საქმე №ას-120-2021 24 მარტი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვა

კასატორი - შპს "ტ.კ–ლი" (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "ბ–ნი" (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უძრავ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობა, უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის უარყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „ტ.კ–ლის“ (ს/კ ......; შემდეგში: მოსარჩელე, აპელანტი ან კასატორი) სარჩელი შპს“ ბ–ნის“ (შედეგში: მოპასუხე ან ქონების შემძენი) წინააღმდეგ არ დაკმაყოფილდა (იხ. გადაწყვეტილება- ტ.6, ს.ფ.72-103);

2. მოსარჩელე საწარმოს მოთხოვნა მოპასუხის წინააღმდეგ შემდეგი სახით ჩამოყალიბდა:

2.1.მოსარჩელის სამეწარმეო საქმიანობისათვის მოპასუხის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის აკრძალვა;

2.2.მოპასუხისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, ზიანის სახით იძულებითი განაცდურის/მიუღებელი შემოსავლის დაკისება, რაც 2017 წლის 1 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 2000 (ორი ათასი) ლარს შეადგენს;

2.3. მოპასუხისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, იტალიური წარმოების ქარხნის “ROSSA COMETA“-ს მოძრავი რობოტის აღდგენის ღირებულების 17 230 ევროს დაკისრება;

2.4. მოსარჩელე საწარმოს ცნობა ქ. ბათუმი, დაბა ....., მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: ...... არსებული შენობა-ნაგებობების: 1) სატვირთო სასწორის რკინა-ბეტონის კონსტრუქცია და სასწორის საოპერატორო ოთახი; 2) ვოლიერი; 3) სამაცივრე აგრეგატი-შენობა; 4) ინერტული მასალების საფქვავი აგრეგატის პანდუსი; 5) სამღებრო შენობა; 6) საკომპრესოროს შენობა; 7) წყლის ავზის კონსტრუქცია (ფუნდამენტით); 8) წყალსაქაჩის შენობა; 9) წყალსაქაჩი; 10) საოპერატორო; 11) ინერტული მასალის სეპერატორი; 12) ქარხნის ფუნქციონირებისათვის საჭირო მასალებით მომარაგების პანდუსი; 13) საგენერატორო ოთახი; 14) ინერტული მასალის გადახურული საწყობი; 15) ცემენტის სილოსების საძირკველი კონსტრუქცია; 16) ჰაერის საკომპრესორო ოთახი; 17) დ–ორატიული ბასეინის და ასევე მათი კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ;

2.5.მოპასუხისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, 8 მეტრის სიმაღლის პალმის ღირებულების - 25 000 ლარის დაკისრება (იხ. სარჩელი -ტ.1, ს.ფ.2-35).

3. სასარჩელო მოთხოვნის ფაქტობრივი გარემოებები

3.1. მოსარჩელემ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე (საქმე N2/12279-13) რომლის საფუძველზე შპს ,,მ–ოს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რომლის სასარგებლოდ, შპს ,,ტ.კ–ლს“, როგორც მოპასუხეს, ძირითადი თანხის სახით 500 000 ლარის გადახდა, ხოლომ პირგასამტეხლოს სახით - 300 000 ლარის გადახდა დაეკისრა, ასევე- სახელმწიფო ბაჟის 2526,75 ლარის ანაზღაურება;

3.2. მითითებულ საქმეზე მოპასუხე შპს „ტ.კ–ლმა“ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზემოხსენებული გადაწყვეტილება, რაც ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით, მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს ,,მ–ოს“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მის სასარგებლოდ, შპს ,,ტ.კ–ლს“ 433,453 ლარის გადახდა და პირგასამტეხლოს სახით - 200 000 ლარის გადახდა დაეკისრა, ხოლო შპს „მ–ოსათვის“ მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 2000 ლარის ანაზღაურება (იხ. ტ.1, ს.ფ. 37-70) ;

3.3. ამ გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, საქმეზე N2/ბ-6771-14, 2016 წლის 27 ივნისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 36), რომლის საფუძველზეც, აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ აღსრულება მიექცა შპს ,,ტ.კ–ლის“ კუთვნილ უძრავ ნივთზე მდებარე, ბათუმი, ....., მიწის ს/კ ..;

3.4. აღნიშნული ქონება აუქციონზე რეალიზებული იქნა 2017 წლის 30 მარტს, რის გამოც, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ, 2017 წლის 13 აპრილს გაიცა A16064532-035/001 განკარგულება, რომლის მიხედვითაც, აღნიშნული უძრავი ნივთის შემძენი გახდა შპს ,,ბ–ნი“, რომელიც განსახილველი დავის მოპასუხეა. მოპასუხე საწარმო 2017 წლის 30 აპრილს დარეგისტრირდა აუქციონზე შეძენილი უძრავი ქონების მესაკუთრედ (იხ. ტ.1, ს.ფ.211-214);

3.5. მოსარჩელის მტკიცებით, 2017 წლის 30 მარტს, როგორც კი დამთავრდა აუქციონი, ისე რომ ქონების შემძენს- მოპასუხე შპს „ბ–ნს“ არც ნასყიდობის თანხა ჰქონდა სრულად გადახდილი, არც 2017 წლის 13 აპრილის განკარგულება იყო გამოცემული და არც სასამართლო გადაწყვეტილება არსებობდა შპს ,,ტ.კ–ლის“ მფლობელობიდან აუქციონზე ახლადშეძენილი უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, მოპასუხემ დიდგაბარიტიანი სატრანსპორტო საშუალებების გამოყენებით ჩახერგა საწარმოს საქმიან ტერიტორიაზე N6 შენობის შესასვლელი, ძალადობით შეიჭრა საწარმოს ტერიტორიაზე, თვითნებურად გამორთო ელექტროენერგიის მიწოდების წყარო, სატრანსფორმატორო და საგენერატორო სათავსებს ბოქლომები დაადო, რათა შპს ,,ტ.კ–ლს“ არ გაეგრძელებინა საწარმოო პროცესები და ამ გზით მოპასუხე საწარმო მოსარჩელის ქონებას დაეუფლა;

3.6. ამის გამო შპს ,,ტ.კ–ლმა“ მეორე დღესვე, 2017 წლის 1 აპრილს, განცხადებით მიმართა პოლიციას და მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის აღკვეთა მოითხოვა;

3.7. მოსარჩელის მითითებით მოპასუხის მიერ ტერიტორიაზე შეჭრის დროს, მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ N6 შენობა-ნაგებობაში ფუნქციონირებდა შპს ,,ტ.კ–ლის“ კუთვნილი ბეტონნაკეთობათა ქარხანა, ხოლო N4 შენობა-ნაგებობაში - მინის საწარმო, რომელმაც საწარმოს ტერიტორიაზე შპს ,,ბ–ნის“ ძალადობრივი შეჭრის, დენის წყაროს გამორთვის და შენობა-ნაგებობაზე ბოქლომების დადების შედეგად ფუნქციონირება შეწყვიტა;

3.8. მოპასუხე საწარმოს ხელმძღვანელობის ბრძანებით, ელექტროენერგიის მიწოდების წყაროს განზრახ გამორთვის გამო დაზიანდა იტალიური ქარხნის ROSSA COMETA-ს მოძრავი რობოტი, რომლის აღდგენისთვისაც საჭიროა 17 230 ევრო, რომლის მოპასუხისათვის დაკისრებასაც მოსარჩელე მოითხოვს;

3.9. მოპასუხის ძალადობრივი შეჭრის და საწარმოო პროცესის შეჩერების/მოცდენის გამო მოსარჩელისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანი ყოვედღიურად 2000 ლარს შეადგენს. ამასთან, ზიანის ზუსტი ოდენობის განსაზღვრა საწარმოო პროცესის იძულებითი შეჩერების გამო შეუძლებელია. შესაბამისად, მოსარჩელემ მოითხოვა მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის ამ ზიანის ანაზღაურება 2017 წლის 1 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე;

3.10. მოსარჩელის მტკიცებით, საწარმოს ტერიტორიაზე მის მიერ დარგული 8 მეტრის სიმაღლის პალმა, აუქციონზე არ გასხვისებულა, ამდენად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს პალმის ღირებულება, რაც 25 000 ლარით განისაზღვრება.

4. მოპასუხის შესაგებელი

4.1. მოპასუხე საწარმომ მოთხოვნის გამომრიცხველი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სააუქციონო ინფორმაციის საფუძველზე, აუქციონზე გადიოდა შპს ,,ტ–ის“ სახელზე რეგისტირებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ.ბათუმი, ....., დაუზუსტებელი ფართობით 30022.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ს/კ ..... და მასზე არსებული შენობა- ნაგებობები, რაც განმეორებით აუქციონზე შპს ,,ბ–ნმა“ შეიძინა;

4.2. აღმასრულებელმა 2017 წლის 13 აპრილს, შემძენი მოპასუხე საწარმოს სახელზე გასცა განკარგულება აუქციონზე შეძენილ ქონებაზე საკუთრების უფლების შესახებ, რომლის საფუძველზეც უძრავი ქონება, ყველა შენობა-ნაგებობა საჯარო რეესტრში მოპასუხის საკუთრებად დარეგისტრირდა;

4.3. მოპასუხე არ დაეთანხმა მოსარჩელის მითითებას შეძენილი ქონების ტერიტორიაზე თვითნებურად შეჭრის შესახებ, ვინაიდან შპს ,,ბ–ნისათვის“ საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გადაცემისა და მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ, მოპასუხეს მის საკუთრებად რეგისტრირებულ ტერიტორიაზე შესასვლელად სასამართლოს გადაწყვეტილება არ ესაჭიროებოდა;

4.4. მოპასუხემ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის მითითება, თითქოსდა მოპასუხე საწარმომ აუქციონზე, მიწის ნაკვეთთან ერთად, მხოლოდ 8 რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობა შეიძინა და დაურეგისტრირებელი ნაგებობები საკუთრებაში არ გადასცემია. აუქციონზე გამარჯვების შედეგად, შპს ,,ბ–ნს“ საკუთრებაში გადაეცა 30022.00 კვ.მ. ს/კ ..... მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული ყველა შენობა-ნაგებობა. შესაბამისად, იგი ამ ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია;

4.5. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მტკიცება, რომ აუქციონი უხეში დარღვევებით ჩატარდა და ის ფაქტი, რომ აუქციონის დამთავრებისთანავე შპს ,,ბ–ნი“ უკანონოდ დაეუფლა ქონებას. მოპასუხე საწარმო შეძენილ ქონებას მხოლოდ მას შემდეგ დაეუფლა, რაც 2017 წლის 13 აპრილს გაიცა განკარგულება აუქციონზე შეძენილ ქონებაზე საკუთრების უფლების შესახებ და იმავე დღესვე, დაჩქარებული წესით, საჯარო რეესტრში საკუთრებად დაარეგისტრირა. მოპასუხე საწარმოს წარმომადგენლები შევიდნენ თავის ობიექტზე, დაეუფლნენ საკუთარ ქონებას, აიყვანეს დაცვა, დაკეტეს ყველა გასასვლელ-შემოსასვლელი, რათა უცხო პირი არ შესულიყო და არ დაეზიანებინა ქონებები;

4.6. დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მითითება, თითქოს ქონების დაუფლების გამო, მოპასუხე საწარმომ განზრახ გამორთო ელექტროენერგია, რითაც იტალიური ქარხნის მოძრავი რობოტი მოსარჩელეს გაუფუჭა, რადგან ამის დამადასტურებელი მტკიცებულება მხარეს არ წარუდგენია.

5. პირველი ინსსტანციის სასამაარლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები

5.1. ბათუმის საქალაქო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები დაადგინა, კერძოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, 2016 წლის 27 ივნისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი, რომლის საფუძველზეც აღმასრულებელ ხ.ც–ის მიერ, 2017 წლის 6 მარტს გამოცხადებული განმეორებითი აუქციონი 2017 წლის 30 მარტს დასრულდა;

5.2. აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ, 2017 წლის 13 აპრილს, გაიცა №A16064532-035/001 განკარგულება აუქციონზე შეძენილ ქონებაზე საკუთრების უფლების შესახებ, რომლის თანახმადაც მოვალის- შპს „ტ.კ–ლის“ საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების, მდებარე: ქალაქი ბათუმი, ....., ...... საკადასტრო კოდის არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის, დაუზუსტებელი ფართობით: 30022.00 კვ.მ-ისა და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობ(ებ)ის შემძენი გახდა შპს „ბ–ნი“ (მოპასუხე);

5.3. საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, 2017 წლის 13 აპრილიდან, ქ. ბათუმი, ......, №....... საკადასტრო კოდის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის, დაუზუსტებელი ფართობი-30022.00 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა ნაგებობ(ებ)ის მესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე საწარმო (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 13 აპრილის №A16064532-035/001 განკარგულება).

5.4. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, მხარეებს შორის სადავო არ არის ის ფაქტი, რომ ს/კ ...... მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია 26 შენობა-ნაგებობა, რომელთაგან საჯარო რეესტრში ცალკე უფლების ობიექტად რეგისტრირებულია, მხოლოდ 8 შენობა. მიწის ნაკვეთზე ასევე არის 8 მეტრის სიმაღლის პალმა;

5.5. სარჩელში მითითებული იტალიური წარმოების ქარხნის “ROSSA COMETA “-ს მოძრავი რობოტის მესაკუთრეს წარმოადგენდა შპს „ტ.კ–ლი“. აღნიშნული მოძრავი ნივთი განთავსებული იყო შპს „ბ–ნის“ საკუთრებაში რეგისტრირებულ ....... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობა-ნაგებობაში;

5.6. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პოლიციის დეპარტამენტის ხელვაჩაურის რაიონული სამმართველოდან გამოთხოვილი სისხლის სამართლის (N173250718003) საქმის მასალების შესწავლის და მხარეთა ახსნა-განმარტებების საფუძველზე დასტურდება შემდეგი ფაქტობრივი გარემოები:

5.6.1. ქალაქი ბათუმი, ......., არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების N ...... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთის დაუზუსტებელი ფართობი: 30022.00 კვ.მ.-ს და მასზე არსებული შენობა ნაგებობ(ებ)ის (რომლის მესაკუთრეც და მფლობელიც 2017 წლის 13 აპრილამდე შპს „ტ.კ–ლი“ იყო) მოსაზღვრედ მდებარეობდა შპს „დ–ოს“ საკუთრებაში არსებული სამშენებლო ქარხანა, ე.წ. ქვის სამტრევი აგრეგატი, რომლის დირექტორსა და 100%-იანი წილის მესაკუთრეს ასევე წარმოადგენდა განსახილველი დავის მოპასუხე საწარმოს შპს „ბ–ნის“ დირექტორი - ნ.ხ–ში;

5.6.2. 2017 წლის მარტის მდგომარეობით, შპს „ტ.კ–ლის“ და შპს „დ–ოს“ სარგებლობაში არსებული ქარხნები განლაგებული იყო ერთმანეთის მომიჯნავედ, ქარხნებს შორის მთელ სიგრძეზე გადიოდა გამყოფი საავტომობილო გზა. შპს „ტ.კ–ლს“ ასევე გააჩნდა ცენტრალური შესასვლელი და შესასვლელი საწარმოს უკანა მხარეს. საწარმოს უკანა შესასვლელთან კი იდგა ქვის შენობა, სადაც განთავსებული იყო ტრანსფორმატორები, საიდანაც ელექტროენერგია ორივე საწარმოს მიეწოდებოდა;

5.6.3. აღნიშნულ სისხლის სამართლის საქმეზე მიცემულ ჩვენებაში შპს „ტ.კ–ლის“ დირექტორმა გ.ქ–ძემ განმარტა, რომ მოსარჩელე საწარმო სადავო ტერიტორიაზე სამუშაოებს აწარმოებდა 2017 წლის 13 აპრილამდე. ზ/აღნიშნულ ტერიტორიაზე ელექტროენერგიის მიწოდება შეწყდა 2017 წლის 14 აპრილს და ელექტროენერგია აღდგა 2017 წლის 18 აპრილს. სისხლის სამართლის საქმეზე ამ დრომდე გამოძიება დასრულებული არ არის. შესაბამისად, არ დადგენილა, თუ რამ გამოიწვია ელექტროენერგიის გამორთვა (იხ. საგამოძიებო მასალების ტომი, ს.ფ. 67-68);

5.6.4. ამავე სისხლის სამართლის საქმის მასალებით დგინდება, რომ შპს „ტ.კ–ლის“ დაცვის სამსახურის თანამშრომლები 2017 წლის 13 აპრილიდან 21 აპრილამდე სადავო ობიექტის დაცვას ახორციელებდნენ შპს „ბ–ნის“ დაცვის სამსახურის თანამშრომლებთან ერთად. შპს „ტ. კ–ის“ მიერ, 2017 წლის 21 აპრილამდე ჩაკეტილი იყო საწარმოს ცენტრალური შესასვლელი (ჭიშკარი) და შპს „ბ–ნი“ სარგებლობდა უკანა შესასვლელით. უკანა შესასვლელით სარგებლობდნენ ასევე შპს „ტ.კ–ლის“ თანამშრომლებიც (იხ. საგამოძიებო მასალების ტომი, ს.ფ. 73-74).

7. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და დასკვნები

7.1. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი გაუქმებისა და, ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით, სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით, უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით.

7.2. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.1-5.6.4 ქვეპუნქტები) და დამატებით დაადგინა:

7.2.1. აღსრულების ეროვნული ბიუროს 06.03.2017წ. №964 ბრძანებით გაუქმდა აღსრულების ეროვნული ბიუროს ტერიტორიული ორგანოს-თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის-ხ.ც–ის მოქმედება A16064532 სააღსრულებო საქმის ფარგლებში, უძრავ ნივთზე (მდებარე: ქალაქი ბათუმი, ........, საკადასტრო კოდი: .......) 2017 წლის 2 თებერვალს პირველი აუქციონის და 2017 წლის 10 თებერვალს პირველი განმეორებითი აუქციონის (N40144, N24453) გამოცხადების თაობაზე და აუქციონის შედეგები;

7.2.2. ამ განკარგულებაში მითითებულია, რომ სააღსრულებო წარმოების მასალებით ირკვევა, სარეალიზაციო ქონებაში - საწარმოო დანიშნულების შენობაში განთავსებული (დამონტაჟებული) 3 ერთეული ხიდურა ამწე წარმოადგენს მოძრავ ქონებას, რომელიც არ არის გათვალისწინებული უძრავი ქონების შეფასების ანგარიშში, ხოლო შენობის კონსტრუქციის ბეტონის ფილები (ე.წ. რიგელები), რაზედაც დამონტაჟებულია ხიდურა ამწეები წარმოადგენს შენობის შემადგენელ ნაწილს და გათვალისწინებულია შეფასების ანგარიშში, როგორც უძრავი ქონების შემადგენელი ნაწილი. ასევე, საწარმოო დანიშნულების შენობაში დამონტაჟებული ბეტონის ნაკეთობათა ქარხანა (დანადგარები) წარმოადგენს მოძრავ ქონებას, რომელიც არ არის შენობის შემადგენელი ნაწილი და უძრავი ქონების შეფასების ანგარიშში არ არის გათვალისწინებული (იხ. ტ.1, ს.ფ.176-178);

7.2.3. შპს აუდიტურ-საკონსულტაციო კ. ,,ი–ის“ 2017 წლის 24 თებერვლის ქონების შეფასების N1/03 აქტის მიხედვით, შენობაში დამონტაჟებულია სამი ერთეული ჯოჯგინა ამწე, რომელიც დგას შენობაში არსებულ კოჭებზე. კოჭებთან ერთად დემონტაჟმა შესაძლებელია გამოიწვიოს კონსტრუქციის დარღვევა“ (იხ. ტ.1, ს.ფ. 176-178);

7.2.4. სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) 26.04.2017წ. წერილით მოსარჩელე (აპელანტი) საწარმოს დირექტორს, მისი განცხადების პასუხად, რომლითაც იგი ხელვაჩაურში არსებული იტალიური ქარხნის “ROSSA COMETA”-ს მოძრავი რობოტის მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზის დადგენის თაობაზე ექსპერტიზის ჩატარებას ითხოვდა, ეცნობა, რომ მოძრავი რობოტის დაზიანების მიზეზის დადგენის ორი გზა არსებობდა: ა) სპეციალური, აკრედიტირებული ლაბორატორიის არსებობა და ბ) იმავე ფორმის (მოდელის) მოძრავი რობოტის გამართული ნაწილების (პლატები, სენსორები, ძრავები და ა.შ.) არსებობა, რომელიც გამორიცხვის მოთოდით შესაძლებელს გახდიდა დაზიანებული დეტალის დადგენას. ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კირიაკ ზავრიევის სამშენებლო მექანიკის, სეისმომედეგობის და საინჟინრო ექსპერტიზის ცენტრის (დეპარტამენტი) საინჟინრო ექსპერტიზის სამმართველოს არ გააჩნდა მათი დავალების შესრულებისათვის საჭირო შესაბამისი ლაბორატორია და ასეთი ტიპის ექსპერტიზას ვერ ჩაატარებდა (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 231);

7.2.5. აუდიტურ-საკონსულტაციო კ. ,,ი–ის“ 30.05.2017წ. აუდიტორული დასკვნის თანახმად, მათთან მოსარჩელე საწარმოს დირექტორის მიერ წარმოდგენილი, 2017 წლის 1 იანვრიდან 1 აპრილამდე პერიოდზე საგადასახადო ბაზაში შემოსავლებთან დაკავშირებით არსებული ბანკის ამონაწერების და სხვა დოკუმენტების ანალიზის მიხედვით, შპს ,,ტ.კ–ლის“ ყოველდღიური შემოსავალი სამეწარმეო საქმიანობიდან საშუალო შეწონილის მეთოდით დაახლოებით 2000 ლარს შეადგენს (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 250-252).

8. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სარჩელის საფუძვლიანობის შესამოწმებლად, სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს, თუ რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სასამართლომ, მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს ის სამართლებრივი ნორმა (ნორმები), რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რისი მიღწევაც მხარეს სურს. ამასთან, მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა (ან ნორმები) შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენების გზით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა, რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ ცხოვრებისეულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს. აქედან გამომდინარეობს დასკვნა, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას (იხ. სუსგ-ები: N ას-1529-1443-2012, 09.12.2013წ; N ას-973-1208-04).

9. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნა (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.1-2.5 ქვეპუნქტები) გამომდინარებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 170.1, 172.1, 408.1, 411-ე, 982.1-ე, 992-ე მუხლებიდან. უძრავ ქონებაზე (დაურეგისტრირებელ შენობა-ნაგებობებზე) მესაკუთრედ აღრიცხვასთან დაკავშირებით სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებით კი სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 148-ე და 159-ე მუხლებზე მიუთითა, რომელთა თანახმად, ნივთი შეიძლება იყოს მოძრავი ან უძრავი. უძრავ ნივთებს მიეკუთვნება მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით, მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე. ამავე კოდექსის 150.1-ე მუხლის თანახმად, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. ამავე კოდექსის 171-ე მუხლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც.

10. მითითებული ნორმების სამართლებრივი ანალიზის შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ სადავო (დაურეგისტრირებელი) შენობა-ნაგებობები და პალმის ხე წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომელზედაც დამოუკიდებელი სანივთო უფლება არ წარმოიშობა. არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. აქედან გამომდინარე, არსებითი შემადგენელი ნაწილის დამოუკიდებლად განკარგვა შეუძლებელია, იგი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე. კერძოდ, მიწის ნაკვეთის შესყიდვისას ივარაუდება, რომ შეძენილია ამ მიწასთან დაკავშირებული შენობა-ნაგებობები და სხვა არსებითი შემადგენელ ნაწილები. სსკ-ის 150-ე მუხლით განსაზღვრული მთავარი ნივთისა და მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილების კავშირურთიერთობის შინაარსი განაპირობებს იმას, რომ ამავე კოდექსის 171-ე მუხლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე, ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც. ზემოხსენებული მსჯელობა სრულად შეესაბამება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ერთგვაროვან პრაქტიკას (იხ. სუსგ-ები: N ას-1081-1110-2011, 10.11.2011; N ას-500-476-2013, 21.10.2013).

11. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება არ ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხე საწარმოს მიერ აუქციონზე შეძენილი N ...... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე განთავსებული, ცალკე უფლების ობიექტად დაურეგისტრირებელი სადავო შენობა-ნაგებობების გამოცალკევება შესაძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. ვინაიდან, მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს მიეკუთვნება როგორც მასზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოპასუხე საწარმომ ქ. ბათუმში, .......... შესახვევში მდებარე, N ...... საკადასტრო კოდის 30 022.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვებით, ასევე საკუთრების უფლება მოიპოვა მასზე განთავსებულ ყველა ნაგებობაზე და პალმის ხეზე, რაც გამორიცხავს 17 ერთეული დაურეგისტრირებელი სადავო შენობა-ნაგებობის მოსარჩელე საწარმოს საკუთრებაში აღრიცხვის, ასევე პალმის ხის ღირებულების ანაზღაურების თაობაზე სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებას.

12. სააპელაციო სასამართლომ ასევე იმსჯელა და დაუსაბუთებლად მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურების თაობაზე. სასამართლომ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან, თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან. სასამართლოში წარდგენილი სარჩელში (სარჩელის მე-4 ფაქტობრივი გარემოება), ასევე სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე აპელანტის (მოსარჩელის) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ მიუღებელი შემოსავლის სახით ყოველთვიურად 2000 ლარის ოდენობით ზიანს ითხოვს მოპასუხე საწარმოს იმ მოქმედების გამო, რომლითაც მოსარჩელეს ქონების შემძენმა შეუზღუდა მის კუთვნილ, დაურეგისტრირებელ 17 ერთეულ შენობა-ნაგებობაში ბეტონის ქარხნის საწარმოო პროცესის წარმართვისათვის მოძრავი ნივთების გადატანის შესაძლებლობა. კერძოდ, დიდგაბარიტიანი სატრანსპორტო საშუალებებით ჩახერგა საწარმოს საქმიან ტერიტორიაზე N6 შენობის შესასვლელი, სადაც ფუნქციონირებდა მოსარჩელის კუთვნილი ბეტონნაკეთობათა ქარხანა (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 29.07.2020 წლის სხდომის ოქმი 17:21:50-დან).

13. სსკ-ის 316.1-ე მუხლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ N ..... საკადასტრო კოდის 30 022.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები 2017 წლის 13 აპრილიდან წარმოადგენს მოპასუხე საწარმოს საკუთრებას, აპელანტის პრეტენზია იმის თაობაზე, რომ შეძენილი ქონების მესაკუთრეს არ ჰქონდა უფლება, ხელი შეეშალა უძრავი ქონების წინა მესაკუთრისათვის შენობა-ნაგებობების ნაწილით (17 ერთეული) სარგებლობაში გაზიარებული ვერ იქნება. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აუქციონზე მიწის ნაკვეთის შეძენითა და საჯარო რეესტრში მოპასუხის, როგორც შემძენის, სახელზე ამ ქონების რეგისტრაციის შემდეგ, თავდაპირველმა მესაკუთრემ- აპელანტმა ამ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ უძრავ ქონებაზე უფლება სამართლებრივად დაკარგა, რაც გამორიცხავს ამ ქონებით სარგებლობაზე ხელშეშლის გამო, ზიანის ანაზღაურების სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას;

14. აპელანტის მოთხოვნასთან დაკავშირებით იტალიური წარმოების ქარხნის “ROSSA COMETA “-ს მოძრავი რობოტის აღდგენის ღირებულების 17 230 ევროს ანაზღაურების თაობაზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა: საქმის მასალებით ირკვევა, რომ მოძრავი ნივთის დაზიანებას მოსარჩელე უკავშირებას მოპასუხე საწარმოს ხელმძღვანელობის ბრძანებით ელექტროენერგიის მიწოდების წყაროს განზრახ გამორთვას. ამდენად, აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა გამოდინარეობს დელიქტური ვალდებულებიდან, სსკ-ის 992-ე მუხლიდან, რომლის თანახმადაც პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. დელიქტური პასუხისმგებლობისათვის გამოკვეთილი უნდა იყოს შემდეგი წინაპირობები: ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა და ქმედებას შორის. ამათგან, თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას. იმის გათვალისწინებით, რომ აპელანტმა სასამართლოს ვერ წარუდგინა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ქონების აუქციონზე შემძენი საწარმოს მხრიდან ელექტროენერგიის განზრახ, ბრალეულად გათიშვას და ამ ქმედების გამო მოძრავი ნივთის დაზიანებას (მიზეზობრივი კავშირი), სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ აპელანტმა (მოსარჩელემ) ვერ შეძლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების სტანდარტის დაცვა, სათანადო უტყუარი მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ დაადასტურა მოპასუხე მხარის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების არსებობა, რამაც ამ ნაწილშიც გამორიცხა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა.

15. მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები

15.1.მოსარჩელემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 დეკემბრის განჩინება, საკასაციო საჩივრის დასაჩვებად ცნობა მოითხოვა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის (იხ. სასარჩელო მოთხოვნა 2.1-2.5 ქვეპუნქტებში) დაკმაყოფილება (ალტერნატიული მოთხოვნის სახით კასატორმა მოითხოვა საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოს იმავე პალატისათვის სამართლებრივი მითითებებით- იხ. საკასაციო საჩივარი - ტ. 9, ს.ფ.134) შემდეგ საკასაციო პრეტენზიებზე დაყრდნობით:

15.1.1. კასატორის მტკიცებით სააპელაციო სასამართლომ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსგავსად, არასწორად დაადგინა, რომ 30 022.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის და მასზე არსებული შენობა ნაგებობ(ებ)ის, მდებარე: ქ. ბათუმი, ...... (მიწის (უძრავი ქონების) საკადასტრო კოდი: №......)) მესაკუთრეს წარმოადგენს მოპასუხე საწარმო - შპს „ბ–ნი“. სასამართლომ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ აუქციონზე გასხვისებულ მიწის ნაკვეთთან ერთად მოპასუხემ შეიძინა მასზე განთავსებული მხოლოდ 8 რეგისტრირებული შენობა-ნაგებობა და 1 არარეგისტრირებული შენობა-ნაგებობა, დანარჩენი ქონება სამოქალაქო ბრუნვას ვერ დაექვემდებარებოდა და მათზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი ვერ გახდებოდა შემძენის მესაკუთრედ რეგისტრაცია, რადგან ამ ქონებაში სადავო შენობა-ნაგებობების ნასყიდობის საფასური შემძენს არ გადაუხდია, ისევე როგორც - 8 მეტრის სიმაღლის პალმის ფასი, რაც 25 000 ლარია. ამას ისიც ადასტურებს, რომ მოპასუხემ სადავო შენობა-ნაგებობების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში ვერ შეძლო;

15.1.2 კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სსკ-ის 148-ე და 159-ე მუხლებთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ ის გარემოება, რომ სადავო შენობა-ნაგებობები ცალკე უფლების ობიექტები იყო, დასტურდება სააღსრულებო წარმოების მასალებით, რადგან ისინი არ ყოფილა მიქცეული აღსრულების ბიუროს მიერ სარეალიზაციოდ. კასატორი უთითებს სააღსრულებო წარმოების მასალებზე და აუქციონის განაცხადის ტექსტზე, რომლის მიხედვით, სარეალიზაციო უძრავი ქონება მდებარეობს ქ. ბათუმში, ........, წარმოადგენს სამეწარმეო ზონას. ობიექტი არის მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული საწარმოო დანიშნულების შენობა-ნაგებობებით. საკადასტრო რუკის მიხედვით, რეგისტრირებულია რვა შენობა. კერძოდ, N1 შენობა - საყარაულოს ადმინისტრაციული შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით 338.00კვ.მ); N2 შენობა - სასაწყობე შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით - 214 კვ.მ), N3 შენობა - ერთსართულიანი შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით - 438.00კვ.მ); გარე კედლები შებათქაშებულია, ჩასმულია მეტალოპლასტმასის კარ-ფანჯრები); N4 შენობა - ანგარის ტიპის საწარმოო დანიშნულების შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით 1961.00 კვ.მ); N5 შენობა - ანგარის ტიპის საწარმოო დანიშნულების შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით -599.00 კვ.მ); N6 შენობა - საწარმოო დანიშნულების კონსტრუქციული შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით- 3888.00 კვ.მ); N 7-8 შენობები წარმოადგენს სატრანსფორმატოროს შენობებს და დაურეგისტრირებელი შენობა (დაუზუსტებელი აზომვით 22.00 კვ.მ); მიწის ნაკვეთის რელიეფი ვაკე, შემოღობილია, ობიექტი უზრუნველყოფილია ელექტრომომარაგებით და წყალმომარაგებით; საჯარო რეესტრის მონაცემებით სარეალიზაციო მიწის ნაკვეთის დაზუსტებული ფართობია 30 022 კვ.მმ ხოლო შენობა-ნაგებო(ბე)ბის საერთო ფართი 6 971.00 კვ.მ-ია;

15.1.3. კასატორის მითითებით, საწარმოს დანიშნულების შენობის კონსტრუქციის ბეტონის ფილებზე (ე.წ. რიგელებზე) განთავსებულია (დამონტაჟებულია) 3 ერთეული ხიდურა ამწე, რომელიც არ არის სარეალიზაციოდ წარმოდგენილი. კერძო აუდიტის მიერ წარდგენილი 2017 წლის 24 თებერვლის N 1/03 დასკვნის (იხ. ტ.1, ს.ფ.105-110) თანახმად, შენობაში დამონტაჟებული სამი ერთეული ჯოჯგინა ამწის დემონტაჟმა კოჭებთან ერთად შესაძლებელია გამოიწვიოს შენობის კონსტრუქციული ნაწილის დარღვევა;

15.1.4. ასევე სარეალიზაციოდ არ არის წარდგენილი შენობაში განთავსებული ბეტონის ნაკეთობათა ქარხანა-დანადგარები. კასატორი უთითებს, რომ სწორედ სააუქციონო განაცხადის ტექსტის მიხედვით შეიძინა მოპასუხე საწარმომ აუქციონზე მოსარჩელის უძრავი ნივთი, შესაბამისად, უსაფუძვლოა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსჯელობა, რომ მოპასუხე მის მიერ შეძენილ ნივთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის მესაკუთრე გახდა და სადავოდ გამხდარი შენობა-ნაგებობები არ შეიძლებოდა ყოფილიყო დამოუკიდებელი ბრუნვის საგანი; კასატორის მოსაზრებით, შენობა-ნაგებობა დამოუკიდებლადაც წარმოადგენს უძრავ ნივთს, მიწის, როგორც უძრავი ნივთის შემადგენელ ნაწილადაც რომ იქნეს მიჩნეული, მისი გამოცალკევება მთლიანი მიწის ნაკვეთიდან სრულიად შესაძლებელი იყოს და არის, რადგან ეს არ გამოიწვევს მთლიანი ნივთის ან მისი ნაწილის განადგურებას ან/და მათი დანიშნულების მოსპობას. კასატორის პრეტენზია იმასაც ეხება, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, თუ რატომ იყო შეძლებელი 30 022 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე ცალკე მდგომი სადავო შენობა-ნაგებობის გამოცალკევება, ისევე როგორც დაუსაბუთებელია, რატომ მოისპობოდა მიწის ნაკვეთის, როგორც უძრავი ნივთის, დანიშნულება სადავო შენობა-ნაგებობის გამოცალკევების შემთხვევაში. ამ ნაწილში კასატორი უთითებს საქმის მასალებში მოთავსებულ ფაქტების კონსტატაციის ოქმზე და განმარტავს, რომ ოქმზე დართულ რუკაზე ცხადად ჩანს, რა ინტერვალითაა დაშორებული სადავო შენობა ნაგებობები რეალიზებული შენობა ნაგებობებიდან, რომელთაც ფუნქციური კავშირი არ გააჩნიათ გასხვისებულ შენობა-ნაგებობებთან (იხ. ტ.1, ს.ფ.181-202);

15.1.5. კასატორის პრეტენზია იმასაც ეხება, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით ხელი შეუწყო სხვისი ქონების მართლსაწინააღმდეგოდ მითვისებას იმ პირობებში, როდესაც თვითონ შეეძლო სსსკ-ის მე-4 მუხლის ფარგლებში, თავისი ინიციატივით მიემართა კოდექსით გათვალისწინებული ღონისძიებებისათვის, მაგ. ნივთიერი მტკიცებულებების ადგილზე დათვალიერება ჩაეტარებინა (სსსკ-ის 120-ე მუხლი), თავისი ინიციატივით დაედგინა ადგილზე დათვალიერება (სსსკ-ის 159-ე მუხლი), რისთვისაც იხელმძღვანელებდა სსსკ-ის XV თავით დადგენილი წესით; საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე საამართლოს საკუთარი ინიციატივით შეეძლო დაენიშნა ექსპერტიზა (სსსკ-ის 162-ე მუხლი), რაც უგულებელჰყო ორი ინსტანციის სასამართლომ;

15.1.6. კასატორის პრეტენზიით მოპასუხე საწარმოს „მესაკუთრეები ცნობილი „რუსთავი -2“-ის ხ-ები არიან და პატრონობდათ წინა მოწვევის პარლამენტარი ფა.ხ–ი, კიდევ ერთი ქონება დაუბრუნა, რაც სს „თ.“ ბ–ში ჰქონდათ ჩატოვებული საკრედიტო ვალდებულების შეუსრულებლობია გამო, ხოლო მოსარჩელე საწარმომ წლების მერე შეიძინა უფლებრივად უნაკლო მდგომარეობაში“ (იხ. საკასაციო საჩივარი - ტ.9, ს.ფ.141);

15.1.7. კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ შესრულებული საპროცესო მოქმედებებიც კი უგულებელჰყო. პირველი ინსტანციის სასამართლომ 2018 წლის 22 ივნისის სხდომაზე მოსარჩელის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, სასამართლომ მოპასუხე საწარმოს ქმედებების გამო მოსარჩელის (კასატორის) განცხადებების საფუძველზე მოკვლეული მასალები სრულად არა მხოლოდ შსს ხელვაჩაურის რაიონული სამმართველოდან გამოითხოვა, არამედ იმავე საოქმო განჩინებით საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალ საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს-აჭარისა და გურიის სააღსრულებო ბიუროს დაევალა ფაქტების კონსტატაცია, კერძოდ, ფაქტის დადგენა ქ. ბათუმი, ......, ს/კ ........, N4 და N6 შენობა-ნაგებობაში განთავსებული იყო, თუ არა მინის საწარმო და ბეტონნაკეთობათა ქარხანა; ფაქტების კონსტატაცია მხარეთა თანდასწრებით უნდა განხორციელებულიყო, თუმცა, სასამართლოს გადაწყვეტილებაში საერთოდ არსად არ აღუნიშნავს, რომ მოპასუხემ ფაქტის კონსტატაციის მიზნით, საქმიან ტერიტორიაზე, ორგზის მისვლის მიუხედავად, არ შეუშვა აღსრულების ეროვნული ბიუროს წარმომადგენელი და, რაც ყველაზე მთავარია, არაფრად ჩააგდო თავად სასამართლო და მისი განჩინება. აპელანტის მოთხოვნის მიუხედავად, სასამართლომ არ შეაფასა ეს გარემოება, რაც მოსარჩელის სასარგებლოდ უნდა განმარტებულიყო, კერძოდ ბეტონის ქარხნის არსებობა და მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის ფაქტი დადასტურებულად მიეჩნია. პირი, რომელიც სასამართლოს არ დაემორჩილა, სრულიად ლოგიკურია ჩვეულებრივ რიგით პირს და ყოფილ მესაკუთრეს უფლებას არ მისცემდა კუთვნილი მოძრავი ნივთი/ნივთები საწარმოს ტერიტორიაზე სხვა გაუსხვისებელ შენობაში გადაეტანა, დაემონტაჟებინა და სამეწარმეო საქმიანობა განეხორციელებინა (იხ. ტ. 3, ს.ფ. 136-145); კასატორი უთითებს შსს-დან გამოთხოვილ საგამოძიებო მასალებზე და კონკრეტულ პირთა გამოკითხვის ოქმებზე, ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვნად მიაჩნია 2017 წლის 21 აპრილის განმარტება, სადაც მოპასუხე საწარმოს წარმომადგენელი ნ.ხ–ში ადასტურებს ელექტროენერგიის გათიშვას, თუმცა ბრალეულობას უარყოფს, თავისად მიიჩნევს ბეტონის ქარხანას, რაზედაც საკუთრების უფლება არ მოუპოვებია და რისი მოცდენის გამოც მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს (იხ. ტ. 9, ს.ფ. 145-147);

15.1.8. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხე თავიდან უარყოფდა ბეტონოს შენობა-ნაგებობათა ქარხნის არსებობას მის მიერ შეძენილ შენობა-ნაგებობებში, თუმცა დაახლოებით 2 თვის შემდეგ, მეორე ინსტანციის სასამართლოში აღიარა ფაქტი, რომ მოსარჩელეს არ გამოუთხოვია მისი კუთვნილი ბეტონის ქარხანა და არც მისი დემონტაჟი მოუთხოვია. მხარის განმარტება პირველ და მეორე ინსტანციის სასამართლოებში ერთმანეთს ეწინააღმდეგება, რაც არ შეაფასა სასამართლომ, ისევე როგორც არ უმსჯელია, რა ფაქტს დაადასტურებდა ფაქტის კონსტატაცია, რაზედაც არ უმსჯელია სასამართლოს. ქონების აუციონზე შემძენი საწარმო ძალადობით დაეუფლა ქონებას, გამოაძევა ყოფილი მესაკუთრე და მისი მიჩნევა კეთილსინდისიერ შემძენად წაახალისებს ყველა იმ მესაკუთრეს, რომელიც ასეთი ძალადობის დემონსტრირებით დაეუფლება საკუთრებას. მოპასუხე საწარმოს უკანონო მოქმედებით მოსარჩელეს შეეზღუდა მისი კუთვნილი, დაურეგისტრირებელი 17 ერთეული შენობა-ნაგებობაში ბეტონის ქარხნის საწარმოო პროცესის წარმართვისათვის მოძრავი ნივთების გადატანის შესაძლებლობა. მოპასუხემ დიდგაბარიტიანი სატრანსპორტო საშუალებებით ჩახერგა საწარმოს ტერიტორიაზე N6 შენობის შესასვლელი, სადაც მოსარჩელის კუთვნილი ბეტონნაკეთობათა ქარხანა ფუნქციონირებდა. სააპელაციო ეტაპზე საქმის განხილვამდე მოსარჩელისათვის უცნობი იყო ეს ქარხანა დაშალეს, სხვაგან გადამალეს, თუ რა ბედი ეწია. ამ პირობებში კი სასამართლოს უნდა დაესაბუთებინა, თუ რამდენად საკმარისი იყო მოპასუხის მესაკუთრეობა, როგორ დაეუფლა იგი საწარმოს ტერიტორიაზე ქონებას. ამდენად უგულებელყოფილია სსკ-ის 172-ე მუხლის მოთხოვნა. კასატორისათვის მიყენებული ზიანის უარსაყოფად არასაკარისია მარტოოდენ ის გარემოება, რომ 2017 წლის 13 აპრილიდნ მოპასუხემ აუქციონზე შეიძინა უძრავი ქონება, რითაც ყველაფერს დაეუფლა, და არა აუქციონზე გატანილ 8 რეგისტრირებულ და 1 არარეგისტრირებულ შენობა-ნაგებობას. კასატორს აღსრულების ბიუროს მიერ აუქციონის ჩატარებიდან მხოლოდ 17 დღის შემდეგ ეცნობა, რომ აღარ იყო ქონების მესაკუთრე; სასამართლომ არ შეაფასა მოპასუხის მიერ საკუთრების დაჩქარებული წესით რეგისტრაცია, მოსარჩელისათვის საკუთრების უფლების წარდგენის გარეშე, მოპასუხეს არ მოუთხოვია ნივთების დემონტაჟი და მოძრავი ნივთების გატანა, რადგან ქარხანა თავისად მიაჩნდა, თუმცა, აუქციონში მონაწილეობის გამო მას უნდა სცოდნოდა აუქციონის პირობები;

15.1.9 რაც შეეხება პალმის ხის ღირებულების მოპასუხისათვის დაკისრებას, აღნიშნული მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობაც დასაბუთებულია ვინაიდან, იგი ბუნებრივად არ აღმოცენებულა და არ წარმოადგენს უძრავი ნივთის ძირითად ელემენტს, მისი გადაქცევა მოძრავ ნივთად შესაძლებელია (ამის მაგალითია თუნდაც შეკვეთილის დენდროლოგიურ პარკში გადატანილი ასწლოვანი მცენარეები), ამასთან იგი უქციონზე გასხვისებული არ ყოფილა, მისი ღირებულება არც ნასყიდობის ფასში - მიწის ღირებულებაში შესულა;

15.1.10. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იტალიური ქარხნის “ ROSSA COMETA ”-ს მოძრავი რობოტის მწყობრიდან გამოსვლის გამო ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობის ნაწილში (იხ. წინამდებარე განჩინების 7.2.4 ქვეპუნქტი).

16. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

16.1. საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 25 ივნისის განჩინებით მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი ცნობილი იქნა დასაშვებად სსსკ-ის არსებითად განსახილველად სსსკ-ის 391- ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

16.2. მხარეთა მორიგების ხელშეწყობის მიზნით, საკასაციო სასამართლომ ზეპირი მოსმენით დანიშნულ სხდომაზე, მოისმინა მათი მოსაზრებები და წინადადებები, მორიგების ხელშეწყობის მიზნით 2021 წლის 18 ნოემბერს მიიღო განჩინება სადავო უძრავ ქონებაზე ექსპერტიზის ჩატარებისა და შესაბამისი დასკვნის წარმოდგენის მიზნით (იხ. სსსკ-ის 218-ე მუხლი);

16.3. კასატორის 2022 წლის 2 თებერვლის (სარეგისტრაციო N ა-409-22) განცხადებით სასამართლოს ეცნობა, რომ შეუძლებელი აღმოჩნდა მხარეთა შორის მორიგების მიღწევა, მორიგებას ხელი შეუშალა მოპასუხე საწარმომ, რომელმაც არ უზრუნველყო სასამართლოს განჩინებით განსაზღვრულ ყველა ობიექტზე ექსპერტების დაშვება. ამის პასუხად 2022 წლის 24 თებერვლის ზეპირი მოსმენით გამართულ სხდომაზე, მოპასუხე საწარმოს წარმომადგენელმა ადვოკატმა განმარტა, რომ კასატორის მიერ მოწოდებული ინფორმაცია არ შეეფერებოდა სინამდვილეს. მხარეთა შორის მორიგება ვერ შედგა, საკასაციო სასამართლომ მხარეთა პოზიციები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების თაობაზე მოისმინა 2022 წლის 24 თებერვლის სხდომაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, შეფასებისა და საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი დასაბუთებულობის არსებითი განხილვის შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ მოსარჩელის საკასაციო განაცხადი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

17. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). სსსკ-ის 410-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. მოცემულ შემთხვევაში „გ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოება გამოიკვეთა.

18. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში; მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.

19. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირისაკენ მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა, საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.

20. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და მათი აღრევა არიდებული უნდა იქნეს. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ბოელინგი /ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.)

21. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.

22. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელის სტადიის შემდეგ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოპასუხის სტადია, რაც მოსაჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად შესაგებელში შედავებული გარემოებების კვალიფიციურობაზეა დამოკიდებული. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მარტის დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში (საქმეზე N ას-664-635-2016; პუნქტი 201) მითითებულია: „2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვითთ, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი N5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება“.

23. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება (შეად. სუსგ-ებს: N ას- 475-2019, 15.04.2021წ; N ას-1065-2020, 08.04.2021წ; N ას- 338-2019, 22.03.2021წ.).

24. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.

25. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).

26. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.

27. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).

28. განსახილველ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი მოტივაცია ვერ გააბათილა საკასაციო საჩივრის ავტორმა, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 დეკემბრის განჩინება.

29. სასამართლოს მსჯელობა ეფუძნება მხარის სასარჩელო მოთხოვნას და მის ფარგლებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ სსსკ-ის 248-ე მუხლის საფუძველზე „სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა“. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნას (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.1-2.5 ქვეპუნქტები) წარმოადგენს ქ. ბათუმში .... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობებისა და ასევე მათი (შენობა-ნაგებობების) კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა. ამ მოთხოვნიდან გამომდინარეობს და მას ემყარება მოსარჩელის სხვა მოთხოვნებიც, რომელიც მოსარჩელე საწარმოს ფუნქციონირებისათვის (სამეწარმეო საქმიანობისათვის) მოპასუხის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის გამო მოსარჩელისათვის (კასატორისათვის) ყოველდღიურად მიყენებლ ზიანს - მიუღებელ შემოსავალს ეხება; ასევე, მოსარჩელე ითხოვს იტალიური წარმოების ქარხნის მოძრავი რობოტის აღდგენის ღირებულებისა და მოპასუხის მიერ აუქციონზე შეძენილ მიწის ნაკვეთზე არსებული 8 მეტრიანი სიმაღლის პალმის ხის ღირებულების დაკისრებას მოწინააღმდეგისათვის.

30. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, რაც უნდა შემოწმდეს სსკ-ის 170-ე, 172.1-ე, 408.1, 411-ე, 982.1 და 992-ე მუხლების წინაპირობების მიხედვით, ხოლო მოპასუხის საკუთრებად რიცხულ უძრავ ქონებაზე განთავსებული დაურეგისტრირებელი შენობა-ნაგებობის მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის ნაწილში - სსკ-ის 148-ე, 159-ე, 150-ე და 171-ე მუხლების შესაბამისად.

31. მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ განმეორებით აუქციონზე გასხვისებამდე მოსარჩელე საწარმოს (კასატორის) საკუთრებად ირიცხებოდა უძრავი ქონება ქ. ბათუმი, ...... შესახვევი, №...... საკადასტრო კოდის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, დაუზუსტებელი ფართობი-30 022.00 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა ნაგებობ(ებ)ი, რაც საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, განმეორებით აუქციონზე 2017 წლის 30 მარტს შეიძინა მოპასუხე საწარმომ და 2017 წლის 13 აპრილიდან უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღირიცხა (უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 13 აპრილის №A16064532-035/001 განკარგულება).

32. საკასაციო სასამართლომ 2022 წლის 24 თებერვლის სხდომაზე (იხ. სასამართლო სხდომის ოქმი 15:01:06-დან 15:09:56) მოისმინა კასატორის პოზიცია მის სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომელიც N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული დაურეგისტრირებელი შენობა-ნაგებობ(ებ)ისა და ამ ნაგებობ(ებ)ის ქვეშ არსებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობას უკავშირდება. კასატორმა საკუთარი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სსკ-ის 173-ე მუხლი და მოთხოვნის ფაქტობრივი გარემოებების ნაწილში განმარტა, რომ იმ პირობებში როდესაც დადგენილია, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე საწარმოების დაცვის თანამშრომლები, 2017 წლის 21 აპრილამდე, ერთობლივად იცავდნენ აუქციონზე მოპასუხის მიერ შეძენილ ქონებას, ეს იმას ადასტურებს, რომ ჯერ კიდევ არ იყო გამოთავისუფლებული მოსარჩელე საწარმოს კუთვნილი ქონებისაგან (ნივთებისაგან) აუქციონზე გასხვისებული და მოპასუხის მიერ შეძენილი უძრავი ქონება, რაც მოსარჩელეს (კასატორს) აძლევს უფლებას, თავისი მოთხოვნა დააფუძნოს 173.3-ე მუხლს „საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის მოვლისა და შენახვის ხარჯები თანამესაკუთრეებს ეკისრებათ თანაბრად, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული“ (იხ. საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომის ოქმი 15:09:56-დან 15:10:39-მდე; ასევე 16:12:28-დან).

33. კასატორის ამ პრეტენზიის საპასუხოდ საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო რეესტრის, როგორც პუბლიცირებულ უფლებათა, მონაცემების მიხედვით დადგენილია, რომ N ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე მოპასუხეს აქვს მოპოვებული საკუთრების უფლება, რაც იმას ნიშნავს, რომ სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად „რეესტრის მოანაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა“. „ევროპული ქვეყნების სანივთო სამართალში მოქმედი საჯარო ნდობის პრინციპი ქართულ სამართალში განსხვავებული სახითაა წარმოდგენილი. აღნიშნული პრინციპი განმტკიცებულია რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის სახელწოდებით (სსკ-ის 312). საჯარო რეესტრის შესახებ საქართველოს კანონით აღნიშნულ პრინციპს -საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია ეწოდება (სრშკ-ის 5). ევროპული ქვეყნების სანივთო სამართალში პრინციპის სტატუსით მოქმედებს, ხოლო ქართულ სანივთო სამართალში პრეზუმფციის (ვარაუდის) შინაარსი აქვს. მარეგისტირირებელი ორგანო პასუხს არ აგებს რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, არამედ პასუხისმგებელია მის მიერ განხორციელებული რეგისტრაციის სისწორეზე. აქედან გამომდინარე, საჯარო ნდობის პრინციპი ქართულ სანივთო სამართალში არ ატარებს აბსოლუტურ ხასიათს. მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრირებული ინფორმაცია მხოლოდ იმ დრომდე ითვლება სწორად, ვიდრე რეგისტრაციის საფუძვლად არსებული დოკუმენტი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად იქნება ცნობილი. საჯარო რეესტრის ან მომსახურების სააგენტოში განხორციელებული რეგისტრაცია მხოლოდ იმ დრომდე ითვლება სწორედ, ვიდრე საწინააღმდეგო ფაქტი არ იქნება დადასტურებული სისხლის, სამოქალაქო ან ადმინისტრაციულ საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით, ან თავად მარეგისტრირებელი ორგანო კანონიერების პრინცპის დაცვით არ მიიღებს რეგისტრაციის გაუქმების თაობაზე გადაწყვეტილებას (იხ. საჯარო რეესტრის შესახებ კანონის 26.1.ბ)“ – (იხ. თამარ შოთაძე, სანივთო სამართალი. სახელმძღვანელო სამართლის სკოლებისთვის, გვ 38; გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2014წ.).

34. მოცემულ შემთხვევაში სსკ-ის 173.3-ე მუხლით განსაზღვრული წინაპირობა- მოსარჩელისა და მოპასუხის საერთო საკუთრებაში სადავო ნივთის არსებობა არ არის გამოვლენილი. კასატორი საწარმოს დირექტორის მტკიცებით, მიწის ნაკვეთზე, რომელიც დღეს მოპასუხე საწარმოს საკუთრებად ირიცხება, „სხვა შენობა-ნაგებობებია“, ანუ დაურეგისტრირებელი ნაგებობები, რომელიც არ შეუძენია მოპასუხე საწარმოს განმეორებით აუქციონზე და ამიტომ ამ დაურეგისტრირებელი შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეა მოსარჩელე (კასატორი) საწარმო (იხ. საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომის ოქმი 15:20:28-დან). საქმის მასალებით დადგენილია, რომ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ 2017 წლის 13 აპრილს გაიცა N A16064532-035/001 განკარგულება აუქციონზე შეძენილ ქონებაზე საკუთრების უფლების შესახებ, რომლის თანახმადაც იმხანად მოვალის, რომელიც ამ დავაში მოსარჩელე საწარმოა, საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების (იხ. 31-ე პუნქტი) შემძენი გახდა მოპასუხე საწარმო.

35. სსკ-ის 148-ე მუხლის თანახმად “ნივთი შეიძლება იყოს მოძრავი ან უძრავი”, ხოლო 149-ე მუხლის ძალით „ უძრავ ნივთებს მიეკუთვნება მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით,მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე”, 150-ე მუხლი ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილად მიჩნევის წინაპირობებს ადგენს: „1. ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. 2. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს“. იურიდიული დოქტრინაში სანივთო სამართლის შემდეგ ძირითად პრინციპებს გამოყოფენ: „ამომწურავი (დახურული) ნუსხის (ჩამონათვალი), იგივე numerus clausus პრინციპი, რომელიც მხარეებს ავალდებულებს გამოიყენონ მხოლოდ კანონით განსაზღრული სანივთო სამართლებრივი ინსტიტუტები და უკრძალავს მათ, შექმნან ახალი უფლებები ან შეცვალონ არსებული უფლებების შინაარსი; ამდენად, ხელშეკრულების თავისუფლება სანივთო სამართალში იმაზე უფრო შეზღუდულია, ვიდრე ვალდებულებით სამართალში. საჯაროობის პრინციპი, რომელიც უზრუნველყოფს სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეებისათვის სანივთო უფლებების განსაზღვრის შესაძლებლობას; superficies solo cedit- ის პრინციპი, რომელიც უზრუნველყოფს ნაკვეთისა და ნაგებობის სამართლებრივ ერთიანობას; განსაზღვრულობისა და სანივთო სამართლის ობიექტის ინდივიდუალიზაციის პრინციპი, რომლის თანახმად, სანივთო სამართლის ობიექტი შეიძლება იყოს მხოლოდ ინდივიდულაურიად განსაზღვრული ნივთი, რაც იძლევა შესაძლებლობას გარკვევით განისაზღვროს, სამოქალაქო ბრუნვის რომელ ობიექტზე ვრცელდება ესა თუ ის სანივთო უფლება“ (იხ. თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გვ.61; გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ.).

36. განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ N ...... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც მოპასუხის საკუთრებად ირიცხება სააჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, განთავსებულია 26 შენობა-ნაგებობა, რომელთაგან საჯარო რეესტრში ცალკე უფლების ობიექტად რეგისტრირებულია მხოლოდ 8 შენობა. მიწის ნაკვეთზე ასევე არის 8 მეტრის სიმაღლის პალმა (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.4 და 7.2 ქვეპუნქტები). „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ა“ პუნქტის მიხედვით განმარტებულია, რომ უძრავი ნივთი არის მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე, შენობა-ნაგებობა (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული), შენობა-ნაგებობის ერთეული (მშენებარე, აშენებული ან დანგრეული) და ხაზობრივი ნაგებობა; ამავე კანონის მე-4 მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრი არის უძრავ ნივთებზე უფლების, უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლებასთან დაკავშირებული ვალდებულებების, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთებზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა.

37. სსკ-ის 148-ე, 149-ე, 150-ე (ნორმათა დეფინიცია იხ. წინამდებარე განჩინების 34-ე პუნქტში) მუხლების საფუძველზე და იურიდიულ მეცნიერებაში დამკვიდრებული superficies solo cedit-ის პრინცპის გათვალისწინებით „მიწის ნაკვეთზე მდებარე ნაგებობის სამართლებრივი ბედი დაკავშირებულია მოცემული მიწის ნაკვეთის სამართლებრივ ბედთან, რაც უზრუნველყოფს ნაკვეთისა და ნაგებობის სამართლებრივ ერთიანობას... სამოქალაქო კოდექსის 193-ე მუხლის თანახმად, თუ მოძრავი ნივთი ისეა მიწის ნაკვეთთან დაკავშირებული, რომ იგი ამ მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი გახდება, მაშინ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, იმავდრულად ხდება ამ ნივთის მესაკუთრეც. 150-ე მუხლის მე-2 ნაწილი კი მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილებს მიაკუთვნებს შენობა-ნაგებობს და მიწასთან მყარად დაკავშირებულ სხვა ნივთებს. ამ გზით superficies solo cedit-ის პრინციპი უზრუნველყოფს სამართლებრივ განსაზღვრულობას, რადგან საშუალებას აძლევს ნაკვეთის პოტენციურ შემძენს საკმაოდ მარტივად განსაზღვროს, თუ რა ნივთებზე ვრცელდება შეთანხმება. ამასთან, ამ გზით თავიდან არის აცილებული ის ეკონომიკური დანაკარგები, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას ნაკვეთისა და შენობის სხვადასხვა პირისათვის კუთვნილების შემთხვევებში“ (იხ. თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გვ.66; გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ.). ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიერ არ არის გაზიარებული კასატორი (მოსარჩელე) საწარმოს მტკიცება, რომ მოპასუხე საწარმომ განმეორებით აუქციონზე შეიძინა N .... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული არა 26-ვე შენობა-ნაგებობა, არამედ მხოლოდ ცალკე უფლების ობიექტად რეგისტრირებული 8 შენობა.

38. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში განმარტავს, რომ არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია არსებითი შემადგენელი ნაწილის დამოუკიდებლად განკარგვა. იგი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე. მაგალითად, თუ პირი ყიდულობს მიწას, ივარაუდება, რომ იგი ყიდულობს ამ მიწასთან დაკავშირებულ შენობა-ნაგებობებს და სხვა არსებით შემადგენელ ნაწილებს. სსკ-ის 150-ე მუხლით განსაზღვრული მთავარი ნივთისა და მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილების კავშირურთიერთობის შინაარსი განაპირობებს იმას, რომ, ამავე კოდექსის 171-ე მუხლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-1081-1110-2011, 10.11.2011; N ას-500-476-2013, 21.10.2013; N ას-1163-1118-2016, 29.06.2017; N ას-577-2019, 28.02.2020წ.).

39. ერთ-ერთ საქმეზე, საკასაციო სასამართლომ სსკ-ის 150-ე (არსებითი შემადგენელი ნაწილი) და 151-ე (საკუთვნებელი) მუხლების გამოყენებაზე მსჯელობა შემდეგნაირად განავითარა: „სსკ-ის 150-ე მუხლი ადგენს ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის ზოგად დეფინიციას, ასევე განსაზღვრავს რა მიიჩნევა მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილად: ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. სსკ-ის 151-ე მუხლი კი აწესებს, რა მიიჩნევა საკუთვნებლად: საკუთვნებელი არის მოძრავი ნივთი, რომელიც, თუმცა არ არის მთავარი ნივთის შემადგენელი ნაწილი, მაგრამ განკუთვნილია მთავარი ნივთის სამსახურისთვის, დაკავშირებულია მასთან საერთო სამეურნეო დანიშნულებით, რის გამოც იგი სივრცობრივ კავშირშია მთავარ ნივთთან და, დამკვიდრებული შეხედულების მიხედვით, ითვლება საკუთვნებლად. ნივთის შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას მხედველობაში მიიღება სამოქალაქო ბრუნვის ტრადიციები, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს, თვით ნივთის სამეურნეო დანიშნულება. ნივთის შემადგენელ ნაწილად უნდა ჩაითვალოს ის, რაც მიზნობრივადაა დაკავშირებული მასთან. ასევე საჭიროა, რომ ამ კავშირის შედეგები განვიხილოთ, როგორც ერთიანი ნივთი. როცა ნივთების კავშირით იქმნება ერთიანი ნივთი, მაშინ არ შეიძლება ვილაპარაკოთ სხვადასხვა ნივთზე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი საკუთრების უფლებით (სუსგ N 3კ-675-02, 22.11.2002წ.)“- იხ. სუსგ N ას-263-2020, 6.11.2020წ.

40. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არსებითი შემადგენელი ნაწილები ნივთის ისეთი ნაწილებია, რომლებიც: „ა) შეუძლებელია ერთმანეთისაგან იმგვარად იქნეს დაშორებული, გამოცალკევებული, რომ ამით არ განადგურდეს ერთი ან მეორე ნაწილი (ნივთები, რომლებიც სხვა ნივთთან შეერთების შედეგად კარგავენ დამოუკიდებლობას და ერთი მთლიანი ნივთის ნაწილები ხდებიან); ან ბ) არ შეიცვალოს მათი ბუნება და დანიშნულება (გამოცალკევება შესაძლებელია, მაგრამ ეს უარყოფითად აისახება მათ ბუნებასა და დანიშნულებაზე, ასევე მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე). შესაბამისად, ან ერთი, ან მეორე წინაპირობის არსებობის შემთხვევაში ნივთის შემადგენელი ნაწილი შეიძლება მივიჩნიოთ არსებითად. არსებითი შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას გადამწყვეტია სამოქალაქო ბრუნვაში დამკვიდრებული შეხედულება ან ობიექტური დამკვირვებლის გონივრული განსჯა... ნივთსა და არსებით შემადგენელ ნაწილს შორის არსებობს მუდმივი კავშირი. სწორედ ეს განაპირობებს კანონის დანაწესს, რომლის მიხედვითაც მთავარ ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება მის არსებით შემადგენელ ნაწილებზეც (სსკ-ის 171-ე მუხლი). ამდენად, თუ მოძრავი ნივთი გახდა უძრავი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, უძრავი ნივთის მესაკუთრე მოიპოვებს მასზე საკუთრების უფლებას (იხ. თამარ შოთაძე, სანივთო სამართალი. სახელმძღვანელო სამართლის სკოლებისთვის, გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2014წ., გვ.70). ის გარემოება, რომ ნივთი სხვა ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილია და იზიარებს სხვა ნივთის სამართლებრივ ბედს, უზრუნველყოფს ნივთების უსარგებლო დაზიანების თავიდან აცილებას (იხ. ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 171, ველი 1). რაც შეეხება არაარსებით შემადგენელ ნაწილებს, შესაძლებელია ნივთისაგან მათი ზიანის გარეშე გამოცალკევება, ამით არ იცვლება მათი ბუნება და დანიშნულება, ეს უარყოფითად არ აისახება მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე. მაგალითად, სტანდარტული ასაწყობი სამზარეულო. იმის დასადგენად, თუ რამდენად მოჰყვა/მოჰყვება ნივთის ნაწილების განცალკევებას განცალკევებული ნაწილის ან დარჩენილი ნაწილის განადგურება ან ბუნების/დანიშნულების მოსპობა თუ შეცვლა, საჭიროა შესაბამისი შეფასება. კერძოდ, უნდა გაირკვეს, შესაძლებელია თუ არა განცალკევების შემდეგ ნივთის ნაწილების ეკონომიკურად გამოყენება და განცალკევებული ნაწილების ღირებულება რამდენად ახლოს იქნება ნივთის განცალკევებამდე არსებულ ღირებულებასთან (იხ. ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, მუხ. 150, ველი 6). არსებითი შემადგენელი ნაწილი შესაძლებელია თავად შეიცავდეს არსებით შემადგენელ ნაწილებს. მაგალითად, შენობა-ნაგებობის, რომელიც, თავის მხრივ, წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, არსებით შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევა ნივთები, რომლებიც საჭიროა შენობის ასაგებად და შედის მის შემადგენლობაში. მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილებისგან განსხვავებით, მყარი კავშირი, როგორც წესი, აქ არაა აუცილებელი. საკმარისია, რომ ნივთი შედიოდეს შენობა-ნაგებობის შემადგენლობაში (იხ. ბესარიონ ზოიძე, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „უფლება“, 1999წ., გვ.27,28). შენობის მოსაპირკეთებლად და დასრულებული იერის მისაცემად დართული ნივთები შენობის არსებითი შემადგენელი ნაწილებია. შენობა მოიაზრება თავის შემადგენელ ნაწილებთან ერთად, რომლითაც იგი აღჭურვილია: შიდა კედლები, ლიფტი, მოაჯირი, წყლის მილი, გათბობის და განათების სისტემა, შიდა ფანჯრები. საყურადღებოა, რომ კრიტერიუმს წარმოადგენს არა გამოცალკევების უნარი, არამედ იმ პირის განზრახვა, ვინც შენობა ააშენა (იხ. თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ.114). შესაძლებელია შენობა-ნაგებობაში გათბობის გარკვეული დანადგარების განთავსება დროებითი მიზნითაც, რაც ვერ იქნება განხილული მის არსებით შემადგენელ ნაწილად. პალატა განმარტავს, რომ მხოლოდ დროებით მიზანს შეიძლება ემსახურებოდეს ისეთი მიერთება, როდესაც შემდგომი გამოცალკევება თავიდანვე იყო განზრახული და ეს გარეგნულადაც აღქმადია (მაგ.: ელექტრო გამათბობელი, გაზის გამათბობელი). აღნიშნულის საპირისპიროდ, გონივრულია განსჯა, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრის მიერ ფართში ერთიანი გათბობის სისტემის მონტაჟი დროებითი მიზნით არ ხდება და შესაბამისად, იგი იქცევა უძრავი ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილად“. (იხ. სუსგ N ას-263-2020, 6.11.2020წ).

41. ამდენად, კასატორის მოთხოვნას სხვის საკუთრებად რიცხულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული, საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირებელ 17 შენობა-ნაგებობასა და მათი კუთვნილი (17 შენობა-ნაგებობის ქვეშ არსებული) მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი.

42. კასატორის მტკიცებით, ის 2017 წლის 13 აპრილამდე კანონიერად, მართლზომიერად ახორციელებდა სამეწარმეო საქმიანობას იმ მიწის ფართობზე, რომელიც მოპასუხემ შეიძინა, ხოლო უძრავი ქონება ამ უკანასკნელს გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში არ გადასცემია, რაც კასატორს, მისი მტკიცებით, მოთხოვნის უფლებას წარმოუშობს სსკ-ის 172-ე მუხლის საფუძველზე. კასატორი უთითებს, რომ დღეის მდგომარეობითაც, მოპასუხის საკუთრებად რიცხულ მიწის ნაკვეთზე არის მოთავსებული მოსარჩელის კუთვნილი ნივთები. საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის 248-ე მუხლზე და მოსარჩელის მოთხოვნაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 29-ე პუნქტი) დაყრდნობით, განმარტავს, რომ სსკ-ის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე N ..... საკადასტრო კოდით რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა მოპასუხე საწარმო, რომელმაც შეიძინა მიწის ნაკვეთი არსებით შემადგენელ ნაწილთან ერთად, რაც შეეხება დასახელებული ნორმის მე-2 ნაწილს, იგი განსაზღვრავს საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის გზით, ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მესაკუთრის უფლებას, ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. კასატორი საწარმოს დირექტორს მიაჩნია, რომ მოპასუხის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე დარჩა ის ქონება (შენობა-ნაგებობები), რომლებიც არ იყო სააუქციონო განაცხადში მითითებული (იხ. საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომის ოქმი 15:49:45-დან). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ საქმეზე N2/ბ-6771-14, 2016 წლის 27 ივნისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 36), რომლის საფუძველზეც აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ აღსრულება მიექცა შპს ,,ტ.კ–ლის“, რომელიც ამ დავაში მოსარჩელეა (კასატორი), კუთვნილ უძრავ ნივთზე, მდებარე, ბათუმი, ...... შესახვევი, მიწის ს/კ .......; აღნიშნული ქონება აუქციონზე რეალიზებული იქნა 2017 წლის 30 მარტს, რის გამოც, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ, 2017 წლის 13 აპრილს გაიცა A16064532-035/001 განკარგულება, რომლის მიხედვითაც, აღნიშნული უძრავი ნივთის შემძენი გახდა შპს ,,ბ–ნი“, რომელიც განსახილველი დავის მოპასუხეა. მოპასუხე საწარმო 2017 წლის 30 აპრილს დარეგისტრირდა აუქციონზე შეძენილი უძრავი ქონების მესაკუთრედ (იხ. ტ.1, ს.ფ.211-214); საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს 2017 წლის 13 აპრილის A16064532-035/001 განკარგულებაზე, სადაც მითითებულია, რომ აუქციონზე გასხვისდა მოვალის (განსახილველი დავის კასატორი საწარმოს) საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონება, მდებარე: ქალაქი ბათუმი, ....., დაუზუსტებელი ფართობით 30 022.00 კვ.მ და მასზე არსებული შენობა-ნაგებობ(ებ)ი, ამ ქონების შემძენი იძულებით აუქციონზე გახდა მოპასუხე საწარმო (იხ. საკასაციო პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 15.1.2 ქვეპუნქტი). ამდენად, კასატორის მოთხოვნა, რომ მოპასუხის ძალადობრივი შეჭრის და საწარმოო პროცესის შეჩერების/მოცდენის გამო მოსარჩელისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანი ყოვედღიურად 2000 ლარს შეადგენს (ამასთან, ზიანის ზუსტი ოდენობის განსაზღვრა საწარმოო პროცესის იძულებითი შეჩერების გამო შეუძლებელია, შესაბამისად, მოსარჩელემ მოითხოვა მის სასარგებლოდ მოპასუხისათვის ამ ზიანის ანაზღაურება 2017 წლის 1 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე) ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული, რის გამოც მართებულად არ დაკმაყოფილდა ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ. სისხლის სამართლის საქმის მასალებით დადგენილია და სადავო არ არის, რომ მოსარჩელე საწარმოს დაცვის სამსახურის თანამშრომლები 2017 წლის 13 აპრილიდან 21 აპრილამდე სადავო ობიექტის დაცვას ახორციელებდნენ მოპასუხე საწარმოს დაცვის სამსახურის თანამშრომლებთან ერთად. მოსარჩელე საწარმომ (კასატორმა მხარემ) 2017 წლის 21 აპრილამდე ჩაკეტა საწარმოს ცენტრალური შესასვლელი (ჭიშკარი) და მოპასუხე საწარმოს თანამშრომლები სარგებლობდნენ უკანა შესასვლელით, ასევე უკანა შესასვლელს იყენებდნენ მოსარჩელე საწარმოს თანამშრომლებიც (იხ. საგამოძიებო მასალების ტ. 3, ს.ფ. 73-76).

43. კასატორის პრეტენზიის პასუხად, რომელიც წინამდებარე განჩინების 15.1.4 ქვეპუნქტშია მითითებული, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს 17-27 პუნქტებში ასახულ პროცესუალურ მოწესრიგებაზე და განმარტავს, რომ მოსარჩელეს მოეთხოვება მისი სარჩელის წარმატებული იურიდიული შედეგისათვის შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენა, კერძოდ, მოსარჩელეს უნდა დაემტკიცებინა მოპასუხის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობებიდან კონკრეტულად რომელი ქონებისა და ნივთების გამოცალკევებაა შესაძლებელი, უნდა დაემტკიცებინა, რომელი ქონება (ნივთი) არ არის მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი და უნდა დაემტკიცებინა, რომ კონკრეტული ქონების გამოცალკევება არ გამოიწვევდა მთლიანი ნივთის ან მისი ნაწილის განადგურებას ან/და მათი დანიშნულების მოსპობას. აღსანიშნავია ისიც, რომ ასეთ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნა მიმართული უნდა ყოფილიყო მოძრავი ნივთების (ქონების) გამოთხოვისაკენ იმ პირისააგან, რომელიც, მართალია, აუქციონზე გასხვისებული უძრავი ქონების შემძენია და ამ ქონების მესაკუთრედ ირიცხება საჯარო რეესტრში, თუმცა, მას არ ეკუთვნის გამოცალკევებადი ქონება, ანუ ის ნივთები, რომელიც არ არის მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, ამასთან აღნიშნული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში მხედველობაშია მისაღები ის კრიტერიუმები, რომელთა საფუძველზე მიიჩნევა ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილად კონკრეტული ნივთი (იხ. წინამდებარე განჩინების 37-39 პუნქტები). საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეს ასეთი მოთხოვნა არ დაუყენებია, ის ითხოვს კონკრეტული ქონების, რომელიც სხვის მიწის ნაკვეთზეა განთავსებული, მესაკუთრედ ცნობას. ამ მიმართებითაც წინააღმდეგობრივია კასატორის პოზიცია, რადგან, ერთი მხრივ, ითხოვს კონკრეტულ ქონებაზე მესაკუთრედ ცნობას, ხოლო, მეორე მხრივ, უთითებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელის საკუთრებად არ არის აღრიცხული მოპასუხის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე აღმართული დაურეგისტრირებელი შენობა-ნაგებობები, ისინი მაინც არ გასხვისებულა და არ წარმოადგენს მოპასუხე საწარმოს საკუთრებას (იხ. საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომის ოქმი 16:22:24 -დან).

44. კასატორის პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც წინამდებარე განჩინების 15.1.5 ქვეპუნქტშია მითითებული და სსსკ-ის 159-ე მუხლის (ნივთიერ მტკიცებულებათა ადგილზე დათვალიერება) გამოყენებას ეხება, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამ დანაწესის მიხედვით სასამართლოს მხარეთა თხოვნით ან თავისი ინიციატივით აქვს უფლება, დაადგინოს ადგილზე დათვალიერება, ხოლო სსსკ-ის 162-ე მუხლის გამოყენება, რომელიც სასამართლოს ინიციატივით ექსპერტიზის დანიშვნას განსაზღვრავს, ასევე სასამართლოს დისკრეციული უფლებამოსილებაა და არა - ვალდებულება.

45. კასატორის პრეტენზია, რომელიც წინამდებარე განჩინების 15.1.6 ქვეპუნქტშია ასახული, აბსტრაქტულია და ფაქტობრივ საფუძველს მოკლებული, რადგან საქმის განმხილველი კოლეგიური შემადგენლობის მიმართ კასატორს არც ერთ ეტაპზე არ დაუყენებია მოსამართლის/მოსამართლეთა აცილება.

46. კასატორის პრეტენზია, რომელიც წინამდებარე განჩინების 15.1.7-15.1.8 ქვეპუნქტებშია ასახული, არ არის გაზიარებული, რადგან მოსარჩელის ქონება აუქციონზე გასხვისების შედეგად შემძენის (მოპასუხის) საკუთრება გახდა და აღირიცხა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, შესაბამისად, ბეტონის ქარხნის, როგორც მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთის გამოცალკევებადობის თაობაზე, მოსარჩელეს უნდა დაეძლია მტკიცების ტვირთი, რაც სასამართლოს მისცემდა მსჯელობისა და შეფასების საშუალებას ამ ქარხნის თაობაზე, კერძოდ, არის თუ არა ის გამოცალკევებადი ნივთი. მოსარჩელის საკასაციო პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც საქმეში მოთავსებული სისხლის სამართლის საქმის მასალებზე დაყრდნობით მოპასუხე საწარმოს დირექტორის ნ.ხ–შის 2017 წლის 21 აპრილის განმარტებას ეხება (იხ. სისხლის სამართლის საქმის მასალები, ტ. 3, ს.ფ. 77-78); საკასაციო სასამართლო მიუთითებს გამოკითხვის ოქმზე, რომელშიც მითითებულია რომ 2017 წლის 15 აპრილს, როგორც მოპასუხე საწარმოს დირექტორს - ნ. ხ–ს შეატყობინეს, მის ობიექტზე გათიშულა ელექტროენერგია, ელექტროენერგია გათიშულა შპს „ტ.კ–ლის“ ყოფილ ქარხანაშიც, რომელიც ამ დროისათვის მოპასუხის საკუთრებას წარმოადგენს. კასატორი ამტკიცებს, რომ მოპასუხე ჯერ უარყოფდა, ხოლო მოგვიანებით მან აღიარა (სწორედ ამ გამოკითხვის ოქმითაც), რომ აუქციონზე შეძენილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულია ბეტონის ქარხანა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოპასუხის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ნებისმიერი მოძრავი, განცალკევებადი ნივთის არსებობის, მათ შორის ნივთებისა, რომლებიც არ განეკუთვნებიან მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, მტკიცების ტვირთი ეკისრება იმ პირს, რომელიც ამტკიცებს, რომ მას უფლება გააჩნია ამ ნივთებზე. კასატორის პრეტენზია, რომ მოპასუხეს არ მოუთხოვია შეძენილ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ნივთების დემონტაჟი და მოძრავი ნივთების გატანა, რადგან ქარხანა თავისად მიაჩნდა, არ არის დასაბუთებული. დადგენილია და სადავო არ არის, რომ განმეორებით აუქციონზე მიწის ნაკვეთი მოპასუხე საწარმომ შეიძინა, სააუქციონო განკარგულების მიხედვით (იხ. წინამდებარე განჩინების 41-ე პუნქტი) განსაზღვრულია, რომ მოპასუხემ შეიძინა უძრავი ქონება (მიწის ნაკვეთი მასზე განთავსებული შენობა- ნაგებობებით).

47. კასატორის პრეტენზიებს, რომლებიც ახალი მესაკუთრის მიერ უძრავი ქონების დაჩქარებული წესით რეგისტრაციას უკავშირდება, სამართლებრივად არავითარი მნიშვნელობა არ აქვს განსახილველი დავისათვის, რადგან შეძენილი ქონების დაჩქარებული წესით რეგისტრაცია არ არღვევს კანონმდებლობას და არ ეწინააღმდეგება საჯარო მართლწესრიგს.

48. მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, რომელიც პალმის ხის ღირებულების - 25 000 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებას ეხება (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.5 ქვეპუნქტი), საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გარდა იმისა, რომ მოპასუხემ განმეორებით აუქციონზე მიწის ნაკვეთის შეძენით სრულად შეიძინა ის ქონება, რომელიც მანამდე მოსარჩელეს (კასატორს) ეკუთვნოდა, კასატორის იმ მითითების გაზიარების შემთხვევაშიც, რომ საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია ხეთა გადატანა შეკვეთილის დენდროლოგიურ პარკში (იხ. კასატორის პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 15.1.9 ქვეპუნტში), მას არ აქვს დაძლეული მტკიცების ტვირთი, რომ გაყიდულ მიწის ნაკვეთზე პალმის ხე სწორედ მოსარჩელემ დარგო, ისევე, როგორც არ არის დასაბუთებული მისი ღირებულება, თუმცა, რადგან ნივთზე უფლებას ვერ ამტკიცებს კასატორი, მისი ფასის განსაზღვრის ნაწილი აღარც არის მნიშვნელოვანი მოცემული დავისათვის. კასატორის პრეტენზიის პასუხად, რომელიც საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტს ეხება, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იურიდიული დოქტრინა იცნობს ე.წ. „გარდამავალი მდგომარეობის მქონე მოძრავ ნივთებს“, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში კასატორს (მოსარჩელეს) უნდა დაემტკიცებინა, რომ პალმის ხე მან დარგო, ამასთან ეს ისეთი მოძრავი ნივთია, რომელსაც გააჩნია თავისებურება, რომ „მოძრავი ნივთიდან უძრავ მდგომარეობაში - უძრავ ნივთში ტრანსფორმირდეს“ (იხ. თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ.90-92), ამასთან, აღსანიშნავია, რომ მოძრავ ნივთებად მოჭრილი ხეები განიხილება. კასატორი სარჩელში უთითებს, რომ მან დარგო 8 მეტრის სიმაღლის პალმის ხე, თუმცა, საამისო მტკიცებულება არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, ისევე, როგორც არ მიუთითებია და დაუდასტურებია, თუ რატომ უნდა იქნეს ის მიჩნეული გადაადგილებად მოძრავ ნივთად, რომელიც მოძრავიდან უძრავ ნივთად გარდაიქმნა და კვლავაც შესაძლებელია მისი მოძრავ ნივთად ტრანსფორმირება.

49. კასატორის პრეტენზია (იხ. კასატორის პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 15.1.10 ქვეპუნქტი), რომელიც იტალიური დანადგარის „როსა კომეტას“ მოძრავი რობოტის დაზიანებას უკავშირდება და აქედან განმომდინარე მოთხოვნას 17 230 ევროს მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელისათვის ანაზღაურების თაობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 2.4 და 3.9 ქვეპუნტები), დაუსაბუთებლად არის მიჩნეული, რადგან დადგენილია, რომ ვერ გამოიკვეთა მიზეზშედეგობრივი კავშირი მოპასუხის მიერ შეძენილ ობიექტზე (მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები) ელექტროენერგიის გამორთვასა და დანადგარის დაზიანებას შორის. საქმეზე თანდართულ სისხლის სამართლის მასალებში წარმოდგენილია გამოძიების დაკითხვის ოქმი, სადაც გამოკითხული პირი- პროფესიით ელექტრიკოსი ც.მ–ძე განმარტავს, რომ მას დაუკავშირდა მოპასუხე საწარმოს დირექტორი ნ.ხ–ში და უთხრა, რომ მის საწარმოს ტექნიკური პრობლემის გამო არ მიეწოდებოდა შუქი, რის გამოც ელექტრიკოსს სთხოვა მისვლა და ელექტროენერგიის შეწყვეტის მიზეზის დადგენა. ელექტრიკოსმა განმარტა, რომ იმ დღეს არ ეცალა, ხოლო მეორე დღეს აღდგომის დღესასწაული იყო, რის გამოც დასვენების დღეების მერე მივიდოდა. ელექტრიკოსი სააღდგომო დასვენების დღეების შემდეგ მივიდა მოპასუხე საწარმოში, რა დროსაც დირექტორი იქ არ იმყოფებოდა, თუმცა მისმა თანამშრომლებმა აჩვენეს ის შენობა, სადაც განთავსებულია ტრანსფორმატორები და დამხმარე ელექტრო ხელსაწყოები...ფიზიკური ზემოქმედების შედეგად რაიმე დაზიანებული ან გადაჭრილი არ ყოფილა (იხ. სისხლის სამართლის საქმის მასალები, ტ. 3, ს.ფ. 95-96). ამ საკითხზე მსჯელობისას მოპასუხე საწარმოს წარმომადგენელმა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებთან ერთად, საკასაციო სასამართლოს ყურადღება გაამახვილა სისხლის სამართლის საქმის მასალებზე, კერძოდ, მოსარჩელე (კასატორი) საწარმოს დირექტორის- გ.ქ–ძის გამოკითხვის ოქმზე, რომელმაც ადვოკატის თანდასწრებით განმარტა, რომ „ელექტრო ენერგიის შეწყვეტის შემთხვევაში არის ელექტრო ენერგიის ალტერნატიული წყარო, თუმცა, აღნიშნული მოქმედებით ჩვენს საწარმოს რაიმე ზიანი არ მისდგომია და სამუშაოები არ შეჩერებულა“ (იხ. სისხლის სამართლის საქმის მასალები, ტ. 3, ს.ფ. 67-68). ეს მტკიცებულება საკასაციო საჩივრის დასაბუთებულობის შემოწმების ფარგლებში სრულად გამოქვეყნდა საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომაზე (იხ. სხდომის ოქმი 17:18-დან). მოპასუხემ საკუთარი მტკიცების ფარგლებში ასევე ყურადღება გაამახვილა საქმის მასალებში „ინტერაუდიტის“ დასკვნაზე, რომელშიც მითითებულია, რომ „ ჩვენთან შპს „ტ.კ–ლი“-ს დირექტორის გ.ქ–ძის მიერ წარმოდგენილი იქნა 2017 წლის 15 მაისს წერილი იმის შესახებ, რომ 01.04.2017 წელს შპს „ბ–ნი“ შეიჭრა მათ საწარმოში და გააჩერა წარმოება. კერძოდ, შპს „ტ.კ–ლი“-ს ბეტონნაკეთობათა ქარხანაში, მდებარე დაბა ....., იტალიური წარმოების დანადგარის „ROSSA COMETA” - ს დაზიანების შედეგად 2017 წლის 1 აპრილიდან საწარმოოო პროცესი შეჩერებულია. ასევე წარმოდგენილ იქნა საგადასახადო ბაზაში არსებული ინფორმაცია შემოსავლებთან დაკავშირებით 2017 წლის 1 იანვრიდან 1 აპრილამდე პერიოდზე და შესაბამის პერიოდზე ბანკის ამონაწერები მიღებულ შემოსავლებთან დაკავშირებით“ (იხ. ტ.1, ს.ფ .251-252; ეს მტკიცებულება გამოქვეყნდა საკასაციო სასამართლოს 24.02.2022წ. სხდომაზე, იხ. ოქმი 17:43:03-დან) და განმარტა, რომ 1 აპრილის მდგომარეობით ეს დანადგარი უკვე დაზიანებული იყო და მასთან არავითარი კავშირი არ აქვს მოპასუხეს. კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ ყურადღება გაამახვილა, რომ მიუხედავად იმისა, საქმის მასალებით არ არის დადგენილი, რომ მოპასუხე საწარმოს დირექტორის მითითებით შეწყდა ელექტროენერგიის მიწოდება, იმ თეორიული დაშვებითაც, რომ მოპასუხე საწარმოს დირექტორმა გაათიშინა ელექტროენერგიიის მიწოდება მის მიერ შეძენილ უძრავ ქონებაზე, არ დგინდება მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი მოსარჩელისავე მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებსა და იტალიური დანადგარის დაზიანებას შორის. წინამდებარე განჩინების 42-ე პუნქტზე მითითებით, საკასაციო სასამართლო სავსებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა გამოდინარეობს დელიქტური ვალდებულებიდან, სსკ-ის 992-ე მუხლიდან, რომლის თანახმადაც პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. დელიქტური პასუხისმგებლობისათვის გამოკვეთილი უნდა იყოს შემდეგი წინაპირობები: ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა და ქმედებას შორის. ამათგან, თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას. კასატორმა მხარემ სასამართლოს ვერ წარუდგინა მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა ქონების აუქციონზე შემძენი საწარმოს მხრიდან ელექტროენერგიის განზრახ, ბრალეულად გათიშვას და ამ ქმედების გამო მოძრავი ნივთის დაზიანებას (მიზეზობრივ კავშირს), რაც იმას ნიშნავს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო სსსკ-ის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების სტანდარტის დაცვით, სათანადო უტყუარი მტკიცებულებების წარდგენის გზით ემტკიცებინა მოპასუხე მხარის მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების არსებობა, რამაც ამ ნაწილშიც გამორიცხა სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობა.

50. კასატორის მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხემ აღიარა, რომ მის მიერ შეძენილ მიწის ნაკვეთზე არის მოსარჩელე საწარმოს კუთვნილი ქონება, რაც დასტურდება სისხლის სამართლის საქმის მასალებში არსებული გამოკითხვის ოქმებით (იხ. მოპასუხე საწარმოს გამოკითხვის ოქმი- ტ.3, ს.ფ. 131-133), საკასაციო სასამართლო განმარტავს ამ ოქმში მითითებულია, რომ მოპასუხე საწარმოს მიერ შეძენილ ტერიტორიაზე არის გარკვეული დანადგარები და საგნები, რომელიც მოპასუხე საწარმოს არ ეკუთვნის, მაგრამ არც მისი მესაკუთრის ვინაობაა ცნობილი მხარისათვის; ამ დანადგარების წაღების და გატანის მოთხოვნით მოპასუხე საწარმოსათვის ვინმეს არც წერილობით და არც ზეპირსიტყვიერად არ მიუმართავს. მოპასუხე საწარმოს დირექტორი დასმული კითხვის პასუხად განმარტავს, რომ თუ ვინმე მოპასუხეს მიმართავს კონკრეტული დაზგა-დანადგარის თაობაზე კანონიერი მესაკუთრის სტატუსით, შესაბამისი დოკუმენტაციის და პროცედურების გავლის შემდგომ, შეუძლიათ წაიღონ, რასაც მოპასუხე არ შეეწინააღმდეგება. ამ ნივთების გამოთხოვა შესაძლოა დამოუკიდებელი დავის საგანი იყოს შესაბამისი მტკიცებულებების წარდგენის გზით, რაც შეუძლებელია განხილული იქნეს მოცემული დავის ფარგლებში მოსარჩელის მოთხოვნიდან გამომდინარე.

51. ზემოხსენებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი მოტივაციის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის არსებითი განხილვის გზით მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორმა ვერ დაძლია კუთვნილი მტკიცების ტვირთი, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი შეფასება უცვლელად უნდა დარჩეს, როგორც დასაბუთებული და კანონიერი.

52. სსსკ-ის 55.2-ე მუხლის მიხედვით კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრება, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განჩინებით, გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, რადგან საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს "ტ.კ–ლის" საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 1 დეკემბრის განჩინება;

3. შპს "ტ.კ–ლს" (ს/კ .....) დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 15 აპრილის განჩინებით (საქმე № ას-120-2021) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის - 8000 ლარის გადახდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური