საქმე №ას-493-2020 31 მაისი, 2021 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - გ.ი–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - კომპანია ,,მ.ო.ლ–ი“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, საქმის ხელახლა სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნება

დავის საგანი - თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. კომპანია ,,მ.ო.ლ–სა“ (შემდგომ - მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) და გ.ი–ძეს (შემდგომ - მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) შორის, 2007 წლის 27 თებერვალს, განუსაზღვრელი ვადით გაფორმდა ზეპირი სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ, 2007 წლის 1 მარტს, სს ,,ს.ბ–ში“ არსებულ საბანკო ანგარიშზე მოპასუხეს 1 000 000 აშშ დოლარი ჩაურიცხა, ხოლო იმავე დღეს სს ,,ა–ში“ – 2 000 000 აშშ დოლარი.

2. მოსარჩელემ სესხის დაბრუნების მოთხოვნით მოპასუხეს 2018 წლის 9 ოქტომბერსა და იმავე წლის 24 ნოემბერს წერილობით მიმართა.

3. მოპასუხეს სესხის თანხა არ დაუბრუნებია.

სარჩელის საფუძვლები:

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და ამ უკანასკნელისათვის 3 000 000 აშშ დოლარის დაკისრება წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებზე დაყრდნობით მოითხოვა.

5. მოსარჩელემ დამატებით განმარტა, რომ 2016 წლის 27 ივნისს წერილით მიმართა ,,ვ.ბ–ს“ (ყოფილი ,,ჰ.ი.ბ–ი“) და მოპასუხისათვის ორ ტრანშად გადარიცხული თანხის ჩარიცხვის, ხოლო გადაურიცხაობის შემთხვევაში, ამ თანხის ბედის შესახებ ინფორმაცია მოითხოვა, რასთან დაკავშირებითაც ბანკმა პასუხად აცნობა, რომ თანხა უკან არ დაბრუნებულა, რაც მოპასუხის პირად ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის ფაქტს ადასტურებს.

6. მოსარჩელემ საქართველოს ეროვნული ბანკის წერილზეც მიუთითა, რომლის თანახმად, გადარიცხვის შესახებ ტრანზაქციის განუხორციელებლობისას, თანხა გამგზავნს უკან უბრუნდება.

მოპასუხის პოზიცია:

7. მოპასუხემ თავდაპირველად წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელეს მის საბანკო ანგარიშზე თანხა არ გადაურიცხავს, ამასთან, არც წინამდებარე განჩინების მე-2 პუნქტში მითითებული წერილები არ მიუღია.

8. მოპასუხის განმარტებით, სარჩელზე თანდართული გადარიცხვის ქვითრები არ შეიძლება, მიჩნეულ იქნეს იმგვარ მტკიცებულებად, რომელიც მხარეებს შორის სესხის ხელშეკრულების არსებობას დაადასტურებდა, შესაბამისად, მოსარჩელე ვერ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთს.

9. მოპასუხემ სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც მიუთითა.

10. მოპასუხემ დაზუსტებულ სარჩელთან დაკავშირებით წარმოდგენილ შესაგებელში განმარტა, რომ მხარეთა შორის ზემოაღნიშნულ თანხაზე უვადო სესხის ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, შესაბამისად, არც სესხის თანხა არ ჩარიცხულა მის ანგარიშზე. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელე კომპანიიდან, დავალების ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე, კონკრეტული მიზნობრიობით ერიცხებოდა გარკვეული თანხები, რომლებსაც მოპასუხე დავალების შესაბამისად, სხვა იურიდიულ პირს ურიცხავდა.

11. მოპასუხემ სასამართლოს მოსამზადებელ ეტაპზე დამატებით მიუთითა, რომ მოსარჩელე კომპანიისგან მის სახელზე დანიშნულების მითითების გარეშე სადავო თანხა მართლაც გადაირიცხა. მოგვიანებით, იმავე წლის 18 სექტემბერს, მოპასუხემ როგორც შპს ,,ლ–ის“ 100%-იანი წილის რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ, ამ წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება გააფორმა კომპანია ,,ფ.ა.ლ–თან“, რომლის, როგორც შემძენი კომპანიის წარმომადგენელი, ადვოკატი დ.ა–ნი იყო (ბიზნესმენ ჯ.ქ–ის ადვოკატი).

12. წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების თანახმად, ნასყიდობის საგანი 3 000 000 აშშ დოლარად გაიყიდა. წილის შეძენის საფასური მარტში გადაირიცხა, ხოლო ხელშეკრულება სექტემბერში გაფორმდა. მოპასუხის სახელზე წილი ფორმალურად იყო გაფორმებული და მისი რეალური მესაკუთრე იყო გ.ძ–ვი, რომელსაც ჯ.ქ–ისთან საქმიანი ურთიერთობები აკავშირებდა.

13. მოპასუხის განმარტებით, მართალია, მოსარჩელე კომპანიამ 3 000 000 აშშ დოლარი გადაურიცხა, ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულება კომპანია ,,ფ.ა.ლ–თან“ გაფორმდა, თუმცა ორივე ოფშორული კომპანიის ბენეფიციარი მესაკუთრე ჯ.ქ–ი იყო, ანუ ერთგვარი ,,აცდენა“ თანხის გადმომრიცხავ და წილის შემძენ კომპანიებს შორის ბენეფიციარი მესაკუთრის, ჯ.ქ–ის, ერთგვარი ტექნიკური გადაწყვეტილება იყო, ხოლო მოპასუხე წილის მესაკუთრეს მხოლოდ ფორმალურად წარმოადგენდა.

14. ამასთან, მოსარჩელე კომპანიას, ამ დროისათვის მოპასუხესთან დადებული ჰქონდა დავალების ზეპირი ხელშეკრულება, რომლის შესაბამისად, მან შპს ,,ლ–ის“ რეალურ მესაკუთრეს, ანუ გ.ძ–ვის კომპანიას ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხა პირადად გადასცა.

15. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელე კომპანიისა და კომპანია ,,ფ.ა.ლ–ის“ (შპს ,,ლ–ის“ 100%-იანი წილის შემძენი კომპანია) ბენეფიციარი მესაკუთრე ერთდოულად ჯ.ქ–ი იყო, გ.ძ–ვი იყო შპს ,,ლ–ის“ 100% წილის რეალური მესაკუთრე.

16. მოსარჩელემ მოპასუხის სახელზე თანხა წინსწრებით გადარიცხა სწორედ, მოგვიანებით დადებული წილის ნასყიდობის საზღაურის სახით, ხოლო მოპასუხე მოცემულ შემთხვევაში დავალების ზეპირი ხელშეკრულების საფუძველზე მოქმედებდა და თანხა მიიღო გამყიდველმა - შპს ,,ლ–ის“ 100%-იანი წილის მესაკუთრე გ.ძ–ვმა.

17. სასამართლოს 2019 წლის 19 ივნისის მთავარ სხდომაზე მოპასუხემ უარყო 3 000 000 აშშ დოლარის მიღებისა და განკარგვის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ სს ,,ა–ში“ მის სახელზე ჩარიცხული 2 000 000 აშშ დოლარი საერთოდ არ გაუტანია, ხოლო სს ,,ს.ბ–ში“ ჩარიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი მოსარჩელე კომპანიის ბენეფიციარი მესაკუთრის - ა.პ–ის აქტივებს მოხმარდა, კერძოდ, მოპასუხემ თანხა სს ,,ქ.შ–ში“ შეიტანა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

18. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს 3 000 000 აშშ დოლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა, რაც მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

19. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 25 თებერვლის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილება და გასაჩივრებული საოქმო განჩინებები.

20. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომლის თანახმად, ამ უკანასკნელმა 3 000 000 აშშ დოლარიდან 1 000 000 აშშ დოლარი დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში მიიღო და აგარის შაქრის ქარხანაში შეიტანა, ხოლო 2 000 000 აშშ დოლარი, მართალია, საქმის მასალების თანახმად მის ანგარიშზე ჩაირიცხა, თუმცა არ მიუღია და არც გაუნაღდებია.

21. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით ყურადღება გაამახვილა მტკიცების ტვირთზე, მიუთითა იმავე კოდექსის 201-ე მუხლის პირველ და მეოთხე ნაწილებზეც და განმარტა, რომ საქმეში წარდგენილი 3 000 000 აშშ დოლარის აპელანტისათვის გადარიცხვის დამადასტურებელი მტკიცებულებებით - ე.წ. SWIFT-ით დგინდება, რომ მოსარჩელემ მოპასუხეს 1 000 000 აშშ დოლარი სს ,,ს.ბ–ში’’, ხოლო 2 000 000 აშშ დოლარი სს ,,ა–ში’’ ჩაურიცხა. მოპასუხისათვის ზემოაღნიშნული თანხების ჩარიცხვის ფაქტი თანხის ჩამრიცხავი ბანკის (ვ.ბ–ის) 2016 წლის 4 ივლისის წერილობითი მტკიცებულებითაც დადასტურებულია, რომლის თანახმად, 2007 წლის 27 თებერვალს წარმატებით გადაირიცხა და თანხა ბანკს უკან არ დაბრუნებია.

22. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხემ სარჩელს თავდაპირველი შესაგებლით დაუპირისპირა მხარეთა შორის რაიმე სახის ვალდებულებითი ურთიერთობის არარსებობის შესახებ შედავება (ტ.1. ს.ფ. 94), დაზუსტებულ შესაგებელსა (ტ.1. ს.ფ. 160-169) და 2017 წლის 3 თებერვლის შუამდგომლობაში (ტ.1. ს.ფ. 252-272) კი განმარტა, რომ 2007 წლის 1 მარტს მის საბანკო ანგარიშზე მოსარჩელის მიერ თანხა ჩაირიცხა მხარეთა შორის ზეპირი ფორმით დადებული დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლის შესაბამისად, მოსარჩელისაგან მიღებული 3 000 000 აშშ დოლარი, შპს ,,ლ–ის“ წილის ღირებულების სახით გ.ძ–ვს - როგორც ამ კომპანიიის ფაქტობრივ მესაკუთრეს გადასცა.

23. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის ის მტკიცებაც, რომლის თანახმად, ჩარიცხული თანხიდან 1 000 000 აშშ დოლარი დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში აგარის შაქრის ქარხანაში შეიტანა.

24. ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცების მიზნით მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, სააპელაციო სასამართლომ სადავო ფაქტობრვი გარემოების დასადასტურებლად არარელევანტურ მტკიცებულებად მიიჩნია.

25. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა, რომლის თანახმად, მოპასუხისათვის ჩარიცხული თანხიდან 2 000 000 აშშ დოლარი არ მიუღია და არ გაუნაღდებია. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულთან დაკავშირებით ყურადღება გაამახვილა მოპასუხის მიერ წარდგენილ თავდაპირველ და დაზუსტებულ შესაგებელზე და მიუთითა, რომ 2 000 000 აშშ დოლარის მიღებისა და განაღდების ფაქტი მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებლით აღიარა. ამასთან, აღიარება რომც არ არსებობდეს, ზემოაღნიშნული ,,ვ.ბ–ის“ 2016 წლის 4 ივლისის წერილობითი მტკიცებულებითაც დასტურდება.

26. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხის მიერ სადავო თანხის მიღება მისი აღიარებითა და სხვა მტკიცებულებით დგინდება, ამასთან, ეს უკანასკნელი თანხის დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე სხვა პირისათვის გადაცემას ან მოსარჩელე კომპანიისათვის უკან დაბრუნებას ვერ ადასტურებს.

27. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხე მოსარჩელისგან თანხის მიღებას არ უარყოფს, თუმცა მოთხოვნის გამომრიცხავ გარემოებად არა სესხის, არამედ დავალების ხელშეკრულებზე მიუთითებს, სწორედ მოპასუხეს უნდა ემტკიცებინა და შესაბამისად სასამართლოსათვის წარედგინა ის მტკიცებულებები, რომელიც დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე სადავო თანხის მიღებას დაადასტურებდა, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ ვერ შეძლო.

28. სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 129-ე, 130-ე, 365-ე და 626-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ განუსაზღვრელი ვადით დადებული ხელშეკრულების პირობებში, მხოლოდ მას შემდეგ, როდესაც კრედიტორი მოვალეს მოსთხოვს ვალის დაბრუნებას და იგი ვალს არ დააბრუნებს შესაბამის ვადის მიხედვით, კრედიტორის უფლების დარღვევაც და, შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის ათვლაც სწორედ ამ მომენტიდან აითვლება.

29. სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან მოპასუხეს სესხის დაბრუნების მოთხოვნა 2015 წლის 15 აგვისტოს, იმავე წლის 9 ოქტომბერსა და 24 ნოემბერს წარედგინა, საიდანაც მოპასუხემ ბოლო ორი მოთხოვნის მიღება დაადასტურა, ხანდაზმულობის 3-წლიანი ვადის ათვლა, 2015 წლის 9 ოქტომბრიდან 3 თვის გასვლის შემდეგ - 2016 წლის 9 იანვარს უნდა დაიწყოს.

30. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სსკ-ის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო ამავე კოდექსის 138-ე მუხლით, ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ უფლებამოსილი პირი შეიტანს სარჩელს მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. სასამართლოს განმარტებით, სარჩელი აღძრულია 2016 წლის 16 მაისს, შესაბამისად, სარჩელით დაყენებული მოთხოვნა არ შეიძლება, ხანდაზმულად ჩაითვალოს.

31. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 24 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ აპელანტის მოთხოვნა, რომლითაც მოპასუხეს უარი ეთქვა მტკიცებულებების დართვაზე.

32. ზემოაღნიშნულ საოქმო განჩინებასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 219-ე, 215.3-ე და იმავე კოდექსის 63-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ არ არსებობს საოქმო განჩინების გაუქმების წინაპირობები, ვინაიდან მოპასუხემ განსაკუთრებული ობიექტური გარემოებების არსებობა ვერ დაადასტურა, რამაც ხელი შეუშალა ეს მოქმედებები საქმის მომზადების ეტაპზე განეხორციელებინა. საქალაქო სასამართლოში მოსამზადებელი სხდომა 2016 წლის 12 ივნისს დაინიშნა, ხოლო საქმის განხილვისათვის წინასწარი მომზადების ეტაპი 2018 წლის 14 თებერვალს დასრულდა. ამ პერიოდში არაერთი მოსამზადებელი სხდომა გაიმართა. სასამართლომ მთავარი სხდომის დანიშვნის შესახებ განჩინება 2019 წლის 19 მარტს გამოიტანა.

33. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, როდესაც მხარე სასამართლოს მიერ დადგენილ მოსამზადებელ ეტაპზე მტკიცებულებების მოძიებასა და სასამართლოში წარდგენას ვერ ასწრებს, მას უფლება აქვს, შუამდგომლობით მიმართოს სასამართლოს და მოსამზადებელი ეტაპის ვადის გაგრძელება მთავარი სხდომის დანიშვნამდე მოითხოვოს. მოცემულ შემთხვევაში კი, მიუხედავად იმისა, რომ მოსამზადებელი ეტაპი თვეების განმავლობაში გრძელდებოდა, მოპასუხემ არათუ ამ პერიოდში არ მოიძია და სასამართლოში არ წარადგინა მტკიცებულებები, არამედ საერთოდ ამ პერიოდში არც დაუწყია მათი მოძიება და მხოლოდ მთავარი სხდომის დანიშვნის შემდგომ მიმართა ინფორმაციის (მტკიცებულებების) გამოთხოვის თაობაზე შესაბამის ორგანოებს. ამასთან, აპელანტმა ვერ დაასაბუთა, თუ რამ შეუშალა ხელი მას საქმის განხილვის რამდენიმეთვიანი მოსამზადებელი ეტაპის მიმდინარეობის დროს მოეპოვებინა და სასამართლოში წარედგინა მისთვის სასურველი ახალი მტკიცებულებები ან ამ პერიოდში დაეწყო მაინც მათი მოძიება და, თუ მოსამზადებელი პერიოდი მტკიცებულებების მოსაძიებლად არ ეყოფოდა, მოსამზადებელი ეტაპის ვადის გაგრძელების თაობაზე მიემართა სასამართლოსათვის, რაც მას არ გაუკეთებია.

34. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს უფლება ჰქონდა, მოპასუხის მიერ მოსამზადებელ ეტაპზე მტკიცებულებათა წარუდგენლობა არასაპატიოდ ჩაეთვალა და მთავარ სხდომაზე მისთვის მტკიცებულებების საქმეზე დართვაზე უარი ეთქვა.

35. საოქმო განჩინების გაუქმებასთან დაკავშირებით, რომლითაც აპელანტს არ მიეცა აღიარების უარყოფის (გაქარწყლების) უფლება, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ვერ გაიზიარებდა აპელანტის შედავებას, რომლის თანახმად, მის მიერ ბანკიდან სადავო 2 000 000 აშშ დოლარის მიღების (განაღდების) აღიარება შეცდომის შედეგი იყო და ამის გამო, საოქმო განჩინება, რომლითაც მას არ მიეცა აღიარების უარყოფის (გაქარწყლების) უფლება, უნდა გაუქმებულიყო.

36. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის 131-ე-133-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მოპასუხემ ვერ დაამტკიცა, რომ 3 000 000 აშშ დოლარის მიერ ფაქტობრივად მიღების შესახებ გარემოების აღიარება შეცდომის შედეგი იყო. სასამართლოს განმარტებით, გარდა იმისა, რომ შეცდომის ფაქტი არ დასტურდება, თავის მხრივ, მხოლოდ შეცდომის არსებობა, ცალკე აღებული, აღიარების უარსაყოფად საკმარისი არ არის. შეცდომასთან ერთად, შეცდომის გამომწვევი საპატიო მიზეზი უნდა არსებობდეს, კერძოდ, შეცდომა განპირობებული უნდა იყოს ისეთი გარემოებით, რომელიც ცნობილი გახდა მხარისათვის აღიარების შედეგად, ანდა მასზე ფსიქიკური თუ ფიზიკური ზემოქმედებით, რომელიც მის თავისუფალ ნებას გამორიცხავს.

37. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოპასუხეს არ წარუდგენია არცერთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა, რომ შეცდომის აღიარების შემდეგ მისთვის ახალი გარემოება გახდა ცნობილი, რაც საპატიო მიზეზის გამო აღიარების დროს მისთვის უცნობი იყო და რამაც განაპირობა შეცდომა ან მასზე მისი თავისუფალი ნების გამომრიცხველი ფსიქიკური ან ფიზიკური ზემოქმედება. როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, მოპასუხემ სადავო 2 000 000 აშშ დოლარის მიღების თაობაზე საკუთარი აღიარება უარყო მხოლოდ სარჩელის წარმოებაში მიღებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, ახალი წარმომადგენლის აყვანის შემდეგ, რაც, სასამართლოს განმარტებით, შეიძლება ყოფილიყო მოპასუხის პოზიციის დაცვის მიზნით ახალი სტრატეგია.

38. რაც შეეხება აპელანტის მითითებას უწყებრივ ქვემდებარეობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ,,საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ (შემდგომ - სპეციალური კანონი) კანონზე და განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სადავოა სესხის ზეპირი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, საქართველოს მოქალაქის მიერ ფულადი ვალდებულების შესრულება, რომელსაც საქართველოში მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი აქვს, შესაბამისად, დავა სპეციალური კანონის მე-8, 35-ე და 36-ე მუხლების საფუძველზე, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, საქართველოს საერთო სასამართლოების მიერ უნდა გადაწყდეს.

39. რაც შეეხება სარჩელის წარდგენის ეტაპზე მოსარჩელის წარმომადგენელთა უფლებამოსილების ხარვეზს, აღნიშნულიც სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლობის მოტივით არ გაიზიარა.

40. მოპასუხის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც არასათანადო მოპასუხის სათანადო მოპასუხედ შეცვლას ეხება, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სსსკ-ის 178-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტსა და იმავე კოდექსის 85-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ სადავო თანხა მოპასუხემ მიიღო, შესაბამისად, სათანადო მოპასუხესაც სწორედ ეს უკანასკნელი წარმოადგენს და საქალაქო სასამართლოს არ ჰქონდა იმის პროცესუალური შესაძლებლობა, რომ მოსარჩელისათვის არასათანადო მოპასუხის შეცვლა სათანადო მოპასუხით შეეთავაზებინა. იმავე საფუძვლით არ არსებობს შპს ,,რ–ის“, თუნდაც თანამოპასუხედ საქმეში ჩაბმის სამართლებრივი საფუძველი.

41. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, არ არსებობს იმის თაობაზეც დასაბუთებული ეჭვი, რომ საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს მოსამართლემ განახორციელა რაიმე ისეთი ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი ქმედება, საიდანაც დადასტურდებოდა მისი ინტერესი საქმის შედეგის მიმართ ან რომელიმე მხარის მიმართ მისი განსაკუთრებული დადებითი ან უარყოფითი დამოკიდებულება ან სხვა რაიმე ისეთი გარემოება, რომელიც ეჭვს შეიტანდა მის მიუკერძოებლობაში, შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საოქმო განჩინებით მოპასუხეს სწორად უთხრა უარი მოსამართლის აცილების თაობაზე შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

42. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა სააპელაციო სასამართლოსათვის დაბრუნება მოითხოვა.

43. კასატორის განმარტებით, სპეციალური კანონიდან გამომდინარე, წინამდებარე საქმესთან მიმართებით, სრულყოფილად არაფერი გამოკვლეულა და არ არის დადგენილი საქართველოს სასამართლოების საერთაშორისო კომპეტენცია (საერთაშორისო განსჯადობა).

44. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სსსკ-ის 131–133-ე მუხლები. მიღებულ გადაწყვეტილებას/განჩინებას საფუძვლად დაედო კასატორის ე.წ. "აღიარება", რომელიც იყო შეცდომის შედეგი.

45. მოპასუხემ მხოლოდ დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში გარკვეული თანხების გადარიცხვის ფაქტი აღიარა, ხოლო, მოგვიანებით, მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ გადმორიცხული თანხებიდან, სს "ა–ში" ჩარიცხული 2 000 000 აშშ დოლარი მას არ გაუნაღდებია, მანვე სსსკ 133-ე მუხლით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება გამოიყენა და სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანამდე, თავისი აღიარება გააქარწყლა (უარყო), ვინაიდან შეცდომის შედეგი იყო. თავად შეცდომა კი, განაპირობა ისეთმა გარემოებამ, რომელიც კასატორისათვის ცნობილი გახდა ე.წ. აღიარების შემდეგ, 2019 წლის 13 მაისს, როცა საქართველოს ე.ბ–მა კასატორს წერილობით დაუდასტურა, რომ სს "ა–ში" მის სახელზე გადმორიცხული თანხის, 2 000 000 აშშ დოლარის, განაღდების თაობაზე, ინფორმაცია მოპასუხის სადეპოზიტო ანგარიშებზე არ იძებნებოდა.

46. კასატორის მითითებით, მხარის მიერ შეცდომით აღიარებული ფაქტი გახდა სწორედ ის მთავარი მტკიცებულება, რომელიც სრულიად დაუსაბუთებლად დაედო საფუძვლად სარჩელის დაკმაყოფილებას, ხოლო აღიარების უარყოფის სამართლებრივი შესაძლებლობა, სასამართლომ მოპასუხეს დაუსაბუთებლად წაართვა.

47. კასატორის განმარტებით, ყველაზე მთავარი და უპასუხო კითხვაა რატომ გადმოირიცხა ერთი სახელშეკრულებო ურთერთობის ფარგლებში გაცემული სესხის თანხა ერთსა და იმავე დღეს და დროის ერთსა და იმავე მონაკვეთში, საქართველოს ორ სხვადასხვა საბანკო დაწესებულებაში.

48. მოპასუხეს 2 000 000 აშშ დოლარი არ გაუნაღდებია და ეს ფაქტი საქართველოს ე.ბ–მა 2019 წლის 13 მაისის წერილით დაადასტურა, როცა მიუთითა, რომ სს "ა–ში" მოპასუხის სახელზე გახსნილ სადეპოზიტო ანგარიშზე მისი მხრიდან თანხის განაღდების თაობაზე ინფორმაცია არ იძებნებოდა, ხოლო სს "ს.ბ–ში" გადმორიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მიღებული თანხა იყო.

49. 2007 წლის 1 მარტს, მოსარჩელე კომპანიის მესაკუთრე აწ გარდაცვლილმა ა.პ–მა, ამ თანხის გადმორიცხვიდან სულ რაღაც 15 დღეში (2007 წლის 16 მარტს) მოპასუხე აგარის შაქრის ქარხნის დირექტორის თანამდებობაზე დანიშნა. სწორედ ქარხანაში არსებული პრობლემების მოგვარება იყო კასატორისათვის მიცემული ის ძირითადი დავალება, რის საფუძველზედაც მხარეთა შორის დავალების ზეპირი სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაიდო. მოსარჩელე კომპანია პირდაპირი წესით, თანხის აგარის შაქრის ქარხანაში თანხის ინვესტირებას ვერ შეძლებდა, ვინაიდან ქარხანაში იყო უამრავი ფინანსური პრობლემა, დაყადაღებული ანგარიშები, არსებობდა სახელფასო და კომუნალური დავალიანებები, ნედლეული შესაძენი და საწარმო ტექნიკურად გაუმართავი იყო.

50. სწორედ არსებული პრობლემების მოსაგვარებლად დაიდო დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობა მოპასუხესა და მოსარჩელე კომპანიის მესაკუთრეს შორის. კასატორმა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შეასრულა კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად.

51. კასატორის განმარტებით, სს „ა–ში“ გადმორიცხული თანხის განაღდების დამადასტურებელი მტკიცებულება მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია. ჩარიცხვა კი არ ნიშნავს წარმატებულ ტრანზაქციას. მოსარჩელემ თავად დაურთო სარჩელს საქართველოს ეროვნული ბანკის წერილი (01.07.2016), რომელშიც მითითებულია, რომ გადამხდელი ბანკი ვალდებულია მოიკვლიოს მის მიერ გადარიცხული თანხის ბედი.

52. მოპასუხის მიერ სს „ა–ში“ ჩარიცხული თანხა რომ არ განაღდებულა, საქართველოს ეროვნული ბანკის 2019 წლის 13 მაისის წერილი ადასტურებს. მოწინააღმდეგე მხარე ცდილობს, პრიორიტეტი მიანიჭოს ე.წ. "ვ–ის" ბანკის წერილს, რომელიც არასაიმედოა, ვინაიდან უშუალოდ მოსარჩელის დაკვეთითაა მომზადებული და არა სასამართლოს მიმართვის საფუძველზე. ამასთან, დღეისათვის, არ არსებობს ამ წერილის შინაარსობრივ მხარეზე პასუხისმგებელი თანამდებობის პირი.

53. საქართველოს ეროვნული ბანკის 2018 წლის 11 ოქტომბრის წერილით ცალსახად დასტურდება, რომ თანხის გადარიცხვის დოკუმენტში მიზნობრიობა არ არის მითითებული. საქართველოს ე. ბ–ის განმარტებით, წარმოდგენილი დოკუმენტი არ არის საბანკო ამონაწერი. ესაა ,,სვიფტის“ შეტყობინება, რომელშიც არ ფიქსირდება მხარეთა შორის განხორციელებული ტრანზაქციის დანიშნულება/მიზნობრიობა. ქვემდგომი ინსტნაციის სასამართლოებს, აღნიშნული წერილობითი მტკიცებულების ირგვლივ, საერთოდ არ უმსჯელიათ.

54. კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობისა და ვალდებულებითსამართლებივი ურთიერთობის არსებობის დადასტურების ტვირთი, გამსესხებელს, ანუ მოსარჩელეს აკისრია.

55. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გამოიკვლიეს და საერთოდ შეფასების გარეშე დატოვეს მოსარჩელე იურიდიული პირის მემორანდუმი/წესდება, რომლის მე-20 მუხლის თანახმად, კომპანიამ უნდა აწარმოოს ჩანაწერები, რომლებიც საკმარისი იქნება კომპანიების გარიგებების ასახვისა და განმარტებისათვის და რომელთა მეშვეობით, ნებისმიერ დროს, შესაძლებელი იქნება კომპანიის ფინანსური მდგომარეობის სათანადო სიზუსტით განსაზღვრა.

56. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან მხარეთა შორის სადავოა სახელშეკრულებო ურთიერთობის სახე და თანხის ჩარიცხვის მიზნობრიობა, კომპანია ვალდებულია და სრული შესაძლებლობაც აქვს, გარიგებისა და იურიდიული პირის მიერ, თავის დროზე მიღებული გადაწყვეტილების განმარტებისათვის, წარმოადგინოს ჩანაწერები, რომელთა წარმოების ვალდებულებასაც მას აკისრებს ბიზნეს–კომპანიების შესახებ კანონი. საგულისხმოა, რომ ამავე მემორანდუმის მე-16 მუხლით, კომპანია ვალდებულია, მისი რეგისტრირებული აგენტის ოფისში შეინახოს ყველა დოკუმენტები. ხოლო მემორანდუმის მე-17 მუხლით, განისაზღვრება კომპანიის ვალდებულებაც თავისი რეგისტრირებული აგენტის ოფისში აწარმოოს რეესტრი გირაოსთან ან სხვა ვალდებულებასთან დაკავშირებით.

57. ყოველგვარი ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში, იურიდიული პირის მიერ 3 000 000 აშშ დოლარის უცხო ქვეყნის მოქალაქის სახელზე უვადოდ და უპროცენტოდ გაცემა, არ შეიძლება თავსდებოდეს მეწარმე სუბიექტის საყოველთაოდ აღიარებული გონივრული ქცევის სტანდარტებთან.

58. პირველი ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა, საქმეში თანამოპასუხედ (ან მესამე პირად მოპასუხის მხარეზე) ჩაბმულიყო სს "ა–ის" სამართალმემკვიდრე შპს "რ–ა", ვინაიდან სწორედ ეს უკანასკნელია პასუხისმგებელი თანხაზე, რომელიც შესაძლოა თავის დროზე სს "ა–ში" მოპასუხის სახელზე გახსნილ სადეპოზიტო ანგარიშზე აისახა, თუმცა ანგარიშის მფლობელს იგი არ გაუნაღდებია. საგულისხმოა, რომ სს „ა–ში“ თანხის ჩარიცხვის თაობაზე კასატორი ინფორმირებული არ ყოფილა და თავის დროზე ამ ტრანზაქციაზე ცნობების მოძიება მის ინტერესებში ვერ იქნებოდა.

59. მოპასუხე ტრანზაქციის თაობაზე ინფორმაციის მოძიებას 2016 წლიდან მოყოლებული ცდილობდა. ამ ფაქტს ადასტურებს შპს „რ–ის“ 2016 წლის 20 ოქტომბრის წერილი (ტომი 1. ს.ფ. 249), რომელიც მოპასუხის მიმართვის საფუძველზე მომზადდა. სააპელაციო პალატის მითითება, რომ კასატორს მოსამზადებელ ეტაპზე - "არა თუ მტკიცებულებები არ წარუდგენია, არც მათი მოძიება არ დაუწყია" - დაუსაბუთებელია.

60. სს "ა–თან" მიმართებით მტკიცებულებების შეგროვება, მოპასუხემ სარჩელის ჩაბარებიდანვე დაიწყო. მან არაერთი წერილი გააგზავნა საქართველოს ეკონომიკის სამინისტროში, ქონების მართვის ეროვნულ სააგენტოში, საქართველოს ეროვნულ ბანკში, შპს "რ–აში", ვ–ის ბანკში, "ბენდურა" ბანკში (ლიხტენშტანის სამთავროში) და ა.შ. ვინაიდან, სს "ა–ი" იყო ლიკვიდირებული და თითქმის ათი წელი იყო გასული სადავო ტრანზაქციიდან. მხარემ მისგან დამოუკიდებელი მიზეზებისა და ბიურორატიული წესების გამო, ვერ შეძლო საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე შესაბამისი მტკიცებულებები წარმოედგინა.

61. როგორც უკვე ითქვა, სს „ა–ში“, რომლის სადეპოზიტო ანგარიშზეც ჩაირიცხა თანხა 2007 წელს, დაიწყო სალიკვიდაციო პროცესი და ხსენებული ბანკის სადეპოზიტო ანგარიშზე რიცხული თანხა, რომელიც მოპასუხეს არ გაუნაღდებია, შესაძლოა, მოუკითხავი თანხების ანგარიშზე აისახა ან უკან დაუბრუნდა გადმომრიცხავ ბანკს, ან მოდავე კომპანიას. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ სს "ა–ი" იყო საქვეყნოდ ცნობილი ერთ-ერთი საეჭვო რეპუტაციის საბანკო დაწესებულება, რომელთა მესვეურებზეც მოგვიანებით სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა ე.წ. ფულის გათეთრების საფუძვლით.

62. იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელემ, მის მიერ მითითებული თანხა 2 000 000 აშშ დოლარი ნამდვილად ჩარიცხა სს "ა–ში" და არ დაიბრუნა უკან, იმის გათვალისწინებით, რომ თანხა აპელანტს არ გაუნაღდებია, თანხის მოძიება მხარეს უნდა დაეწყო სს "ა–ის" უფლებამონაცვლეებთან.

63. კასატორის მითითებით, აგარის შაქრის ქარხნის ანგარიშზე, 1 320 000 ლარის გადარიცხვის დანიშნულებაში "ნავაჭრი თანხის" მითითება სრულებით არ ეწინააღმდეგება დავალების სახელშეკრულებო ურთიერთობის არსს, რადგან კასატორისათვის გადმორიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი (ეროვნული კურსით 1 712 457 ლარი) იყო ის ძირითადი საბრუნავი საშუალება, რომელიც ა. პ–მა გადასცა მისი ნდობით აღჭურვილ პირს - მოპასუხეს და ამ უკანასკნელმაც, სწორი მენეჯმენტისა და მოგებაზე ორიენტირებული სხვადასხვა ფინანსური ოპერაციების წყალობით, მოახერხა, როგორც საწარმოო პროცესების აღდგენა, ასევე - ქარხნისათვის ფინანსური სარგებლის მოტანა.

64. კასატორმა სადავოდ გახადა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებითაც.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

65. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

66. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

67. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

68. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

69. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

70. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ იმ სამართლებრივი შედეგის გათვალისწინებით, რისი მიღწევაც მოსარჩელეს სურს, კერძოდ, სესხის სახით გადაცემული თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნა სსკ-ის 623-ე (სესხის ხელშეკრულებით გამსესხებელი საკუთრებაში გადასცემს მსესხებელს ფულს ან სხვა გვაროვნულ ნივთს, ხოლო მსესხებელი კისრულობს, დააბრუნოს იმავე სახის, ხარისხისა და რაოდენობის ნივთი) მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს.

71. სსკ-ის 623-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ სესხი რეალურ ხელშეკრულებათა რიგს განეკუთვნება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობა არა მხოლოდ მის არსებით პირობებზე მხარეთა შეთანხებით, არამედ ხელშეკრულების საგნის - გვაროვნული ნივთის მსესხებლისათვის გადაცემის მომენტიდან წარმოიშობა, შესაბამისად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაც, უპირველესად, ხელშეკრულების საგნის გადაცემაა (ხელშეკრულების დადება) (შდრ: სუსგ №ას-1245-1168-2015, 20 მაისი, 2016 წელი). სესხის ხელშეკრულება წარმოადგენს ცალმხრივ და რეალურ ხელშეკრულებას, ანუ დადებულად ითვლება და მხარეს დაბრუნების ვალდებულება წარმოეშობა გამსესხებლის მხრიდან ხელშეკრულების საგნის მსესხებლის საკუთრებაში გადაცემის მომენტიდან (შდრ. სუსგ №ას-361-343-2015, 14 დეკემბერი, 2015 წელი).

72. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი (მოპასუხე) სადავოდ ხდის როგორც წინამდებარე განჩინების პირველი პუნქტში მითითებული თანხის ნაწილის მიღებას, ასევე - მოსარჩელისგან გადმორიცხული თანხის საფუძველს და მიუთითებს, რომ შედავებული 3 000 000 აშშ დოლარიდან, 1 000 000 აშშ დოლარი დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში მიიღო და აგარის შაქრის ქარხანაში შეიტანა, ხოლო - 2 000 000 აშშ დოლარი საერთოდ არ მიუღია და არ გაუნაღდებია.

73. საკასაციო პალატის მითითებით, საკითხი იმის შესახებ, თუ დავის მონაწილე რომელმა მხარემ უნდა ადასტუროს თანხის გადაცემის, ანუ ხელშეკრულების დადების შესახებ გარემოება, არ რეგულირდება მატერიალური სამართლის ნორმით. სესხის სახელშეკრულებო ურთიერთობის მომწესრიგებელი არცერთი ნორმა მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციალურ წესს არ გვთავაზობს, რის გამოც გამოყენებულ უნდა იქნეს სსსკ-ის ზოგადი ნორმა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის გადანაწილებისთვის [სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი], რომლის თანახმად თანხის გადაცემის მტკიცების ტვირთი გამსესხებელს ეკისრება. ანუ გამსესხებლის ვალდებულება შემოიფარგლება სესხის თანხის გადაცემისა და გადაცემული თანხის ოდენობის მტკიცებით, ხოლო მსესხებლის მტკიცების ტვირთი კი, შემოიფარგლება სესხის თანხის დაფარვით.

74. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 624-ე მუხლის თანახმად, სესხი ფორმასავალდებულო გარიგებას არ წარმოადგენს, მხარეები თავისუფალი არიან, ხელშეკრულების ფორმის არჩევაში (სსკ-ის 68-ე მუხლი), თუმცა უდავოა, რომ ფორმის არჩევის საკითხი მტკიცების ტვირთზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს იმ შემთხვევაში, თუ წერილობითი ხელშეკრულება პირდაპირ შეიცავს თანხის მსესხებლისათვის გადაცემის თაობაზე დათქმას. მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას ისიც, რომ სესხის ხელშეკრულების დადების ფაქტი, სსსკ-ის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ნებისმიერი დასაშვები მტკიცებულებით, მათ შორის, მოწმის ჩვენებით შეიძლება, დადასტურდეს, თუმცა, ზეპირი სესხის დროს ნივთის გადაცემის დამტკიცების თვალსაზრისით, მხოლოდ ეს უკანასკნელი, კანონის თანახმად, არასაკმარისადაა მიჩნეული და საკასაციო პალატა გასესხებული თანხის გადაცემის ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელ დასაშვებ და საკმარის მტკიცებულებად მიიჩნევს წერილობით საბუთს, მაგალითად, სავალო საბუთი, გადარიცხვის ქვითარი, სალაროს შემოსავლის ორდერი (შდრ: სუსგ №აs-398-371-2017, 06 ივნისი, 2017 წელი).

75. სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს სამართალწარმოების ისეთ ფუნდამენტურ პრინციპს, როგორიცაა, შეჯიბრებითობა და განსაზღვრავს, რომ სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. შეჯიბრებითობა, როგორც სამართლიანი სასამართლოს ქვაკუთხედი, არაერთ საპროცესო ნორმაშია გადმოცემული და იგი, ბუნებრივია, მათ შორის მტკიცების ტვირთზე ახდენს გავლენას.

76. მოსარჩელემ მის მიერ წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დასადასტურებლად მიუთითა ე.წ. SWIFT-ზე, რომლის თანახმად, მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის სს ,,ს.ბ–ში“ 1 000 000 აშშ დოლარისა და სს ,,ა–ში“ 2 000 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვა დგინდება და ვ–ის ბანკის 2016 წლის 4 ივლისის წერილზე, სადაც ეს უკანასკნელი ბანკი 2007 წლის 27 თებერვალს მოპასუხისათვის თანხის წარმატებით ჩარიცხვასა და იმ ფაქტს ადასტურებს, რომ თანხა უკან არ დაბრუნებულა.

77. საქმის გარემოებების ამგვარი მოცემულობის პირობებში, მნიშვნელობა ენიჭება იმას, მოპასუხე რამდენად არყევს და აბათილებს მოსარჩელის მიერ მითითებულ გარემოებებსა და მტკიცებულებებს.

78. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ სარჩელს თავდაპირველად წარდგენილი შესაგებლით დაუპირისპირა მხარეთა შორის რაიმე სახის ვალდებულებითი ურთიერთობის არარსებობის შესახებ შედავება, დაზუსტებული შესაგებლითა და 2017 წლის 3 თებერვლის შუამდგომლობით კი, არ უარყო მოსარჩელის მიერ 2007 წლის 1 მარტს მის საბანკო ანგარიშზე სადავო თანხის - 3 000 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის ფაქტი და მიუთითა, რომ თანხა მხარეთა შორის დადებული დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე ჩაირიცხა, რომლის შესაბამისადაც, მოსარჩელისაგან მიღებული 3 000 000 აშშ დოლარი შპს ,,ლ–ის“ წილის ღირებულების სახით გ.ძ–ვს გადასცა, როგორც ამ კომპანიის ფაქტობრივ მესაკუთრეს. მოპასუხე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომებზეც ზემოაღნიშნულ გარემოებაზე მიუთითებდა და წარადგენდა მტკიცებულებებს, რომელიც, მისი აზრით, მხარეთა შორის დავალების ხელშეკრულებას ადასტურებდა.

79. საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, განმარტოს საპროცესო ურთიერთობის მიზნებისათვის აღიარების სამართლებრივი მნიშვნელობა, კერძოდ, სსსკ-ის 131-ე და 132-ე მუხლების თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას. საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოების არსებობის ან არარსებობის აღიარება მხარეს შეუძლია როგორც ზეპირი, ისე - წერილობითი ფორმით, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების ან ამ საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის დროს. თუ აღიარება წარმოდგენილია წერილობითი ფორმით, იგი დაერთვის საქმეს. ზეპირი აღიარება შეიტანება სასამართლო სხდომის ოქმში. საპროცესო სამართლის თეორიაში აღიარების განსაკუთრებული მნიშვნელობა განმარტებულია იმგვარად, რომ ფაქტს, რომელსაც უნდა ადასტურებდეს დავის სუბიექტი, ადასტურებს მისი მოწინააღმდეგე მხარე. ფაქტის აღიარების დროს მხარე ცნობს დავის კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებას, რაც სასამართლომ შეიძლება საკმარის საფუძვლად მიიჩნიოს გადაწყვეტილების გამოტანისას და დაეყრდნოს ამ აღიარებას (საქმე №ას-373-354-2015, 2015 წლის 13 ნოემბრის განჩინება).

80. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ აღიარება, როგორც მტკიცებულება, სამოქალაქო სამართალწარმოებაში უტყუარ მტკიცებულებად მიიჩნევა, რადგან მიმართულია მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ და ამღიარებლის ინტერესების საწინააღმდეგოდ, შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც მოპასუხემ აღიარა მის ანაგრიშზე 3 000 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის ფაქტი, ამასთან, მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის თანხის ჩარიცხვა წინამდებარე განჩინების 76-ე პუნქტში მითითებული მტკიცებულებებითაც დასტურდება, ამ უკანასკნელის შედავებას - თანხის მიღებასთან დაკავშირებით საფუძველი ეცლება (საკასაციო პალატა ქვემოთ იმსჯელებს ზემოაღნიშნული აღიარების გაქარწყლებასთან დაკავშირებით).

81. საკასაციო პალატა იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების პოზიციას იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის სადავო თანხის ჩარიცხვისა და მიღების ფაქტი დგინდება, რამდენადაც, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები, კერძოდ, SWIFT-ის ამონაწერი, ვარალტის ბანკის 2016 წლის 4 ივლისის წერილი და მოპასუხის აღიარების ერთობლივად შეფასება (სსსკ-ის 105-ე მუხლი) იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ მოპასუხემ მოსარჩელისგან 3 000 000 აშშ დოლარი მიიღო და გაანაღდა.

82. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს ვ–ი ბანკის 2016 წლის 4 ივლისის წერილში ბანკის განმარტებაზე, რომლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მიმღები ბანკი ვერ მოახერხებდა თანხის ჩარიცხვას ადრესატის ანგარიშზე გარკვეული არასწორი გადარიცხვის (არასწორი დეტალები, მონაცემები) გამო ან უარყოფილი იქნებოდა, მაშინ, ამის შესახებ გადამრიცხავ ბანკს შეატყობინებდა მიმღები ბანკი SWIFT-ის მეშვეობით და ადრესატის სწორ მონაცემებისა და დამატებით ინფორმაციას მოსთხოვდა. თუ მოთხოვნილი ინფორმაცია არ იქნებოდა მიწოდებული სათანადო წესით, მაშინ მიმღები ბანკი უარს იტყოდა დადასტურებაზე და თანხა უკან გამგზავნ ბანკს დაუბრუნდებოდა.

83. გასათვალისწინებელია საქართველოს ეროვნული ბანკის 2016 წლის 1 ივლისის წერილიც, სადაც ე.ბ–მაც დაადასტურა, რომ უნაღდო ანგარიშსწორების საერთაშორისო პრაქტიკაში მიღებული წესებით, გადარიცხული თანხის ბენეფიციარისათვის ჩარიცხვა თუ ვერ ხერხდება რაიმე მიზეზის გამო, მაშინ ბენეფიციარი ბანკი გამომგზავნ ბანკს უნდა დაუკავშირდეს და რეკვიზიტები დააზუსტოს. თუ ვერ დაზუსტდება, თანხა გამომგზავნს უნდა დაუბრუნდეს. ამასთან, ბენეფიციარის ანგარიშზე თანხის მოხვედრა არ კონტროლდება, თანხების მიღება თვითონ გადამხდელისა და ბენეფიციარის მიერ უნდა გადამოწმდეს, რაიმე შეფერხების არსებობის შემთხვევაში, გადამხდელმა მომსახურე ბანკს უნდა მიმართოს. გადამხდელი ბანკი ვალდებულია, შესაბამისი მოთხოვნის საფუძველზე მოიკვლიოს მის მიერ გადარიცხული თანხების ბედი. თანხის როგორც გადარიცხვა, ასევე, მოკვლევა ხდება SWIFT-ის მეშვეობით.

84. საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების შეფასების გათვალისწინებით, არ იზიარებს კასატორის არგუმენტებს, რომელიც ეროვნული ბანკის 2019 წლის 13 მაისის წერილს ეხება (რომლის თანახმად, ,,ე.ბ–ის“ საარქივო დოკუმენტაციაში ინფორმაცია მოპასუხის სს ,,ა–ში“ გახსნილ სადეპოზიტო ანგარებზე განხორციელებული ტრანზაქციების, ასევე თანხის განაღდების თაობაზე არ მოიძებნა და რომელიც, კასატორის განმარტებით, ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მას 2 000 000 აშშ დოლარი არ მიუღია) და მიუთითებს, რომ საქართველოს ეროვნული ბანკის 2016 წლის 1 ივლისის წერილის თანახმად, ვინაიდან ბენეფიციარის ანგარიშზე თანხების მოხვედრა არ კონტროლდება, თანხების მიღება თავად გადამხდელისა და ბენეფიციარის მიერ უნდა შემოწმდეს, შესაბამისად, ინფორმაცია ტრანზაქციასთან დაკავშირებით ეროვნული ბანკის საარქივო დოკუმენტაციაში ვერ იქნებოდა დაცული. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მოპასუხეს თანხის ჩარიცხვა სადავოდ არ გაუხდია, იგი მხოლოდ მიუთითებდა თანხის გაუნაღდებლობაზე.

85. ზემოაღნიშნული მსჯელობის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და დასკვნებს, რომლის თანახმად, მოსარჩელემ 2007 წლის 1 მარტს, სს ,,ს.ბ–ში“ არსებულ საბანკო ანგარიშზე მოპასუხეს 1 000 000 აშშ დოლარი ჩაურიცხა, ხოლო იმავე დღეს სს ,,ა–ში“ – 2 000 000 აშშ დოლარი.

86. რაც შეეხება სადავო თანხის საფუძველს (სესხი თუ სხვა ხელშეკრულება), საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ თანხების მიღების ფაქტი, როგორც ასეთი, თავისთავად უკვე წარმოშობს ორ სავარაუდო შემთხვევას: ა. მოპასუხემ ეს თანხები მიიღო სამართლებრივი საფუძვლით; ბ. მოპასუხემ ეს თანხები მიიღო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამასთან, მოსარჩელის მითითება, რომ ამ თანხების მიღება განპირობებული იყო სესხის საფუძველზე, წარმოშობს სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობის ვარაუდს, იმ დრომდე სანამ მოპასუხე თანხების მიღების სხვა სამართლებრივ საფუძველზე მითითებით ამ ვარაუდს არ გააქარწყლებს.

87. ზოგადად, მტკიცების ტვირთი სესხის ხელშეკრულების არსებობის თაობაზე ეკისრება მოსარჩელეს, თუმცა იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე უთითებს სესხზე, როგორც მოპასუხისათვის თანხების გადაცემის საფუძველზე, მოპასუხის მხრიდან სასესხო ურთიერთობის მხოლოდ უარყოფა არ არის საკმარისი მის საწინააღმდეგოდ ამოქმედებული პრეზუმფციის გასაქარწყლებლად. მოსარჩელე უთითებს სესხის ხელშეკრულებაზე, ხოლო მოპასუხე თანხების მიღების საფუძვლის შესახებ (1 000 000 აშშ დოლარზე) აღნიშნავს, რომ მან თანხა ზეპირი დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე მიიღო და აგარის შაქრის ქარხანაში გადარიცხა.

88. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მარტოოდენ პრეტენზიის გაცხადება, სამართლებრივად წონადი მტკიცებულებების არქონის პირობებში, საკასაციო პალატას არწმუნებს, რომ მოპასუხემ დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე საქმის განხილვის ვერცერთ სტადიაზე ვერ შეძლო კუთვნილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება, ვერ დაძლია მოსარჩელის არგუმენტები და ვერ დაამტკიცა, რომ 1 000 000 აშშ დოლარი დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე გადაირიცხა (რაც შეეხება, 2 000 000 აშშ დოლარს, მოპასუხემ ამ თანხის განაღდება უარყო, თუმცა, ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე ვერ დაამტკიცა). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე არ უთითებს არცერთ გარემოებაზე, რაც გონივრული განსჯის შედეგად ცხადს გახდიდა ამ თანხების მიღების სხვა საფუძველს.

89. საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების მტკიცების კუთხით არ იზიარებს კასატორის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს, მათ შორის - სს ,,ს.ბ–ის“ 2019 წლის 25 მარტის ცნობას (რომლის თანხმად, მოპასუხემ შპს ,,ქ.შ–ის“ ანგარიშზე 2007 წლის 18 ივლისს 1320 000 ლარი შეიტანა, დანიშნულებით ,,ნავაჭრი თანხა“ და იმავე წლის 27 ივლისს - 611980 ლარი) და მიუთითებს, რომ დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე აგარის ქარხნაში შეტანილია 219722 ლარით მეტი თანხა, მოსარჩელის მიერ ჩარიცხულ თანხასთან შედარებით, ამასთან, მოპასუხეს მოსარჩელისგან 1 000 000 აშშ დოლარი 2007 წლის 27 თებერვალს ჩაერიცხა, ხოლო მოპასუხემ აგარის შაქრის ქარხანაში 219722 ლარით მეტი თანხა 2007 წლის ივლისში ჩარიცხა, რაც კიდევ უფრო ამყარებს სასამართლოს ეჭვს, რომ მოპასუხისათვის ჩარიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი სესხად მიღებული თანხაა, შესაბამისად, მხარეები სასესხო ურთიერთობაში იმყოფებოდნენ და მხარეთა ურთიერთმფარავი ნების გამოვლენა საბოლოოდ მაინც დგინდება.

90. სამოქალაქო კოდექსი აღიარებს და ეფუძნება „pacta sunt servanda-ს“ (ხელშეკრულება უნდა შესრულდეს) პრინციპს, რომლის თანახმად, ხელშეკრულების მხარემ, რომელმაც იკისრა ვალდებულება, უნდა შეასრულოს ხელშეკრულებით მისივე ნებით შეთანხმებული უფლება-მოვალეობები. შესრულების ვალდებულება, პირველ რიგში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ შედეგს გულისხმობს. ამავდროულად, პირველადი ვალდებულების შეუსრულებლობისას წარმოიშობა ნაწარმოები შესრულების (ზიანის ანაზღაურება, პირგასამტეხლო) ვალდებულება. სსკ-ის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. ამ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა ვალდებულების დარღვევაა.

91. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან განხორციელებულია სსკ-ის 623-ე მუხლის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები, რაც მოცემულ საქმეზე დადგენილად და, მაშასადამე, განხორციელებულად მიიჩნევა, სადავო ურთიერთობის სესხად კვალიფიკაცია, მოპასუხეს წარმოუშობს თანხის უკან დაბრუნების ვალდებულებას სსკ-ის 623-ე და 427-ე მუხლების საფუძველზე და წარმოშობილია გამსესხებელის მოთხოვნის უფლება მსესხებლის მიმართ.

92. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მოსარჩელე სასესხო ურთიერთობის არსებობას ვერ დაამტკიცებდა, მოპასუხის მხრიდან თანხების მიღების სამართლებრივი საფუძვლის მიუთითებლობის პირობებში ამოქმედდებოდა მეორე პრეზუმფცია, რომელიც გულისხმობს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე თანხების მიღებას. აღნიშნული კი უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებით სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია, რადგან კონდიქციური ვალდებულების წარმოშობისათვის სახეზე უნდა იყოს ერთი პირის გამდიდრება მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული უნდა იყოს სამართლებრივ საფუძველს.

93. რაც შეეხება კასატორის წინამდებარე განჩინების 44-46 პუნქტებში მითითებულ საკასაციო პრეტენზიას, რომელიც სსსკ-ის 133-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებას ეხება, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სასამართლოს 2019 წლის 19 ივნისის მთავარ სხდომაზე მოპასუხემ უარყო დაზუსტებულ შესაგებელსა და შუამდგომლობაში მითითებული 3 000 000 აშშ დოლარის დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებისა და განკარგვის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებები და მიუთითა, რომ სს ,,ა–ში“ მის სახელზე ჩარიცხული 2 000 000 აშშ დოლარი საერთოდ არ გაუტანია, ხოლო სს ,,ს.ბ–ში“ ჩარიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი მოსარჩელე კომპანიის ბენეფიციარი მესაკუთრის - ა.პ–ის აქტივებს მოხმარდა, კერძოდ, მოპასუხემ თანხა სს ,,ქ.შ–ში“ შეიტანა. ამასთან, მხოლოდ მტკიცებულებათა შეგროვების პროცესში გამოიკვეთა ის ფაქტი, რომ მას სს ,,ა–ში“ მის სახელზე გადარიცხული 2 000 000 აშშ დოლარი არ გაუნაღდებია.

94. სსსკ-ის 133-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მხარეს შეუძლია, სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანამდე გააქარწყლოს (უარყოს) თავისი აღიარება, თუ დაამტკიცებს, რომ ეს აღიარება იყო შეცდომის შედეგი და განპირობებული იყო ისეთი გარემოებით, რომელიც ცნობილი გახდა მისთვის აღიარების შემდეგ, ანდა მასზე ფსიქიკური თუ ფიზიკური ზემოქმედებით, რომელიც გამორიცხავდა მის თავისუფალ ნებას.

95. საკასაციო პალატა უარყოფს კასატორის პრეტენზიას და მიუთითებს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ დაზუსტებული შესაგებლითა და მოსამზადებელ ეტაპზე საკუთარი ახსნა-განმარტებით მოსარჩელისგან 2 000 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვა დაადასტურა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტის აღიარებად მიიჩნია და ამ აღიარების ფარგლებში, სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის 3 000 000 აშშ დოლარის მიღების ფაქტობრივი გარემოება კანონიერად დაადგინა.

96. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სსსკ-ის 133-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, კასატორმა მისი გაქარწყლება ვერ შეძლო და ვერ დაამტკიცა, რომ თანხის მიღების აღიარება შეცდომის შედეგი იყო, ამასთან, საქმის მასალებით არ დასტურდება შეცდომის აღიარების შემდეგ მისთვის ახალი გარემოების შეტყობის შესახებ, რაც, საპატიო მიზეზის გამო, მისთვის უცნობი იყო აღიარების დროს და შეცდომაც ამან განაპირობა. გასათვალისწინებელია, რომ კასატორს საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე სსსკ-ის 133-ე მუხლით არ უსარგებლია და აღიარების გაქარწყლება არც კი უცდია, პირიქით, მოპასუხე საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე საწინააღმდეგო გარემოებაზე მიუთითებდა და შესაბამის მტკიცებულებების დართვას ითხოვდა, რაც მისი მოსაზრებით, თანხის მიღებას დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში დაადასტურებდა.

97. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო აღიარების გაქარწყლება. ამასთან, კასატორის მითითება, რომ შეცდომა განპირობებული იყო ისეთი გარემოებით, რომელიც კასატორისათვის ცნობილი გახდა ე.წ. აღიარების შემდეგ - მაშინ, როდესაც საქართველოს ე.ბ–მა კასატორს წერილობით დაუდასტურა, რომ ბანკმა, მის სახელზე გადმორიცხული 2 000 000 აშშ დოლარის განაღდების თაობაზე ინფორმაცია მოპასუხის სადეპოზიტო ანგარიშზე არ იძებნებოდა, ალოგიკურია და მისი გაზიარების საფუძველს არ ქმნის, ამასთან, აღიარების გაქარწყლების შემთხვევაშიც, არ იკვეთება მისი სასარგებლო ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცების შესაძლებლობაც, ვინაიდან საქმეში წარდგენილი მტკიცებულები მოპასუხის მიერ სადავო თანხის მიღებას ადასტურებს.

98. საკასაციო პალატის განმარტებით, სარჩელს მოპასუხემ დაუპირისპირა მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებელიც და მიუთითა სარჩელის ხანდაზმულობაზე (სსკ-ის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილი), რაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაიზიარეს და არც საკასაციო პალატა არ იზიარებს.

99. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროის გარკვეულ მონაკვეთს, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა, შესაძლებლობა აქვს, მოითხოვოს საკუთარი უფლებების სამართლებრივი გზით (იძულებით) განხორციელება ან დაცვა, ანუ კრედიტორს შეუძლია, დაიკმაყოფილოს მოთხოვნა სასამართლოსათვის მიმართვის გზით. ამ ვადის გასვლა კი გულისხმობს ამ პირთა მიერ ასეთი შესაძლებლობის გამოყენების უფლების მოსპობას, გაქარწყლებას. „მხარეთა სასარჩელო შესაძლებლობები ხშირად არის ვადით შეზღუდული. სამოქალაქო სამართალში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ პირი კარგავს უფლების სასამართლო გზით დაცვის შესაძლებლობას“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება №1/3/161 საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები – ო.ს-ი და ი.ხ-ი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“). ხანდაზმულობის ვადის გასვლა მოთხოვნას არ აუქმებს (წყვეტს), არამედ მოვალეს შესაძლებლობას ანიჭებს, უარი თქვას მოთხოვნის შესრულებაზე. ანუ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა იგი განუხორციელებელია (შდრ: გიორგი სვანაძე, სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, მუხლი 144-ე, ველი 1. თბილისი, 2017 წელი).

100. ზემოთ ჩამოთვლილი კანონიერი მიზნების არსებობას იზიარებს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოც. გადაწყვეტილებაში საქმეზე - ,,სტაბინგი და სხვები გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“, სასამართლო განმარტავს: „... ხანდაზმულობის ვადები ემსახურება რამდენიმე მნიშვნელოვან მიზანს, კერძოდ, სამართლებრივ განსაზღვრულობას და საბოლოობას, პოტენციური მოპასუხეების დაცვას ძველი სარჩელებისგან, რომლებისგან თავის დაცვაც შეიძლება რთული აღმოჩნდეს და უსამართლობის თავიდან აცილებას, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას, თუ სასამართლოები იძულებული გახდებიან გადაწყვიტომ საქმეები, რომლებიც შორეულ წარსულში მოხდა, იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლებიც შესაძლოა, დროის გასვლის გამო არასაიმედო ან არასრული იყოს“ (პ.51). (Stubbings and Otherss v The United Kingdom, განაცხადის ნომერი №22083/93; №220095/93, 22 ოქტომბერი, 1996).

101. სსკ-ის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლომ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტა, რომ ხანდაზმულობის ვადა გულისხმობს დროს, რომლის განმავლობაშიც უფლებამოსილ პირს შეუძლია, საკუთარი უფლების რეალიზაცია ან დაცვა. ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სპეციფიკურობა ისაა, რომ დადგენილი ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნის უფლება ობიექტურად არსებობს, თუმცა, იძულებით ვერ განხორციელდება, ანუ ამ უფლების რეალიზება სრული მოცულობით დამოკიდებულია მოთხოვნის ადრესატის ნება-სურვილზე (სსკ-ის 144-ე მუხლის პირველი ნაწილი).

102.დადგენილია, რომ მხარეებს შორის სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობა სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოიშვა, შესაბამისად, სესხის დაბრუნების მოთხოვნაზე სსკ-ის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა ვრცელდება.

103.საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის მეტად მნიშვნელოვანია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი ეფარდება იმ დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. მოთხოვნის უფლების წარმოშობამდე არ შეიძლება, დაიწყოს ხანდაზმულობის ვადის დენა, ამიტომ, უპირველესად, აუცილებელია მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტის დადგენა. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი, ზოგიერთ შემთხვევაში, უშუალოდ კანონითაა განსაზღვრული. თუ კანონში ასეთი პირდაპირი მითითება არ არის, მოთხოვნის უფლება წარმოიშობა იმ დღიდან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო დარღვეული უფლების შესახებ.

104. სსკ-ის 365-ე მუხლის თანახმად, თუ ვალდებულების შესრულებისათვის არ არის განსაზღვრული დრო და იგი სხვა გარემოებებიდანაც არ ირკვევა, მაშინ კრედიტორს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს მისი შესრულება, ხოლო მოვალეს შეუძლია იგი დაუყოვნებლივ შეასრულოს. ამდენად, თუ ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადითაა დადებული, უფლების დარღვევის შესახებ პირი შეიტყობს მხოლოდ მაშინ, როცა მოითხოვს შესრულებას, ხოლო მეორე მხარე არ შეასრულებს იმ მოქმედებას, რომლის შესრულებაც ევალებოდა.

105. ამავე კოდექსის სესხის ურთიერთობის მომწესრიგებელი 626-ე მუხლი კი ადგენს, რომ თუ ვალის დაბრუნების ვადა განსაზღვრული არ არის, მაშინ ვალი დაბრუნებულ უნდა იქნეს კრედიტორის ან მოვალის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტისას. ხელშეკრულების შეწყვეტის ვადა შეადგენს სამ თვეს.

106. საკასაციო პალატის განმარტებით, განუსაზღვრელი ვადით დადებული სესხის ხელშეკრულების შეწყვეტისას, ხელშეკრულების შეწყვეტის სამთვიანი ვადის შემოღებით, კანონმდებელი ფაქტობრივად მოვალეს იცავს ხელშეკრულების უეცრად შეწყვეტის ნეგატიური ეფექტისგან და მას გონივრულ დროს აძლევს სასესხო ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესასრულებლად. ამრიგად, სესხის ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე კრედიტორის ნების გამოვლენისას, სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთვალდებულებები კიდევ 3 თვის განმავლობაში ინარჩუნებს ძალას და სესხის ხელშეკრულების დარღვევით/ვალდებულების შეუსრულებლობით განპირობებული სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის ათვლის მომენტიც სწორედ ზემოაღნიშნული სამთვიანი პერიოდის უშედეგოდ ამოწურვას უკავშირდება.

107. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, გაცემული სესხის დაბრუნების ვადა განსაზღვრული არ ყოფილა. მოსარჩელემ სესხის დაბრუნების მოთხოვნით მოპასუხეს 2015 წლის 9 ოქტომბერსა და იმავე წლის 24 ნოემბერს წერილობით მიმართა. ამდენად, მოსარჩელემ მითითებულ დროს თანხის სრულად დაბრუნების მოთხოვნის წარდგენით გამოავლინა ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება, საიდანაც სამი თვის უშედეგოდ ამოწურვიდან სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა გასული არ არის, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ სარჩელი ხანდაზმული არ არის.

108. რაც შეეხება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 24 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმებას, რომლითაც კასატორს (მოპასუხეს) უარი ეთქვა საქმეზე მტკიცებულებების დართვაზე იმ მოტივით, რომ აღნიშნული საპროცესო უფლებით მხარეს შეეძლო, ესარგებლა საქმის მოსამზადებელ ეტაპზე და შემდგომში წარმოდგენის საპატიო გარემოებაზე კი, სარწმუნოდ ვერ მიუთითა, საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს მოპასუხის მიერ სარჩელის 2016 წლის 30 მაისს ჩაბარებასა და თავდაპირველი შესაგებლის იმავე წლის 6 ივნისს სასამართლოში წარდგენაზე. სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომა 2016 წლის 12 ივნისს დაინიშნა და საქმის განხილვისათვის წინასწარი მომზადების ეტაპი არაერთი სასამართლოს მოსამზადებელი სხდომის შემდგომ დასრულდა 2018 წლის 14 თებერვალს, როდესაც სასამართლოს მთავარი სხდომა 2018 წლის 9 მარტს დაინიშნა. სწორედ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მიუთითა მოპასუხე მხარემ ახალ გარემოებებზე, რომლის თანახმად, მოპასუხის აღიარება შეცდომა იყო, ვინაიდან არ დგინდებოდა სს ,,ა–გან“ 2 000 000 აშშ დოლარის მოპასუხის მიერ განაღდების ფაქტი, ხოლო სს ,,ს.ბ–ში“ ჩარიცხული 1 000 000 აშშ დოლარი მოსარჩელე კომპანიის ბენეფიციარი მესაკუთრის აქტივებს მოახმარა და ამ ახალი გარემოებების დამტკციების მიზნით, მტკიცებულებათა საქმეზე დართვა იშუამდგომლა. ამასთან, მოპასუხე მხარე მიუთითებდა, რომ ახალი მტკიცებულებების დაგვიანებით წარდგენა ობიექტურმა მიზეზებმა განაპირობა, კერძოდ, იმ გარემოებამ, რომ შუამდგომლობის წარდგენამდე საეჭვო იყო მოსარჩელის წარმომადგენელთა უფლებამოსილება, ამასთან, მოპასუხის ახალი წარმომადგენლები საქმეში გვიან ჩაერთვნენ.

109. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსსკ-ის 219-ე მუხლის თანახმად, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული. სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო, წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ საპატიო მიზეზით არ წარადგინა.

110. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დისპოზიციურობის პრინციპი სამოქალაქო საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა თავისუფლებას, განკარგოს თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები. ამ პრინციპზეა აგებული სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა. უფლების დასაცავად სასამართლოსათვის მიმართვა თვით დაინტერესებული პირის ნება-სურვილზეა დამოკიდებული. მისი ნების გარეშე არავის აქვს უფლება, მიმართოს სასამართლოს. მხარეები თვითონ წარუდგენენ სასამართლოს მტკიცებულებებს. ისინი თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები, ამასთან, ეს მტკიცებულებები საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული წესით უნდა იქნეს სასამართლოსათვის წარდგენილი. სასამართლო არ გაითვალისწინებს ახალ გარემოებებს, არ მიიღებს არავითარ მტკიცებულებებს, ანგარიშს არ გაუწევს ახალ მოსაზრებებს, თუ საპატიო მიზეზის გარეშე არ იყო წარდგენილი თავის დროზე, ესე იგი განსახილველი საქმის მომზადების სტადიაზე.

111. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოპასუხემ ახალ გარემოებებზე მტკიცების ტვირთი არასწორად გაწია, კერძოდ, საპროცესო კანონმდებლობის არა იმ ეტაპზე, რომელიც სასამართლოს მისცემდა დამატებითი მსჯელობის შესაძლებლობას და ვალდებული იქნებოდა, გამოეკვლია კონკრეტული გარემოება, არამედ, მაშინ, როდესაც მხარეები კარგავენ ასეთ უფლებას საქმის არსებითი განხილვის ეტაპზე (სსსკ-ის 219-ე მუხლი).

112. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, საქალაქო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევასთან დაკავშირებით, ვინაიდან მოსარჩელეს მთავარ სხდომამდე შეეძლო, დაეზუსტებინა გარემოებები და წარედგინა ყველა მტკიცებულება, რასაც სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა შეიძლებოდა გამოერიცხა. ამასთან, მოპასუხის მიერ წინამდებარე განჩინების 108-ე პუნქტში მითითებული დაგვიანებით წარდგენის ობიექტური მიზეზები სსსკ-ის 215.3 მუხლით გათვალისწინებულ საპატიო მიზეზად ვერ განიხილება, რაზეც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა კანონიერად იმსჯელეს.

113. საკასაციო პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, შეამოწმა მოცემულ დავაზე საერთაშორისო კომპეტენციის საკითხი და მიიჩნევს, რომ მოცემული დავა ეროვნული სასამართლოების მიერ განხილვას ექვემდებარება, რამდენადაც უცხო ელემენტის შემცველ დავებთან დაკავშირებით საქართველოს სასამართლოები საკუთარი კომპეტენციის დადგენისას ხელმძღვანელობენ „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისი დებულებებით (თუ საერთაშორისო ხელშეკრულება ან შეთანხმება, რომლის ხელშემკვრელი მხარეც არის საქართველო, სხვა რამეს არ ითვალისწინებს).

114. სსსკ-ის მე-11 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საქართველოს სასამართლოები განიხილავენ სამოქალაქო საქმეებს, რომლებშიც მონაწილეობენ უცხო ქვეყნის მოქალაქეები, მოქალაქეობის არმქონე პირები, საწარმოები და ორგანიზაციები.

115. სპეცაილური კანონის მე-8 მუხლით დადგენილია საერთაშორისო კომპეტენციის პრინციპი, კერძოდ, საქართველოს სასამართლოებს აქვთ საერთაშორისო კომპეტენცია, თუ მოპასუხეს საქართველოში აქვს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი. მე-9 მუხლი კი საერთაშორისო კომპეტენციის შემთხვევების ამომწურავ ჩამონათვალს ადგენს: საქართველოს სასამართლოებს საერთაშორისო კომპეტენცია აქვთ იმ შემთხვევაში, თუ: ა) მოპასუხე რამდენიმე პირია და ერთ-ერთ მათგანს საცხოვრებელი ადგილი, რეზიდენცია ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოში აქვს; ბ) ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვალდებულებების შესრულების ადგილი საქართველოა; გ) სარჩელი ეხება მართლსაწინააღმდეგო ან მასთან გათანაბრებული ქმედებით მიყენებულ ზიანს და ასეთი ქმედების ჩადენა ან ზიანის მიყენება საქართველოში მოხდა; დ) დავა ეხება იმ საწარმოს ფილიალს, რომლის რეზიდენციაც საქართველოშია; ე) მამობის დადგენის ან ალიმენტის გადახდის საქმეებზე ბავშვის ან ალიმენტის მიმღების საცხოვრებელი ადგილი ან ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი საქართველოშია; ვ) სარჩელის საგანია სამემკვიდრეო უფლების დადგენა, სამკვიდრო ქონების გაყოფა და მამკვიდრებელს გარდაცვალებისას საცხოვრებელი ადგილი, ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან სამკვიდრო ქონება საქართველოში ჰქონდა.

116. სპეციალური კანონის 35.1 და 36.1 მუხლების მიხედვით, სახელშეკრულებო ურთიერთობებიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობების განსაზღვრა, კერძოდ, ხელშეკრულებათა განმარტება, შესრულება, შეწყვეტა, აგრეთვე, ბათილობის შედეგები, ვალდებულებათა დარღვევა, წინასახელშეკრულებო და ხელშეკრულების შემდგომი ვალდებულებების დარღვევის ჩათვლით, წესრიგდება მხარეების მიერ არჩეული ქვეყნის სამართლით, ხოლო, თუ მხარეებს არ აურჩევიათ რომელიმე ქვეყნის სამართალი, ხელშეკრულება დაექვემდებარება მასთან ყველაზე უფრო მჭიდროდ დაკავშირებული ქვეყნის სამართალს. ივარაუდება, რომ ხელშეკრულება ყველაზე მჭიროდაა დაკავშირებული იმ ქვეყანასთან, სადაც მხარეს, რომელსაც დამახასიათებელი სახელშეკრულებო ვალდებულება უნდა შეესრულებინა, ხელშეკრულების დადებისას ჰქონდა ჩვეულებრივი ადგილსამყოფელი ან ადმინისტრაციის რეზიდენცია.

117. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დავა სესხის ხელშეკრულების შეუსრულებლობის საფუძველზე წარმოიჭრა და მოპასუხის მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი საქართველოა, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველი დავის გადაწყვეტის საერთაშორისო კომპეტენცია საქართველოს სასამართლოებს აქვთ.

118. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის წინამდებარე განჩინების 55-57 პუნქტში მითითებულ პრეტენზიებსაც და მიუთითებს, რომ აღნიშნული გავლენას ვერ მოახდენს მოცემული დავის ფარგლებში სარჩელის უარყოფაზე, რადგან კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები კომპანიის შიდა კორპორაციული მართვის საგანია და მხარეთა შორის დადებული გარიგებაზე გავლენას ვერ იქონიებს.

119. კასატორის მითითებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა საქმეში თანამოპასუხედ ან მესამე პირად ჩაბმულიყო სს ,,ა–ის“ სამართალმემკვიდრე, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის მოტივით არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობა სწორედ მხარეთა შორის არსებობდა და თანხაც სესხის ხელშეკრულების ფარგლებში მოპასუხემ მიიღო, შესაბამისად, შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა კანონიერად არ დააკმაყოფილეს.

120. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

121. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

122. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

123. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია, შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

124. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ. №ას-303-303-2018, 2020 წლის 17 ივლისის განჩინება, საქმე №ას-690-2019, 2019 წლის 2 აგვისტოს განჩინება; საქმე №ას-1425-1345-2017, 2018 წლის 30 აპრილის განჩინება; საქმე №ას-435-407-2017, 2018 წლის 7 მარტის განჩინება).

125.ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

126.სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.ი–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. გ.ი–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ე.ს–ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 3000 ლარიდან (საგადასახადო დავალება №0, გადახდის თარიღი 07.08.2020) - 1200 ლარი (3000 ლარის 70%-ს (2100 ლარს) გამოაკლდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2020 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარზე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის, 3000 ლარის, 30% - 900 ლარი).

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე