საქმე №ას-982-2021 5 აპრილი, 2022 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ალექსანდრე წულაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მიქაბერიძე, გიორგი მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები (მოპასუხეები) - ქ.გ–ი, რ.ჭ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - გ.ფ–ი

დავის საგანი - ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების საკუთრებაში დაბრუნება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

I აღწერილობითი ნაწილი:

1. გ.ფ–მა 2019 წლის 18 ივნისს სარჩელით მიმართა მცხეთის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების - ქ.გ–ისა და რ.ჭ–ის მიმართ და მოითხოვა 2018 წლის 2 მარტისა და 2019 წლის 26 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა, ასევე, მცხეთაში, ....... მდებარე №1 ბინის (ს/კ .......) მესაკუთრედ გ.ფ–ის ცნობა. მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ხელშეკრულებებში არ იყო დაფიქსირებული მხარეთა ნამდვილი ნება, რის გამოც ხელშეკრულებები ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

2. მოპასუხე - ქ.გ–მა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

3. მოპასუხე - რ.ჭ–მა აღნიშნა, რომ უძრავი ნივთის კეთილსინდისიერი შემძენია და მასთან დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლები არ არსებობს.

4. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ.ფ–ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.1. 2018 წლის 2 მარტს გ.ფ–მა შვილიშვილთან - ქ.გ–თან დადო მცხეთაში, ...... მდებარე №1 ბინის (ს/კ ......) ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 25000 ლარით;

5.2. დასახელებული უძრავი ქონება, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 2018 წლის 9 მარტს საკუთრების უფლებით აღირიცხა ქ.გ–ის სახელზე;

5.3. 2019 წლის 26 მარტს ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ხელშეკრულების მიხედვით, ნასყიდობის საგნის ღირებულება განისაზღვრა 8000 ლარით;

5.4. ზემოაღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავ ქონებაზე რ.ჭ–ის საკუთრების უფლება დარეგისტრირდა.

6. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, პირველი ინსტანციის სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2018 წლის 2 მარტის ხელშეკრულება დაიდო კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით და მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობდა.

7. 2019 წლის 26 მარტის ნასყიდობის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით კი, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენდა ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის გზით უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღდგენა, თუმცა ვინაიდან არ არსებობდა საკუთრებაში დაბრუნების იურიდიული ინტერესის განხორციელების შესაძლებლობა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა.

8. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გ.ფ–მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

9. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით გ.ფ–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ.ფ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი გ.ფ–სა და ქ.გ–ს შორის 2018 წლის 2 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; ბათილად იქნა ცნობილი ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის 2019 წლის 26 მარტს გამოსყიდვის უფლებით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება; გ.ფ–ი ცნობილ იქნა მცხეთაში, ...... მდებარე №1 ბინის (ს/კ ......) მესაკუთრედ.

10. სააპელაციო სასამართლომ, საქმეზე დამატებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე (გ.ფ–ი არის 72 წელზე მეტის; საჭიროებს მზრუნველობას; სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო დარაჯად, სადაც მისი ანაზღაურება შეადგენდა 150 ლარს; გასხვისებული ქონება წარმოადგენდა გ.ფ–ის ერთადერთ საცხოვრისს; ნასყიდობის საგნის ღირებულების მოსარჩელისთვის გადაცემის ფაქტის დამადასტურებელი რაიმე დოკუმენტი საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა), მიიჩნია, რომ 2018 წლის 2 მარტის ხელშეკრულება ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი როგორც შეცდომით დადებული, ვინაიდან გ.ფ–ს სურდა არა ნასყიდობის, არამედ სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების დადება.

11. 2019 წლის 26 მარტის ხელშეკრულების კანონიერების შეფასებისას კი, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა შემდეგ გარემოებებზე: 1. ნასყიდობის საფასური განისაზღვრა 8000 ლარით მაშინ, როდესაც გ.ფ–თან გაფორმებულ ე.წ. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში ნასყიდობის საგანი შეფასებული იყო 25000 ლარით; 2. უძრავი ნივთის მყიდველის მხრიდან სადავო ხელშეკრულებით შეძენილი უფლებების გამოყენება გარკვეული პერიოდის განმავლობაში არ განხორციელდა; 3. მოწმე ი.კ–მა (ქ.გ–ის მეუღლე) განმარტა, რომ ოჯახს ესაჭიროებოდა 8000 ლარი, რის გამოც იპოთეკით დატვირთეს სადავო უძრავი ქონება. ისინი აპირებდნენ ბანკიდან სესხის გამოტანით სესხად აღებული თანხის იპოთეკარისათვის გასტუმრებას, თუმცა სესხის აღება ვერ მოხერხდა იმ მიზეზით, რომ სადავო უძრავ ქონებაზე სასამართლოს მიერ გამოყენებული იყო უზრუნველყოფის ღონისძიება; 4. რ.ჭ–ის წარმომადგენელმა სააპელაციო სასამართლოში გამართულ სასამართლო პროცესზე, ასევე, დაადასტურა, რომ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება 8000 ლარის ქ.გ–ისთვის გადაცემის უზრუნველსაყოფად დაიდო.

12. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის 2019 წლის 26 მარტს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება წარმოადგენდა თვალთმაქცურ გარიგებას, რომლითაც დაიფარა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება. შედეგად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დასახელებული ხელშეკრულებაც ბათილად ცნო და მოსარჩელე სადავო ნივთის მესაკუთრედ აღიარა.

13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ.გ–მა და რ.ჭ–მა, რომელთაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

14. კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გ.ფ–სა და ქ.გ–ს შორის 2018 წლის 2 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება არასწორად მიიჩნია შეცდომით დადებულად. 2019 წლის 26 მარტის ხელშეკრულება კი სასამართლომ უსაფუძვლოდ ცნო ბათილად, რადგან მოსარჩელეს არ დაუსახელებია მითითებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის განმაპირობებელი ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები. გ.ფ–მა მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა, რომ 2019 წლის 26 მარტის ხელშეკრულება თვალთმაქცური გარიგებაა.

15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ოქტომბრის განჩინებით ქ.გ–ისა და რ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად. სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2022 წლის 25 იანვრის სხდომაზე, მხარეთა დასწრებით, განიხილა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი. ამასთან, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის გადაწყვეტა საბოლოოდ სასამართლომ ზეპირი მოსმენის გარეშე, 2022 წლის 10 თებერვალს დანიშნა.

16. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინებით გ.ფ–სა და ქ.გ–ს შორის 2018 წლის 2 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად და ამ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული. საკასაციო სასამართლომ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა გარიგების შეცდომით დადებისა და გ.ფ–ის მიერ რეალურად სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების დადების სურვილის არსებობის თაობაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს 2022 წლის 10 თებერვლის განჩინებით ქ.გ–ისა და რ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი დაშვებულ იქნა არსებითად განსახილველად მხოლოდ ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის 2019 წლის 26 მარტს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის მოთხოვნათა ნაწილში.

II სამოტივაციო ნაწილი:

17. საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად, მიიჩნევს, რომ ქ.გ–ისა და რ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

18. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში მთავარ სადავო საკითხს წარმოადგენს მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების თვალთმაქცურ გარიგებად შეფასების წინაპირობების არსებობა.

19. საკასაციო პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს (მოჩვენებითი გარიგება). იმავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება).

20. ამდენად, „მოჩვენებითი გარიგების დადებით ორივე მხარე მოქმედებს საერთო მიზნით და ურთიერთშეთანხმებით. როგორც პრაქტიკა გვიჩვენებს, მოჩვენებითი გარიგების დადება დაკავშირებულია მესამე პირებთან არსებულ ურთიერთობასთან მათი მოტყუების, პასუხისმგებლობისათვის თავის არიდებისა თუ სხვა მიზნით... თვალთმაქცური გარიგების დროს კი, მართალია, ნების გამოვლენა მიმართულია სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ, თუმცა არა იმ ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელზეც მხარეები თანხმდებიან. ამგვარი გარიგების მიზანს წარმოადგენს იმ გარიგების დაფარვა, რომლის მიღწევის სურვილი მხარეებს რეალურად გააჩნიათ. ამ შემთხვევაში არსებობს ორი გარიგება, ერთი თვალთმაქცური და მეორე – რომელიც მხარეებმა უშუალოდ გაითვალისწინეს“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2016 წლის 7 ივლისის №ას-474-455-2016 განჩინება).

21. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2019 წლის 26 მარტს ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის გაფორმდა გამოსყიდვის უფლებით უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება. დასახელებული ხელშეკრულება სააპელაციო სასამართლომ თვალთმაქცურ გარიგებად შეაფასა და ბათილად ცნო.

22. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასების საფუძვლიანობის შემოწმებისას, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლზე, რომლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). ამდენად, უზენაესი სასამართლო არ ადგენს ახალ ფაქტებს და არც მხარეთა ახალ განმარტებებს მიიღებს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები მხოლოდ იმ შემთხვევაში არ შეიძლება იქნეს გაზიარებული, თუკი მხარე მიუთითებს ისეთ „პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 ოქტომბრის №ას-1048-2021 განჩინება).

23. განსახილველ შემთხვევაში კი, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ სადავო ხელშეკრულებით ნასყიდობის საფასური 8000 ლარს შეადგენდა მაშინ, როდესაც იმავე ბინის ღირებულება ერთი წლით ადრე დადებულ ხელშეკრულებაში 25000 ლარით იყო განსაზღვრული, გარდა ამისა, მოწმის - ი.კ–ის (ქ.გ–ის მეუღლე) ჩვენებისა და რ.ჭ–ის წარმომადგენლის მიერ სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გაკეთებული განმარტების მიხედვით, გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულება 8000 ლარის ქ.გ–ისთვის გადაცემის უზრუნველსაყოფად დაიდო. ამდენად, საქმეზე დადგენილი გარემოებების ერთობლიობა ცალსახად მიუთითებს და ადასტურებს ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის რეალურად სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას და არა ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევის თაობაზე ნების გამოხატვას. საგულისხმოა, რომ ხსენებულ ფაქტობრივ გარემოებებს კასატორებიც არ ხდიან სადავოდ. საკასაციო საჩივარში ისინი ძირითადად აპელირებენ, რომ გ.ფ–მა გარიგების თვალთმაქცურობაზე მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში მიუთითა და ამდენად, სააპელაციო სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, ემსჯელა მოსარჩელის ამ განმარტებაზე.

24. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, მართალია, სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლად მოსარჩელე სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლს არ ასახელებდა, მაგრამ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2020 წლის 24 იანვრისა და 11 თებერვლის სხდომებზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა მიუთითა, რომ 2019 წლის 26 მარტის ხელშეკრულება იპოთეკის ხელშეკრულებაა და 8000 ლარი „ვალად“ მოიხსენია. ამრიგად, მხარე აღწერდა თვალთმაქცური გარიგების ფაქტობრივ შემადგენლობას, ხოლო რაც შეეხება სამართლებრივ დასაბუთებას, „მოსამართლისათვის სავალდებულო არ არის მხარეთა მოსაზრებები, თუ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად რა სამართლებრივი საფუძველი უნდა იქნეს გამოყენებული და არც კანონის იმპერატიული დათქმაა, რომ გამოტანილი გადაწყვეტილება დაეფუძნოს მხარეთა მიერ მითითებულ მოთხოვნის საფუძველს. მაშინაც კი, თუ მხარეები განსაზღვრულ საკითხებთან მიმართებით არასწორ ან არამყარ სამართლებრივ პოზიციას ირჩევენ, თუ საქმის მასალებზე დაყრდნობით და სხვაგვარი დასაბუთებით კანონიერი გადაწყვეტილების გამოტანა შესაძლებელია, მოსამართლეს სხვა გზის არჩევის უფლება აქვს. სწორედ აღნიშნული წარმოადგენს სამოსამართლო საქმიანობას, რომელიც უზრუნველყოფს კერძო სამართლის სუბიექტთა დარღვეული უფლებებისა და ინტერესების სრულყოფილად და ეფექტურად დაცვას“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 დეკემბრის №ას-877-825-2010 განჩინება).

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია სადავო ხელშეკრულება თვალთმაქცურად, რაც ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველს ქმნიდა, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ „ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას გარკვეული სპეციფიკურობა ახასიათებს. კანონმდებლის ასეთი დამოკიდებულება განპირობებულია მხარეთა რეალური ნების გათვალისწინებით. ხშირ შემთხვევაში, მხარეები ვერ ერკვევიან, რა შინაარსის ხელშეკრულების გაფორმება სურთ ან კიდევ ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისაგან გარიგების სხვადასხვა ტიპს. სამოქალაქო კოდექსი შესაძლებლობას ანიჭებს ხელშეკრულების სუბიექტებს, გამოასწორონ დაშვებული შეცდომები თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობით და მხარეთა შეთანხმების მიმართ გამოიყენონ ის მოთხოვნები, რაც დამახასიათებელია იმ გარიგებისათვის, რომლის მიღწევაც მხარეებს სურდათ“ (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 ივნისის №ას-487-461-2015 განჩინება). შესაბამისად, მართალია, ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის 2019 წლის 26 მარტს გამოსყიდვის უფლებით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, მაგრამ მათ შორის დადებულად უნდა იქნეს მიჩნეული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, ვინაიდან სადავო გარიგება აკმაყოფილებს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ყველა ძირითად პირობას და დადებულია სამოქალაქო კოდექსის 289-ე მუხლით დადგენილი ფორმით (სანოტარო წესის დაცვით). ასევე, საგულისხმოა, რომ რ.ჭ–მა ხელშეკრულება დადო სადავო პერიოდში ნივთის მესაკუთრედ რეგისტრირებულ პირთან და ის მოქმედებდა კეთილსინდისიერად (რ.ჭ–ის კეთილსინდისიერების საკითხი სადავოდ მოსარჩელესაც არ გაუხდია), სამოქალაქო კოდექსის 185-ე, 312-ე მუხლებიდან გამომდინარე კი, კეთილსინდისიერი კონტრაჰენტის უფლებების დასაცავად, რეგისტრირებული მონაცემები სწორად და ნამდვილად მიიჩნევა. ამრიგად, სასამართლოს მიერ განსახილველი დავის ფარგლებში ნივთის მესაკუთრედ გ.ფ–ის აღიარება სადავო გარიგების იპოთეკის ხელშეკრულებად განხილვისთვის ხელისშემშლელი გარემოება ვერ იქნება.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლიდან გამომდინარე, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მიუხედავად, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში სადავო ურთიერთობა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებად არ შეაფასა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტისა და 411-ე მუხლის გათვალისწინებით, საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება - ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის 2019 წლის 26 მარტს გამოსყიდვის უფლებით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და მათ შორის დადებულად უნდა იქნეს მიჩნეული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება; გ.ფ–ი კი ცნობილ უნდა იქნეს მცხეთაში, ...... მდებარე №1 ბინის (ს/კ .......) მესაკუთრედ.

27. რაც შეეხება საპროცესო ხარჯის განაწილებას, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმავე მუხლის მესამე ნაწილის მიხედვით კი, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაუშვებლად იქნა ცნობილი და ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1250 ლარის ნახევრის (625 ლარის) 70% - 437,5 ლარი, ხოლო დარჩენილი ნახევრიდან (625 ლარიდან) ნახევრის - 312,5 ლარის ანაზღაურება კასატორთა სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს მოწინააღმდეგე მხარეს და მეორე ნახევარი - 312,5 ლარი უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად. ამასთან, სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების გამო, მოპასუხეებს - ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს თანაბარწილად უნდა დაეკისროთ გ.ფ–ის სასარგებლოდ სარჩელზე, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ განცხადებასა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (ჯამში - 1500 ლარი) ნახევრის - 750 ლარის გადახდა, ხოლო დარჩენილი 750 ლარი უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად.

III სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 394-ე, 401-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. ქ.გ–ისა და რ.ჭ–ის საკასაციო საჩივარი (არსებითად განსახილველად დაშვებულ ნაწილში) ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილება არსებითად განსახილველად დაშვებულ ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. გ.ფ–ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. ბათილად იქნეს ცნობილი ქ.გ–სა და რ.ჭ–ს შორის 2019 წლის 26 მარტს გამოსყიდვის უფლებით დადებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება და სანაცვლოდ მათ შორის დადებულად იქნეს მიჩნეული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება (კრედიტორი - რ.ჭ–ი, მოვალე - ქ.გ–ი, სესხის ოდენობა - 8000 ლარი, იპოთეკის საგანი - მცხეთაში, ........ მდებარე №1 ბინა (ს/კ .......));

5. გ.ფ–ი ცნობილ იქნეს მცხეთაში, ........ მდებარე №1 ბინის (ს/კ .......) მესაკუთრედ;

6. ქ.გ–სა (პ/ნ ......) და რ.ჭ–ს (პ/ნ .......) დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ვ.დ–ის (პ/ნ ......) მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1250 ლარის (საგადახდო დავალება №11797034130, გადახდის თარიღი - 18.10.2021წ.) ნახევრის (625 ლარის) 70% - 437,5 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150;

7. გ.ფ–ს (პ/ნ ......) ქ.გ–ისა (პ/ნ ........) და რ.ჭ–ის (პ/ნ ......) სასარგებლოდ დაეკისროს საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხიდან (1250 ლარიდან) 312,5 ლარის ანაზღაურება;

8. ქ.გ–სა (პ/ნ .....) და რ.ჭ–ს (პ/ნ .....) გ.ფ–ის (პ/ნ ......) სასარგებლოდ თანაბარწილად დაეკისროთ სარჩელზე, სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ განცხადებასა და სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (ჯამში - 1500 ლარი) ნახევრის - 750 ლარის ანაზღაურება;

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ა. წულაძე

მოსამართლეები: ლ. მიქაბერიძე

გ. მიქაუტაძე