საქმე № ას-779-2021 24 დეკემბერი, 2021 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ო.ქ–ნი“

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ი.ს.კ–ა“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1. შპს „ი.ს.კ–ამ“ (შემდგომში „მოსარჩელე“, „მენარდე“ ან „შემსრულებელი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ო.ქ–ნის“ (შემდგომში „მოპასუხე“, „დამკვეთი“, „კასატორი“ ან „საკასაციო საჩივრის ავტორი“) მიმართ და მოითხოვა 2015 წლის 21 იანვრის ნარდობის ხელშეკრულებიდან (შემდგომში „ნარდობის ხელშეკრულება“ ან „ხელშეკრულება“) გამომდინარე შესრულებული სამუშაოს ღირებულების, 592 670 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში (გადახდის დღეს არსებული ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად), ასევე ამავე ხელშეკრულების საფუძველზე განსაზღვრულ ვადაში შესრულებული სამშენებლო სამუშაოების ღირებულების გადაუხდელობის გამო პირგასამტეხლოს (კერძოდ, 2016 წლის 9 დეკემბერს გადასახდელი თანხის გადაუხდელობისთვის 592 670 აშშ დოლარის 0.1% დღიურად ვალდებულების სრულად შესრულებამდე (რაც ყოველდღიურად შეადგენს 592.67 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში) მოპასუხისთვის გადახდის დაკისრება.

1.2. სარჩელის თანახმად, მხარეთა შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულების მიხედვით, მოსარჩელე აწარმოებდა სამშენებლო სამუშაოებს, ხოლო დამკვეთი ვალდებული იყო მენარდის მიერ სამუშაოთა ნაწილის ჯეროვნად შესრულებისა და მხარეთა შორის შუალედური მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერიდან არაუგვიანეს 5 საბანკო დღეში აენაზღაურებინა შესრულებული სამუშაოს ღირებულება 1 კვ. მ-ზე 188 აშშ დოლარი (აღნიშნული ფასი ვრცელდებოდა +16.45 ნიშნულიდან).

1.3. მხარეთა შორის გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტების მიხედვით, დამკვეთი ვალდებული იყო მენარდისთვის გადაეხადა 2 094 579,34 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში, რასთან დაკავშირებითაც დავა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2019 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით დასრულდა კიდეც და დამკვეთს ძირითადი ვალდებულების სახით სამუშაოების +48.95 ნიშნულის ჩათვლით დაეკისრა თანხის, 1 724 384 აშშ დოლარი გადახდა, თუმცა ზემოთ მოხსენიებული დავა შეეხებოდა სამშენებლო სამუშაოებს +48.95 ნიშნულის ჩათვლით, რომლის შემდგომაც, 2016 წლის გაზაფხულზე მოსარჩელე მხარის მიერ შესრულდა ასევე +52.20 და +55.45 ნიშნულები (რომლის ღირებულება შეადგენს 592 670 აშშ დოლარის ექვივალენტს ლარში).

1.4. აღნიშნული სამუშაოების (2016 წლის 2 დეკემბრის მდგომარეობით) შესრულების ფაქტი მოპასუხემ დაადასტურა მხოლოდ 2018 წლის 15 მარტს, თუმცა მიიჩნია, რომ მას ამ თანხის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოეშვა 2016 წლის 2 დეკემბრიდან და ვალდებულების შესასრულებლად ჰქონდა ვადა 2016 წლის 2 დეკემბრიდან 5 საბანკო დღე, რომელიც ამოიწურა 2016 წლის 9 დეკემბერს. შესაბამისად, მოსარჩელის მოსაზრებით, მოპასუხე ჯერ კიდევ 2016 წლის 9 დეკემბრის შემდეგ არღვევს ნარდობის ხელშეკრულებას და არ იხდის შესრულებული სამუშაოს ღირეულებას ზემოთ დასახელებული თანხის ოდენობით.

1.5. საგადასახადო ანგარიშფაქტურით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ შესრულებული სამუშაოების საფუძველზე 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტით მოითხოვა 1 533 296.56 ლარის გადახდა, ასევე, მოპასუხეს გაუგზავნა საგადასახადო ანგარიშფაქტურები. ვინაიდან მხარეთა შორის არსებობდა უთანხმოება, ისინი ხელს არ აწერდნენ 2016 მითითებულ მიღება-ჩაბარების აქტს, თუმცა მოგვიანებით, 2018 წლის 15 მარტს მათ მიერ დადასტურდა იგი, რაც წარმოადგენს კიდეც დავალიანების არსებობის აღიარებას. სარჩელით მოთხოვნილი თანხა ლარებში აღემატება ანგარიშფაქტურით დადასტურებულ 1 533 296 ლარს, რაც გამოწვეულია იმით, რომ ანგარიშფაქტურაში დაფიქსირდა მოთხოვნა 2016 წლის 2 დეკემბრის ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად, მაგრამ როგორც აღინიშნა, 2015 წლის 21 იანვრის ნარდობის ხელშეკრულების მიხედვით, მოპასუხე ვალდებულია აანაზღაუროს სამუშაოების ღირებულება გადახდის დღეს არსებული ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად მიღება-ჩაბარების აქტში დაფიქსირებული 592 670 აშშ დოლარის ნაწილში. ამასთან, მოსარჩელეს ზემოაღნიშნული სამუშაოების შესასრულებლად ქვემენარდის სახით დაქირავებული ჰყავდა შპს „ს.ჰ–სი“, რომელიც, თავის მხრივ, სამუშაოებს ასრულებდა 2014 წლის 25 დეკემბრის ნარდობის ხელშეკრულების შესაბამისად. მათივე 2017 წლის 26 ოქტომბრის წერილით დასტურდება, რომ სამშენებლო სამუშაოები +52.10 და +55.35 ნიშნულზე განხორციელდა 2016 წელს, რასთან დაკავშირებითაც შედგა კიდეც 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტი. იმავე წერილით დადასტურებულია, რომ მოსარჩელემ შესრულებული სამუშაოების ღირებულება აუნაზღაურა შპს „ს.ჰ–ს“ 2016-2017 წლებში ეტაპობრივად, კერძოდ, შპს „ს.ჰ–სმა“ სარჩელით მოთხოვნილი სამუშაოების ნაწილში მიიღო კიდეც მოსარჩელისგან ანაზღაურება 373 413.63 აშშ დოლარი, მათთან გაფორმებული გენერალური ნარდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამის მიუხედავად, მოპასუხეს მოსარჩელისთვის გაწეული სამუშაოს ღირებულება დღემდე არ აუნაზღაურებია.

2. მოპასუხის შესაგებელი:

2.1. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეთა შორის 2015 წლის 21 იანვარს დადებული ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში დამკვეთს 1 კვ.მ-ზე +16.45 ნიშნულის შემდეგ შესრულებულ სამუშაოზე ნამდვილად უნდა გადაეხადა 188 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარი, ოღონდ, აღნიშნული ვალდებულება წარმოიშობოდა მხოლოდ და მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იარსებებდა ჯეროვნად, ხარისხიანად შესრულებული სამუშაო და აღნიშნულის შედეგად გაფორმდებოდა მიღება-ჩაბარების აქტი. ამასთან, ამგვარი აქტები შედგებოდა სამუშაოთა ჯეროვანი შესრულების შემთხვევაში. შპს „ო.ქ–ნის“ პარტნიორები შეიცვალნენ 2017 წლის 1 თებერვალს, და ნაცვლად შპს „I. i"-ისა განისაზღვრა შპს „ბ–ი ..“ და შპს „გ–ი“, ამავე დღეს შეიცვალა კომპანიის დირექტორი. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულება კი გაფორმდა 2015 წელს. იმ ნიშნულების მშენებლობაზე, რაზეც მოსარჩელე მიუთითებს, კომპანიას ჰქონდა შესაბამისი ხელშეკრულება სხვა შემსრულებელთან.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

3.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავალიანების - 592 670 აშშ დოლარის ექვივალენტის ლარში (გადახდის დღეს არსებული ეროვნული ბანკის კურსის შესაბამისად), ასევე პირგასამტეხლოს სახით, 2016 წლის 9 დეკემბრიდან გადასახდელი თანხის (592 670 აშშ დოლარის (ექვივალენტის ლარში)) 0,01%-ის გადახდა ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის (რაც ყოველდღიურად შეადგენს 59,27 აშშ დოლარს (ექვივალენტი ლარში), ვალდებულების სრულად შესრულებამდე).

4. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნები:

4.1. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.2.1. 2015 წლის 21 იანვარს მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ იკისრა წინამდებარე ხელშეკრულების 1.7. პუნქტით გათვალისწინებული საპროექტო დოკუმენტაციის შესაბამისად, ქ.თბილისში, ..... მდებარე მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: N .....) მრავალფუნქციური კომპლექსის (+0.00 დონიდან) კონსტრუქციული კარკასის სართულშუა გადახურვის ფილების, სვეტების, რიგელების, კედლების, კიბეების სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების განხორციელების ვალდებულება.

5.2.2. ხელშეკრულების მე-3 მუხლით განისაზღვრა ხელშეკრულების ფასი და ანგარიშსწორების პირობები. კერძოდ, 3.1. პუნქტით, ხელშეკრულების ფარგლებში შესასრულებელი სამუშაოს სრული ღირებულება განისაზღვრა 6 867 756,85 აშშ დოლარით დღგ-ს ჩათვლით. მენარდის მიერ შესასრულებელი სამუშაოების შედეგად შექმნილი სართულშუა გადახურვის ფილის ყოველი კვადრატული მეტრის ღირებულება +0,00 ნიშნულიდან +16,45 ნიშნულის ჩათვლით - 181,2 აშშ დოლარი. +16,45 ნიშნულიდან - 188 აშშ დოლარი. მხარეები ასევე შეთანხმდნენ, რომ სამუშაოს მოცულობა განისაზღვრებოდა მენარდის მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების შესაბამისად შედგენილი, შუალედური მიღება-ჩაბარების აქტებით. ხოლო დამკვეთი ვალდებული იყო, მენარდის მიერ სამუშაოთა ნაწილის ჯეროვნად შესრულებისა და მხარეთა მიერ შესაბამისი შუალედური მიღება-ჩაბარების აქტის ხელმოწერიდან არაუგვიანეს 5 საბანკო დღის განმავლობაში აენაზღაურებინა შესაბამისი ეტაპისათვის მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოების ღირებულება.

5.2.3. ხელშეკრულების 1.8. პუნქტის თანახმად, მიღება ნიშნავს დამკვეთის მიერ სამუშაოების მიღებას მენარდისგან მენარდის მიერ დასრულებაზე ჩატარებული წარმატებული ტესტირების შემთხვევაში. ხოლო მიღება-ჩაბარების აქტი არის მხარეების მიერ ხელმოწერილი აქტი, რომელიც ადასტურებს მენარდის წინამდებარე ხელშეკრულების მოთხოვნათა შესაბამისად შესრულებული ვალდებულების - სამუშაოების (ან სამუშაოს ტიპის) შესრულებას დამკვეთის სასარგებლოდ (1.9. პუნქტი).

5.2.4. ხელშეკრულების 4.1.6 პუნქტის თანახმად, სამუშაოს შესრულებაში ქვემენარდის ჩართვის შემთხვევაში, ქვემენარდის მიერ სამუშაოს შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი, არაზუსტი შესრულებისათვის მენარდე ისევე აგებს პასუხს, როგორც საკუთარი მოქმედებებისათვის. სამუშაოების შესრულების პროცესში, ქვემენარდის ჩართვის საკითხს დამოუკიდებლად განსაზღვრავს მენარდე და ის არ საჭიროებს დამკვეთის თანხმობას.

5.2.5. ნარდობის ხელშეკრულების 6.3 პუნქტის თანახმად, მენარდე ვალდებულია სამუშაოების ნაწილის ხელშეკრულების თანახმად ჯეროვნად შესრულების შემდგომ, სამუშაოების აღნიშნულ ნაწილზე, დამკვეთისათვის მიღება-ჩაბარების აქტის წარდგენამდე, გადასცეს მას შესაბამისი ეტაპისათვის განხორციელებული სამუშაოების მოცულობისა და ხარისხის შესახებ სრული დოკუმენტაცია (შესრულებული სამუშაოების ფორმა N2, ეტაპის დასრულების შესახებ ოქმები, აქტები, ხარისხის შესაბამისობის სერთიფიკატები).

5.2.6. ხელშეკრულების 8.2 პუნქტის მიხედვით, განსაზღვრულ ვადაში სრული მოცულობით სამუშაოს დაუსრულებლობის შემთხვევაში, დადგინდა მენარდის პასუხისმგებლობა პირგასამტეხლოს გადახდის შესახებ ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე სამუშაოს სრული ღირებულების 0.1%.

5.2.7. ხელშეკრულების 8.3. პუნქტის მიხედვით, თუკი მენარდის მიერ სრულად და ჯეროვნად შესრულდებოდა წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები და დამკვეთი არ შეასრულებდა სამუშაოს ან/და სამუშაოთა ნაწილის ანაზღაურების ვალდებულებას წინამდებარე ხელშეკრულებით დადგენილი პირობებით, მაშინ მას დაგვიანებული ანგარიშსწორებისათვის მენარდისთვის უნდა გადაეხადა პირგასამტეხლო ვადადამდგარი და აუნაზღაურებელი თანხის 0,1% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

5.2.8. 2015 წლის 26 სექტემბერს მხარეთა შორის შედგა მიღება ჩაბარების აქტი +22.95, +26.2, +29.45 ნიშნულზე, სამუშაოების საერთო ღირებულებით 886 231,20 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში. ამავე მხარეებს შორის 2015 წლის 30 დეკემბერს შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი +32.7, +35.95, +39.2, +42.45, +45.7, +48.95 ნიშნულზე სამუშაოების საერთო ღირებულებით 1773 234,8 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში.

5.2.9. 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტი ხელმოწერილია მხოლოდ შპს „გ.კ.ი.ს.ს.კ–იის“ წარმომადგენლის მიერ (იხ. ტ. 1. ს.ფ 37). აღნიშნული აქტის საფუძველზე მოპასუხეს გაეგზავნა საგადასახადო ანგარიშფაქტურა ეა-13 4325288, რომლის მიღებაც ამ უკანასკნელმა დაადასტურა 2018 წლის 15 მარტს. ამავე ანგარიშფაქტურით დავალიანებად მითითებულია საქონლის/მომსახურების ღირებულება 1 533 296,56 ლარის ოდენობით.

5.2.10. 2014 წლის 25 დეკემბერს მოსარჩელესა და შპს ,,ს.ჰ–სს“ შორის დაიდო ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ...... (ს.კ. ......) მრავალფუნქციური კომპლექსის რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამშენებლო სამუშაოები 16.35 ნიშნულიდან +83.70 ნიშნულამდე, საერთო ფართით დაახლოებით 29 849 კვ. მ..

5.2.11. 2017 წლის 26 ოქტომბრის წერილით შპს „ს.ჰ–სმა“ დაადასტურა, რომ 2016 წელს მან აწარმოა სამშენებლო სამუშაოები ქ. თბილისში, ....., კერძოდ, +52.10 და +55.35 ნიშნულის მოწყობის სამუშაოები, რაზეც 2016 წლის 2 დეკემბერს შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი. აღნიშნული სამუშაოების წარმოების ხარჯები კი შპს „გ.კ-ი.ს-ს.კ–იის“ მიერ ანაზღაურდა 2016-2017 წლებში.

5.2.12. 2015 წლის 21 იანვრის ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე 2016 წლის დეკემბრამდე არსებულ პერიოდზე შესრულებული სამუშაოების ანაზღაურებაზე მოსარჩელე და მოპასუხე დავობდნენ სასამართლოში და მოპასუხეს მოსარჩელის მიმართ დაკისრებული აქვს ვალდებულების შესრულება.

5.2.13. სამშენებლო ნახაზების მიხედვით, სადავო ნიშნული მე-16 და მე-17 სართულებს შეესაბამება

5.2.14. 2017 წლის 20 თებერვალს მოპასუხესა და შპს „ს.ჰ–სს“ ..... ქ. N12-ში მდებარე მრავალფუნქციურ კომპლექსში შენობის +53.35 ნიშნულიდან, (მე-17 სართულიდან) შენობის რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამშენებლო სამუშაოების განხორციელების შესახებ. ხელშეკრულების 1.2. პუნქტის მიხედვით, შესასრულებელი სამუშაოს მოცულობა შეადგენს 12 049 კვ. მ-ს, ხოლო, სამუშაოს ღირებულება ყოველ ერთ კვ.მ-ზე - 93 ლარს დღგ-ს ჩათვლით. შესაბამისად, სამუშაოთა სავარაუდო ღირებულებაა 1 120 057 ლარი.

5.2.15. შენობის რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამშენებლო სამუშაოები +52.10 და +55.35 ნიშნულზე, საერთო ფართით 3 152.5 კვ.მ., დასრულებულია.

5.3. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სადავოა შესრულებულია თუ არა მოსარჩელის მიერ ვალდებულება - მოეწყო თუ არა რკინა-ბეტონის კარკასი +52.10 და +55.35 ნიშნულზე და შესაბამისად, მოპასუხეს წარმოეშვა თუ არა სანაცვლოდ თანხის გადახდის ვალდებულება.

5.4. სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილით, შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მიუთითა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების პროცესუალურ წესზე და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ შენობის +52.10 და +55.35 ნიშნულზე რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობისთვის ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების ანაზღაურების ვალდებულება მოპასუხეს ეკისრებოდა.

5.5. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე მიუთითებს, რომ შენობის +52.10 და +55.35 ნიშნულზე რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამუშაოები შპს „ს.ჰ–სის“ მიერ განხორციელდა არა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულების, არამედ მოპასუხის მიერ შპს „ს.ჰ–სთან“ 2017 წლის 20 თებერვალს გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, ამ გარემოების დადასტურების მიზნით მოპასუხეს უნდა წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულება, თუნდაც, მაგ. მიღება-ჩაბარების აქტი, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელესა და შპს „ს.ჰ–სს“ შორის 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტის არსებობის პირობებში, მხოლოდ ხელშეკრულების არსებობაზე მითითება საკმარისი არ არის იმ დასკვნის გასაბათილებლად, რომ სადავო სამუშაოები შესრულდა სხვა ხელშეკრულების და არა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული ხელშეკრულების ფარგლებში. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული მიღება-ჩაბარების აქტითაც დასტურდება, რომ სადავო სამუშაოები შესრულდა 2016 წელს, ხოლო მოპასუხესა და შპს „ს.ჰ–სს“ შორის ხელშეკრულება გაფორმებულია 2017 წელს. შესაბამისად, მოპასუხეს უნდა წარმოედგინა მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სამუშაოები შესრულდა 2016 წლის შემდგომ.

5.6. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია მოწმის სახით დაკითხული თავად შპს „ს.ჰ–სის“ დირექტორის განმარტებას, რომლის მიხედვით, კომპანიამ სადავო სამუშაოები შეასრულა მოსარჩელის დაკვეთით და იგი სრულადაა ანაზღაურებული დამკვეთის მიერ. სასამართლოს განცხადებით, ეს გარემოება, ასევე დასტურდებოდა წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურებით, მიღება-ჩაბარების აქტითა და კომპანიის - შპს „ს.ჰ–სის“ წერილით, რომელშიც მითითებულია, რომ მოსარჩელეს სრულად ანაზღაურებული აქვს სამუშაოების ღირებულება.

5.7. ამდენად, სასამართლომ დაასკვნა, რომ 2016 წლის დეკემბერში შპს „ს.ჰ–სმა“ ნამდვილად შეასრულა შენობის +52.10 და +55.35 ნიშნულზე რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამუშაოები მოსარჩელის დაკვეთით.

5.8. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის მითითება იმის შესახებ, რომ მას შემდეგ, რაც ანგარიშფაქტურების გაცვლით მხარეებმა დავალიანება დააფიქსირეს ეროვნულ ვალუტაში, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნის უცხოურ ვალუტაში წარდგენა ეწინააღმდეგება ნომინალიზმის პრინციპს.

5.9. სასამართლომ მიუთითა ნარდობის ხელშეკრულების 3.4 პუნქტზე (რომლის თანახმად, მხარეთა შორის ანგარიშსწორება ხორციელდება ეროვნულ ვალუტაში ანგარიშსწორების დღისთვის საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად), იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიუთითა 2016 წლის 2 დეკემბრის ელექტრონულ საგადასახადო ანგარიშფაქტურაზე, რომლითაც მართებულად დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ თანხის მოთხოვნა განხორციელდა ანგარიშფაქტურის გაგზავნის დროს ეროვნული ბანკის ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად და რადგან მოპასუხეს თანხა არ გადაუხდია, მოსარჩელის მიმართ მისი დავალიანება შეადგენს 592 670 აშშ დოლარს, რაც ხელშეკრულების შესაბამისად უნდა ანაზღაურდეს თანხის გადახდის დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად.

5.10. სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება დაკისრებული პირგასამტეხლოს უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის მე-400, 417-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, სასამართლოს მიერ დადგენილია ნარდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მოსარჩელის მიერ ვალდებულების შესრულების ფაქტი, ხოლო მოპასუხეს არ გადაუხდია შესრულებული სამუშაოების საფასური, რომლის გადახდის ვალდებულებაც მას წარმოეშვა მიღება-ჩაბარების აქტის შედგენიდან 5 (ხუთი) საბანკო დღის ვადაში (2016 წლის 9 დეკემბერი), შესაბამისად, მოპასუხეს მართებულად დაეკისრა პირგასამტეხლოს გადახდა ვალდებულების სრულად შესრულებამდე. პალატა ასევე დაეთანხმა შემცირებული პირგასამტეხლოს ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას.

6. კასატორის მოთხოვნა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

6.1. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6.2. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი და მოპასუხეს დააკისრა იმ გარემოებების დამტკიცების მოვალეობა, რაც მოსარჩელეს ეკისრებოდა. უდავოა, რომ ხელშეკრულების 6.3 მუხლის მიხედვით, მიღება-ჩაბარების აქტის წარდგენამდე მენარდეს უნდა წარედგინა სამუშაოს მოცულობისა და ხარისხის შესახებ დოკუმენტაცია - ფორმა 2, ეტაპის დასრულების შესახებ ოქმები და ხარისხის შესაბამისობის სერთიფიკატი, ხოლო შემდეგ მხარეთა შორის გაფორმდებოდა მიღება ჩაბარების აქტი. სწორედ ამ დოკუმენტების წარდგენაზე იყო დამოკიდებული დამკვეთის მიერ მასზე დაკისრებული საპასუხო ვალდებულების შესრულება, ხოლო იმ პირობებში, როდესაც არც ზემოაღნიშნული დოკუმენტაცია და არც მიღება-ჩაბარების აქტები მოსარჩელეს შემკვეთისთვის არ წარუდგენია დამკვეთი უფლებამოსილი იყო უარი ეთქვა ვალდებულების შესრულებაზე. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად დააკისრა მოპასუხეს იმ სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურება, რაც მოსარჩელეს არ შეუსრულებია.

6.3. ამასთან, თუნდაც თეორიულად დავუშვათ, რომ არსებობდა თანხის მოპასუხისთვის დაკისრების საფუძველი, გაურკვეველია, რატომ მიიჩნია სასამართლომ დავალიანების ოდენობად 592 000 აშშ დოლარი და არა ანგარიშ-ფაქტურაში მითითებული 1 533 000 ლარი (ანუ ე.წ შესრულების ღირებულება).

6.4. ასევე გაურკვეველია, თუ რატომ აითვალა სასამართლომ პირგასამტეხლოს დაკისრების ვადა 2016 წლის 9 დეკემბრიდან და რის საფუძველზე განსაზღვრა მისი ოდენობა. იმ პირობებში, როდესაც მენარდეს არც ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დოკუმენტები წარმოუდგენია და არც მიღება-ჩაბარების აქტი გაფორმებულა, ხოლო საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა დადასტურდა 2018 წლის 15 მარტს, გაურკვეველია, რატომ და რის საფუძველზე მიიჩნია სასამართლომ პირგასამტეხლოს დარიცხვის ათვლის წერტილად 2016 წლის 9 დეკემბერი.

6.5. სასამართლომ დაარღვია ნომინალიზმის პრინციპი და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მას შემდეგ, რაც მხარეებმა დავალიანება დააფიქსირეს ეროვნულ ვალუტაში, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნის დოლარში დაყენება ეწინააღმდეგებოდა აღნიშნულ პირინციპს, რომლის მიხედვით, ვალდებულების საგანი ფულადი ერთეულების რაოდენობაა და არა ფულის მსყიდველობითუნარიანობა. სასამართლომ უნდა გაითვალისწინოს, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ანგარიშ-ფაქტურა არის ახალი შეთანხმება (ხელშეკრულება), რომლითაც დავალიანება დაფიქსირებული და გამოხატულია ლარში. ხოლო ვინაიდან მხარეთა შორის სხვა, ახალი შეთანხმება აღარ დადებულა (რომლითაც ვალუტა შეიცვლებოდა), ანგარიშსწორება უნდა მომხდარიყო სწორედ ლარში და არა დოლარში. დადგენილი სასამართლო პრაქტიკით, ნომინალის ცვლილებას სასამართლო შესაძლებლად მიიჩნევს მხოლოდ ფულადი ნიშნების შეცვლის შემთხვევაში, ხოლო სხვა შემთხვევაში ვალუტა არ იცვლება. მოცემულ შემთხვევაში, ანგარიშფაქტურით ვალუტა განისაზღვრა ლარით, დავალიანება დაფიქსირებულია ლარში, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოთხოვნის დოლარში დაკმაყოფილება ეწინააღმდეგება სასამართლო პრაქტიკას.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 23 ივლისის განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი მიღებული იქნა წარმოებაში საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად, მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად.

8. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

10. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

11. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია.

12. მოცემულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ნარდობის სახელშეკრულებო ურთიერთობის საფუძველზე წამოშობილი დავის საგანია მიმწოდებლისთვის შემსრულებლის მიერ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების დაკისრების მართებულობა.

13. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 629-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს, შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია, გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური. განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი მიღწევადი იქნება იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე მიუთითებს და დაამტკიცებს, რომ მან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო შეასრულა. ამავე კოდექსის 648-ე მუხლის თანახმად, შემკვეთი მოვალეა, მენარდეს გადაუხადოს საზღაური სამუშაოს შესრულების შემდეგ. სსკ 649-ე მუხლის მიხედვით კი, თუ ხელშეკრულების თანახმად, ან შესრულებული სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე, საჭიროა მისი გადაცემა, მაშინ შემკვეთი მოვალეა, მიიღოს შესრულებული სამუშაო. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია, გადაიხადოს საზღაური. აღნიშნული ნორმა საზღაურის გადახდის ვალდებულებას უკავშირებს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული წესით სრულად შესრულებული სამუშაოს შემკვეთის მიერ მიღების ფაქტს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1580-1579-2011, 3 მაისი, 2012 წელი).

14. სამოქალაქო კოდექსის 636-ე მუხლით კანონმდებელი შემკვეთისათვის ხელშეკრულების მოშლის წანამძღვრებს კი არ აწესებს, არამედ, ამ ნორმის გამოყენების შემთხვევაში, გამაწონასწორებელი სამართლებრივი დაცვითი მექანიზმის სახით ადგენს შემკვეთის ვალდებულებას, ანუ განსაზღვრავს, თუ რა უნდა აუნაზღაურდეს მენარდეს (იხ. სუსგ №ას-697-663-2015, 15 დეკემბერი, 2015 წელი).

15. მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ შენობის +52.10 და +55.35 ნიშნულზე რკინა-ბეტონის კარკასის მოწყობის სამუშაოები განხორციელდა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის დადებული ნარდობის ხელშეკრულების ფარგლებში ქვემენარდის, შპს „ს.ჰ–სის“ მიერ, რომელმაც საკუთარი წერილითაც დაადასტურა, რომ მის მიერ გაწეული აღნიშნული სამუშაოების ღირებულება აანაზღაურა მოპასუხე კომპანიამ. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ სამუშაოთა შესრულების თაობაზე 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტისა და აღნიშნული აქტის საფუძველზე გაგზავნილი საგადასახადო ანგარიშფაქტურის (ეა-13 4325288) მიღება მოპასუხემ დაადასტურა 2018 წლის 15 მარტს.

16. საკასაციო სასამართლოს არაერთ განჩინებაშია განმარტებული, რომ საგადასახადო ანგარიშფაქტურა, მართალია, საჯარო კანონმდებლობით განსაზღვრული დოკუმენტია და საჯარო მიზნებს ემსახურება, თუმცა, სამოქალაქო სამართლისთვის მას გარკვეული ღირებულება გააჩნია. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მიზნებისთვის, ანგარიშფაქტურის დადასტურება შესრულების მიღებას უტოლდება (სკ-ის 649-ე მუხლი) და ამ ფაქტის გაქარწყლება იმ მხარეს ეკისრება, რომლის წინააღმდეგაცაა იგი მიმართული (იხ. სუსგ საქმე Nას-793-760-2016, 20 იანვარი, 2017 წელი; საქმე Nას-671-642-2016, 20 იანვარი, 2017 წელი).

17. მოცემულ შემთხვევაში, გამომდინარე იქიდან, რომ მოპასუხე აპელირებს მოსარჩელის მიმართ ვალდებულების არარსებობაზე, სწორედ მას ეკისრებოდა აღნიშნული გარემოების დამტკიცების მოვალეობა, რაც სათანადოდ ვერ გასწია.

18. საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულ საკასაციო შედავებად ვერ მიიჩნევს კასატორის მითითებას იმის შესახებ, რომ ვინაიდან მხარეთა შორის გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია - სამუშაოს მოცულობისა და ხარისხის შესახებ დოკუმენტი - ფორმა 2, ეტაპის დასრულების შესახებ ოქმები და ხარისხის შესაბამისობის სერთიფიკატი, ასევე მიღება-ჩაბარების აქტები - მოსარჩელეს მოპასუხისთვის არ წარუდგენია, დამკვეთი უფლებამოსილი იყო უარი ეთქვა აღნიშნული ვალდებულების შესრულებაზე.

19. ზემოაღნიშნული განმარტებების მხედველობაში მიღებით და გამომდინარე იქიდან, რომ საქმეში მოიპოვება 2016 წლის 2 დეკემბრით დათარიღებული სამუშაოთა შესრულების შესახებ მიღება-ჩაბარების აქტი და საგადასახადო ანგარიშფაქტურა, რომლის მიღება დადასტურებულია მოპასუხის მიერ, ხოლო მასში ასახული მონაცემები დავალიანების არსებობის შესახებ სარწმუნო და რელევანტური მტკიცებულებების წარდგენის გზით არ გაბათილებულა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ზემოხსენებულ მტკიცებულებაზე დაყრდნობით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა მოსარჩელის მიერ სამუშაოთა შეასრულების ფაქტი და მართებულად დააკისრა მოპასუხეს შესრულებული სამუშაოს ღირებულების ანაზღაურება.

20. რაც შეეხება თავად დავალიანების ოდენობას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ამ ნაწილშიც მართებულად შეაფასა სარჩელის საფუძვლიანობა. სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ 2016 წლის 2 დეკემბრის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, მოსარჩელემ სამუშაოები შეასრულა 3 152.5 მ²-ზე, ხოლო მხარეთა შორის გაფორმებული ნარდობის ხელშეკრულების მიხედვით, ერთ კვ.მ-ზე სამუშოთა ღირებულება შეადგენდა 188 აშშ დოლარს, შესაბამისად, შესრულებულ სამუშაოთა საფასური მართებულად განისაზღვრა 592 670 აშშ დოლარით (რაც გადახდის დღეს საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი გაცვლითი კურსის შესაბამისად უნდა ანაზღაურდეს).

21. რაც შეეხება საკასაციო საჩივრის ავტორის პრეტენზიას სასამართლოების მიერ ნომინალიზმის პრინციპის დარღვევის შესახებ, საკასაციო პალატა ვერც აღნიშნულს გაიზიარებს და მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლის (თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს) გამოყენების მიზნობრიობასთან დაკავშირებით უზენაესი სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი პრაქტიკაზე, რომლის მიხედვით, „ეს ნორმა ეფუძნება ნომინალიზმის პრინციპს, რომლის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ ვალდებული პირი კრედიტორს ფულს იმავე რაოდენობით უბრუნებს, რაც ვალდებულების წარმოშობის დროს შეესაბამება. ფულის მსყიდველობაუნარიანობა მხედველობაში არ მიიღება. თუმცა, დასახელებული ნორმა თავისი სიტყვასიტყვითი დანიშნულებით ნომინალიზმის პრინციპისაგან განსხვავებულ წესს ადგენს და უთითებს, რომ თუ ფულის ერთეული (კურსი) შეიცვალა, ფულადი ვალდებულება იგივე რაოდენობის ნომინალით კი არ უნდა დაბრუნდეს, არამედ მისი მსყიდველობაუნარიანობის გათვალისწინებით, ანუ იმ კურსით, რომელიც ვალდებულების წარმოშობის დროს არსებობდა. ამასთან, ნორმის ამგვარი სიტყვა-სიტყვითი განმარტება ეწინააღმდეგებოდა ნომინალიზმის პრინციპის არსს და მის დანიშნულებას, როგორც ეკონომიკური, ასევე სამართლებრივი თვალსაზრისით. სსკ-ის 389-ე მუხლის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს დენომინაციას, ანუ ფულის ერთეულის (კურსის) გაზრდას ან შემცირებას. ასევე ვალუტის შეცვლას და ეროვნული ვალუტის ჰიპერინფლაციას. მაგალითად, დენომინაცია განიცადა საბჭოთა კავშირის დროს მანეთმა, როდესაც მანეთის ნომინალი შეიცვალა 1 მანეთის ნომინალით. რაც შეეხება ჰიპერინფლაციას, აღნიშნული თავისთავად ნიშნავს საქონლის ფასებისა და მიმოქცევაში არსებული ფულის მასის უაღრესად სწრაფ ზრდას, რომელიც იწვევს ფულადი ერთეულის მკვეთრ გაუფასურებას, საგადამხდელო ბალანსის მოშლას და ნორმალური სამეურნეო კავშირების დარღვევას. ნორმის რეგულირების მიხედვით, თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია გადაიხადოს იმ კურსით რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. აღნიშნული ნორმის კონტექსტში, ნომინალიზმის პრინციპის გათვალისწინებით, განმარტებას საჭიროებს, თუ რა იგულისხმება ვალდებულების შესრულების დროში. სსკ-ის 389-ე მუხლის მიხედვით, ვალდებულების შესრულების დროში იგულისხმება დრო, როცა ვალდებულება უნდა შესრულდეს, ანუ დრო როცა ვალდებულება ვადამოსულია ან არსებობს კრედიტორის მოთხოვნა, და შესაბამისად, მოვალე ვალდებულია, შეასრულოს ვალდებულება. შესაბამისად, მოვალემ 389-ე მუხლის მიხედვით, ფულადი ერთეულის (კურსის) შეცვლისას ვალდებულება იმ ფულადი ერთეულით (კურსით) უნდა შეასრულოს, რომელიც ვადამოსული ვალდებულების წარმოშობის დროს არსებობდა. „ნომინალი“ გულისხმობს ფულზე აღნიშნული ფულადი ერთეულის რაოდენობას (10 ლარი, 50 ლარი და ა.შ.). ამდენად, ვალიც ამ ერთეულით უნდა დაბრუნდეს. მაშასადამე, ვალდებულების საგანია ფულადი ერთეულის ესა თუ ის რაოდენობა და არა ამ ერთეულთა მსყიდველობითუნარიანობა. „ფულის მსყიდველობითუნარიანი ცვალებადობა არ ცვლის ვალის თანხას და არ წარმოადგენს გადასახდელი თანხის გადაფასების საფუძველს. აღნიშნული ცვლილების მიუხედავად, ფულის მსყიდველობითუნარიანობა ნომინალის მიხედვით განისაზღვრება“ (იხ. სუსგ №ას-217-207-2016, 20.05.2016წ.). ფულადი ვალდებულების საგანს წარმოადგენს ფულადი ნიშნების გარკვეული ოდენობა, შესაბამისად, ფულის მსყიდველობითუნარიანობის ცვალებადობა არ ცვლის ვალის თანხას და არ წარმოადგენს გადასახდელი თანხის გადაფასების საფუძველს. ვალდებულება ნაკისრ თანხაში უნდა დაიფაროს, ვინაიდან ფულადი ვალდებულების საგანს წარმოადგენს ფულადი ნიშნების გარკვეული თანხა. (იხ. სუსგ საქმე №ას-762-730-2016, 16.01.2017წ; საქმე №ას-347-323-2010, 19.07.2010წ.)

22. განსახილველ შემთხვევაში, დგინდება, რომ ნარდობის ხელშეკრულების 3.1 პუნქტის მიხედვით, მხარეთა შორის შეთანხმება ვალდებულების მოცულობის შესახებ გამოხატულია უცხოურ ვალუტაში, ხოლო ხელშეკრულების ამავე პუნქტით განსაზღვრულია, რომ მყიდველს გადახდა უნდა ეწარმოებინა ეროვნული ბანკის მიერ გადახდის დღისათვის დადგენილი ოფიციალური გაცვლითი კურსის შესაბამისად. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თუ მხარეებს სხვაგვარი შეთანხმების დადება (ანუ ვალდებულების მყარად დადგენილი ლარის სახით შეფასება) სურდათ, მათ ამგვარი მითითება უნდა გაეკეთებინათ ხელშეკრულებაში და ლოგიკურად, იგი მიბმული იქნებოდა არა გადახდის დღისთვის არსებულ უცხოური ვალუტის ლარის კურსთან, არამედ ვალდებულება პირდაპირ ეროვნულ ვალუტაში, კონკრეტული თანხის მითითებით იქნებოდა გამოხატული (იხ. სუსგ საქმე №ას-1328-2019, 18 სექტემბერი, 2020 weli). მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან მსგავს მითითებას სადავო ნარდობის ხელშეკრულება არ შეიცავს, საფუძველსმოკლებულია კასატორის პრეტენზია ანგარიშ-ფაქტურის ახალ ხელშეკრულებად მიჩნევის შესახებ. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ სააპელაციო პალატამ დავალიანების თანხა მართებულად განსაზღვრა დოლარში.

23. ამრიგად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სსსკ-ის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით.

24. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

25. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციათან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

27. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის 70% - 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ო.ქ–ნის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ო.ქ–ნს“ (......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №1630570351, გადახდის თარიღი 2021 წლის 2 სექტემბერი), 8 000 ლარის 70% - 5 600 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი

ლ. მიქაბერიძე