საქმე №ას-1350-2021 18 თებერვალი, 2022 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. ქ–ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. ქ–ი, დ. ქ–ი, თ. ქ–ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2019 წლის 13 ნოემბრის გადაწყვეტილებით გ. ქ–ის (შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი ბ. ქ–ის (შემდეგში: პირველი მოპასუხე), დ. ქ–ისა (შემდეგში: მეორე მოპასუხე) და თ. ქ–ის (შემდეგში: მესამე მოპასუხე) მიმართ, მატერიალური ზიანის - 20 669 ლარისა და მორალური ზიანის - 10 000 ლარის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

2. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

4. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.1. ქ. ხაშურში, ..... მდებარე უძრავი ნივთის ½ წილზე მოსარჩელის, ხოლო ½ წილზე - მოპასუხეთა საკუთრების უფლება იყო დარეგისტრირებული;

4.2. პირველმა მოპასუხემ, რომელსაც მოსარჩელემ 2014 წლის 7 მარტს მისცა მინდობილობა, განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრს და მხარეთა საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის გამიჯვნა მოითხოვა. მისი განცხადების საფუძველზე, 2014 წლის 13 მარტს, ქ. ხაშურში, ..... მდებარე 156.60 კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობიდან 90.90 კვ.მ-ზე მოპასუხეთა, ხოლო 65.50 კვ.მ-ზე - მოსარჩელის საკუთრების უფლება დაარეგისტრირა;

4.3. მოპასუხეებმა თავიანთი წილი გაყიდეს, რის შედეგადაც 2014 წლის 20 მარტს, 90.90 კვ.მ ფართის მესაკუთრედ შემძენი - მ.კ–ვა აღირიცხა.

5. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ არ გამოიკვეთა მოპასუხეთა მიერ მართლსაწინააღმდეგო ქმედების განხორციელება ან/და აპელანტის ხარჯზე მათი გამდიდრება.

5.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი;

5.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა უზენაესი სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე, რომლის თანახმადაც სსკ-ის 982-ე მუხლით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, გამდიდრების გათანაბრებას. ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიუთითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ - გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან. ამდენად, სადავო შემთხვევა არ ითვალისწინებს ზიანის სსკ-ის 992-ე მუხლით განსაზღვრულ ინსტიტუტს (სუსგ-ები Nას-472-448-2013, Nას-1204-2018);

5.3. სააპელაციო საჩივარში აპელანტმა მიუთითა, რომ 2014 წლის 7 მარტს გაცემული მინდობილობით, მოსარჩელემ პირველ მოპასუხეს უფლება მიანიჭა სხვა მესაკუთრეებთან, ქ. ხაშურში, ...... მდებარე უძრავი ნივთის გამიჯვნის ხელშეკრულება დაედო და უძრავი ქონების ნახევარი მოსარჩელის, ხოლო მეორე ნახევარი - მოპასუხეთა საკუთრებად დაერეგისტრირებინა. პირველმა მოპასუხემ, იმავე დღეს მიმართა საჯარო რეესტრს და ნაცვლად იმისა, რომ თითოეული მხარის საკუთრების უფლება დაერეგისტრირებინა ნივთის ნახევარზე, შენობა-ნაგებობიდან მოპასუხეთა საკუთრებად - 90.90 კვ.მ, მოსარჩელის საკურებად კი, 65.50 კვ.მ დაარეგისტრირა, რაც კუთვნილზე 12.70 კვ.მ-ით ნაკლები გამოდის. საცხოვრებელი ფართი 156.70 კვ.მ-ს შეადგენდა და თითოეულ მხარეს შესაბამისად, 78.20 კვ.მ ეკუთვნოდა. ამასთან, აპელანტის მითითებით, პირველმა მოპასუხემ, საჯარო რეესტრში წარდგენილი მიშენების ფართი 36 კვ.მ არ აჩვენა, რომლის ნახევარზე საკუთრების უფლება აპელანტსაც ჰქონდა და ვერ მოიპოვა;

5.4. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო სამართალსა და საპროცესო სამართალში მოქმედ მტკიცების ტვირთის სამართლიანი და ობიექტური განაწილების სტანდარტზე მიუთითა, რომლის თანახმად, მტკიცების ტვირთი განაწილებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ მოსარჩელესა და მოპასუხეს დაეკისროთ იმ ფაქტების მტკიცება, რომელთა მტკიცებაც მათთვის ობიექტურად შესაძლებელია;

5.5. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელეს, მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, უნდა დაესაბუთებინა, რომ მინდობილობის გაცემისას, ის შეუთანხმდა რწმუნებულს, უძრავი ნივთი თანაბრად გაეყო, რაც მან ბრალეულად არ შეასრულა და ნივთი ფაქტობრივი მფლობელობის მიხედვით არ გაყო, რითაც მოპასუხე მხარე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა;

5.6. სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო საქმის მასალებში წარდგენილ 2014 წლის ამონაწერს საჯარო რეესტრიიდან, რომლის თანახმადაც, უძრავი ქონების მდებარე: ქ. ხაშური, ....., მესაკუთრეებს ½ წილზე საკუთრების უფლებით წარმოადგენდნენ მოპასუხეები, ხოლო დარჩენილ ½ წილზე მოსარჩელე. საკუთრებაზე უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად 1988 წლის 13 ივნისისა და 1989 წლის 26 იანვრის ჩუქების ხელშეკრულებებია მითითებული (ს.ფ. 27-28). საქმეში არსებული 1988 წლის 13 ივნისის, ჩუქების ხელშეკრულებაზე დაყრდნობით სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. ქ–მა, შვილ - ზ. ქ–ს ქ. ხაშურში, ..... (ახლანდელი .....) ქ. N14-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ½ წილი აჩუქა, რა დროსაც მთელი სახლის სასარგებლო ფართი 67.1 კვ.მ-ს, ხოლო საცხოვრებელი ფართი - 55.1 კვ.მეტრს შეადგენდა (ს.ფ. 33-34). ასევე, 1989 წლის 26 იანვარს გაფორმებული ჩუქების ხელშეკრულებით დგინდება, რომ გ. ქ–მა - მოსარჩელეს (შვილიშვილს), იმავე სახლის ½ წილი აჩუქა, რა დროსაც მთელი სახლის სასარგებლო ფართი 67.1 კვ.მ-ს, ხოლო საცხოვრებელი ფართი 55.1 კვ.მ-ს შეადგენდა (ს.ფ. 31-32). აღნიშნული მტკიცებულებების ერთობლიობით დადასტურდა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებისას მთლიანი ქონების საერთო ფართი 67 კვ.მ-ს არ აღემატებოდა, თუმცა იმგვარი დაშვება, რომ ქონების გამიჯვნის დროს უძრავი ნივთის კვადრატულობა შესაძლებელია უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებულ ფართზე მეტი ყოფილიყო უსაფუძვლო არ იყო, რადგან თავად მოდავე მხარეები ახსნა-განმარტებისას უთითებდნენ, რომ მათ მფლობელობაში არსებულ საკუთრების ობიექტებს შორის ღობის გავლებისას და მას შემდეგ, სამეურნეო ქონება იზრდებოდა და ვითარდებოდა (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 20 ოქტომბრის სხდომის ოქმი და ფოტოსურათები, ს.ფ. 58-62);

5.7. უდავოა, რომ ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებიდან მალევე, 1980-იან წლებში, სადავო უძრავი ქონება მოდავე მხარეთა შორის ფაქტობრივად დაკავშირებული ფართების შესაბამისად გაიმიჯნა. უდავოა ისიც, რომ დამხმარე ნაგებობები და აივანი, რაზეც აპელანტი აცხადებდა პრეტენზიას, მოპასუხეების ფაქტობრივ მფლობელობაში მოქცეულ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობდა. მოცემული ფაქტების გათვალისწინებით კი, სააპელაციო სასამართლოს მიეცა იმგვარი პრეზუმფციის დაშვების საფუძველი, რომ როდესაც მხარეებისთვის ჩუქების ხელშეკრულებით გადაცემული 67 კვ.მ გაიზარდა 159.40 კვ.მ-მდე შესაძლებელია ეს მოპასუხეების მიერ მეურნეობის განვითარების შედეგად მომხდარიყო, რადგან უდავოა, რომ ჩუქებით მიღებული ქონება იმთავითვე ფაქტობრივად გამიჯნული იყო და თითოეული მესაკუთრე თავის მფლობელობაში არსებულ ქონებას ავითარებდა. ამიტომ, აპელანტი ვალდებული იყო საწინააღმდეგო გარემოების არსებობის ფაქტი დაედასტურებინა, რაც საქმის მასალებში წარდგენილი არც ერთი შესატყვისი მტკიცებულებით არ დადასტურდა;

5.8. სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ჩუქების ხელშეკრულებებით მოდავე მხარეებმა ქონების ½ - ½ წილი მიიღეს, რაც მალევე ფაქტობრივი ფლობის შესაბამისად გამიჯნეს და ამ დროიდან თითოეული მათგანი მეურნეობას დამოუკიდებლად ავითარებდა. შემდეგ, როდესაც საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში ქონების რეგისტრაციის მიზნით, უძრავი ქონების აზომვა მოხდა, რა თქმა უნდა, უძრავი ქონების საერთო ფართი ჩუქების ხელშეკრულებით გადაცემულ ფართს აღემატებოდა. ამიტომ, საჯარო რეესტრის ამონაწერში საერთო ფართის მონაცემები 159.40 კვ.მ-ით განისაზღვრა, ამავდროულად მოდავე მხარეთა საკუთრების გრაფაში წილობრივი მონაცემების ასახვა, სწორედ იმ დოკუმენტების შესაბამისად მოხდა, რომლებიც უფლების დამდგენ დოკუმენტს წარმოადგნდა, რაც თავისთავად არ გულისხმობს იმ გარემოებას, რომ ჩუქების ხელშეკრულებით გადაცემული ½ ნაწილი მოგვიანებით, რომელიმე მხარის მიერ მეურნეობის გაძღოლის შედეგად მომატებულ ფართზეც გავრცელდებოდა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი მტკიცებულებები და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებები იმგვარი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას არ იძლეოდა, თითქოს მხარეთა შორის სადავო მიწის ფაქტობრივად გამიჯვნის დროს მოპასუხეთა მხარეს მეტი ფართის აღმოჩენა, აპელანტის უფლების შეზღუდვის, ანუ მისი კუთვნილი ფართის დაკლების ხარჯზე განხორციელდა. ეს კი გამომდინარეობს აპელანტის ახსნა-განმარტებიდან, რომლის თანახმადაც, მის მიერ სადავოდ გამხდარი ნაგებობები, იმთავითვე (გამიჯვნის დროს) მოწინააღმდეგედ დასახელებული პირების კუთვნილ მხარეს მდებარეობდა. აღნიშნულ მსჯელობას ასევე ამყარებს ის გარემოებაც, რომ სადავო ნივთი 2014 წელს გასხვისდა, აპელანტს კი, ნივთის ფაქტობრივი გაყოფის ან/და რეესტრში კუთვნილზე ნაკლები ფართის დარეგისტრირების ფაქტი 2016 წლამდე, როდესაც საჯარო რეესტრს მიმართა, სადავოდ არ გაუხდია, რაც ნიშნავს, რომ იგი ქონების ფაქტობრივ გამიჯვნას კონკლუდენტური მოქმედებითაც ეთანხმებოდა;

5.9. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არც მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას (მარწმუნებლის ნების საწინააღმდეგო მოქმედებას) და არც უსაფუძვლო გამდიდრებას ადგილი არ ჰქონია, შესაბამისად სსკ-ის 982-ე მუხლით გათვალისწინებული შედეგის - ხელმყოფის მიერ უფლების მქონე პირის უფლებაში ჩარევის გათანაბრების, ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები არ იკვეთება. მოწინააღმდეგე მხარის მართლსაწინააღმდეგო ქმედების არარსებობის გამო მორალური ზიანის ანაზღაურების საკითხიც გამოირიციხება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

6.1. კასატორის მითითებით სასამართლომ არასწორად შეაფასა ის ფაქტი, რომ თითქოს ოფიციალურ გამიჯვნამდე მოსარჩელე და მოპასუხე ცალ-ცალკე ცხოვრობდნენ იმ ფართებში, სადაც გამიჯვნის შედეგად აგრძელებენ ცხოვრებას და რომ გამიჯვნა განხორციელებული იყო ისტორიული ღობით. კასატორის მითითებით გამიჯვნის შედეგად მიტაცებული ფართები მდებარეობს სახლის ჩრდილოეთ მხარეს, სადაც ღობე საერთოდ არ არის, ხოლო გამიჯვნა 2014 წლამდე არ არსებობდა;

6.2. კასატორის განმარტებით სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ თითქოსდა 2016 წლამდე მას გამიჯვნის გამო დაზარალების შესახებ არანაირი პრეტენზია არ გამოუხატავს, მაშინ როდესაც არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2010 წლიდან თავის ტვინის დაავადების გამო არ შეეძლო სრულყოფილად ეხელმძღვანელა და ეკონტროლებინა საკუთარი ქცევა, რითაც ისარგებლა კიდეც მოპასუხემ.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 28 დეკემბრის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

10. საკასაციო სასამართლო, წარმოდგენილი პრეტენზიებიდან გამომდინარე, აღნიშნავს, რომ შეფასების საგანია კასატორისათვის მიყენებული შესაძლო ზიანის ანაზღაურების საკითხი, რომელიც მოწინააღმდეგეთა მიერ, მის საკუთრებაში არსებული ქონების არამართლზომიერი განკარგვის შედეგად დადგა.

11. საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების სასარჩელო მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმად სსკ-ის 982-ე მუხლის (ხელყოფის კონდიქცია) მითითებას და დამატებით განმარტავს: იმ ვითარებაში, როდესაც პირველ მოპასუხეს ჰქონდა მოსარჩელისაგან დავალებული მისი სახელით დაედო უძრავი ქონების გაყოფის (გამიჯვნის) ხელშეკრულება და მიღებული შედეგიდან გამომდინარე მოსარჩელე ითხოვს მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას, რაც ქონების არათანაბარი გაყოფის შედეგად დადგა. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი კონდიქციურ ვალდებულებას უნდა ეფუძნებოდეს. საქმეზე დადგენილი გარემოებების მიხედვით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელემ სწორედ ასეთი დავალება მისცა რწმუნებულს, დადგენილია, რომ მხარეების საკუთრებად ჩუქების ხელშეკრულებით ½- ½ ნაწილი აღირიცხა, შესაბამისად, თითოეული მათგანი დამოუკიდებლად ავითარებდა მეურნეობას და ერთი მეორის ხარჯზე არ გამდიდრებულა ან არ დაუზოგავს ქონება.

12. კონდიქციური ვალდებულების წარმოშობისათვის სახეზე უნდა იყოს ერთი პირის გამდიდრება მეორის ხარჯზე და ასეთი გამდიდრება მოკლებული უნდა იყოს სამართლებრივ საფუძველს, რომელიც ან თავიდანვე არ არსებობდა, ან შემდგომში მოიშალა. კონდიქციური ვალდებულების არსებობის სამართლებრივი საფუძვლით სარჩელის დასაკმაყოფილებლად მნიშვნელოვანია, რომ დადგინდეს ობიექტური შედეგი, რაც გულისხმობს იმას, რომ ერთი პირის ქონების გაზრდა მოხდა მეორე პირის ქონების შესაბამისი შემცირების ხარჯზე. ხელყოფის კონდიქციისთვის გადამწყვეტია ის გარემოება, რომ მოპოვებული ქონებრივი შეღავათი სხვას (კონდიქციის კრედიტორს) ეკუთვნოდა (იხ. სუსგ Nას-1507-1427-2017, 03.04.2017წ).

13. საკასაციო სასამართლო, საპროცესო სამართლით დადგენილი მტკიცების სტანდარტის გათვალისწინებით განმარტავს, რომ სსსკ-ის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით, ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

14. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს, ამ განჩინების 5.6-5-9 ქვეპუნქტებში ასახულ, ფაქტობრივ-სამართლებრივ მსჯელობასა და შეფასებებს და დამატებით მიუთითებს მოსარჩელის მიერ მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის დაუძლევლობაზე. კასატორი აცხადებს, რომ პირველმა მოპასუხემ მართლსაწინააღმდეგოდ იმოქმედა მაშინ, როდესაც ქონება მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის თანაბრად არ გაჰყო, პირველმა მოპასუხემ საკუთარი და დანარჩენი ორი მოპასუხის საკუთრებაში დაარეგისტრირა იმაზე მეტი ქონება, ვიდრე მას ეს მოსარჩელის მიერ მისთვის მინიჭებული მინდობილობით შეეძლო. კასატორი საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე ვერ ასაბუთებს სადავო ფართების 2014 წლამდე და მის შემდეგ რეალურ კვადრატულობას, რადგან საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენების შესწავლით, მოსარჩელის კუთვნილი ფართის შემცირების ხარჯზე, მოპასუხეთა საკუთრებაში არსებული ფართების გაზრდა, არ დასტურდება. აღნიშნული კი უმთავრესი წინაპირობაა სარჩელის წარმატებისათვის.

15. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას და მიიჩნევს, რომ მხარის მიერ ჩუქების ანუ უფლების დამდგენი დოკუმენტის წარდგენა იმთავითვე არ გულისხმობს, რომ მხარეებს თანაბარი წილები გააჩნდათ 159,40 კვ.მ-მდე გაზრდილ უძრავ ქონებაზე, რომელიც რომელიმე მხარის მიერ მეურნეობის გაძღოლის შედეგად განვითარდა. აღნიშნულის საპირისპიროდ კასატორს გააჩნდა ვალდებულება ისეთი მტკიცებულებების წარდგენის, რითაც მომატებული ფართის ½ წილზე საკუთრების უფლებას დაადასტურებდა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორს იმგვარი მტკიცებულებები არ წარუდგენია, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ ქონების გაყოფის შედეგად მოწინააღმდეგის მხარეს მეტი ფართი აღმოჩნდა, მისი ქონების ან კუთვნილი ფართის დაკლების ხარჯზე, შესაბამისად კასატორის პრეტენზია არ არის გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებებით. მოსარჩელის მიერ ვერ დამტკიცდა, რომ მინდობილობის გაცემისას შეუთანხმდა მარწმუნებელს, უძრავი ნივთი გაეყო თანაბრად, რომელიც მარწმუნებელმა არ შეასრულა და ბრალეული მოქმედების შედეგად უსაფუძვლოდ გამდიდრდა.

16. საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ განცდილი ზიანის ანუ დაზოგილი სიმდიდრის (გამდიდრების) ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს. ზიანის ანაზღაურება, ანუ გამდიდრების გათანაბრება, უნდა განისაზღვროს მხოლოდ ობიექტური კრიტერიუმებით ისე, რომ ამას მოჰყვეს დარღვეული ქონებრივი ბალანსის აღდგენა და არა პირუკუ შედეგი - დაზარალებულის უსაფუძვლო გამდიდრება (იხ. სუსგ N ას-504-2019, 13.03.2020წ).

17. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, არ არსებობს სსკ-ის 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილით ,,სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია, მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც“ გათვალისწინებული მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. ამ ნორმით დაცული სიკეთე, რომლის ხელყოფის შემთხვევაში დაზარალებულმა შეიძლება მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურება, არის ადამიანის ჯანმრთელობა, შესაბამისად, მითითებული მუხლით დადგენილი შედეგის მიღწევის აუცილებელ წინაპირობას წარმოადგენს ადამიანის ჯანმრთელობის ხელყოფა, რის შედეგადაც დაზარალებული განიცდის სულიერ ტანჯვას, ფსიქიკურ სტრესს. სხეულის დაზიანებასა ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაში კი, უნდა ვიგულისხმოთ ისეთი ზემოქმედება, რომელიც ხელყოფს დაზარალებულის სხეულს ან მისი ორგანიზმის შინაგან პროცესებს (იხ. სუსგ #ას-1156-1176-2011, 20.01.2012).

18. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე საქმეზე სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად მართებულად შეაფასა ისინი, სწორად გამოიყენა მატერიალური (სსკ-ის 979-ე, 982-ე) ნორმები და მართებულად შეასრულა ის საპროცესო მოქმედებები, რომლებიც, მხარეთა თანასწორუფლებიანობის პირობებში, საჭირო იყო საქმის გარემოებათა დადგენისა და, მხარეთათვის დაკისრებული მტკიცების ტვირთის შესაბამისად, მათ მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების შეფასებისათვის. აღნიშნული ცხადყოფს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

19. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია, რადგანაც კასატორმა ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის კანონისმიერი საფუძველი.

20. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ქ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური