საქმე №ას-822-2021 15 ნოემბერი, 2021 წელი,
თბილისი


სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე


საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - თ.ჩ–ვი, ნ.მ–ი, ზ.ა–ი, ხ.ფ–ძე, მ.ფ–ძე, კ.ფ–ძე, გ.ს–ძე, ლ.ფ–ი, ნ.დ–ძე, ე.ბ–ძე, გ.წ–ძე, მ.ბ–ძე, ე.მ-გ–ი, ე.შ–ა, ა.პ–ი (მოსარჩელეები)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება



ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:


1. თ.ჩ–ვსა (შემდგომ - პირველი მოსარჩელე, პირველი გამსესხებელი, პირველი დაზარალებული, პირველი მოწინააღმდეგე მხარე) და შპს „ს.კ.ს–ოს“ (შემდგომ - მსესხებელი, კომპანია) შორის, 2016 წლის 12 ივლისს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით, პირველმა მოსარჩელემ კომპანიას 9500 აშშ დოლარი 4 თვით ასესხა, წლიური პროცენტი კი - 25%-ით განისაზღვრა. ხელშეკრულების 2.4 პუნქტით, სესხის დაბრუნების ვადის გადაცილების შემთხვევაში მსესხებელს ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე პირგასამტეხლო 0.01% უნდა გადაეხადა.
2. პირველი მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს გასავლის №31622 ორდერით დასტურდება.
3. ნ.დ–ძესა (შემდგომ - მეორე მოსარჩელე, მეორე გამსესხებელი, მეორე დაზარალებული, მეორე მოწინააღმდეგე მხარე) და კომპანიას შორის, 2016 წლის 2 ივნისს, გაფორმდა სესხის №10553 ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მეორე მოსარჩელემ მსესხებელ კომპანიას 30 000 აშშ დოლარი 4 თვით ასესხა, წლიური 25%-იანი სარგებლით. 2016 წლის 11 ივლისს სესხის ხელშეკრულებაში ცვლილება შევიდა, რომლის საფუძველზეც სესხის ძირითად თანხად 23000 აშშ დოლარი მიეთითა.
4. ე.მ-გ–სა (შემდგომ - მესამე მოსარჩელე, მესამე გამსესხებელი, მესამე დაზარალებული, მესამე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 24 მარტს, სესხის №9515 ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე, მსესხებელმა სესხად 10 000 ლარი მიიღო, ხელშეკრულება წლიურად 25%-იან სარგებელს ითვალისწინებდა, მოქმედების ვადას კი - 12 თვით.
5. ზემოაღნიშნულმა მხარეებმა, 2016 წლის 4 ივლისსაც გააფორმეს სესხის ხელშეკრულებები, რომლის საფუძველზე მესამე მოსარჩელემ მსესხებელ კომპანიას 40 000 აშშ დოლარი და 20 000 ლარი 6 თვით ასესხა. ორივე სესხის ხელშეკრულებით წლიური პროცენტი 25%-ით განისაზღვრა.
6. წინამდებარე განჩინების მე-4-მე-5 პუნქტებში მითითებული ხელშეკრულებები სესხის დაბრუნების ვადის გადაცილების შემთხვევაში მსესხებლისთვის საურავის გადახდის ვალდებულებასაც ითვალისწინებდა, რაც ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.01%-ს შეადგენდა.
7. მესამე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
8. ლ.ფ–სა (შემდგომ - მეოთხე მოსარჩელე, მეოთხე გამსესხებელი, მეოთხე დაზარალებული, მეოთხე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2015 წლის 6 ოქტომბერს №6946, №6947 და №6948 სესხის ხელშეკრულებები გაფორმდა, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ მსესხებელ კომპანიას თითოეული ხელშეკრულებით 24 600 ლარი 4 თვით ასესხა, წლიური პროცენტი კი - 25%-ით განისაზღვრა.
9. მხარეებს შორის, 2016 წლის 8 ივნისს, წინამდებარე განჩინების მე-8 პუნქტში მითითებული ხელშეკრულებების ვადის გაგრძელების შესახებ შეთანხმება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე ხელშეკრულებებს ვადა 4 თვით, წლიურად 25%-ის სარგებლის დარიცხვით გაგრძელდა.
10. კომპანიამ მეოთხე მოსარჩელეს 2015 წლის 6 ოქტომბრის ვადაგაგრძელებული ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული სარგებლიდან მხოლოდ 3030.50 ლარი გადაუხადა, გადასახდელი 2802.70 ლარი დარჩა.
11. მეოთხე მოსარჩელესა და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 19 აპრილსაც გაფორმდა №9943 სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მოსარჩელემ კომპანიას 28 000 ლარი 4 თვით ასესხა, წლიური პროცენტი კი - 25%-ით განისაზღვრა. 2016 წლის 18 აგვისტოს ხელშეკრულების ვადის გაგრძელების შესახებ შეთანხმება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე ხელშეკრულება კვლავ 4 თვით, იმავე საპროცენტო სარგებლით გაგრძელდა.
12. 2015 წლის 6 ოქტომბრის №6946, №6947, №6948 და 2016 წლის 19 აპრილის №9943 ხელშეკრულებები სესხის დაბრუნების ვადის გადაცილების შემთხვევაში მსესხებლისთვის საურავის გადახდის ვალდებულებასაც ითვალისწინებდა, რაც ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.01%-ს შეადგენდა.
13. მეოთხე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
14. გ.ს–ძესა (შემდგომ - მეხუთე მოსარჩელე, მეხუთე გამსესხებელი, მეხუთე დაზარალებული, მეხუთე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 13 მაისს №10277 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის თანახმად კომპანიამ 11 000 აშშ დოლარი 12 თვით ისესხა, წლიური 33%-იანი სარგებლით. მხარეებს შორის 2016 წლის 16 სექტემბერსაც დაიდო ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე მოსარჩელემ კომპანიას 1 700 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა, საპროცენტო სარგებელი კი 33%-ით განისაზღვრა.
15. მეხუთე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
16. მ.ბ–ძესა (შემდგომ - მეექვსე მოსარჩელე, მეექვსე გამსესხებელი, მეექვსე დაზარალებული, მეექვსე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 14 სექტემბერს №11869 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის თანახმად, გამსესხებელმა მსესხებელს 2500 ლარი 12 თვით ასესხა, 2016 წლის 26 სექტემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე კი - 4970 ლარი.
17. მეექვსე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
18. ე.შ–ასა (შემდგომ - მეშვიდე მოსარჩელე, მეშვიდე გამსესხებელი, მეშვიდე დაზარალებული, მეშვიდე მოწინააღმდეგე მხარე) და კომპანიას შორის, 2016 წლის 4 მაისს გაფორმდა №10656 სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა კომპანიას 3000 ლარი 6 თვით ასესხა. 2016 წლის 25 ივნისის ხელშეკრულების თანახმად კი - 6000 აშშ დოლარი.
19. მეშვიდე მოპასუხის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
20. ა.პ–სა (შემდგომ - მერვე მოსარჩელე, მერვე გამსესხებელი, მერვე დაზარალებული, მერვე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2015 წლის 9 დეკემბერს გაფორმდა №7900 სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 1500 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა, ხოლო 2016 წლის 24 ოქტომბრის ხელშეკრულების საფუძველზე - 16 000 ლარი 6 თვით.
21. მერვე გამსესხებლის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
22. ნ.მ–სა (შემდგომ - მეცხრე მოსარჩელე, მეცხრე გამსესხებელი, მეცხრე დაზარალებული, მეცხრე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 18 მაისს სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის თანახმად, გამსესხებელმა მსესხებელს 10 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა, წლიური 33%-იანი საპროცენტო განაკვეთით. ხელშეკრულების ფარგლებში მსესხებელს ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია.
23. მეცხრე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
24. ხ.ფ–ძესა (შემდგომ - მეათე მოსარჩელე, მეათე გამსესხებელი, მეათე დაზარალებული, მეათე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2015 წლის 12 ნოემბერს გაფორმდა №7467 სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 23 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა. მხარეებს შორის იმავე წლის 9 დეკემბერსაც დაიდო სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მეათე მოსარჩელემ კომპანიას 23 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა წლიური 33%-იანი სარგებლით. მხარეებს შორის 2015 წლის 29 დეკემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით კი - სესხი 16 000 აშშ დოლარით და 12 თვით განისაზღვრა. ხელშეკრულება სარგებლის სახით, წლიურ 33%-ის დარიცხვას ითვალისწინებდა.
25. ზემოაღნიშნული პუნქტში მითითებულ მხარეებს შორის, 2015 წლის 5 ოქტომბერს გაფორმდა კიდევ ერთი სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, გამსესხებელმა მსესხებელს 51 000 აშშ დოლარი 12 თვით, წლიური 35%-იანი სარგებლის დარიცხვით ასესხა.
26. მეათე გამსესხებლის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
27. ზ.ა–სა (შემდგომ - მეთერთმეტე მოსარჩელე, მეთერთმეტე გამსესხებელი, მეთერთმეტე დაზარალებული, მეთერთმეტე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2015 წლის 2 ნოემბერს გაფორმდა სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 10 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა. მხარეებს შორის 2016 წლის 18 ივნისს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების თანახმად, მეთერთმეტე მოსარჩელემ კომპანიას 12 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა, წლიური 33%-იანი სარგებლით. მხარეებს შორის იმავე დღეს გაფორმებული სხვა სესხის ხელშეკრულებით კი - სესხის ოდენობა 3 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა, რომელიც 12 თვით გაფორმდა და წლიურ 33%-იან სარგებელს ითვალისწინებდა.
28. მეთერთმეტე მოსარჩელის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
29. ანზორ ფაიქიძესა (შემდგომ - მეთორმეტე გამსესხებელი) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 19 აპრილს №9929 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე, გამსესხებელმა მსესხებელს 70 000 ლარი 6 თვით ასესხა წლიური 28%-იანი სარგებლით. მხარეებს შორის გაფორმებული 2016 წლის 19 ოქტომბრის ხელშეკრულებით კი - 2016 წლის 19 აპრილის №9929 ხელშეკრულება ერთი წლით გაგრძელდა. 2018 წლის 22 აპრილს მეთორმეტე გამსესხებელი გარდაიცვალა, მისი სამკვიდრო კანონით დადგენილი წესით მისმა მეუღლე მ.ფ–ძემ (შემდგომ - მეთორმეტე მოსარჩელე) და შვილმა - კ.ფ–ძემ (შემდგომ - მეცამეტე მოსარჩელე) მიიღეს.
30. მეთორემეტე მსესხებლის მიერ კომპანიისათვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
31. ეკა ბედელაძესა (შემდგომ - მეთოთხმეტე მოსარჩელე, მეთოთხმეტე გამსესხებელი, მეთოთხმეტე დაზარალებული, მეთოთხმეტე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2015 წლის 31 დეკემბერს, №8255 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 9 800 აშშ დოლარი 6 თვით ასესხა, რასაც სალაროს შემოსავლის ორდერიც ადასტურებს.
32. გ.წ–ძესა (შემდგომ - მეთხუთმეტე მოსარჩელე, მეთხუთმეტე გამსესხებელი, მეთხუთმეტე დაზარალებული, მეთხუთმეტე მოწინააღმდეგე მხარე) და მსესხებელ კომპანიას შორის, 2016 წლის 15 თებერვალს №9007 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 3 000 აშშ დოლარი 12 თვით ასესხა, წლიური 33%-იანი სარგებლით. მხარეებს შორის 2015 წლის 25 სექტემბერს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებით კი, მსესხებელმა გამსესხებლისგან 12 000 აშშ დოლარი 12 თვით ისესხა წლიური 33%-იანი სარგებლით, რაც სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
33. 2016 წლის 27 ოქტომბერს, №12237 სესხის ხელშეკრულება გაფორმდა მეთორმეტე მოსარჩელესა და კომპანიას შორის, რომლის საფუძველზე გამსესხებელმა მსესხებელს 78 810 ლარი 12 თვით ასესხა. წლიური სარგებელი კი 36%-ით განისაზღვრა. მსესხებლის მიერ მსესხებლისთვის თანხის გადაცემა სალაროს შემოსავლის ორდერით დასტურდება.
34. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით (საქმე №1/719-17), თ.მ–ი (შემდგომ - პირველი მოპასუხე, კომპანიის დამფუძნებელი), თ.ლ–ძე (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, კომპანიის დირექტორი) და მ.ფ–ძე (შემდგომ - მესამე მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 25-ე, 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის (პირველი მოპასუხე მხოლოდ 182-ე მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენისათვის) და სასჯელის სახედ განესაზღვრათ თავისუფლების აღკვეთა სხვადასხვა ვადით.
35. ზემოაღნიშნულ სისხლის სამართლოს საქმეზე მოსარჩელეები დაზარალებულებულებად იქნენ ცნობილნი.

სასარჩელო მოთხოვნა:

36. მოსარჩელეებმა სხვადასხვა დროს სარჩელები აღძრეს მოპასუხეთა წინააღმდეგ და წინამდებარე განჩინების 1-35 პუნქტში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე დაყრდნობით, ამ უკანასკნელთათვის ზიანის სოლიდარულად დაკისრება მოითხოვეს (საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით, ზემოაღნიშნული საქმეები ერთ წარმოებად გაერთიანდა).

მოპასუხის პოზიცია:



37. პირველმა და მესამე მოპასუხეებმა წერილობით წარდგენილი შესაგებლებით სარჩელები არ ცნეს, ხოლო მეორე მოპასუხეს შესაგებელი არცერთ სარჩელზე არ წარუდგენია.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

38. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილებით - პირველი მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრვ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს 9500 აშშ დოლარი პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ; პირველი მოსარჩელის სარჩელი პირგასამტეხლოს დარიცხვის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. რაც შეეხება მეორე მოსარჩელეს, მისი სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს 23 000 აშშ დოლარის გადახდა მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ; დაკმაყოფილდა მესამე მოსარჩელის სარჩელიც და მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ 40 000 აშშ დოლარისა და 30 000 ლარის გადახდა სოლიდარულად დაეკისრათ. ამავე გადაწყვეტილებით, მოპასუხეებს 106815.82 ლარის გადახდა მეოთხე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრათ, ხოლო მეხუთე მოსარჩელის სასარგებლოდ - 48 662 ლარის გადახდა; დაკმაყოფილდა მეექვსე მოსარჩელის სარჩელიც და მოპასუხეებს 7470 ლარის გადახდა მის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ. რაც შეეხება მეშვიდე მოპასუხეს, მისი სარჩელიც დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ სოლიდარულად 20 602 ლარის გადახდა დაეკისრათ, დაკმაყოფილდა მერვე მოსარჩელის სარჩელიც და მოპასუხეებს სოლიდარულად 20 375 ლარი დაეკისრათ; მეცხრე მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ 13 135 აშშ დოლარი დაეკისრათ; სარჩელი პირგასამტეხლოს დარიცხვის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა. რაც შეეხება მეათე და მეთერთმეტე მოსარჩელეებს მათი სარჩელებიც დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს სოლიდარულად 113 000 აშშ დოლარისა (მეათე მოსარჩელის სასარგებლოდ) და 25 000 აშშ დოლარის (მეთერთმეტე მოსარჩელის სასარგებლოდ) გადახდა დაეკისრათ; მეთორმეტე მოსარჩელის სარჩელიც დაკმაყოფილდა და მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ 73 810 ლარის სოლიდარულად გადახდა დაეკისრათ. დაკმაყოფილდა მეთერთმეტე გამსესხებლის უფლებამონაცვლეების - მეთორმეტე და მეცამეტე მოსარჩელეების სარჩელიც და მოპასუხეებს სოლიდარულად ზიანის 70 000 ლარის გადახდა დაეკისრათ. მეთოთხმეტე და მეთხუთმეტე მოსარჩელეების სარჩელიც დაკმაყოფილდა და მოპასუხეეებს 28 616 (მეთოთხმეტე მოსარჩელის სასარგებლოდ) და 15 000 აშშ დოლარის გადახდა (მეთხუთმეტე მოპასუხის სასარგებლოდ) სოლიდარულად დაეკისრათ.
39. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მესამე მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

40. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 აპრილის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
41. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის სააპელაციო საჩივარში დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმებით დავის გადაწყვეტის შეუძლებლობის თაობაზე მსჯელობა და განმარტა, რომ განსახილველი დავა სწორედ დელიქტური სამართლით მოსაწესრიგებელ საკითხთა წრეს მიეკუთვნება.
42. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსკ) 992-ე და 998-ე მუხლებსა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 105-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ზიანის მიყენების ფაქტისა და მისი ოდენობის დასამტკიცებლად მოსარჩელეებმა განაჩენი და მხარეთა შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებები წარადგინეს, შესაბამისად, ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებმა საფინანსო ორგანიზაციას სესხის თანხა საკუთრებაში გადასცეს, საქმის მასალებში არსებული შეუცილებადი მტკიცებულებებით (სალაროს შემოსავლისა და გასავლის ორდერები) დასტურდება. ის ფაქტი კი, რომ მოსარჩელეებმა სესხი მოპასუხეთა, მათ შორის, აპელანტის, განზრახი დანაშაულებრივი ქმედების გამო ვერ დაიბრუნეს, საქმის მასალებში წარდგენილი განაჩენით დადასტურებულია.
43. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მიუხედავად იმისა, განაჩენით დადგენილი ფაქტები პრეიუდიციულად იქნება თუ არა მიჩნეული, მოპასუხე მხარეს მისი შინაარსის გამაქარწყლებელი სხვა არსებითი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, რაც სასამართლოს შესაძლებლობას აძლევს, რომ სესხად გაცემულ და დაუბრუნებელ თანხას მიანიჭოს ზიანის კვალიფიკაცია.
44. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 408-ე და 412-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელეებსა და კომპანიას შორის სხვადასხვა დროს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულებები, რომლებითაც დგინდება, რომ კომპანიამ მოსარჩელეებისგან განსხვავებული სიხშირითა და ოდენობით აიღო სარგებლიანი სესხები, რომლებიც არ დაუბრუნებია, ვინაიდან განაჩენით უტყუარადაა დადასტურებული, რომ მოპასუხეები კომპანიის ფინანსურ აქტივებს პირადი მიზნით იყენებდნენ, რის შედეგადაც 2343 მოქალაქე, მათ შორის, განსახილველ საქმეზე დასახელებული 15 მოწინააღმდეგე მხარეც დაზარალდა.
45. სასამართლოს მიაჩნია, რომ სესხის ძირითად თანხას ის პროცენტიც უნდა დაემატოს, რომელსაც მოსარჩელეები არამართლზომიერი ქმედების განუხორციელებლობის პირობებში მიიღებდნენ, ვინაიდან, სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად, ეს არის ზიანი, რომელიც აპელანტისთვის წინასწარ სავარაუდო შეიძლებოდა ყოფილიყო, შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით თითოეული მოსარჩელის მიმართ ზიანის ოდენობა მართებულად იქნა გამოთვლილი და გასაჩივრევული გადაწყვეტილების შეცვლის ფაქტობრივსამართლებრივი საფუძვლები არც ამ ნაწილში არ იკვეთება.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:


46. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე აპელანტმა საკასაციო საჩივარი წარადგინა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
47. კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება, რომლის თანახმად, განსახილველი საქმე დელიქტური სამართლით მოწესრიგებულ წრეს მიეკუთვნება, კანონშეუსაბამოა, ვინაიდან, საქმეში არსებული მტკიცებულებები არ აკმაყოფილებს დელიქტიდან გამომდინარე დავებისათვის დადგენილ ოთხ კომპონენტს, რომელთაგან ერთ-ერთის არარსებობა დელიქტური სამართლით რეგულირებადი ნორმის გამოყენებას გამორიცხავს.
48. მოსარჩელეთა მიერ საქმეზე წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულებები არაა ის უტყუარი მტკიცებულება, რომელიც დელიქტის არსებობასა და ზიანის ოდენობას დაადასტურებდა.
49. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა ,,მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-6 პუნქტითა და მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტით. სასამართლომ საქმე გადაწყვიტა მოსარჩელის მიერ მითითებული სამართლებრივი ნორმებით, ისე რომ არ გამოიკვლია მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და ზიანს შორის.
50. კრედიტორებს სწორედ კომპანიის ხელმძღვანელობის არასწორი ნაბიჯების გამო დაუბრუნდათ თანხა, რამაც გამოიწვია კომპანიის გადახდისუუნარობა, ხოლო კასატორის მიერ კომპანიიდან სესხის აღება კომპანიის გაკოტრების მიზანი არ გამხდარა. განაჩენის თანახმად, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მესამე მოპასუხე დააბრუნებდა ნასესხებ თანხას, კომპანია გაკოტრებას მაინც ვერ გადაურჩებოდა.
51. კასატორის განმარტებით, პროცენტის დაანგარიშება დელიქტური ურთიერთობის დროს მიუღებელია. სასამართლოს არ განუმარტავს, სარგებლისა და პირგასამტეხლოს დაკისრება რით უკავშირდება დელიქტით მიყენებულ ზიანს. პროცენტი მხოლოდ სასესხო ურთიერთობებიდან გამომდინარეობს, შესაბამისად, არ შეიძლება, სესხზე დარიცხული პროცენტი დელიქტით მიყენებულ ზიანად ჩაითვალოს.
52. კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მსესხებელი კომპანიის დირექტორი სრულად იყო პასუხისმგებელი კომპანიის გამართულ საქმიანობაზე და მესამე მოპასუხეზე სესხი უკანონოდ გასცა. ამით ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ აღიარა, რომ სრული პასუხისმგებლობა კრედიტორის მიმართ კომპანიის დირექტორს ეკისრება. მესამე მოპასუხის კომპანიის საქმიანობის გაჩერების დროისათვის და მისი დაკავების მომენტისათვის შესასრულებელი ვალდებულება არ ჰქონდა, ვინაიდან კომპანიისგან აღებული სესხის შესრულების ვადა ჯერ დამდგარი არ იყო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

55. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:
56. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:
ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;
ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;
გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;
ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;
ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;
ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
57. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:
58. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
59. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.
60. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.
61. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და მოსარჩელეთა მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მათი მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხის აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) მუხლები.
61. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ, წარმოშობის საფუძვლების მიხედვით, განასხვავებენ სახელშეკრულებო და არასახელშეკრულებო ზიანს. არასახელშეკრულებო ზიანის უზოგადესი და ცენტრალური ნორმაა სსკ-ის 992-ე მუხლი, რომელიც განამტკიცებს ბრალეული პასუხისმგებლობის პრინციპს და დაზარალებულს (კრედიტორს) ვალდებული პირის მიმართ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას ანიჭებს. აღნიშნული მუხლის გამოყენების წინაპირობებია: ზიანი; ქმედების მართლწინააღმდეგობა; მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი(ე.წ. „გენერალური დელიქტი“). პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ №ას-769-737-2016; 2018 წლის 20 ივნისის განჩინება; სუსგ №ას-1426-2018 , 2019 წლის 11 აპრილის განჩინება).
62. საკასაციო პალატის განმარტებით, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე, განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს, ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს. ზიანის ანაზღაურების ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს რეალურად განცდილი დანაკარგების ჯამს. ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი მიმართულია ვალდებულების დარღვევის პრევენციისა და მხარეთა ინტერესების წონასწორობის აღდგენაზე (სუსგ №ას-1322-2018, 2019 წლის 4 აპრილის განჩინება).
63. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეებმა დანაშაულის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით წარადგინეს სარჩელი, რომელსაც დაურთეს სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი.
64. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს საქმეში წარმოდგენილ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესულ 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენზე, რომლითაც კომპანიის დამფუძნებელი, დირექტორი და ფაქტობრივი მმართველი (კასატორი) მეანაბრეთა, მათ შორის, მოსარჩელეთა კუთვნილი თანხების გაფლანგვის გამო, ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტითა და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით. განაჩენი უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2018 წლის 16 მაისის განაჩენითა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით.
65. განაჩენის თანახმად, კლიენტთა მოზიდვის მიზნით, საზოგადოება აქტიურად ეწეოდა სარეკლამო კამპანიას, რის საფუძველზეც არაერთმა მოქალაქემ შეიტანა გარკვეული თანხა, კერძოდ, 2013-2016 წლებში კომპანიამ მოქალაქეებისგან ჯამურად ისესხა 34 359 020 ლარი, 70 194 445 აშშ დოლარი და 4 603 089 ევრო. თანხები შესაბამისი პროცედურების გათვალისწინებით, უნდა გამოყენებულიყო უფრო მომგებიანი ეკონომიკური საქმიანობისათვის, რათა საზოგადოებას მიეღო შემოსავალი და უზრუნველეყო მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულებების დროულად და სრულყოფილად შესრულება. მიუხედავად აღნიშნულისა, მსესხებელი კომპანიის დირექტორმა (მეორე მოპასუხემ), რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი კომპანიის გამართულ საქმიანობაზე, მესამე მოპასუხის წაქეზებითა და პირველი მოპასუხის დახმარებით, ყოველგვარი უზრუნველყოფისა და ეკონომიკური გათვლის გარეშე გასცა სესხები, როგორც თავად მესამე მოპასუხის, ასევე, ამ უკანასკნელის საკუთრებაში არსებული წამგებიანი საწარმოების სასარგებლოდ. ჯამურად სესხების სახით მესამე მოპასუხეზე გამსესხებლების მიერ შეტანილი 10 326 096 ლარი, 13 904 534 აშშ დოლარი და 796 136 ევრო გაიცა, ხოლო შპს ,,გ–ზე“ 328 000 ლარი და 108 300 აშშ დოლარი. აღნიშნული თანხა უკან არ დაბრუნებულა და მესამე მოპასუხემ პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა. მიღებული თანხების არამიზნობრივი ხარჯვიდან გამომდინარე, მსესხებელმა კომპანიამ მოქალაქეთა წინაშე აღებული ფინანსური ვალდებულება ვეღარ შეასრულა და 2 343 მოქალაქეს (მათ შორის, მოსარჩელეებს) დიდი ოდენობით მატერიალური ზიანი მიადგა.
66. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებებით გაუქმებული იქნა სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი, კერძოდ, სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დადგენილ ფაქტებს აღარ გააჩნიათ პრეიუდიციული ძალა, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქო-სამართლებრივი შედეგების შესახებ, ვის მიმართაც გამოტანილია განაჩენი, თუმცა სსსკ-ის 30920 მუხლის, ფორმულირებით, დანაშაულის მიყენების ფაქტი პრეიუდიციის რანგშია აყვანილი ანუ მიჩნეულია ფაქტად, რომელიც მტკიცებას არ საჭიროებს (სუსგ №ას-1426-2018, 2019 წლის 11 აპრილის განჩინება). „საკასაციო პალატამ განმარტა, რომ სსსკ-ის 106-ე მუხლზე მითითება ამავე კოდექსის 30920 მუხლის მეორე ნაწილის გაუთვალისწინებლად არ შეიძლება. მართალია, სსსკ-ის 106-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტი („ფაქტები იმის შესახებ, განხორციელდა თუ არა მოქმედება და ჩაიდინა თუ არა ეს მოქმედება ამ პირმა, რაც დადგენილია სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილებით, როცა საქმეს იხილავს სასამართლო იმ პირის მოქმედების სამოქალაქოსამართლებრივი შედეგების შესახებ, რომლის მიმართაც გამოტანილია საბოლოო შემაჯამებელი გადაწყვეტილება“) 2010 წლის 24 სექტემბერს განხორციელებული ცვლილების შედეგად ამოღებულ იქნა, მაგრამ იმავე წლის 15 დეკემბრის კანონით განხორციელებული ცვლილებით დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების განხილვისას მოქმედებს განსხვავებული წესი, რაც იმას გულისხმობს, რომ კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენში მითითებული სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები ხელახლა არ დგინდება, ანუ ისინი დადგენილად მიიჩნევა (სსსკ-ის XXXIV თავი)“ (შდრ. სუსგ საქმე №ას-638-605-2014, 2016 წლის 22 აპრილის).
67. სსსკ-ის 30920 მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სსსკ-ის 30917 მუხლის მე-2 ნაწილი) (სუსგ №ას-1322-2018, 2019 წლის 4 აპრილის განჩინება).
68. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ცალკეული დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვის გამარტივებული წესი, დელიქტით მიყენებული ზიანის ანაზღაურების თაობაზე წარდგენილი სარჩელის ჩვეულებრივი წარმოებისაგან. კანონით მინიჭებული შესაძლებლობა, საქმე განხილულ იქნას გამარტივებული წესით შემჭიდროვებულ ვადებში, მოსარჩელე მხარის დისპოზიციური უფლებაა და მას არ ეკრძალება სარჩელის წარდგენა საერთო საფუძველზე. გამარტივებული წარმოებით საქმის განსახილველად კი, მოსარჩელეს კანონი ვალდებულებას აკისრებს, სარჩელს თან დაურთოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო განაჩენი (თუ დანაშაული გვაქვს სახეზე) ან ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმის განმხილველი ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციულ–სამართლებრივი აქტი, რითაც სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 30917 მუხლის 1-ლი ნაწილი).
69. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ რაც შეეხება განსხვავებას დელიქტით მიყენებული ზიანის გამარტივებული და ჩვეულებრივი სასარჩელო წესით განხილვას შორის, აღნიშნულთან მიმართებით, აღსანიშნავია, რომ გამარტივებული წესით საქმის განხილვის დროს სახეზეა კანონიერ ძალაში არსებული განაჩენი, რომლითაც უტყუარად დასტურდება ზიანის ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის, შესაბამისად, სასამართლო აღარ იკვლევს აღნიშნულ საკითხებს და დამატებითი მტკიცებულებების წარმოდგენის გარეშე დადასტურებულად მიიჩნევს მათ. სასამართლო კვლევისა და შეფასების საგანია მხოლოდ ზიანის ოდენობა იმ შემთხვევაში, როდესაც განაჩენით/ადმინისტრაციული სამართალდარღვვის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტით იგი არ არის დადგენილი. ასეთ დროს ზიანის ოდენობის დამადასტურებელი მტკიცებულება მოსამარჩელემ უნდა წარადგინოს. ჩვეულებრივი სასარჩელო წესით დელიქტის შედეგად მიყენებული ზიანის შესახებ სარჩელის განხილვის დროს კი, მხარეები სსსკ-ის 102-ე და 103-ე მუხლების შესაბამისად წარუდგენენ, როგორც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების, ასევე ზიანის ფაქტის, მიზეზობრივი კავშირისა და ზიანის ოდენობის ამსახველ მტკიცებულებებს, ხოლო სასამართლო წარმოდგენილ მტკიცებულებებს სსსკ-ის 105-ე მუხლის შესაბამისად აფასებს.
70. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით საფუძველი შეიქმნა დასკვნისათვის, რომ მოსარჩელეებმა კომპანიისათვის სესხის სახით გადაცემული თანხა მოპასუხეთა განზრახი, ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების გამო ვერ დაიბრუნეს, რისი გათვალისწინებითაც არსებობს დელიქტური ზიანის ანაზღაურებისათვის კანონით გათვალისწინებული წინაპირობები.
71. მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილ განაჩენში მითითებული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული, კასატორს არ წარუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება (შდრ. საქმე №ას-203-2020, 2020 წლის 24 დეკემბრის განჩინება).
72. საკასაციო პალატის მითითებით, განაჩენის თანახმად, მოსარჩელეებს ზიანი მარტო მსესხებელი კომპანიის ხელმძღვანელობის ქმედებების გამო არ მისდგომიათ, მითითებული ზიანის დადგომაში ბრალი მესამე მოპასუხესაც (კასატორსაც) მიუძღვის, რის გამოც განაჩენში მითითებულ სხვა პირებთან ერთად, კასატორიც ცნობილ იქნა დამნაშავედ, რისი გათვალისწინებითაც, მოცემულ დავაში, ეს უკანასკნელი მოწინააღმდეგე მხარის მიმართ ზიანის ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი პირია. პალატა განმარტავს, რომ 2018 წლის 16 მაისის განაჩენის თანახმად, მართალია, მესამე მოპასუხეს (კასატორს) კომპანიაში არ გააჩნდა რაიმე სახის წილი და არ იყო კომპანიის თანამშრომელი, მაგრამ ის იყო კომპანიის ფაქტობრვი მმართველი, რაც სასამართლოში ამ უკანასკნელმაც დაადასტურა.
73. გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლი ვერ გახდება კასატორის საკასაციო პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.
74. საკასაციო პალატა სსკ-ის 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ შექმნილიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და სსკ-ის 412-ე მუხლებზე (ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს) მითითებით იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელეთა მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის და მასზე დარიცხული პროცენტის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული ძირი თანხა და მასზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი უნდა იქნეს მიჩნეული (სუსგ საქმე №ას-94-2021, 6 ივლისი, 2021 წელი).
75. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოსარჩელეები მოპასუხეთა მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად მათთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას მოითხოვენ, რისი გათვალისწინებითაც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველი სწორად განსაზღვრა.
76. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად სწორი კვალიფიკაცია მისცა, ამასთან, კასატორმა სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული გარემოებები, ხოლო საპირისპიროდ მოსარჩელეებმა სასამართლოს წარუდგინეს სათანადო მტკიცებულებები, რომელიც ამყარებდა მათ სასარჩელო მოთხოვნას, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს განჩინება კანონიერია.
77. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.
78. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგები: №ას-112-2021, 2021 წლის 7 ივლისის განჩინება; №ას-47-2021, 2021 წლის 17 მაისის განჩინება; №ას-94-2021, 2021 წლის 6 ივლისის განჩინება; №ას-1461-2020, 2021 წლის 5 მარტის განჩინება).
79. მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391.5 მუხლის სხვა ქვეპუნქტებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებიც, რომელთა მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვები იქნებოდა.
80. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, კასატორმა ვერ გააქარწყლა გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.
81. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.



მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე




მირანდა ერემაძე




ვლადიმერ კაკაბაძე