საქმე №ას-1342-2020 28 მარტი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ს.ტ-ნ–ვი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „ვ. ?-ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ს.ტ-ნ–ვმა (შემდგომ - მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ვ. ?-ის“ (შემდგომ - მოპასუხე, მოწინააღმდეგე მხარე) მიმართ და მოითხოვა უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა კონსტრუქციის დემონტაჟის გზით და ზიანის - ყოველთვიურად 4 000 ლარის ანაზღაურება 2014 წლის აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

სარჩელის საფუძვლები

2. მოსარჩელეს 1998 წლიდან თბილისში, ......., ბაზრის ტერიტორიაზე მდებარე უძრავი ნივთის (საკადასტრო კოდით N .....) მესაკუთრეა. მოსარჩელე მას იყენებდა სავაჭრო ობიექტად და საწყობად. უძრავი ქონების ირგვლივ 90-იანი წლებიდან დღემდე ხილ-ბოსტნეულის ბაზარია. თავდაპირველად, მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთი ღია ფარდული იყო, ხოლო 2014 წელს მოსარჩელემ გაარემონტა და მოაწყო გადახურული, შემინული კონსტრუქცია სამი კარით. მოსარჩელეს ხელს უშლის მოპასუხის მიერ მოვაჭრეების წვიმისა და თოვლისგან დასაცავად გაკეთებული გადახურვა, რომელიც მოსარჩელის კუთვნილი ობიექტის გვერდითაა, მსუბუქი კონსტრუქციის სახით. მოსარჩელის განმარტებით, კონსტრუქცია იმდენად ახლოს არის მის საკუთრებასთან, რომ, ფაქტობრივად, შეუძლებელია ნაგებობაში თავისუფლად, გვერდულად შესვლის გარეშე მოხვედრა და, შესაბამისად, შეუძლებელია მისი კომერციული დანიშნულებით გამოყენება. ამის გამო, მოპასუხეს უნდა დაევალოს კონსტრუქციის დემონტაჟი და დაეკისროს ზიანის ანაზღაურება - ყოველთვიურად 4000 ლარი, რომელსაც მიიღებდა, ნაგებობაში შესასვლელი რომ ჰქონოდა და გაქირავება შეძლებოდა.

მოპასუხის შესაგებელი

3. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, ბაზრის ტერიტორია მოპასუხის საკუთრებაა ისევე, როგორც ის გზა, რომელსაც მოსარჩელე მოპასუხის კეთილი ნებით თავის ნაგებობამდე მისასვლელად იყენებს. ცენტრალურ კარში შესვლა მოსარჩელეს თავისუფლად შეუძლია, ხოლო დამატებითი ორი კარი მოსარჩელემ მოპასუხესთან შეუთანხმებლად მოაწყო. მსუბუქი კონსტრუქცია, რომლის დემონტაჟსაც მოსარჩელე ითხოვს, ხელს არ უშლის მოსარჩელეს თავისი ნაგებობის გამოყენებაში, რადგან საუბარია საყრდენებზე, რომლებზეც დამაგრებულია მოვაჭრეთა წვიმისა და თოვლისგან დასაცავი საფარი. საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული წითელი ხაზებით დგინდება, რომ მოსარჩელის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა იჭრება მოპასუხის ნაკვეთში 70 სმ-ით. აღნიშნულის თაობაზე სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისწარმოება მიმდინარეობს. მოსარჩელეს არა აქვს, ნამდვილი იურიდიული ინტერესი ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის მიმართ, რადგან სადავო კონსტრუქციის დემონტაჟის შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელეს არ მიეცემა შესაძლებლობა, ისარგებლოს 2014 წელს დამატებით მოწყობილი რომელიმე კარით, რადგან ამ შესასვლელების გამოყენებაში მოსარჩელეს ხელი ეშლება მოვაჭრეთა დახლების გამო, რომლებიც ჯერ კიდევ 90-იანი წლებიდან არის განთავსებული მოსარჩელის კუთვნილი ნაგებობის გასწვრივ. მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით მოპასუხემ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს აქვს შესაძლებლობა, გააქირავოს თავისი ფართი, თუმცა ითხოვს არაგონივრულად მაღალ საიჯარო ქირას, რომელზეც არავინ სთანხმდება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 5 ივლისის გადაწყვეტილებით - სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 29 ივლისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე, მის რეკონსტრუქციამდე, განთავსებული იყო ღია ფარდული და ერთი ოთახი. ღია ფარდული ესაზღვრებოდა მოპასუხის კუთვნილ უძრავ ნივთს. მოსარჩელემ 2014 წლის აპრილ-ივლისში ლითონის ჟალუზების ნაცვლად, შემინა უძრავი ნივთის პერიმეტრი და ნაგებობაში შესასვლელი სამი კარი მოაწყო. ასევე დადგენილია, რომ მოპასუხის კუთვნილ ტერიტორიაზე სავაჭრო დახლები დღეს არსებული ფორმითა და ამავე ადგილას (მოსარჩელის ფართის გასწვრივ) განთავსებულია სულ მცირე 2010 წლიდან. მოპასუხე აღნიშნავს, რომ მის მიერ მოწყობილი გადახურვა განთავსებულია მხოლოდ მის საკუთრებაში არსებულ ტერიტორიაზე და არ იჭრება მოსარჩელის საკუთრებაში. პირიქით, საქმეში წარმოდგენილი 2014 წლის 16 დეკემბრის დასკვნის თანახმად, მოსარჩელის შენობა-ნაგებობა ჩრდილოეთის მხრიდან 70 სმ-ით, ხოლო სამხრეთის მხრიდან 36 სმ-ით იჭრება მოპასუხის საკუთრებაში. აღნიშნულის თაობაზე მოსარჩელის მიმართ მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში დაწყებულია სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისწარმოება და გაცემულია შესაბამისი მითითება.

8. სააპელაციო პალატის მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ადგილზე დათვალიერების შედეგად, დადგინდა, რომ „მსუბუქი კონსტრუქციის ნაგებობა“ მსუბუქი გადახურვის საყრდენი ბოძებია, რომლებიც განთავსებულია მოპასუხის ტერიტორიაზე. ამასთან, ადგილზე დათვალიერების შედეგად, დადგინდა ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო კონსტრუქციის არცერთი ნაწილი ხელს არ უშლის აპელანტს თავისი კუთვნილი ნაგებობის რომელიმე კარის გამოყენებაში და არ ფარავს მოსარჩელის ნაგებობის ფასადს. საგულისხმოა, რომ ადგილზე დათვალიერების დროს აპელანტი მიუთითებდა, ნაგებობაში ცენტრალური კარიდან თავისუფლად შესვლის შესაძლებლობის შესახებ, რადგან ამ შესასვლელში საკმარისი ადგილია, ხოლო დათვალიერების შედეგად, სასამართლომ ერთმნიშვნელოვნად დაადგინა, მოსარჩელის მიერ 2014 წელს დამატებით მოწყობილ ორ კარში შესვლისთვის დაბრკოლებას წარმოადგენდა არა მოპასუხის მიერ გადახურვისთვის მოწყობილი კონსტრუქცია, არამედ - მოვაჭრეები, რომლებიც მოსარჩელის კუთვნილი ნაგებობის გასწვრივ, სიგრძეზე მოწყობილ ბაზრისთვის ტრადიციულად დამახასიათებელ დახლებთან ვაჭრობენ, სულ მცირე - 2010 წლიდან. მოვაჭრეთა დახლები წარსულში არასოდეს ყოფილა და არც დღეს არ არის მოწყობილი მოსარჩელის კუთვნილი ნაგებობის მე-2, ცენტრალური კარის წინ.

9. პალატა შენიშნავს იმასაც, რომ აპელანტის მოსაზრებით, მას თავის ნაგებობაში თავისუფლად შესვლაში ხელს უშლის მოპასუხე, თუმცა ვერ უთითებს ცალსახა და კონკრეტულ ხელშემშლელ ქმედებაზე. ხსენებულის საპირისპიროდ კი, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სადავო ლითონის კონსტრუქცია აღმართულია მოპასუხის კუთვნილ ტერიტორიაზე იმ მიზნით, რომ გარე მოვაჭრეები დაცულ იყვნენ ბუნებრივი მოვლენებისგან (წვიმა, თოვლი, მზე), ხოლო თავად აპელანტის კუთვნილი ნაგებობაც ბაზრის ტერიტორიაზე იჭრება 70 სმ-ით, რაც იმას გულისხმობს, რომ ფაქტობრივად აპელანტი თავის უძრავ ქონებაში შესასვლელად სარგებლობს მოწინააღმდეგე მხარის კუთვნილი მიწის ნაკვეთით იმგვარად, რომ სერვიტუტის ან/და აუცილებელი გზის უფლება მინიჭებული არ აქვს. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ სარწმუნო, საკმარისი და სათანადო მტკიცებულება უფლების ბოროტად გამოყენებისა და მოსარჩელისათვის ხელშეშლის დასადასტურებლად წარმოდგენილი არ არის.

10. რაკი მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის ანაზღაურებას მოსარჩელე ითხოვს იმაზე მითითებით, რომ იგი მოპასუხის უკანონო ხელშეშლის გამო ვერ იყენებს თავის უძრავ ნივთს კომერციული დანიშნულებით, ხოლო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე ხელს არ უშლის მოსარჩელეს თავისი კუთვნილი ნაგებობით სარგებლობაში, არ არსებობს ზიანის ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

11. გასაჩივრებულ საოქმო განჩინებასთან დაკავშირებით, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის შუამდგომლობა მოწმეთა დაკითხივს თაობაზე, პალატამ მიუთითა, რომ სადავო საკითხი არ შეიძლება დადგენილიყო მოწმეთა ჩვენებით, მით უფრო, რომ ხსენებულ გარემოებაზე არსებობდა მხარეთა საწინააღმდეგო პოზიციები და სასამართლოს მხრიდან სადავო ფაქტის დადგენა მხოლოდ მხარეთა (თუნდაც მოწმეთა) ჩვენებით შეუძლებელი იყო. როგორც წესი, მსგავსი სახის გარემოება წერილობითი სათანადო, შესაბამისი და უტყუარი მტკიცებულებებით უნდა ყოფილიყო დადასტურებული. იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ყველა მტკიცებულება დაერთო საქმეს და ისინი სიღრმისეულად იქნა შესწავლილი და შეფასებული, პალატამ მიიჩნია, რომ მოწმეთა განმარტებები სწორედ არ იქნა მიჩნეული სსსკ-ის 102.3-ე მუხლით გათვალისწინებულ მტკიცებულებებად.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

12. ზემოაღნიშნული განჩინება მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

13. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება, რომ მოპასუხე ხელს არ უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში და მოსარჩელის ობიექტი განთავსებულია ბაზრის ტერიტორიაზე. კასატორის მტკიცებით, მისი ობიექტი არ დგას ბაზრის ტერიტორიაზე, მხოლოდ ერთი მხრიდან ესაზღვრება მას. ამასთან, მოსარჩელის ნაგებობა, რომელიც იყო კაპიტალური, ერთი სახურავის ქვეშ მოქცეული ნაგებობა, წინ ჰქონდა ღია ფარდული, რომელიც მოსარჩელემ რეკონსტრუქციის შედეგად, არქიტექტურის ნებართვის საფუძველზე, კანონით დადგენილი წესით შემინა.

14. სასამართლომ დაადგინა, რომ არქიტექტურის სამსახურის 16.01.2013 წლის ბრძანებით მოპასუხის ტერიტორიაზე შეთანხმდა სავაჭრო კომპლექსის განაშენიანების გეგმის პროექტი, თუმცა სასამართლოს ამ გარემოებიდან გამომდინარე რაიმე დასკვნა არ გამოუტანია. შესაბამისად, გაუგებარია, რისთვის დაადგინა ეს ფაქტი. სასამართლოს სრულყოფილად რომ გამოეკვლია მტკიცებულება, დაასკვნიდა, რომ ამ გეგმის თანახმად, ტერიტორიაზე, რომელზედაც განთავსებულია მსუბუქი კონსტრუქციის უნებართვო ნაგებობა, დადგენილია სერვიტუტი, რადგან ის სატრანსპორტო გზის ზოლია, საზოგადოებრივი სივრცე.

15. ამასთან, სასამართლოს სრულყოფილად რომ გამოეკვლია მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 26.09.2014 წლის დადგენილება, აუცილებლად დაასკვნიდა, რომ სატრანსპორტო ზოლში განთავსებული უკანონო ნაგებობით ნამდვილად ხელი ეშლება მოსარჩელეს საკუთრებით სარგებლობაში. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, თითქოს, სადავო კონსტრუქციის არცერთი ნაწილი ხელს არ უშლის მოსარჩელეს თავისი კუთვნილი ნაგებობის რომელიმე კარის გამოყენებაში და არ ფარავს მოსარჩელის ნაგებობის ფასადს. პირიქით, სადავო ნაგებობის რკინის ბოძები მოსარჩელის ნაგებობაში შესასვლელ ორ კართანაა - თითქმის 40 სანტიმეტრში, რითაც ხელი ეშლება მოსარჩელეს თავისუფლად შესვლა-გამოსვლაში. შესაბამისად, არასწორია სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ 2014 წელს მოწყობილ ორ კარში შესვლისათვის დაბრკოლებას არა სადავო კონსტრუქცია, არამედ მოვაჭრეები ქმნიან.

16. სასამართლომ ადგილზე დათვალიერების დროს სწორად ვერ აღიქვა და სწორად არ შეაფასა ადგილზე არსებული ვითარება, რადგან მოვაჭრეების დახლები განთავსებულია მოსარჩელის ნაგებობიდან დაშორებით, ხოლო სადავო ნაგებობა ისეა განთავსებული, კარში ადამიანის შესვლაც კი გაჭირვებითაა შესაძლებელი, რომ აღარაფერი ითქვას, კომერციული დანიშნულებით გამოყენებაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

17. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

20. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

21. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

22. განსახილველ შემთხვევაში, სადავო კონსტრუქციის დემონტაჟის მოპასუხისათვის დავალდებულებისა და ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 172.2 (თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია, მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით), სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლები.

23. უნდა აღინიშნოს, რომ საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის უფლება წარმოიშობა მაშინ, როცა არსებობს შემდეგი საფუძვლები: ა) მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე; ბ) ნივთს მესაკუთრე ფლობს; გ) მოპასუხე ხელყოფს ან სხვაგვარად ხელს უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში; ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა წარმოადგენს. ფაქტის არსებობა კი, როგორც წესი, უნდა დადასტურდეს სათანადო მტკიცებულებებით.

24. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე საკუთრების ხელშეშლაზე აპელირებს, კერძოდ, მისი მტკიცებით, მოსარჩელის საკუთრების გვერდით, დგას მოპასუხის საკუთრებაში არსებული მსუბუქი კონსტრუქცია, რომელიც იმდენად ახლოსაა მის საკუთრებასთან, რომ, ფაქტობრივად, შეუძლებელია ნაგებობაში თავისუფლად, გვერდულად შესვლის გარეშე მოხვედრა.

25. პალატა მიუთითებს, რომ სადავო კონსტრუქციიდან გამომდინარე ხელშეშლა უნდა იყოს აშკარა და დაუშვებელი. ამასთან, დასაშვები ფარგლები უნდა შეფასდეს საშუალო გონიერი მოსარგებლის თვალთახედვიდან და არა - მოსარჩელის სუბიექტური აღქმით. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნაგებობაში ცენტრალურ კარიდან შესვლა თავისუფლად არის შესაძლებელი, რადგან ამ შესასვლელში საკმარისი ადგილია. ამასთან, ადგილზე დათვალიერების ოქმით, სააპელაციო სასამართლომ ერთმნიშვნელოვნად დაადგინა, რომ მოსარჩელის მიერ 2014 წელს დამატებით მოწყობილ ორ კარში შესვლისთვის სადავო კონსტრუქცია დაბრკოლებას არ ქმნის. სსსკ-ის 407.2 მუხლის (სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება)) თანახმად, ეს ფაქტები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, რადგან მათ წინააღმდეგ კასატორს დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია. საკასაციო პალატის განსჯით, დასაბუთებულ პრეტენზიად ვერ მიიჩნევა კასატორის მტკიცება, რომ სადავო ნაგებობის რკინის ბოძები მოსარჩელის ნაგებობაში შესასვლელ ორ კართან განთავსებულია თითქმის 40 სანტიმეტრში, რითაც ხელი ეშლება მოსარჩელეს, თავისუფლად შესვლა-გამოსვლაში. შესაბამისად, არასწორია სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელის მიერ 2014 წელს გაკეტებულ ორ კარში შესვლა-გამოსვლაში სადავო კონსტრუქცია ხელს არ უშლის.

26. პირველ რიგში, პალატა მიუთითებს, რომ რაკი მოსარჩელე არ უარყოფს, რომ მის საკუთრებას აქვს ცენტრალური კარი, საიდან შესვლაც შენობაში თავისუფლად არის შესაძლებელი, მას საკუთრებით დანიშნულებისამებრ სარგებლობა შეუძლია. რაც შეეხება ფაქტს, რომ დანარჩენი ორი კარით სათადადოდ ვერ სარეგებლობს, ასეც რომ იყოს, პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეს საკუთრების ხელშეშლა ვერ შეერაცხება, რადგან დანარჩენ ორ კართან ახლოს არსებული კონსტრუქციის „ხელშეშლის“ თმენის ვალდებულება მოსარჩელეს სსკ-ის 175-ე მუხლი აკისრებს, კერძოდ, პალატა მიუთითებს, რომ მოსარჩელისა და მოპასუხის უძრავი ქონება მომიჯნავე, მეზობელ ნაკვეთებზე მდებარეობს. მეზობელი მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესების დაბალანსებისათვის კი, მნიშვნელოვანია სსკ-ის 174-ე მუხლი, რომელიც სამეზობლო ურთიერთთმენის ვალდებულებას ადგენს. ნორმის, თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობისა, ვალდებული არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. აღნიშნული ნორმა არ არის დეკლარაციული ხასიათის და გულისხმობს მეზობელი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ვალდებულებას, პატივი სცენ სხვისი საკუთრებისა თუ სხვა სამოქალაქო უფლებას და თავიანთი უფლებები გამოიყენონ ისე, რომ ამით ზიანი არ მიაყენონ სხვის უფლებას. კანონი უშვებს მეზობელი უძრავი ქონებიდან მომდინარე ზემოქმედების არსებობას კანონით დასაშვებ ფარგლებში (სსკ-ის 175-ე მუხლი) და ამ ზემოქმედებათა თმენა სამეზობლო ურთიერთობისათვის დამახასიათებელი თვისებაა, რომელიც ეთანხმება მეზობლების ურთიერთპატივისცემის მოვალეობას (სუსგ №ას-1046-1007-2016, 2017 წლის 3 თებერვლის განჩინება).

27. დადგენილია, რომ სადავო ლითონის კონსტრუქცია აღმართულია მოპასუხის კუთვნილ ტერიტორიაზე იმ მიზნით, რომ გარე მოვაჭრეები დაცულ იყვნენ ბუნებრივი მოვლენებისგან (წვიმა, თოვლი, მზე და სხვა). რაკი მოპასუხის ტერიტორია ბაზარია, მოპასუხე კონსტრუქციას ნორმალური სამეურნეო საქმიანობისათვის იყენებს და „ზემოქმედება“ არ აღემატება კონკრეტული ადგილის ჩვეულებრივად მიჩნეულ სარგებლობას. შესაბამისად, პალატა ასკვნის, რომ მოპასუხე ხელს არ უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში და, შესაძლოა, მხოლოდ უმნიშვნელოდ ხელყოფდეს მის უფლებას, რომელიც სამეზობლო ზემოქმედების თმენის ვალდებულების კანონით დადგენილ ფარგლებს არ სცდება. შესაბამისად, მოსარჩელეს თმენის ვალდებულება აკისრია და არ არსებობს მოპასუხის საკუთრების უფლების შეზღუდვის წინაპირობები. აქედან გამომდინარე, მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების თაობაზე მოთხოვნაც უსაფუძვლოა.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

29. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

30. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

31. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ: №ას-14-2020, 28 მაისი, 2020 წელი; საქმე №ას-865-807-2017, 22 დეკემბერი, 2017 წელი).

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. განსახილველ საქმეზე სახელმწიფო ბაჟი - 6 000 ლარით განისაზღვრა, რომლიდანაც კასატორმა 1200 გადაიხადა, ხოლო დარჩენილი სახელმწიფო ბაჟი - 4 800 ლარის გადახდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 5 მარტის განჩინებით საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადაუვადდა. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, რაკი ბიუჯეტში უნდა დარჩენილიყო 1800 ლარი (30%), კასატორს კი გადახდილი აქვს 1200 ლარი, მას უნდა დაეკისროს გადავადებული ბაჟიდან 600 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს.ტ-ნ–ვის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. ს.ტ-ნ–ვს დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 5 მარტის განჩინებით (საქმე №ას-1342-2020) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული ბაჟიდან 600 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე