცებულებები.

გასათვალისწინებელია, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას ყოველთვის წინ უძღვის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება, რაც მოიცავს მტკიცებულებების შემოწმებას დასაშვებობის, შემხებლობის და უტყუარობის კუთხით, აგრეთვე მტკიცებულებათა საკმარისობაზე მსჯელობას და მათ შეფასებას ერთობლიობაში.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს, რომ საქმის მასალებში დაცულია რამდენიმე არათანმხვედრადი შინაარსის ექსპერტიზის და/ან აუდიტის დასკვნები, რომელთა მიხედვით მხარეთა მიერ დასახელებული ფაქტების სისწორის შემოწმება მტკიცებულებათა საკმარისობის საპროცესოსამართლებრივი სტანდარტის დისბალანსის და სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე პრაქტიკულად შეუძლებელია.

ამასთან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლის მესამე ნაწილი ითვალისწინებს განმეორებითი ექსპერტიზის ჩატარების შესაძლებლობას თუ რამდენიმე ექსპერტის დასკვნა ეწინააღმდეგება ერთმანეთს. ასეთ შემთხვევაში, სამოქალაქო საქმის განმხილველმა მოსამართლემ უნდა გამოიყენოს ისეთი სამოქალაქოსაპროცესო ინსტრუმენტი როგორიცაა განმეორებითი ექსპერტიზის დანიშვნა რამდენიმე ექსპერტის მონაწილეობით (სსსკ-ის 164-ე და 173-ე მუხლები) და ამგვარად მიიღოს საქმის გადაწყვეტისთვის არსებით საკითხზე კვალიფიციური განმარტება.

52. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ გამოუტანია დასკვნა - ზემოხსენებული ფაქტებისა და არგუმენტების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით სრულყოფილად გაანალიზების საფუძველზე. (სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში). საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტიელბაში/განჩინებაში უთითებს, რომ - „სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს პრეროგატივაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარე, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას“ (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2017 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება, საქმე # ას-664-635-2016, პუნქტი 187).

53. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ერთ-ერთ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ „გარემოებათა მის მიერ (სააპელაციო სასამართლოს მიერ) გამოკვლევა მიზანშეუწონელია. ასეთ შემთხვევაში მხარე დაკარგავდა კიდევ ერთ ინსტანციაში (სააპელაციო სასამართლოში) ფაქტობრივ გარემოებაზე შედავების შესაძლებლობლას, ვინაიდან მას გასაჩივრება მოუწევდა პირდაპირ საკასაციო სასამართლოში, რომელიც ფაქტობრივი გარემოებების დამდგენ სასამართლოს არ წარმოადგენს“ (იხ. სუსგ-ები: # ას-261-248-2015, 10.07.2015წ; #ას-450-429-2015, 28.07.2015წ.).

ამასთან, “სააპელაციო სასამართლომ, რომელიც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის თანახმად, ასევე, საქმის არსებითად განმხილველი სასამართლოა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმე უკან უნდა დაუბრუნოს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც მას თავად რეალურად გაუჭირდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ან კონკრეტული საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, მართლაც მიზანშეწონილია საქმის უკან დაბრუნება“...(იხ. სუსგ # ას- #-ას-471-450-2015, 30.10.2015წ; შდრ. სუსგ-ებს: #ას-973-922-2015, 16.02.2016წ; #ას-151-147-2016, 19.04.2016წ; #ას-1132-1088 -2016, 17.02.2017წ).

მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველი დავა მართებულად დაუბრუნდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შესაბამისი სამართლებრივი მითითებებით, რაც საქმეზე დასადგენ გარემოებათა წრიდან გამომდინარეობს და იმავდროულად, უზრუნველყოფს მხარეთა საპროცესო უფლებების კანონის წინაშე თანასწორობის საწყისებზე განხორციელებას.

ზემოაღწერილი მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ითვალისწინებს საქმეზე გადაწყვეტილების მისაღებად დასადგენ მნიშვნელოვან გარემოებათა წრეს, მტკიცების ტვირთის ასევე მტკიცების საგნის სრულყოფილად განსაზღვრის აუცილებლობას და არ იზიარებს კასატორების მოსაზრებას მასზედ, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის საქალაქო სასამართლოსთვის ხელახლა დაბრუნება მიზანშეუწონელია.

54. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლების გარდა მნიშვნელოვანია პირველი ინსტანციის სასამართლომ გაითვალისწინოს წინამდებარე განჩინებაში განვითარებული საკასაციო პალატის მოსაზრებები მათ შორის რამდენიმე საექსპერტო და აუდიტორულ დასკვნებს შორის წინააღმდეგობის აღმოფხვრის შესახებ და ისე გადაწყვიტოს დავა.

55. დადგენილია, რომ მოპასუხეებმა წარადგინეს შეგებებული სარჩელი, რომლითაც მესამე მოსარჩელისათვის თანხის დაკისრება, ხოლო მეოთხე მოსარჩელის მიმართ ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელიც უარყოფილ იქნა, რაც ასევე სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს შეგებებულ სარჩელზე მოსარჩელეებმა.

შეგებებული სარჩელი მოპასუხის მიერ მისი ინტერესების დაცვის საპროცესო საშუალებაა და მისი მიზანი სარჩელთან ერთად შეგებებული სარჩელის ერთობლივი განხილვა და გადაწყვეტაა (პირვანდელი და შეგებებული სარჩელის ერთად განხილვის შედეგად სასამართლოს გამოაქვს ერთობლივი გადაწყვეტილება, გარდა 245.2 მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა, სსკ-ის 189.3 მუხლი).

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შეგებებული სარჩელის მიღების პირობებში დაწყებულ პროცესში თავდაპირველი და შეგებებული სარჩელების განცალკევებულად განხილვა ხელყოფს მხარეთა ინტერესებს, გაართულებს სამოქალაქო საქმის განხილვას, მისი დასრულების გონივრულ ვადებს. ამასთან, ამგვარი მიდგომა არ შეესაბამება საპროცესო საშუალებათა ეკონომიის პრინციპს და ხელს არ შეუწყობს სამართლებრივი ურთიერთობის სრულყოფილ გამოკვლევას.

ზემოთ განვითარებული მსჯელობის შედეგად, მართებულია სააპელაციო პალატის დასკვნა სამართალწარმოების დისპოზიციურობის, პროცესის ეკონომიისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების გათვალისწინებით, ძირითად სარჩელთან ერთად შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის ნაწილშიც საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების თაობაზეც.

56. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

57. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივრებს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

58. კასატორებს სახელმწიფო ბაჟი გადახდილი აქვთ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 407-ე, 408.3, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ.ფ–ის, ლ.წ–ძის, ლ.ნ–ძის, ა.ლ–ძისა და შპს ,,ს–ოს“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. სს ,,ე.ჰ–ბის”, სს ,,ე.კ–ბის’’, სს ,,ს.კ.ი. ელ-ისა’’ და სს ,,ს.კ.ა–ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

3. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 31 იანვრის განჩინება;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე