3გ-ად-18-გ-03 30 ივნისი, 2003 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ შემდეგი შემადგენლობით: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ნ. ქადაგიძე

სსკ-ს 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლისა და 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი მოსმენის გარეშე, განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატასა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შორის დავა განსჯადობის თაობაზე.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 17 მაისს მ. კ.-მ სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამრთლოს და მოითხოვა კავშირი “ს.-ის” გენერალური დირექტორის 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურება იმ საფუძვლით, რომ ს.-ის ხელმძღვანელობასთან დადებული ჰქონდა უვადო შრომის ხელშეკრულება, რის გამოც მთავარი ბუღალტრის კანდიდატურას არ უნდა შეხებოდა ფირმის რეორგანიზაცია, მით უმეტეს ტენდერში გამარჯვებულს, ამავე დროს უშუალოდ საბუღალტრო სამსახურის რეორგანიზაცია არ მომხდარა. მან გაიარა ტესტირებაც და გასაუბრებაც, მაგრამ უპირატესობა ტენდენციურად მიანიჭეს სხვას, რომელსაც არ გააჩნდა კონკურსის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობა – უმაღლესი ფინანსურ-ეკონომიკური განათლება.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 12 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. კ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა კავშირი (ასოციაცია) “ს.-ის” გენერალური დირექტორის 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანება და მ. კ.-ე აღდგენილი იქნა კავშირი (ასოციაცია) “ს.-ის” მთავარი ბუღალტრის თანამდებობაზე.

აღნიშნული გადაწყვეტილება 2002წ. 15 ნოემბერს “ს.-მ” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 9 დეკემბრის განჩინებით ს.-ის სააპელაციო საჩივარი განსჯადობით განსახილველად გადაეცა იმავე სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შემდეგი საფუძვლით: სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის, ს.-ის 2002წ. 19 აპრილის ¹32 ბრძანების შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის “ა” პუნქტის თანახმად აღნიშნული საქმის განხილვა უნდა მოხდეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრებას და 2003წ. 2 აპრილის განჩინებით აღნიშნული საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოაგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში შემდეგ გარემოებათა გამო:

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაიცო პალატამ ჩათვალა, რომ მოპასუხე “ს.-ი” არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, იგი რეგისტრირებულია თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში 2002წ. 21 დეკემბერს კავშირის (ასოციაცია) ფორმით. წესდების 1.1 მუხლის მიხედვით იგი შექმნილია საქართველოს პრეზიდენტის 1998წ. 20 ივლისის ¹421 ბრძანებულებისა და სკ-ს საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე გ. კ.-ე არ წარმოადგენდა საჯარო მოხელეს, იგი შკკ-ს ნორმათა შესაბამისად სამსახურში მუშაობდა 2001წ. 1 მაისს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შესაბამისად კავშირი “ს.-ის” 2002წ. 19 აპრილის ¹32-გ ბრძანება არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, ვინაიდან იგი მიღებულია არა ადმინისტრაციული, არამედ სამოქალაქო კანონმდებლობის, კერძოდ შკკ-ს საფუძველზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული ბრძანების კანონიერების შემოწმება წარმოადგენს სამოქალაქო დავის საგანს და მიუთითა ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლზე, რომლის თანახმად ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

აღნიშნული გარმოების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემულ საქმეზე მას უფლებამოსილება არ გააჩნია, დავის განხილვისას გამოყენებული არ უნდა იქნეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ნორმები და განსჯადობის საკითხის გადააწყვეტად საქმე გადმოაგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და განსჯადობის შესახებ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატისა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინებათა გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ მოცემული საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

“ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ” საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ს.-ი (ე.-ი) არის ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) საბითუმო ყიდვა-გაყიდვის ურთიერთობათა მართვისა და ელექტროენერგეტიკაში კონკურენციის ეტაპობრივი განვითარების მიზნით ჩამოყალიბებული კერძო სამართლის იურიდიული პირი მისი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, ელექტროენერგეტიკის სექტორის ლიცენზიატთა და პირდაპირი მომხმარებელთა ანუ ე.-ის წევრთა კავშირი (ასოციაცია).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მიუხედავად სამართლებრივი ფორმისა, კავშირს (ასოციაციას) “ს.-ს” აქვს ადმინისტრაციული ორგანოს დამახასიათებელი ყველა ნიშანი.

ზემოაღნიშნული კანონის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქართველოში დაშვებულია მხოლოდ ერთი ე.-ის ფუნქციონირება, მე-6 ნაწილის შესაბამისად კი, ს.-ის წევრობა სავალდებულოა ყველა ლიცენზიატისა და პირდაპირი მომხმარებლისათვის ე.-ი დისპეჩერიზაციის ლიცენზიატთან ერთად ამტკიცებს ელეტროენერგიის (სიმძლავრის) ბალანსებს და საჭიროების მიხედვით ახდენს მათ კორექტირებას. ლიცენზიატები და პირდაპირი მომხმარებლები ვალდებულნი არიან ე.-ს წარუდგინონ ინფორმაცია, რომელიც აუცილებელია ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) ბალანსების დასამუშავებლად, ელექტროენერგიის წარმოების, გადაცემის, იმპორტის, ექსპორტის, ტრანზიტისა და მომხარების აღრიცხვისა და ანგარიშსწორებისათვის, ასევე მასზე დაკის რებული სხვა ფუნქციების შესასრულებლად (მუხლი 22,8).

ე.-ის ფუნქციონირების, მართვისა და ლიცენზიატებს შორის ურთიერთობის მარეგულირებელი ერთ-ერთი ნორმატიული აქტის _ “საბაზრო წესების” მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ლიცენზიატები და ე.-ის წევრები ვალდებულნი არიან ე.-ს წინასწარ წარუდგინონ და შეუთანხმონ პირდაპირი კონტრაქტები. მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილის “მ” ქვეპუნქტის თანახმად, ს.-ის გენერალური დირექტორი თავისი კომპეტენციის ფარგლებში გამოსცემს ინდივიდუალურ-სამართლებრივ აქტებს და ახორციელებს მათი შესრულების კონტროლს, ხოლო ამავე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ს.-ის გენერალურ დირექტორი ანგარიშვალდებულია საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის წინაშე.

ს.-ის წევრები უფლებამოსილნი არიან ს.-ის აღმასრულებელი საბჭოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრონ “სემეკ”-ში (მუხლი 6.8).

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოდ ითვლება ყველა სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანო ან დაწესებულება, “საჯარო სამართლის იურიდიული პირი” (გარდა პოლიტიკური და რელიგიური გაერთიანებებისა), აგრეთვე ნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებებს.

საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ ს.-ი არის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის ბოლო წინადადებაში მითითებული სხვა პირი, რომელიც ენერგეტიკის შესახებ კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსილებას და ამდენად, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს.

შესაბამისად, გასაჩივრებული ბრძანება არის ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია შრომითი სამართალურთიერთობის შეწყვეტისაკენ. აღნიშნული სადავო ურთიერთობა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” პუნქტის შესაბამისად ადმინისტრაციულ გარიგებას წარმოადგენს, ხოლო დავის საგანია ადმინისტრაციული გარიგების, მოცემულ შემთხვევაში უვადო შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა, რაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სამართალურთიერთობის წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ ს.-ი არ წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს და მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით კონკრეტული სადავო ურთიერთობანი საჯარო ადმინისტრაციული ურთიერთობათა რიგს განეკუთვნება და “ს.-ის” სააპელაციო საჩივარი განხილულ უნდა იქნეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის პირველი, მე-2, 26-ე მუხლებით, სსკ-ს 408-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კავშირის “ს.-ის” სააპელაციო საჩივარი განსახილველად განსჯადობით დაექვემდებაროს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინების ასლები მხარეებს გადაეგზავნოთ დადგენილი წესით;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.