საქმე №ას-1259-2018 25 თებერვალი, 2020 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს.კ. ჯ. ჰ–ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ.კ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ნ.კ–ძე (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „დასაქმებული“) 2008 წლის 15 ივლისიდან დასაქმებული იყო სს „ს.კ. ჯ. ჰ–ში“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“, „კომპანია“ ან „კასატორი“).

2. მხარეთა შორის 2014 წლის 01 იანვარს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით, რომლის საფუძველზეც დასაქმებული გადაიყვანეს ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე.

3. მხარეთა შორის 2015 წლის 01 იანვარს კვლავ გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება 2016 წლის 01 იანვრამდე ვადით, რომლითაც დასაქმებულის შრომის ანაზღაურება განისაზღვრა 600 ლარით, საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახადების გამოკლებით. ხელშეკრულების 11.3. პუნქტით გათვალისწინებულ იქნა მისი ავტომატურად გაგრძელება ყოველ მომდევნო პერიოდში, ერთი წლის ვადით და იმავე პირობებით, თუ ვადის გასვლამდე ორი კვირით ადრე არცერთი მხარე წერილობით არ მოითხოვდა მის შეწყვეტას. ხელშეკრულების 1.2. პუნქტის თანახმად, დასაქმებულის მიერ ხელმოწერილი სამუშაოს აღწერილობა და შინაგანაწესი ხელშეკრულების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.

4. 2016 წელს შრომითი ხელშეკრულება ავტომატურად გაგრძელდა. ამ პერიოდში მოსარჩელეს შესთავაზეს კომპანიის პროდუქტების რეალიზატორის თანამდებობა, რასაც დათანხმდა, (მისივე განმარტებით, უფრო დიდი ანაზღაურების გამო), გაიარა სპეციალური გადამზადების კურსი და ჩააბარა გამოცდა.

5. 2017 წლის 09 იანვარს კომპანიის გენერალური დირექტორის წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ არაერთი გაფრთხილების მიუხედავად იგი არ ცხადდებოდა სამუშაო ადგილზე და არც გაცდენის საპატიო მიზეზებზე მიუთითებდა. წერილის თანახმად, დასაქმებულს მისი მიღებიდან არაუგვიანეს ხუთი დღისა ამ საკითხთან დაკავშირებით წერილობითი ახსნა-განმარტება უნდა წარდეგინა.

6. მოსარჩელემ 2017 წლის 23 იანვარს კომპანიის გენერალურ დირეტორს უპასუხა: „...არანაირი გაფრთხილება კომპანიიდან არ მიმიღია, 9 წლის თანამშრომელს რომ აიძულებენ სამსახურიდან წავიდეს და მას სამი თვის განმავლობაში არ მიაწოდებენ სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებას, მიუხედავად არაერთგზის მოთხოვნისა, შეიძლება ამას კანონიერი ვუწოდოთ? ყოველივე ამის გამო დავზარალდი და დავკარგე მაღალანაზღაურებადი შემოთავაზება. იმედი მაქვს დაინტერესდებით, უფრო დეტალურად გაერკვევით და მიიღებთ ადეკვატურ გადაწყვეტილებას...“.

7. კომპანიის გენერალურმა დირექტორმა 2017 წლის 27 იანვარს მიიღო N0048/1 განკარგულება ოფის-მენეჯერის თანამდებობიდან მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ, კომპანიის შინაგანაწესის 15.2. პუნქტის (სამუშაოს დაუსაბუთებლად და გაუფრთხილებლად გაცდენა) უხეში დარღვევის გამო. აღნიშნული ბრძანება მოსარჩელეს, მიუხედავად მოთხოვნისა, არ ჩაბარებია.

8. მოსარჩელეს დამსაქმებელთან არ გაუგზავნია განცხადება ოფის- მენეჯერის თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების თაობაზე. ამასთან, მას 2016 წლის ოქტომბრის ჩათვლით ერიცხებოდა ოფის-მენეჯერის ხელფასი, რადგან აგრძელებდა მუშაობას.

9. მოსარჩელის მიერ დაკავებულ ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე 2016 წლის 01 დეკემბრიდან გამოსაცდელი სამთვიანი ვადით მიღებულ იქნა ლ.ი–ძე. 2017 წლის 01 მარტიდან იგი აღნიშნულ თანამდებობაზე დასაქმდა.

10. მხარეთა შორის 2017 წლის 07 აპრილს გაფორმდა აგენტის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოსარჩელის ანაზღაურება უნდა განხორციელებულიყო დადებული გარიგებების სადაზღვევო პრემიებიდან, პროცენტის სახით.

11. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა; კომპანიის ქუთაისის რეგიონალური წარმომადგენლობის ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება 2016 წლის 01 ნოემბრიდან სამუშაოზე აღდგენამდე, თვეში 600 ლარის ოდენობით.

12. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

13. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანება; მოსარჩელე აღდგენილ იქნა კომპანიის ქუთაისის რეგიონალური წარმომადგენლობის ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა განაცდურის ანაზღაურება 2016 წლის 01 ნოემბრიდან სამუშაოზე აღდგენამდე, თვეში 600 ლარის ოდენობით.

14. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

15. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება.

16. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-10 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

17. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხემ/დამსაქმებელმა ვერ წარადგინა მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ შრომის შინაგანაწესის დარღვევის ფაქტი (სამსახურში არასაპატიო მიზეზით გამოუცხადებლობა).

18. სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტით, იმავე კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტით და ვინაიდან არ დასტურდებოდა მოსარჩელის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევა, მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სადავო ბრძანების ბათილად ცნობის, მოსარჩელის სამსახურში აღდგენისა და განაცდურის დაკისრების თაობაზე.

19. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი. მან მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მოპასუხემ, ასევე, მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინების გაუქმება, რომლითაც მას უარი ეთქვა საქმეზე მტკიცებულების დართვაზე.

20. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

20.1. მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია მოპასუხის მიერ წარდგენილი სამუშაოს აღწერილობა, რომლის თანახმად, დასმული ამოცანების გადასაჭრელად ოფის-მენეჯერს გააჩნდა შემდეგი ფუნქციები: ფიზიკური პირების მომსახურება, მიღებული საკანცელარიო ნივთებისა და შემოსული კორესპონდენციის განაწილება, სატელეფონო ზარებზე პასუხი და გადამისამართება, შიდა კურიერის წერილების გატარება და აღრიცხვა, ტნტ-სთან ურთიერთობა. უდავოა, რომ აღნიშნული მოითხოვნა მოსარჩელის უშუალოდ სამუშაო ადგილას ყოფნას მოითხოვდა, რომელიც მდებარეობდა ქალაქ ქუთაისში. დასაქმებულს, შრომის კოდექსით დადგენილი წესით, მისი თანხმობის გარეშე შეეცვალა სამუშაო პირობები;

20.2. მოსარჩელემ 2016 წლის ივლისში მიიღო შეთავაზება ემუშავა ქუთაისის რეგიონალური წარმომადგენლობის გაყიდვების ქსელში. მან გაიარა შესაბამისი ტრენინგი და წარმატებით ჩააბარა გამოცდა. მიუხედავად ამისა, 2016 წლის აგვისტოში მოსარჩელემ უარი განაცხადა აღნიშნული პოზიციის დაკავებაზე. ამასთან, 2016 წლის 16 აგვისტოს ელექტრონული ფოსტის მეშვეობით აცნობა კომპანიის შესაბამის თანამშრომლებს, რომ ის აღარ გააგრძელებდა მუშაობას ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე. იგივე პოზიცია არის დაფიქსირებული 2016 წლის 17 აგვისტოს ელექტრონულ წერილშიც;

20.3. კომპანიის დირექტორის 2017 წლის 09 იანვრის წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ მიუხედავად არაერთი გაფრთხილებისა, იგი არ ცხადდებოდა სამუშაო ადგილზე, ამასთან, არ ჰქონდა წარდგენილი სამსახურის საპატიო მიზეზით გაცდენის დამადასტურებელი მტკიცებულება. აღნიშნულის პასუხად, 2017 წლის 23 იანვრის წერილით მოსარჩელემ დაადასტურა მის მიერ ოფის-მენეჯერის პოზიციის დატოვების ფაქტი და კომპანიის დირექტორს განუმარტა, რომ ის მუშობდა, როგორც კომპანიის თავისუფალი აგენტი და იმ პერიოდში, როდესაც მან თითქოს უმიზეზოდ მიატოვა სამსახური, ახდენდა კომპანიის პროდუქტების რეალიზებას. სასამართლომ ეს წერილი შეფასების გარეშე დატოვა. ბუნებრივია, აღნიშნულ განცხადებას მოჰყვა ოფის-მენეჯერის თანამდებობიდან მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ განკარგულების გამოცემა. მხოლოდ აღნიშნულის შემდგომ, 2017 წლის თებერვალში მოხდა სხვა პირის დანიშვნა ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე;

20.4. ამდენად, მოსარჩელის 2016 წლის 16-17 აგვისტოს ელექტრონული წერილები, ასევე, 2017 წლის 23 იანვრის წერილი პირდაპირ მიუთითებს, რომ სახეზე იყო მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი. აღნიშნულ წერილებში იგი თავად მიუთითებდა, რომ აღარ იმუშავებდა ოფის-მენეჯერის პოზიციაზე;

20.5. მხარეთა შორის 2017 წლის 07 აპრილს გაფორმდა აგენტის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც დასაქმებულს ეკისრება ვალდებულება გასწიოს საშუამავლო საქმიანობა მზღვეველსა და მის კლიენტს შორის. შესაბამისად, მოსარჩელე გათავისუფლების შემდეგ ყოველთვიურად იღებს კუთვნილ სარგოს;

20.6. სასამართლომ ისე მიიღო მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის გადაწყვეტილება, რომ არ გაითვალისწინა შემდეგი მნიშვნელოვანი გარემოებები: იგი უკვე დასაქმებულია კომპანიაში; ოფის-მენეჯერის პოზიცია არ არის ვაკანტური და იქ უკვე მუშაობს სხვა პირი; მოსარჩელესთან 2015 წლის იანვარში გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებაში მისი მოქმედების ვადად მითითებულია 2016 წლის 01 იანვარი. მოცემულ შემთხვევაში როგორც კომპანიამ, ისე მოსარჩელემ გამოხატა ხელშეკრულების შეწყვეტის ნება, რაც გამორიცხავდა სამსახურში ამ უკანასკნელის აღდგენას;

20.7. მოპასუხემ წარადგინა კომპანიის გენერალური დირექტორის 2018 წლის 31 მაისის განკარგულება ოპერაციების აღრიცხვის სპეციალისტის თანამდებობის შემოღების შესახებ, ასევე, შესასრულებელ სამუშაოთა ნუსხა, შინაგანაწესი, სახელფასო განაკვეთის შესახებ ბრძანება და შრომითი ხელშეკრულების ფორმა, რომელიც მოსარჩელის მიერ ხელმოწერილ, საქმეში არსებულ დოკუმენტებთან შედარებისას ცალსახად ადასტურებდა, რომ ეს თანამდებობა იყო ოფის-მენეჯერის თანამდებობის ტოლფასი. ამასთან, ოფის-მენეჯერისა და ოპერაციების აღრიცხვის სპეციალისტის თანამდებობები წარმოადგენს ერთი და იმავე რანგის თანამდებობებს;

20.8. განაცდურთან დაკავშირებით სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. კერძოდ, ის სახელფასო თანხები, რომლებიც მოსარჩელეს მიღებული ჰქონდა კომპანიაში აგენტის პოზიციაზე შრომითი მოვალეობების განხორციელებისას. ამასთან, სასამართლომ ბათილად ცნო მოსარჩელის გათავისუფლების ბრძანება, რომელიც თარიღდება 2017 წლის 27 იანვრით, თუმცა მოპასუხეს განაცდური დააკისრა 2016 წლის დეკემბრიდან;

20.9. კასატორმა მოიხმო საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-7 პუნქტი და აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ გათავისუფლების ბრძანება და ახნა-განმარტება მოითხოვა 2016 წლის 09 დეკემბრის წერილით და შემდეგ 2017 წლის 06 მარტის წერილით. ამასთან, მან სარჩელში მიუთითა, რომ მის მიერ დარღვეული იყო საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილი ბრძანების გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა.

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

26. კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით პრეტენზია (შედავება) არ განუხორციელებია.

27. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის (შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა) საფუძველზე დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების მართლზომიერება.

28. საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, იმსჯელებს კასატორის პრეტენზიაზე სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

29. საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, დასაქმებულს უფლება აქვს, წერილობითი დასაბუთების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გაასაჩივროს დამსაქმებლის გადაწყვეტილება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ.

30. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არც საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლი და არც სხვა მუხლები შეიცავს იმ მდგომარეობის მომწესრიგებელ ქცევის წესს, თუ რა ვადაში უნდა გასაჩივრდეს ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილება იმ შემთხვევაში, თუკი დამსაქმებელი თავისი ინიციატივით არ გადასცემს დასაქმებულს ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობით დასაბუთებას და არც დასაქმებული მოითხოვს დამსაქმებლისაგან ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლის წერილობითი დასაბუთების გადაცემას. ასეთ შემთხვევაში გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გასაჩივრების უფლებაზე მაინც ვრცელდება საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული 30-დღიანი ვადა, რომელიც აითვლება ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების დასაქმებულისათვის ჩაბარების (შეტყობინების) დღიდან (იხ. სუსგ საქმე №ას-1210-2018, 15 თებერვალი, 2019 წელი).

31. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელეს 27.01.2017წ. ბრძანება მისი თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ, მიუხედავად მოთხოვნისა, არ ჩაბარებია. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ბრძანების გასაჩივრების 30-დღიანი ვადა აითვლება დასაქმებულისათვის მისი ჩაბარების დღიდან, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

32. საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

33. საქართველოს სასამართლოების მიერ შრომით დავებთან დაკავშირებულ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტებულია, რომ სამსახურიდან პირის გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ Ultima Ratio-ს პრინციპის დაცვას, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული უნდა იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უნდა იქნას ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

34. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-1391-1312-2012, 10 იანვარი, 2014 წელი; №ას-483-457-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

35. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (იხ. სუსგ საქმე №ას-1056-996-2015, 15 დეკემბერი, 2015 წელი; №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი; №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი).

36. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელემ დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით/შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულებები და იგი მართლზომიერად გათავისუფლდა სამსახურიდან, ეკისრებოდა მოპასუხეს/დამსაქმებელს.

37. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ მოსარჩელე კომპანიის გენერალური დირექტორის 27.01.2017წ. №0048/1 განკარგულებით 2017 წლის 01 თებერვლიდან გათავისუფლდა კომპანიის ოფის-მენეჯერის თანამდებობიდან კომპანიის შინაგანაწესის 15.2. პუნქტის უხეში დარღვევის - სამუშაოს დაუსაბუთებლად და გაუფრთხილებლად გაცდენის საფუძვლით. თუმცა, დამსაქმებელს მისი მტკიცების ტვირთის ფარგლებში არ წარუდგენია აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულება (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მისი საკასაციო პრეტენზია ძირითადად ეფუძნება იმას, რომ მოსარჩელემ თავად განაცხადა უარი მოპასუხესთან შრომითი ხელშეკრულების გაგრძელებაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო კვლავ განმარტავს, რომ იმ გარემოების შეფასება, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას, შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად. ამ ამოცანის შესრულებას სასამართლო ვერ შეძლებს, თუ დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძველი მითითებული არ იქნება (იხ. სუსგ საქმე №ას-1391-1312-2012, 10 იანვარი, 2014 წელი; №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი). აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, განსახილველ შემთხვევაში გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლად მითითებული არ ყოფილა დასაქმებულის მიერ სამუშაოს საკუთარი ნებით დატოვების თაობაზე. შესაბამისად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გათავისუფლების ბრძანების მართლზომიერების შეფასებისას იმსჯელოს იმ გარემოებაზე, რომელიც გათავისუფლების ბრძანებაში მითითებული არ ყოფილა.

38. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოპასუხემ ვერ უზრუნველყო მისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და იმ გარემოების დადასტურება, რომელიც საფუძვლად დაედო მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ გამოვლენილ ცალმხრივ ნებას სამართლებრივი შედეგი ვერ მოჰყვებოდა, რადგან არ დასტურდება ამ შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოება - მოსარჩელის მხრიდან შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა (იხ. სუსგ საქმე №ას-103-2019, 31 ოქტომბერი, 2019 წელი). ამდენად, მართებულია სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ.

39. გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობა, სამართლებრივი თვალსაზრისით, იწვევს ბრძანების გამოცემამდე არსებული შრომითი ურთიერთობის აღდგენას. კერძოდ, საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 პუნქტის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით.

40. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი დავობს, რომ სასამართლომ მოსარჩელის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მართლზომიერების შეფასებისას არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ეს პოზიცია იმ დროისათვის აღარ იყო ვაკანტური.

41. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნული პრეტენზიას და განმარტავს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან უკანონო გათავისუფლება ადამიანის შრომის კონსტიტუციური უფლების იმგვარად უხეში ხელყოფაა, რომ სასამართლო მიზანშეწონილად თვლის ყველა შესაძლო სამართლებრივი ბერკეტის გამოყენებით უზრუნველყოს დასაქმებულის დარღვეული უფლების აღდგენა. მას შემდეგ, რაც გამოიკვეთება დამსაქმელის არამართლზომიერი ქმედება, უპირველესად, სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნა უნდა შეფასდეს საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის კონტექსტით. აღნიშნულ სამართლებრივ ნორმაში მითითებული რეგულაციით დამსაქმებლისათვის დადგენილია უკანონოდ გათავისუფლებული დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენა, ხოლო, თუკი ეს შეუძლებელია, მაშინ მომდევნო რიგითობით დადგენილი ვალდებულებების შესრულება (იხ. სუსგ საქმე №ას-951-901-2015, 29 იანვარი, 2016 წელი). ამდენად, შრომის კანონმდებლობა უპირატესად სწორედ დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენას მოიაზრებს დარღვეული უფლების რესტიტუციის ყველაზე უფრო სამართლიან ღონისძიებად. ერთადერთ დამაბრკოლებელ გარემოებად ამ უფლების გამოყენებისათვის კანონმდებლობა შესაბამის თანამდებობაზე დასაქმებულის აღდგენის შეუძლებლობას (აღარ არსებობს ის სტუქტურული ერთეული, რომელშიც დასაქმებული მუშაობდა, დასაქმებულის მიერ დაკავებულ შტატზე სხვა პირი დასაქმდა და სხვა) უკავშირებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი).

42. მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე 2017 წლის 01 მარტიდან დასაქმებულია სხვა პირი. თუმცა, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული პირი კომპანიაში ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე გამოსაცდელი ვადით დაინიშნა 2016 წლის 01 დეკემბერს, ხოლო მოსარჩელე სადავო ბრძანების საფუძველზე სამსახურიდან გათავისუფლდა 2017 წლის 01 თებერვლიდან. ამდენად, იმ დროისათვის, როდესაც მესამე პირი დაინიშნა ოფის-მენეჯერის თანამდებობაზე, ეს პოზიცია ვაკანტური არ იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლოსთვის ეჭქვეშ დგება დამსაქმებლის კეთილსინდისიერება. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები სასამართლოს უქმნის ვარაუდის საფუძველს, რომ დამსაქმებლის მხრიდან ადგილი ჰქონდა უფლების ბოროტად გამოყენებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის რესტიტუციის ყველაზე სამართლიანი გზა არის მისი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა.

43. ამასთან, ის გარემოება, რომ მოსარჩელესთან მოპასუხემ 2017 წლის 07 აპრილს გააფორმა აგენტის ხელშეკრულება, არ გამორიცხავს გათავისუფლების ბრძანების უკანონობას, რაც, როგორც ზემოთ აღინიშნა, სამართლებრივი თვალსაზრისით, დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის წინაპირობაა. მოპასუხეს არ დაუსაბუთებია, რომ მოსარჩელის მიერ აგენტის მოვალეობების განხორციელება და ამ პოზიციაზე დასაქმება გამორიცხავდა მის მიერ იმავდროულად ოფის-მენეჯერის უფლება-მოვალეობების შესრულებას.

44. კასატორი, ასევე, დავობს, რომ მას განაცდურის ანაზღაურება დაეკისრა 2016 წლის ნოემბრიდან და არა გათავისუფლების ბრძანების გამოცემიდან - 2017 წლის 27 იანვარიდან. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, მართალია, მოსარჩელის გათავისუფლების ბრძანება გამოიცა 2017 წლის 27 იანვრიდან და ოფიციალურად იგი 2017 წლის 01 თებერვლიდან გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, თუმცა დადგენილია, რომ მას ხელფასი ერიცხებოდა მხოლოდ 2016 წლის ოქტომბრის ჩათვლით. შესაბამისად, საქართველოს შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად [თუ შრომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომის ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით], 2016 წლის ნოემბრიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემის თარიღამდე გადაუხდელი შრომის ანაზღაურება, ასევე, ექვემდებარება ანაზღაურებას.

45. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

46. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით; ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

47. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. სუსგ საქმე №ას-1135-2018, 31 მაისი, 2019 წელი; №ას-632-2019, 21 ივნისი, 2019 წელი; №ას-368-2019, 31 ივლისი, 2019 წელი; №ას-1483-2019, 19 დეკემბერი, 2019 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

48. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

49. კასატორი აგრეთვე ითხოვს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 19 ივნისის ადგილზე თათბირით მიღებული განჩინების გაუქმება, რომლითაც მას უარი ეთქვა საქმეზე მტკიცებულების დართვაზე.

50. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყოს აგრეთვე სასამართლოს ის განჩინებები, რომლებიც წინ უსწრებს სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

51. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის პირველ ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას შეიძლება მოყვანილ იქნეს ახალი ფაქტები და წარდგენილ იქნეს ახალი მტკიცებულებები. იმავე კოდექსის 382-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო მიიღებს ახლად წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, თუ მათ მნიშვნელობა აქვთ საქმისათვის, 380-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს იმგვარ მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმის განხილვისთვის მნიშვნელობა არ აქვს.

52. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხემ საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვის ეტაპზე მოითხოვა საქმეზე მტკიცებულებების (საგადახდო დავალებები) დართვა, იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ მოსარჩელე, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, როგორც აგენტის პოზიციაზე დასაქმებული პირი, მოპასუხისგან იღებდა შრომის ანაზღაურებას, თუმცა მას უარი ეთქვა შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე იმ საფუძვლით, რომ ამ მტკიცებულებებს არ ჰქონდა კავშირი დავის საგანთან. ხოლო, ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოსარჩელე ახორციელებდა აგენტის უფლება-მოვალეობებს სადავო არ იყო.

53. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოპასუხის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს, დავის საგნიდან გამომდინარე, არ აქვს მნიშვნელობა საქმის განხილვისთვის, რის გამოც არ არსებობდა მისი საქმეზე დართვის საპროცესოსამართლებრივი საფუძველი.

54. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 690 ლარის 70% – 483 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „ს.კ. ჯ. ჰ–ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორს სს „ს.კ. ჯ.ჰ–ს“ (ს/კ: ......) დაუბრუნდეს მის მიერ 2018 წლის 5 ოქტომბრის №1538732412 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 690 ლარის 70% – 483 (ოთხას ოთხმოცდასამი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე