საქმე №ა-1049-ა-3-2022 21 მარტი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

მოსამართლე

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

განმცხადებლები – მ.გ–ძე, გ.ბ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარე - ტ.ე–ძის უფლებამონაცვლე გ.ე–ძე, შპს „კ–ი“

განმცხადებლის მოთხოვნა – ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებისა და ამავე სასამართლოს 2019 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმება, საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – საქმის წარმოების განახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. გ.ბ–ძემ (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ.ე–ძის (შემდგომში - „პირველი მოპასუხე“), შპს „კ–ისა“ (შემდგომში - „მეორე მოპასუხე“) და მ.მ–ვას (შემდგომში - „მესამე მოპასუხე“) მიმართ 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს „კ–სა“ და ტ.ე–ძეს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების (შემდგომში - „ხელშეკრულება“) ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

2. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით პირველ და მეორე მოპასუხეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულება ბათილად იქნა ცნობილი. მესამე მოპასუხის მიმართ წარდგენილი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე პირველმა მოპასუხემ წარადგინა სააპელაციო საჩივარი.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. ნაწილობრივ გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება (სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მეორე და მეოთხე პუნქტები) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. კერძოდ, ხელშეკრულება 100 კვ.მ ფართის მქონე №20 ბინის ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი.

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა პირველმა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

8. 2015 წლის 20 იანვარს გ.ბ–ძემ განცხადებით მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას და მოითხოვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 იანვრის განჩინებით ზემოაღნიშნული განცხადება დაუშვებლობის გამო დარჩა განუხილველად.

10. 2018 წლის 6 აგვისტოს მ.გ–ძემ საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მიმართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებით.

11. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 იანვრის განჩინებით განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

12. 2022 წლის 9 მარტს მ.გ–ძემ (შემდგომში - „პირველი განმცხადებელი“) და გ.ბ–ძემ (შემდგომში - „მეორე განმცხადებელი“)(შემდგომში ერთად - „განმცხადებლები“) საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას მომართეს განცხადებით, მოითხოვეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებისა და ამავე სასამართლოს 2019 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

13. განმცხადებლებმა მიუთითეს შემდეგ გარემოებებზე:

13.1. 2022 წლის 7 თებერვალს პირველ და მეორე განმცხადებლებს ჩაბარდათ გენერალური პროკურატორის დადგენილება პირველი მოპასუხის მიერ მათ მიმართ ჩადენილი დანაშაულის გამო, მათი დაზარალებულად ცნობის შესახებ. პროკურორის დადგენილების მიხედვით, #092070222001 სისხლის სამართლის საქმეზე გამოძიებით დადგინდა, რომ პირველი მოპასუხე დანაშაულებრივ გარიგებაში შევიდა მეორე მოპასუხის (კომპანიის) დირექტორთან, დაამზადა ყალბი დოკუმენტები, თაღლითურად დაეუფლა განმცხადებელთა საკუთრებაში მისაღებ ბინებს და სასამართლოსა და საჯარო რეესტრის შეცდომაში შეყვანის შედეგად მოიპოვა საკუთრების უფლება. აღნიშნული ფაქტი განმცხადებელთათვის ცნობილი გახდა 2022 წლის 7 თებერვალს;

13.2. განმცხადებლებს 2022 წლის 17 თებერვალს ჩაბარდათ საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ადმინისტრაციული წარმოების სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის პასუხი - 2022 წლის 14 თებერვლის #26355 ინდივიდუალური აქტი, რომლითაც საჯარო რეესტრმა გადაწყვიტა, რომ, რამდენადაც 2019 წლის 31 იანვრის განჩინება არ აუქმებდა რეგისტრაციას ან მის საფუძველს, არ არსებობდა განმცხადებელთათვის ხელსაყრელი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი;

13.3. პირველ განმცხადებელს გააჩნია კანონიერი ინტერესი, რამდენადაც უზენაესი სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების დროს სადავო ბინაზე (მის.: ქ. თბილისი, ....., კორპუსი 3, სართული 4, 102 კვ.მ ფართის №21 ბინა) მასსა და მეორე მოპასუხეს, კომპანიას, შორის არსებობდა ხელშეკრულება, რომელიც საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა მას. ამასთან, პირველი განმცხადებელი 2022 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით დაზარალებულად არის ცნობილი;

13.4. განსახილველ შემთხვევაზე არ შეიძლება გავრცელდეს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული 5 წლიანი ხანდაზმულობა, რამდენადაც გენერალურ პროკურატურაში მიმდინარეობს გამოძიება, რომლის ფარგლებშიც განმცხადებლები 2002 წლიდან ითხოვდნენ დოკუმენტის სიყალბის დადგენას. ვადის გაშვებად ვერ ჩაითვლება ის გარემოება, რომ გენერალურმა პროკურატურამ პირველი მოპასუხის მიერ დოკუმენტის გაყალბების, სასამართლოსა და საჯარო რეესტრის შეცდომაში შეყვანის, ასევე, დანაშაულებრივი გზით საკუთრების უფლების მოპოვების ფაქტები მხოლოდ 2022 წლის 7 თებერვალს დაადგინა. პროკურატურის მიერ გამოძიების გაჭიანურების გამო ხანდაზმულობის ვადის წინამდებარე საქმეზე გავრცელებით ირღვევა განმცხადებელთა უფლებები;

13.5. სისხლის სამართლის საქმეზე საგამოძიებო ორგანოს საპროცესო დოკუმენტი ამ შემთხვევაში არის ის გარემოება, რომელიც გადაწყვეტილების დროს რომ ჰქონოდა მხარეს, სასამართლო ვერ მიიღებდა უსამართლო გადაწყვეტილებას. შესაბამისად, ის წარმოადგენს საქმის წარმოების განახლების საფუძველს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილის „ე“-„ვ“ ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით საქმის განახლება დასაშვებია, თუ მხარეს თავისი ბრალის გარეშე არ ჰქონდა შესაძლებლობა საქმის განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების დროს წარმოედგინა კანონიერ ძალაში შესული და იმავე სარჩელზე გამოტანილი გადაწყვეტილება, ან მიეთითებინა ახალ გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე. მოცემულ შემთხვევაში, დაზარალებულად ცნობა და დოკუმენტის სიყალბის დადგენა 2022 წელს მოხდა;

13.6. პირველი მოპასუხის მიმართ დღემდე მიმდინარეობს გამოძიება გენერალურ პროკურატურაში, შესაბამისად, დასტურდება, რომ განმცხადებლებს არ დაურღვევიათ სასამართლოს გადაწყვეტილების/განჩინების გასაჩივრებით გათვალისწინებული ვადა, რაც სსსკ-ის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად საქმის წარმოების განახლების საფუძველია.

14. გარდა ზემოაღნიშნულისა, განმცხადებლები შუამდგომლობენ გენერალური პროკურატურიდან №092070222001 საქმისა და მასში არსებული მასალის გამოთხოვის შესახებ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლო განცხადების შინაარსისა და საქმის მასალების შესწავლის შედეგად მიიჩნევს, რომ განცხადება უნდა დარჩეს განუხილველად.

16. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წინაპირობები.

17. განსახილველ შემთხვევაში, განმცხადებლები მოითხოვენ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლებას.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის წარმოების განახლების ინსტიტუტი (სსსკ-ის LII თავი) არ წარმოადგენს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გასაჩივრების კიდევ ერთ შესაძლებლობას, არამედ დასაშვებია მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში, კანონით ზუსტად განსაზღვრული წინაპირობების არსებობისას (იხ. სუსგ საქმე №ას-1455-2019, 15 ნოემბერი, 2019 წელი; სუსგ საქმე №ა-4160-ა-14-2021, 30 სექტემბერი, 2021 წელი).

19. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სამართლიანი სასამართლო განხილვის უფლება უნდა განიმარტოს კონვენციის პრეამბულის კონტექსტით, რომლის თანახმადაც, კანონის უზენაესობა უნდა წარმოადგენდეს მაღალ ხელშემკვრელ მხარეთა საერთო მემკვიდრეობას. კანონის უზენაესობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ასპექტი არის სამართლებრივი განსაზღვრულობის პრინციპი, რომლის თანახმად, სასამართლო თუ გადაწყვეტს საკითხს, მისი განჩინება არ უნდა დადგეს ეჭვქვეშ (იხ. Brumărescu v. Romania [GC], no. 28342/95, § 61, ECHR 1999-VII). ეს პრინციპი ნიშნავს, რომ არცერთ მხარეს არ უნდა ჰქონდეს საბოლოო და ძალაში შესული გადაწყვეტილების გადახედვის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ იმიტომ, რომ მიაღწიოს საქმის ხელახლა მოსმენასა და ახალ გადაწყვეტილებას. უმაღლესი ინსტანციის სასამართლოების მიერ საქმის გადახედვა არ უნდა იქცეს შენიღბულ აპელაციად და საკითხზე ორი შეხედულების არსებობა არ წარმოადგენს საქმის გადასინჯვის საფუძველს. ამ პრინციპიდან გადახვევა დასაშვებია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამის აუცილებლობა გამოწვეულია არსებითი და გარდაუვალი ხასიათის გარემოებების წარმოშობით (იხ. Ryabykh v. Russia, no. 52854/99, § 52, ECHR 2003-IX) (სუსგ № ას-342-2019, 25 აპრილი, 2019წ; №ა-3666-ბ-9-2021, 15 სექტემბერი, 2021წ).

20. სსსკ-ის 425-ე მუხლის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა და მისი განხილვა წარმოებს საერთო წესების დაცვით, იმ გამონაკლისების გათვალისწინებით, რომლებიც LII თავშია დადგენილი. ამავე კოდექსის 429-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლომ თავისი ინიაციტივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს.

21. ამავე კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა დაუშვებელია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ, გარდა ამ კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით და 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ და „თ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. შესაბამისად, დაუშვებელია საქმის წარმოების განახლების თაობაზე განცხადებით მიმართვა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ, გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისი შემთხვევებისა (იხ.: სუსგ საქმეზე №ას-378-359-2012, 16 ივლისი, 2021 წელი).

22. მოცემულ შემთხვევაში, განმცხადებლები მოითხოვენ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებისა და ამავე სასამართლოს 2019 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმებასა და საქმის წარმოების განახლებას.

23. პირველ რიგში, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს 2019 წლის 31 იანვრის განჩინებაზე. ზემოაღნიშნული განჩინება შეეხება ამავე სასამართლოს 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობასა და საქმის წარმოების განახლების საკითხის გადაწყვეტას იმ საფუძვლით, რომ პირველი განმცხადებელი, როგორც მხარე არ ყოფილა მიწვეული საქმის განხილვაზე და დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება დაეყრდნო ყალბია. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ფაქტები, რომელიც, მოცემულ შემთხვევაში, მითითებულია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების/განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაში მიემართება მხარეთა მიმართ გამოტანილ არსებით - საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებას, რამდენადაც მხარეთა დაზარალებულად ცნობა საქართველოს გენერალური პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელის დეპარტამენტის პროკურორის 2022 წლის 7 თებერვლის დადგენილებით გავლენას ვერ მოახდენს ზემოაღნიშნულ სადავო განჩინებაზე. სადავო განჩინებაში ისედაც აღინიშნა, რომ პირველ განმცხადებელს ჰქონდა დავის საგნის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, თუმცა მხარისათვის განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარი სხვა საფუძვლებს ემყარება (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 იანვრის განჩინების სამოტივაციო ნაწილის 1.1 პუნქტი).

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის LII თავი მიემართება ისეთ გადაწყვეტილებას/განჩინებას, რომლითაც არსებითად გადაწყდა მხარეთა შორის სადავო საკითხი. იგი წარმოადგენს საგამონაკლისო წარმოებას, როდესაც კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში დასაშვებია ქვეყნის სახელით გამოტანილი მართლმსაჯულების აქტის კანონიერების შემოწმება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 31 იანვრის განჩინებით კი, არ დაკმაყოფილდა განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი განცხადება სწორედ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ფარგლებში უნდა შეფასდეს.

25. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ არ არსებობს 5 წლიანი ვადის გამოყენების დამაბრკოლებელი გარემოება.

26. სსსკ-ის 264-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება (განჩინება) კანონიერ ძალაში შედის დაუყოვნებლივ, მისი გამოცხადებისთანავე. შესაბამისად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის თარიღი ემთხვევა გადაწყვეტილების გამოტანის თარიღს. განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ წარმოდგენილია 2022 წლის 9 მარტს - საკასაციო სასამართლოს განჩინების კანონიერ ძალაში შესვლიდან კანონით იმპერატიულად განსაზღვრული 5 წლიანი ვადის დარღვევით, რაც განცხადების განუხილველად დატოვების საფუძველია.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს გენერალური პროკურატურის ფინანსთა სამინისტროში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელის დეპარტამენტის პროკურორის 2022 წლის 7 თებერვლის დადგენილებებით განმცხადებლები ცნობილ იქნენ დაზარალებულად №092070222001 საქმეზე. დოკუმენტის შესწავლით ირკვევა, რომ კანონით დადგენილი საპროცესო ვადის დარღვევა მხარის ბრალით არ არის განპირობებული, თუმცა აღნიშნული ფაქტი სსსკ-ის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილით განსაზღვრული იმპერატიული მოთხოვნის განსხვავებულ გაგებას ან მის გამოყენებაზე უარის თქმას ვერ განაპირობებს.

28. აღნიშნული იმპერატიული ნორმის თავისებურება იმაში მდგომარეობს, რომ იგი არ იძლევა ნორმაში მოცემული დანაწესისაგან სხვაგვარი განმარტების შესაძლებლობას. მასში მითითებული ქცევის წესი მხარეთათვის შესასრულებლად სავალდებულოა, ამასთან, აღნიშნული ნორმით არ არის გათვალისწინებული მოცემული ვადის არც გაგრძელების, აღდგენისა და არც შეჩერების შესაძლებლობა (იხ. სუსგ საქმე №1560-1480-2017, 7 მარტი, 2018 წელი; საქმე №ას-427-399-ა-2017, 23 ივნისი, 2017 წელი; საქმე №ას-1075-1008-2012, 10 სექტემბერი, 2012 წელი; საქმე №ას-730-1100-06, 26 თებერვალი, 2007 წელი). ნორმის იმპერატიული ხასიათი ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება არის საბოლოო, რომ იგი საბოლოოდ და შეუქცევადად ადგენს მხარეთა შორის ურთიერთობებს. ამასთან, აღნიშნულით დაცულია არა მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის ინტერესი, არამედ ნებისმიერი პირის კანონიერი, სამართლიანი და საფუძვლიანი ნდობა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების მიმართ (იხ. სუსგ საქმე №ას-1261-1181-2017;17 ნოემბერი, 2017 წელი).

29. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილით განსაზღვრული 5 წლიანი ხანდაზმულობის ვადის თაობაზე საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ ერთ-ერთ საქმეზე განმარტა, რომ იგი წარმოადგენს აღმკვეთ ვადას, რომელიც გვხვდება არა მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობაში, არამედ როგორც კონტინენტური ევროპის, ისე ზოგიერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყნების სამართლებრივ სივრცეში. საკმარისია გაუქმდეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის განახლების მოთხოვნით სასამართლოსადმი მიმართვის 5 წლიანი ვადა, რომ დავა და კონფლიქტი საბოლოოდ ვერასდროს ვერ ჰპოვებს გადაწყვეტას და შედეგად „პროცესის უკვდავებას“ მივიღებთ, როგორც ამას ადგილი ჰქონდა საბჭოთა კავშირის დროს. კანონმდებლის მიერ 5 წლიანი იმპერატიული ვადის დადგენით ისპობა ამ უფლებასთან დაკავშირებით ახალი დავის წარმოშობის შესაძლებლობა. სსსკ-ის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული დანაწესი გამართლებულია სამართალში არსებული უფლებრივი წესრიგით. უფლება, როგორც ფასეულობა, არ შეიძლება მუდმივად, განუსაზღვრელად, საეჭვოობის (საცილოობის) ხასიათს ატარებდეს. თუკი კანონმდებლობა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო უსასრულოდ დაუშვებდა უფლების საეჭვოობის შესაძლებლობას, ეს წინააღმდეგობაში მოვიდოდა თვით უფლების იდეასთან და საფუძველს გამოაცლიდა სამართლებრივ წესრიგს. ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის განახლება წარმოადგენს გამონაკლის შემთხვევას. ამ გამონაკლისის დაშვებით საფრთხე არ უნდა შეექმნას იმ ზოგად წესს, რომ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება არის საბოლოო, რომ იგი საბოლოოდ და შეუქცევადად ადგენს მხარეთა შორის ურთიერთობებს. ვინაიდან, უფლების შესახებ დავა ყოველთვის ქმნის ამ უფლების განუსაზღვრელობას, სასამართლო ვალდებულია წერტილი დაუსვას ასეთ მდგომარეობას და გადაწყვიტოს იგი. დაუშვებელია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების მუდმივად ეჭვქვეშ დაყენება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საფუძველი გამოეცლებოდა სასამართლოსადმი სანდოობის ვარაუდს (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2003 წლის 30 აპრილის გადაწყვეტილება საქმეზე N1/3/161, ოლღა სუმბათაშვილი და იგორ ხრაპოვი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ).

30. ამრიგად, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ განმცხადებლებს დარღვეული აქვთ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე განცხადების წარდგენის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის მე-4 ნაწილით დადგენილი მაქსიმალური - 5 წლიანი ვადა, რაც მათი მოთხოვნის განუხილველად დატოვების საფუძველია.

31. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ, რამდენადაც დარღვეულია განცხადების დაშვების ისეთი პირობა, როგორიცაა მისი წარდგენის ვადა, სასამართლო აღარ ამოწმებს დასაშვებობის სხვა წინაპირობების არსებობა/არარსებობის საკითხს; აღარ აფასებს, მითითებული საფუძველი რამდენად შეესაბამება კანონით განსაზღვრულ საქმის წარმოების განახლების რომელიმე წინაპირობას; აღარ ადგენს ვადას განცხადების სსსკ-ის 427-ე მუხლთან შესაბამისობაში მოსაყვანად.

32. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, რამდენადაც განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ, დარჩა განუხილველად, შუამდგომლობაც გენერალური პროკურატურიდან №092070222001 საქმისა და მასში არსებული მასალის გამოთხოვის შესახებ უნდა დარჩეს განუხილველად.

33. სსსკ-ის 425-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა და მისი განხილვა წარმოებს საერთო წესების დაცვით, იმ გამონაკლისების გათვალისწინებით, რომლებიც ამ თავშია დადგენილი. ამავე კოდექსის 374-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს მთლიანად დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი. შესაბამისად, მ.გ–ძესა და გ.ბ–ძეს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე, 429-ე, 374-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ.გ–ძისა და გ.ბ–ძის შუამდგომლობა გენერალური პროკურატურიდან №092070222001 საქმისა და მასში არსებული მასალის გამოთხოვის შესახებ დარჩეს განუხილველად;

2. მ.გ–ძისა და გ.ბ–ძის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებისა და ამავე სასამართლოს 2019 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ დარჩეს განუხილველად;

3. მ.გ–ძესა (პ/ნ ......) და გ.ბ–ძეს (პ/ნ ........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადებაზე მ.გ–ძის (პ/ნ ......) მიერ 2022 წლის 9 მარტს №0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოო და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლე: ამირან ძაბუნიძე