საქმე №ას-391-2020 22 თებერვალი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: თამარ ზამბახიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ.მ–ნი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ.ნ–ძე (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 16.01.2020წ. გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ.ნ–ძემ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „შემსრულებელი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ.მ–ნის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „მეპატრონე“, „შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე“ ან „კასატორი“) მიმართ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე განხორციელებული აუცილებელი სარეკონსტრუქციო და სარემონტო სამუშაოების ღირებულების - 6000 აშშ დოლარისა და 9975 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ აღძრა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვა შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს დაეკისროს თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის იჯარით გაცემით მიღებული შემოსავლის ¼ ნაწილი, 12 300 ლარი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 08.06.2018 წლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 9000 ლარის გადახდა. შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

4. გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა როგორც მოსარჩელე, ისე მოპასუხე მხარემ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძველი:

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 16.01.2020 წლის გადაწყვეტილებით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გადაწყვეტილება მისთვის 9000 ლარის დაკისრების ნაწილში დარჩა უცვლელი. გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგს:

5.1. მოსარჩელე და მოპასუხე არიან თბილისში, ...... 77-ში მდებარე ბინა N1-ის, ფართით 87.97 კვ.მ. (შემდეგში „თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი“) თანამესაკუთრეები, საიდანაც ¼ წილი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოპასუხის სახელზე, ¾ წილი - მოსარჩელის სახელზე.

5.2. 2007 წელს მოსარჩელემ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე განახორციელა აუცილებელი სარეკონსტრუქციო (დემონტაჟის და გამაგრების) და სარემონტო სამუშაოები, რომელთა ღირებულებამ 24 000 აშშ დოლარი და 36 000 ლარი შეადგინა. პალატის ასეთი დასკვნა შემდეგ გარემოებებს ემყარება:

5.2.1. 07.07.1981 წელს ....... მაცხოვრებელთა მიერ საბინაო სამმართველოსადმი წარდგენილი განცხადებით დგინდება, რომ ჯერ კიდევ აღნიშნულ პერიოდში სადავო შენობის სახურავი იყო დაზიანებული, საცხოვრებელ ფართში ჩამოდიოდა წყალი, რაც იწვევდა ჭერის, იატაკის, ავეჯის და შენობის სხვა ნაწილების დაზიანებას/ლპობას.

5.2.2. სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის 2002 წლის ცნობის თანახმად, ქ. თბილისი, ........ მდებარე მრავალბინიანი სახლი აშენებულია გასულ საუკუნეში, სახლის სარდაფში წყალია, მე-2 სართულზე სამზარეულო და ტუალეტი არის „კატასტროფულ“ (სტილი დაცულია) მდგომარეობაში; მზიდი კედელი დახეთქილია, აივნის ხის კოჭები აცდენილია, სახურავი დაზიანებულია, წყალი ჩამოდის, რადგან შენობა ნახევრად გადახურულია, მანსარდი მთლიანად დაშლილია. ექვემდებარება სასწრაფო აღდგენას.

5.2.3. აუდიტორული ფირმის 11.07.2002 წლის ქონების შეფასების #2/31-2002 აქტის თანახმად, ქ. თბილისი, ....... მდებარე ბინა ავარიულ მდგომარეობაშია და მიწისძვრის შედეგად მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა.

5.2.4. მოსარჩელის მიერ გაფორმებული 10.04.2007 წლის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ. თბილისში, ........ N77-ში მდებარე შენობა-ნაგებობა 1/3-ის ავარიული ნაწილის პირველი სართულის დემონტაჟი; შენობის საძირკველის ფუნდამენტური გამაგრება რკინის ბეტონის კარკასის მეშვეობით და შენობის წინ არსებული ფართის გამოყენებით, რის შედეგადაც დამკვეთს უნდა ჩაბარებოდა კაპიტალურად გამაგრებული შენობა და კაპიტალური 20 კვ.მ. მიშენება შავი კარკასის სახით (გისოსებით, გარე კიბით, რკინის კარებით, ხის კარ-ფანჯრით). აღნიშნული სამუშაოების ღირებულება განისაზღვრა 24 000 აშშ დოლარით. მიღება-ჩაბარების აქტებით დადასტურებულია სამუშაოების შესრულების და მისი ღირებულების გადახდის ფაქტი.

5.2.5. 25.04.2007 წლის ხელშეკრულების თანახმად, სამშენებლო ბრიგადას კაპიტალურად უნდა გაერემონტებინა ქ. თბილისში, ...... მდებარე შენობა-ნაგებობა 1/3-ის პირველ სართულზე მდებარე ფართი (მაგ.: ელექტროობის სისტემის სრულად შეცვლა; წყალგაყვანილობისა და კანალიზაციის სისტემის მთლიანად შეცვლა; კედლების გათავისუფლებას ძველი ნალესისაგან; კედლების დამუშავება „სველი მინით“; კედლების შელესვა გაჯით და ცემენტით; იატაკის მოხვეწა (სტიაჟკა)...). აღნიშნული სამუშაოების სრულად შესრულების საფასური განისაზღვრა 36 000 ლარით. მიღება-ჩაბარების აქტებით დასტურდება ფართის კაპიტალურად გარემონტების და მოსარჩელის მიერ სამშენებლო ბრიგადის წარმომადგენლისათვის ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების ღირებულების გადახდის ფაქტი.

5.2.6 სააპელაციო პალატა ზემოაღნიშნულ მტკიცებულებათა ერთობლიობაში შეფასების საფუძველზე ასკვნის, რომ მოსარჩელის მიერ 10.04.2007 წლის და 25.04.2007 წლის ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული ხარჯების გაწევა განპირობებული იყო თანასაკუთრებაში არსებული შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციისათვის ვარგის მდგომარეობაში შენარჩუნების აუცილებლობით. საპირისპირო მტკიცება მოპასუხე მხარეს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია.

5.3. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოპასუხის პრეტენზია, რომ მტკიცებულებებით არ დგინდება თუ შენობის რომელ კონკრეტულ ნაწილს ჩაუტარდა სადემონტაჟო და აუცილებელი კაპიტალური სამუშაოები. 10.04.2007 წლის ნარდობის ხელშეკრულების პირველი პუნქტით დგინდება, რომ სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა შენობა-ნაგებობა 1/3-ის პირველ სართულზე, სადაც მდებარეობს თანასაკუთრებაში არსებული ფართი (წილადი „1/3“ ასახავს არა შენობის ერთმესამედ ნაწილს, არამედ მის მდებარეობას ამ მისამართზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების ერთიან სისტემაში. მაგ: შენობა-ნაგებობა #1/3, #8/1 და ა.შ. იხ: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 09.10.2012 წლის გადაწყვეტილება). რაც შეეხება, მოპასუხის მითითებას, რომ შენობა-ნაგებობა 1/3-ის პირველ სართულზე სხვა ოჯახებიც ცხოვრობენ, რის გამოც გაუგებარია მისი წილობრივი მონაწილეობა საერთო ხარჯებში, პალატამ განმარტა, რომ სარჩელის თანახმად, გამაგრებითი და სხვა აუცილებელი კაპიტალური სამუშაოები წარმოებულია მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ ფართზე და აღნიშნული მტკიცების საპირისპირო მტკიცება მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია, რაც მტკიცების სტანდარტიდან გამომდინარე, მითითებულ პრეტენზიას დაუსაბუთებლად აქცევს.

5.4. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ) 312-ე მუხლით განმტკიცებულ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედ უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციაზე და დადგენილად მიიჩნია, რომ ჩატარებული სამუშაოების შედეგად თანასაკუთრებაში არსებული ფართი დაახლოებით 20 კვ.მ-ით გაიზარდა, რაც იმას მიშნავს, რომ ასევე გაიზარდა მოპასუხის ფართი (დაახლოებით 5 კვ.მ.-ით).

5.5. სასამართლოს მითითებით, მოპასუხის მიმართ მოსარჩელის მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) განაპირობებს მის სამართლებრივ მოწესრიგებას დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულებისათვის გათვალისწინებული სამართლებრივი საფუძვლებით. სსკ-ის 973-ე მუხლი აზუსტებს შემსრულებლის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის ფარგლებს. კერძოდ, ამ მუხლის საფუძველზე მესაკუთრე ვალდებულია შემსრულებელს აუნაზღაუროს მხოლოდ ის ხარჯები, რომელთა გაღება შემსრულებლის მხრიდან აუცილებლობით იყო გამოწვეული. ხარჯების აუცილებლობა კი ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე უნდა იქნეს დადგენილი.

5.6. პალატას დადგენილად მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ 24 000 აშშ დოლარისა და 36 000 ლარის ოდენობით ხარჯების გაწევა გამოწვეული იყო თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ექსპლუატაციისათვის ვარგის მდგომარეობაში შენარჩუნების აუცილებლობით. რაც ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე მოპასუხის მიმართ წარმოშობს ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას, თანასაკუთრებიდან მოპასუხის წილის (1/4) პროპორციულად, რაც მოცემულ შემთხვევაში, 6000 აშშ დოლარსა (10.04.2007 წლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე) და 9000 ლარს (25.04.2007 წლის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე) შეადგენს.

5.7. რაც შეეხება, სასარჩელო მოთხოვნას, რომელიც მოიცავს 2013 წელს ლამინატის დაგების (1400 ლარი), სამღებრო სამუშაოების (1600 ლარი) და 2016 წელს ფართის მეტალო-პლასტმასის კონსტრუქციით გადატიხვრის (900 ლარი) ხარჯებს (ამ ნაწილში მოთხოვნა შეადგენს 3900 ლარის ¼-ს), მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, რომ მითითებული ხარჯის გაღება განპირობებული იყო თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ექსპლუატაციისათვის ვარგის მდგომარეობაში შენარჩუნების აუცილებლობით, რაც სსკ-ის 973-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

5.8. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ სარემონტო სამუშაოების შემდგომ მოპასუხეს კუთვნილი ფართი არ დაბრუნებია. სასამართლომ მიუთითა მოპასუხის მეურვის, ს.ზ–სა და დ.დ–ძეს შორის 07.05.2007 წელს გაფორმებულ საიჯარო ხელშეკრულებაზე (18 თვის ვადით, თვეში 125 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულებით), რაც უტყუარად ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ სარემონტო სამუშაოების განხორციელების შემდგომ მოპასუხე თავისუფლად დაეუფლა უძრავ ნივთს და განკარგა იგი საკუთარი შეხედულებისამებრ. რაც შეეხება, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის პრეტენზიას, რომ იგი ამჟამად ვერ სარგებლობს საკუთარი ნივთით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეს არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც ნივთით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტს დაადასტურებდა (მაგ: ის, რომ ფართი ვერ გააქირავა თანამესაკუთრის მხრიდან ხელშეშლის გამო ან სხვ.). მას ასევე არ წარმოუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც უძრავი ქონებიდან მოპასუხის კუთვნილი წილის სარგებლობის შედეგად მოსარჩელის მიერ შემოსავლის მიღების ფაქტს დაადასტურებდა. ასეთი მტკიცების არარსებობა კი, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

5.9. სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა არ მიიჩნია ხანდაზმულად. სასამართლომ მიუთითა სსკ-ის 128-ე და 129-ე მუხლებზე და არ გაიზიარა მოპასუხის მსჯელობა სადავო სამართალურთიერთობაზე სახელშეკრულებო ვალდებულებითი ურთიერთობებისათვის სსკ-ის 129-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გავრცელების შესახებ. სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია არა სახელშეკრულებო, არამედ კანონისმიერი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა - დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულება და მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება სსკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადა. სსკ-ის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შესახებ ხელშეკრულებები გაფორმებულია 10.04.2007 წელს და 25.04.2007 წელს და მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად 10.04.2007 წლის მიჩნევის შემთხვევაშიც, სარჩელი აღძრულია კანონით დადგენილი 10 წლიანი ვადის დაცვით.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

6. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში სსსკ) 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. სსკ-ის 969-ე მუხლის თანახმად, პირი (შემსრულებელი), რომელიც დავალების ან სხვა საფუძვლის გარეშე ასრულებს სხვა პირის (მეპატრონის) საქმეებს, ვალდებულია, შეასრულოს ისინი კეთილსინდისიერად. განსახილველი ინსტიტუტი იცავს მეპატრონეს ისეთ შემთხვევებისაგან, როდესაც გარკვეული აუცილებლობით არის განპირობებული დავალების ან სხვა საფუძვლის გარეშე მის საქმეებში ჩარევა, მაგალითად, საფრთხის თავიდან აცილების მიზნით, მაგრამ კანონი ავალდებულებს შემსრულებელს ეს საქმეები შეასრულოს კეთილსინდისიერად. შესაბამისად, დაცულია მეპატრონის ინტერესები და შემსრულებელმა უნდა იმოქმედოს ისე, როგორც მეპატრონემ ან მისი დავალებით რწმუნებულმა. ამდენად, უნდა იყოს ისეთი ვითარება, როდესაც, მიუხედავად დავალების ან სხვა საფუძვლის არარსებობისა, აუცილებლობა მოითხოვს მეპატრონის საქმეების შესრულებას, რაც უნდა განხორციელდეს ისე, როგორც ამას მეპატრონე გააკეთებდა (სუსგ Nას-1150-1079-2012, 07.03.2013წ., სუსგ Nას-449-428-2015 27.04.2016წ.). სსკ-ის 973-ე მუხლი (შემსრულებელს უფლება აქვს მოითხოვოს გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, რომლებიც, საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, აუცილებლად იქნა მიჩნეული) აზუსტებს და ავიწროვებს შემსრულებლის მიერ დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულების ფარგლებში გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოთხოვნის ფარგლებს. ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ისეთი ხარჯები, რომლებიც აუცილებლად იქნა მიჩნეული. სასამართლომ შემსრულებლის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დაადგინა და მოპასუხის მიერ წამოყენებული არ არის დასაშვები, დასაბუთებული პრეტენზია, რომ თანასაკუთრებაში არსებული შენობა იმყოფებოდა ავარიულ მდგომარეობაში და ხარჯების გაწევა გამოწვეული იყო მისი შენარჩუნების აუცილებლობით. შესაბამისად, საქმის შესრულება ობიექტურად სარგებლიანი იყო მეპატრონისათვის. სარგებელი კი, როგორც ობიექტური კრიტერიუმი, მოიცავს არა მარტო ქონებრივი უპირატესობის მინიჭებას, არამედ მეპატრონისათვის ზიანის თავიდან აცილებას.

12. კასატორი პრეტენზიას აცხადებს მასზე, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილება დააფუძნა იმ სამართლებრივ ნორმებს, რომლებიც მოსარჩელეს სარჩელში მითითებული არ ჰქონია. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა და მხარის მიერ სარჩელის დამფუძნებელ ნორმად კანონის ამა თუ იმ დანაწესის მითითება არ არის გადაწყვეტილების მიღების პროცესში სასამართლოსათვის ხელისშემშლელი. სამართალში დამკვიდრებულია პრინციპი _ „jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი). მოთხოვნის იურიდიული მართებულობის კვლევა მოიაზრებს სასამართლოს მხრიდან დამფუძნებელი ნორმების სწორად მოძიებას, რომელიც დავის გადაწყვეტის ფუნდამენტს წარმოადგენს (სუსგ. Nას-1764-2018, 13.04.2020წ., სუსგ Nას-351-2020, 29.12.2020წ.).

13. განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაანაწილა მხართა შორის მტკიცების ტვირთი (სსსკ-ის 102-ე მუხლი), საქმეში არსებული მტკიცებულებების სწორი ანალიზის შედეგად (სსსკ-ის 105-ე მუხლი) მართებულად დაადგინა მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებები და მოპასუხეს დააკისრა ზემოაღნიშნული ხარჯების ანაზღაურება.

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის წარმოშობისათვის განმსაზღვრელია შემსრულებლის მიერ დავალების გარეშე მეპატრონის ნებისა თუ ინტერესის შესაბამისი აუცილებელი ხარჯების გაწევის ფაქტი და არა მისი სამართლებრივი კავშირი ქონებასთან, რომელზეც მან გაიღო ხარჯი. თავის მხრივ, არც სხვისი საქმის შესრულებასთან ერთად საკუთარი საქმის შესრულება გამორიცხავს თავისთავად დავალების გარეშე სხვისი საქმის შესრულებას (ჩაჩავა ს., საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, მუხ.969, ველი 27-34, იხ.:gccc.ge).

15. ასევე ვერ იქნება გაზიარებული კასატორის პოზიცია ხანდაზმულობის ვადის არასწორად განსაზღვრის თაობაზე. კასატორის პრეტენზია ისაა, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სსკ-ის 129-ე მუხლი და შემსრულებლის სასარჩელო მოთხოვნაზე არ გაავრცელა ხანდაზმულობის სამწლიანი ან ექვსწლიანი ვადა. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მხარეთა შორის ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია არა სახელშეკრულებო, არამედ კანონისმიერი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა. შესაბამისად, მასზე უნდა გავრცელდეს არა ხანდაზმულობის სამწლიანი ან ექვსწლიანი ვადა, არამედ სსკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული ხანდაზმულობის საერთო ათწლიანი ვადა. ეს ვადა დადგენილია ყველა იმ ურთიერთობებისათვის, რომელიც არ ითვალისწინებენ სპეციალურ ვადას (მაგალითად, უსაფუძვლო გამდიდრების, ან დავალების გარეშე სხვისი საქმეების შესრულების ინსტიტუტი) (შდრ. სუსგ Nას-1005-949-2015, 11.03.2016წ., Nას-275-2020, 16.11.2021წ.). შესაბამისად, წინამდებარე მოთხოვნაზე ვრცელდება სსკ-ის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადა. სსკ-ის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. სარემონტო სამუშაოების ჩატარების შესახებ ხელშეკრულებები გაფორმებულია 10.04.2007 წელს და 25.04.2007 წელს და მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად 10.04.2007 წლის მიჩნევის შემთხვევაშიც, სარჩელი აღძრულია კანონით დადგენილი 10 წლიანი ვადის დაცვით - 10.04.2017 წელს.

16. რაც შეეხება შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას, შეგებებული სარჩელით მოპასუხეს დაეკისროს თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის იჯარით გაცემით მიღებული შემოსავლის ¼ ნაწილი, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოთხოვნა სსკ-ის 982.1 (პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი) მუხლიდან გამომდინარეობს. საკასაციო პალატამ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან (სუსგ №ას-472-448-2013, 05.12.2013წ., №ას-275-2020 , 16.11.2021წ.). შეგებებული სარჩელის ავტორმა ვერ დაადასტურა აღნიშნული მუხლით სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებები.

17. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებული არიან, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა. კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები. წინააღმდეგ შემთხვევაში ერთ-ერთი მხარის მიერ სადავო გარემოების დასადასტურებლად სარწმუნო მტკიცებულებების წარუდგენლობა ამ მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურ-სამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ Nას-301-2021, 25.06.2021წ.).

18. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილია და საკასაციო საჩივრით დასაბუთებულად შედავებული არ არის, რომ სარემონტო სამუშაოების განხორციელების შემდგომ მოპასუხე დაეუფლა უძრავ ნივთს, კერძოდ, თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე მისი სახელით გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება. შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე ვერ ადასტურებს ვერც იმ გარემოებას, რომ ამჟამად ვერ სარგებლობს უძრავი ნივთით. მხარეს ასევე არ წარუდგენია რაიმე მტკიცებულება, რაც ნივთით სარგებლობის ხელშეშლის ფაქტს დაადასტურებდა, არ დგინდება არც თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთიდან მოპასუხის კუთვნილი წილის სარგებლობის შედეგად მოსარჩელის მიერ შემოსავლის მიღების ფაქტი. ამდენად, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელემ ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება, რაც შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

19. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

20. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

21. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, ხოლო კასატორს გადახდილი აქვს საკასაციო სამართალწარმოებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟი, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1065 ლარის და 918.99 ლარი) 70% – 745.5 ლარი და 643.29 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.მ–ნის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ.მ–ნს (პ/ნ: .........) უკან დაუბრუნდეს ლ.გ–ის (პ/ნ: .......) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 1065 ლარის (საგადახდო დავალება №9575357607, გადახდის თარიღი 15.07.2020წ.) 70% – 745.5 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

3. ნ.მ–ნს (პ/ნ: .......) უკან დაუბრუნდეს ლ.გ–ის (პ/ნ: .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 918.99 ლარის (საგადახდო დავალება №9575369714, გადახდის თარიღი 15.07.2020წ.) 70% – 643.29 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: თამარ ზამბახიძე

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი

მირანდა ერემაძე