საქმე №ას-520-520-2018 6 თებერვალი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს.კ. ჯ.ჰ–ი“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „დ.“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სს „ს.კ. ჯ.ჰ–სა“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“, „მზღვეველი“, "ს.კ.", ან „კასატორი“) და შპს ,,დ“-ს (შემდგომში - „მოპასუხე“ ან „დამზღვევი“) შორის 2014 წლის 02 ოქტომბერს გაფორმდა №12884/14 დაზღვევის ხელშეკრულება.

2. დაზღვევის ხელშეკრულების საფუძველზე გაიცა №MI 90146/14 დაზღვევის პოლისი, რომლითაც დაზღვეულ იქნა ავტოსატრანსპორტო საშუალება, სახელმწ.ნომრით: JYJ-...

3. სადაზღვევო პრემიის ჯამური ოდენობა განისაზღვრა 3812 აშშ დოლარით, რომლის გადახდაც უნდა განხორციელებულიყო 2014 წლის 06 ოქტომბრიდან 2015 წლის 06 სექტემბრამდე, ყოველთვიურად 317,67 აშშ დოლარის გადახდით.

4. მოპასუხემ ჯამში გადაიხადა 1906,02 აშშ დოლარი. მას სადაზღვევო პრემია მარტის თვის შემდეგ არ გადაუხდია და მისი დავალიანება შეადგენს 1905,98 აშშ დოლარს.

5. მოპასუხემ დაზღვეული ავტომობილი გაასხვისა 2015 წლის 13 აპრილს.

6. მზღვეველს დამზღვევი წერილობით არ გაუფრთხილებია სადაზღვევო პრემიის დროულად გადაუხდელობით მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების თაობაზე.

7. 2015 წლის 23 დეკემბერს მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა მისთვის 1905,98 აშშ დოლარის გადახდის დაკისრება; ასევე, 2015 წლის 11 ივლისიდან 2015 წლის 22 დეკემბრამდე დარიცხული პირგასამტეხლოს - 624,84 აშშ დოლარის (მოთხოვნა დააზუსტა 2016 წლის 24 ოქტომბრის სასამართლო სხდომაზე) გადახდის დაკისრება.

8. მოპასუხემ სარჩელი ცნო ნაწილობრივ, 317,67 აშშ დოლარის ოდენობით სადაზღვევო პრემიისა და 103,32 აშშ დოლარის ოდენობით პირგასამტეხლოს მოთხოვნის ნაწილში. დანარჩენ ნაწილში მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო. მისი განმარტებით, მზღვეველის მიერ 2015 წლის 03 აპრილიდან აღარ ხდებოდა ხელშეკრულებით განსაზღვრული მომსახურების გაწევა, ვინაიდან მოპასუხემ გაასხვისა დაზღვეული ავტომობილი და აღნიშნულის შესახებ აცნობა მოსარჩელეს. ამ საფუძვლით 2015 წლის 24 აპრილს მოპასუხემ მოსარჩელის გენერალური დირექტორის სახელზე გაგზავნა წერილი, რომლითაც მოითხოვა მხარეთა შორის არსებული დაზღვევის ხელშეკრულების შეწყვეტა, თუმცა მოსარჩელემ ეს მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა (გადაწყვეტილების პირველი პუნქტი); მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა სადაზღვევო პრემიის დავალიანების - 1905,98 აშშ დოლარისა (გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტი) და პირგასამტეხლოს - 624,84 აშშ დოლარის (გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტი) გადახდა.

10. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი და მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 21 ნოემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მე-2, მე-3, მე-4 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 317,67 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს - 103,32 აშშ დოლარის გადახდა.

12. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

13. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, განსახილველი დავის გადასაწყვეტად, უპირველეს ყოვლისა, უნდა დადგინდეს შეწყდა თუ არა მზღვეველსა და დამზღვევს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა სადაზღვევო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე, ანუ 2015 წლის 06 სექტემბრამდე.

14. სააპელაციო პალატის განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ საკმარისად არ გამოიკვლია მოპასუხის მიერ წარდგენილი ელექტრონული მიმოწერა და არასწორად მიიჩნია, რომ აღნიშნული დოკუმენტიდან არ დგინდებოდა მოპასუხის ნება - მას დაზღვევის საგნის ჩანაცვლება სურდა თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ელექტრონული მიმოწერა, საპროცესოსამართლებრივი თვალსაზრისით, წერილობით მტკიცებულებას წარმოადგენდა.

15. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მიერ წარდგენილი ელექტრონული წერილი შინაარსობრივად შეიცავს ნებას ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე. ამასთან, მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის გაგზავნილი პასუხიდან (ელ. წერილი) ირკვევა, რომ მზღვეველმა დაზღვეულისაგან დამატებითი ინფორმაცია მოითხოვა, რაც მიიღო კიდეც. ამდენად, სასამართლოს მოსაზრებით, მოპასუხის მიერ გაგზავნილი წერილი, რომელიც მიუვიდა მეორე მხარეს და მოექცა მისი გავლენის სფეროში, წარმოადგენდა საკმარის მტკიცებულებას იმის დასადგენად, რომ მხარეთა შორის არსებული დაზღვევის ხელშეკრულება შეწყდა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება და განმარტა, რომ დაზღვევის საგნის ჩანაცვლება 2014 წლის 02 ოქტომბერს დადებული დაზღვევის ხელშეკრულების ფარგლებში ვერ განხორციელდებოდა. აღნიშნული მიზნის მისაღწევად უნდა მომხდარიყო არსებული ხელშეკრულების შეწყვეტა და ახალი ხელშეკრულების დადება. შესაბამისად, ორივე შემთხვევაში სახეზე იყო ზემოაღნიშნული დაზღვევის ხელშეკრულების შეწყვეტა.

16. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა მხარეთა შორის დადებული დაზღვევის ხელშეკრულების 3.5.4. პუნქტზე, რომლის თანახმად მზღვეველი უფლებამოსილია შეწყვიტოს ხელშეკრულება ახალ შემძენთან ქონების გასხვისების შესახებ ინფორმაციის მიღებიდან ერთი თვის ვადაში და, აღნიშნულიდან გამომდინარე განმარტა, რომ დაზღვევის საგნის გასხვისება შესაძლოა გამხდარიყო დაზღვევის ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი.

17. სააპელაციო პალატის განმარტებით, თუნდაც ზემოაღნიშნული მსჯელობის უარყოფის შემთხვევაში, არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების მატერიალურსამართლებრივი წინაპირობები, ვინაიდან სადაზღვევო შესატანის განსაზღვრულ ვადაში გადაუხდელობისას, კანონმდებელი მზღვეველს ავალებს გონივრულ ვადაში შეატყობინოს დამზღვევს მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების შესახებ. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ დამზღვევის მიერ სადაზღვევო შესატანის დროულად გადაუხდელობის მიუხედავად, მზღვეველს დამზღვევი წერილობით არ გაუფრთხილებია მოსალოდნელი სამართლებრივი შედეგების თაობაზე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 817-818-ე მუხლები არ არის მავალდებულებელი ხასიათის, თუმცა, მიუხედავად ამისა, კეთილსინდისიერების პრინციპი ავალდებულებს მზღვეველს მართლზომიერად გამოიყენოს მისთვის მინიჭებულ უფლება და სადაზღვევო პრემიის გადაუხდელობის შემთხვევაში დროულად გააფრთხილოს დამზღვევი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე, არ დაელოდოს ხელშეკრულების ვადის გასვლას და შემდეგ არ მოითხოვოს სადაზღვევო შესატანის ანაზღაურება. თუკი დამზღვევის მიერ შესატანის შეუტანლობა მზღვეველს ათავისუფლებს სახელშეკრულებო ვალდებულებისაგან, დაუშვებელია ძალაში დარჩეს დამზღვევის ვალდებულება, გადაიხადოს სადაზღვევო შესატანი. ასეთ ვითარებაში დგება ხელშეკრულების მოშლის საკითხი, რომლის ინიციატივასაც კანონმდებელი მზღვეველს აკისრებს. დაუშვებელია, კანონმდებლის მიერ მზღვეველისათვის აღნიშნული უფლებამოსილების მინიჭების ბოროტად გამოყენება, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ჰქონდა ადგილი.

18. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული სადაზღვევო ურთიერთობა მოიშალა, რის გამოც მზღვეველს აღარ გააჩნდა სადაზღვევო პრემიის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

19. სააპელაციო პალატამ, ასევე, აღნიშნა, რომ ვინაიდან მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ ცნო - ერთი თვის სადაზღვევო პრემიის - 317,67 აშშ დოლარისა და მისგან გამომდინარე პირგასამტეხლოს - 103,32 აშშ დოლარის მოთხოვნის ნაწილში, მას მხოლოდ აღნიშნული თანხის გადახდა უნდა დაკისრებოდა.

20. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

21. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

21.1. მხარეთა შორის დადებულ დაზღვევის ხელშეკრულებაში არსებობს სპეციალური დათქმა, რომლის თანახმად ნებისმიერი შეტყობინება მხარეთა შორის უნდა ატარებდეს წერილობით ხასიათს და უნდა იგზავნებოდეს საფოსტო გზავნილის სახით (ხელშეკრულების 8.1. პუნქტი); ამასთან, დამზღვევის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტაც უნდა განხორციელდეს წერილობით, რომელიც უნდა გაეგზავნოს მზღვეველს ერთი თვით ადრე (ხელშეკრულების 3.2. პუნქტი). მოცემულ შემთხვევაში უდავოა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე შეტყობინება განხორციელდა ელექტრონულად იმ მისამართზე, რომელიც ხელშეკრულებით არ ყოფილა გათვალისწინებული. ამასთან, აღსანიშნავია, რომ ელექტრონულ წერილში არ არის საუბარი ცალსახად ხელშეკრულების შეწყვეტაზე. მისი შინაარსიდან გამომდინარე ბუნდოვანია, რა სახის შედეგის დადგომა სურდა დამზღვევს - ხელშეკრულების შეწყვეტა თუ დაზღვევის საგნის ჩანაცვლება;

21.2. შემძენი სარგებლობს ნების ავტონომიის პრინციპით, რაც გამოიხატება იმაში, რომ ის დამოუკიდებლად იღებს გადაწყვეტილებას დაზღვევის გაგრძელების შესახებ. დაზღვევის საგნის გასხვისების შემთხვევაში დამზღვევს ეკისრება ვალდებულება ორივე მხარეს შეატყობნოს, ერთი მხრივ, გასხვისების, ხოლო, მეორე მხრივ, დაზღვევის არსებობის ფაქტი. აღნიშნული შეტყობინება, ასევე, მოიცავს შემძენისა და სადაზღვევო პირობების შესახებ ინფორმაციის მიწოდების ვალდებულებასაც იმ შემთხვევაში, თუ მხარეები ჩანაცვლების შესახებ ნებას გამოხატავენ დადგენილი ფორმით ან კონკლუდენტური მოქმედებებით მოხდება დამზღვევის ჩანაცვლება. აღნიშნულის მტკიცების ტვირთი მთლიანად დამზღვევს ეკისრება. აღსანიშნავია, რომ კრედიტორის ცვლილების თაობაზე შეტყობინება უნდა მოახდინოს ახალმა კრედიტორმა და განაცხადოს ამ უფლების შესახებ. სხვა შემთხვევაში დამზღვევი არ თავისუფლდება ნაკისრი ვალდებულებებისაგან;

21.3. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღების მიღმა დატოვა ზემოაღნიშნული საკითხები და თავისი ინიციატივით იმსჯელა პრემიის გადაუხდელობისას კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვაზე ისე, რომ მოპასუხეს აღნიშნულზე შედავება არ წარუდგენია, რითაც დაარღვია შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპი;

21.4. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისგან.

22. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 აპრილის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

23. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

24. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

25. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

26. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

27. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ წარმოუდგენია.

28. განსახილველ შემთხვევაში კასატორი დავობს, რომ მოპასუხეს/დამზღვევს დაზღვევის ხელშეკრულებით დადგენილი წესით - წერილობითი ფორმით არ გამოუხატავს ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება; ამასთან, მის მიერ მოსარჩელისათვის გაგზავნილი ელექტრონული წერილის შინაარსიც ბუნდოვანია და არ ირკვევა დამზღვევის რეალური ნება.

29. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მოპასუხის მიერ სადაზღვევო კომპანიისათვის გაგზავნილი ელექტრონული შეტყობინება შინაარსობრივად შეიცავს ხელშეკრულების შეწყვეტის ნებას. კერძოდ, საქმეში წარდგენილი მოპასუხის 2015 წლის 24 აპრილის წერილის (იხ. ტ. I, ს.ფ. 75) თანახმად, დამზღვევმა მოითხოვა MI 90146/14 ავტოდაზღვევის პოლისის გაუქმება ავტომობილის გასხვისების საფუძვლით. იმავე წერილში დამზღვევმა მიუთითა, რომ ახლო მომავალში აპირებდა ახალი ავტომობილის შეძენას და აღნიშნული ხელშეკრულების ჩანაცვლებას. ამდენად, ზემოაღნიშნული წერილიდან ირკვევა, რომ დამზღვევის ნებას სწორედ ხელშეკრულების შეწყვეტა წარმოადგენდა. ამასთან, სადავო არ არის, რომ წერილი ელექტრონული ფორმით გაეგზავნა სადაზღვევო კომპანიის გენერალურ დირექტორს; საქმეში, ასევე, წარდგენილია მოპასუხესა და მოსარჩელის უფლებამოსილ წარმომადგენელს შორის განხორციელებული ელექტრონული მიმოწერის ამონაწერი, საიდანაც ირკვევა, რომ ავტოდაზღვევის პოლისის გაუქმების შესახებ შეტყობინება ადრესატს იმავე დღეს მიუვიდა (იხ. ტ. I, ს.ფ. 70-74).

30. რაც შეეხება მხარეთა კომუნიკაციის ფორმას, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ ელექტრონული ფორმით გამოხატული ნება ხელშეკრულების შეწყვეტის (მოშლის) თაობაზე, რომელიც მეორე მხარემ მიიღო (მას კომუნიკაციის ამ ფორმასთან დაკავშირებით პრეტენზია არ განუცხადებია), არ შეიძლება მხოლოდ იმ მიზეზით იქნეს მიჩნეული სამართლებრივი ძალის არმქონედ, რომ დაზღვევის ხელშეკრულებით მხარეთა კომუნიკაციის ფორმად წერილობითი ფორმა იქნა განსაზღვრული. მით უფრო, იმ რეალობაში, სადაც ელექტრონული ფორმით კომუნიკაციამ ჩაანაცვლა კომუნიკაციის სხვა ფორმები.

31. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხელშეკრულების მოშლა წარმოადგენს ცალმხრივი ნების გამოვლენას (სსკ-ის 51-ე მუხლი), რომელიც მოითხოვს მხოლოდ მეორე მხარის მიერ მიღებას და არ საჭიროებს ამ უკანასკნელის თანხმობას. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ გამოვლენილი ნება ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე, ნამდვილია.

32. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 833-ე მუხლის თანახმად, თუ დაზღვეული ქონება გასხვისდა, მაშინ დამზღვევის უფლებები და მოვალეობები გადადის შემძენზე. იმავე კოდექსის 834-ე მუხლის თანახმად, მზღვეველს დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს დაზღვეული ქონების გასხვისების შესახებ. თუ შემძენმა ან გამსხვისებელმა აღნიშნულის თაობაზე დაუყოვნებლივ არ შეატყობინა მზღვეველს, მაშინ იგი თავისუფლდება ანაზღაურების მოვალეობისაგან, თუკი სადაზღვევო შემთხვევა დადგა ორი კვირის შემდეგ იმ მომენტიდან, როცა მზღვეველს შეტყობინება მიღებული უნდა ჰქონოდა.

33. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს 2015 წლის 24 აპრილს აცნობა დაზღვევის ობიექტის - ავტომანქანის გასხვისების თაობაზე. შესაბამისად, ამ დროიდან დაზღვევის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მისი უფლება-მოვალეობები გადავიდა შემძენზე და იგი აღარ იყო ვალდებული მზღვეველისთვის სადაზღვევო პრემია გადაეხადა.

34. კასატორი, ასევე, დავობს, რომ სააპელაციო სასამართლომ თავისი ინიციატივით იმსჯელა სადაზღვევო პრემიის გადაუხდელობისას მზვეველის მიერ კეთილსინდისიერების პრინციპის დაცვაზე ისე, რომ მოპასუხეს აღნიშნულზე შედავება არ წარუდგენია.

35. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). რაც შეეხება საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას, აღნიშნული სასამართლოს კომპეტენციაა. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რა შეფასებას აძლევს მხარე სადავო ურთიერთობას, სასამართლო ვალდებულია, დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს.

36. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სადაზღვევო შესატანის შეთანხმებულ ვადაში გადაუხდელობისას, მზღვეველს ევალება გონივრულ ვადებში შეატყობინოს დამზღვევს მოსალოდნელი შედეგები. მზღვეველის ქცევის ამგვარი სტანდარტის არსებობა განპირობებულია კერძო სამართლის სუბიექტების კეთილსინდისიერი ქცევის ფარგლებით (სსკ-ის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილი). მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 817-818-ე მუხლები არ წარმოადგენს მავალდებულებელ ნორმებს, მაგრამ სწორედ კეთილსინდისიერების პრინციპი ავალდებულებს მზღვეველს მართლზომიერად გამოიყენოს მისთვის მინიჭებული უფლება და სადაზღვევო პრემიის გადაუხდელობის შემთხვევაში, დროულად გააფრთხილოს დამზღვევი ხელშეკრულების მოშლის თაობაზე, არ დაელოდოს ხელშეკრულების ვადის გასვლას და სწორედ ამ პერიოდს არ დაუკავშიროს სადაზღვევო შესატანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების რეალიზაცია (იხ. სუსგ საქმე №ას-1308-1246-2014, 03 აპრილი, 2015 წელი).

37. საკასაციო სასამართლოს დადგენილი პრაქტიკის მიხედვით, თუკი მზღვეველი, რომლის მიმართაც არ სრულდება სადაზღვევო პრემიის გადახდის ვალდებულება, წერილობით არ გააფრთხილებს დამზღვევს მოსალოდნელ შედეგებზე, იგი კარგავს სადაზღვევო პრემიის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას სახელშეკრულებო ურთიერთობის ამოწურვის შემდეგ (საკასაციო სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობა შესაბამისობაშია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მსგავსი ტიპის საქმეებზე დადგენილ პრაქტიკასთან, იხ. სუსგ საქმე №ას-85-81-2013, 21 თებერვალი, 2013 წელი; №ას-1308-1246-2014, 03 აპრილი, 2015 წელი).

38. განსახილველ შემთხვევაში სადავო არ არის, რომ მზღვეველს, რომლის მიმართაც არაერთგზის დაირღვა სადაზღვევო პრემიის გადახდის ვალდებულება, წერილობით არ გაუფრთხილებია დამზღვევი პრემიის გადახდის თაობაზე და არ განუსაზღვრავს მისთვის გადახდის ორკვირიანი ვადა, არამედ, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვევა, იგი დაელოდა სადაზღვევო ხელშეკრულების მოქმედების ვადის ამოწურვას და მხოლოდ ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის შემდეგ მოითხოვა დარღვეული უფლების დაცვა.

39. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ თუნდაც გაზიარებულ იქნას მოსარჩელის პოზიცია მოპასუხის მიერ სადაზღვევო პრემიის გადახდის ვალდებულების დარღვევის თაობაზე, საკასაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული პრაქტიკის გათვალისწინებით, მზღვეველმა დაკარგა სადაზღვევო პრემიის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება.

40. კასატორი მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, თუმცა იგი არ მიუთითებს კონკრეტულ გადაწყვეტილებებზე/განჩინებებზე, მისი პრეტენზია არის ზოგადი და არაკვალიფიციური, რაც შეუძლებელს ხდის მასზე საკასაციო სასამართლოს მიერ მსჯელობას.

41. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

42. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით; ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

43. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ საქმე №ას-85-81-2013, 21 თებერვალი, 2013 წელი; №ას-896-858-2014, 16 მარტი, 2015 წელი; №ას-1308-1246-2014, 03 აპრილი, 2015 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

44. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

45. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „ს.კ. ჯ. ჰ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს სს „ს.კ. ჯ. ჰ–ს“ (ს/კ: .....) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 11 აპრილს №1523445562 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 (ორას ათი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე