საქმე №ას-1911-2018 31 მაისი, 2022 წელი,] თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ჯ.ა.(მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - დ. ს, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დავის პოლიციის დეპარტამენტი (მოპასუხეები)

მესამე პირი - სს ,,ს-ო კ-ია ა-ა“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. 2017 წლის 9 ივლისს, დაახლოებით 19:00 საათზე, კ-წ-ნ-ის საავტომობილო გზის 72-ე კილომეტრზე, საქართველოს შსს დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ავტომანქანა „…..“(სახ. ნომრით .. .. ..), რომელსაც დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის … განყოფილების თანამშრომელი, პოლიციის სერჟანტი - დ. ს-ძე (შემდგომ პირველი მოპასუხე, პირველი მოწინააღმდეგე მხარე) მართავდა, ავტომანქანა „ფ. ტ-ს“ (სახელმწიფო ნომრით …-…) შეეჯახა, რომელსაც ვ. ა-ი მართავდა (შემდგომ - პირველი მოსარჩელე). საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევის შედეგად სხეულის დაზიანებები მიიღეს შეჯახებაში მონაწილე ავტომანქანების მძღოლებმა, ასევე - ავტომანქანა „ფ.ტ-ის“ მგზავრმა ჯ. ა-მა (შემდგომ - მეორე მოსარჩელე, აპელანტი, კასატორი). დაშავებულები სასწრაფო დახმარებამ … რაიონულ საავადმყოფოში გადაიყვანა.

2. 2017 წლის 9 ივლისს, ავტოსაგზაო შემთხვევის ფაქტზე, საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ქვემო ქართლის სამმართველოში, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 276-ე მუხლის პირველი ნაწილით, გამოძიება დაიწყო.

3. საქართველოს შსს საექსპერტო-კრიმინალისტიკური დეპარტამენტის მიერ გაცემული ექსპერტის დასკვნის თანახმად, პირველი მოპასუხის მოქმედება „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნებს არ შეესაბამებოდა, რომელთა დაუცველობამაც საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევა გამოიწვია. ტექნიკური თვალსაზრისით, მძღოლი - პირველი მოსარჩელე, მანძილის სიმცირის გამო, საგზაო-სატრანსპორტო შემთხვევის თავიდან აცილებას ვერ შეძლებდა და მის მოქმედებაში არ იკვეთება „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონის მოთხოვნათა უგულებელყოფა.

4. შპს „აკად. ო. ღ-ს სახ. ე-ს- ც-ის“ სტაციონარული პაციენტის სამედიცინო №… ბარათის მონაცემებით, მეორე მოსარჩელეს რენტგენოლოგიურად, ოპერაციულად და კლინიკურად მარჯვენა ბარძაყის ძვლის დიაფიზის ფრაგმენტოვანი მოტეხილობა ცდომილებით და თავის ტვინის შერყევა დაუდგინდა. დაზიანებები განვითარებულია მკვრივი ბლაგვი საგნის მოქმედებით და ნაკლებად მძიმე ხარისხს მიეკუთვნება ჯანმრთელობის ხანგრძლივი მოშლის ნიშნით, ხანდაზმულობით წინასწარ ცნობებში მითითებულ თარიღს არ ეწინააღმდეგება.

5. … ადმინისტრაციული ერთეულის, სოფელ … გამგებლის მოვალეობის შემსრულებლის მიერ 2017 წლის 26 სექტემბერს გაცემული ცნობის თანახმად, მეორე მოსარჩელეს 760 სული მსხვილფეხა და წვრილფეხა პირუტყვი ჰყავს. 2017 წლის 12 ოქტომბერს გაცემული ცნობისა და სარეგისტრაციო მოწმობების თანახმად, ამ უკანასკნელს საკუთრებაში აქვს ორი ტრაქტორი: ..-.., ..-..

სარჩელის საფუძვლები:

.

6. მოსარჩელეებმა სარჩელი აღძრეს წინამდებარე განჩინების პირველ პუნქტში მითითებული მოპასუხისა და შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის (შემდგომ - მეორე მოპასუხე, მეორე მოწინააღმდეგე მხარე) წინააღმდეგ და ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს, კერძოდ, პირველმა მოსარჩელემ მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ ზიანის - 6000 ლარის სოლიდარულად დაკისრება მოითხოვა, ხოლო მეორე მოსარჩელემ ზიანის - 21812 ლარის მოპასუხეებისათვის სოლიდარულად დაკისრება, საიდანაც 590 ლარი მკურნალობის თანხა, 2400 ლარი მწყემსის მომსახურებისათვის გადახდილი თანხა, 5265 ლარი - თივის შესაძენად გადახდილი თანხა, 1100 ლარი - გათიბვის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯი, ხოლო 12457 ლარი - მიუღებელი შემოსავალია.

7. მოსარჩელეებმა თავიანთი სასარჩელო მოთხოვნა ამ განჩინების 1-5 პუნქტებში დასახელებულ გარემოებებზე დააფუძნეს.

მოპასუხეთა პოზიცია:

8. პირველმა მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი ნაწილობრივ ცნო და მიუთითა, რომ თანახმაა, მეორე მოსარჩელის მკურნალობისათვის გაწეული 455 ლარი და ავტოსატრანსპორტო საშუალების დაზიანების შედეგად მიყენებული ზიანი აანაზღაუროს. პირველმა მოპასუხემ სასამართლოს მოსამზადებელ სხდომაზე მკურნალობის ხარჯი ნაწილობრივ - 491 ლარის ოდენობით ცნო.

9. მეორე მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოთხოვნილი თანხების მისთვის დაკისრება მოკლებულია სამართლებრივ საფუძველს. ამასთან, ავტოსაგზაო შემთხვევას რომც გამოეწვია პირველი მოპასუხის ჯანმრთელობის ხანგრძლივი მოშლა, მისი შრომისუნარიანობის დროებითი დაკარგვა უმუშევარი ადამიანის შემოსავალზე გავლენას ისედაც ვერ მოახდენდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

10. ბოლნისის რაიონული სასამართლოს 2018 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით, პირველი მოსარჩელის სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს 6000 ლარის გადახდა პირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ; მეორე მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურება - 491 ლარი მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ; სხვა ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

11. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მეორე მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

12. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 18 ოქტომბრის განჩინებით, აპელანტის (მეორე მოსარჩელის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. სააპელაციო სასამართლომ განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებისას ყურადღება გაამახვილა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომ - სსსკ) 992-ე მუხლზე და მიუთითა, რომ აპელანტის მიერ მკურნალობისათვის გაწეული ხარჯის დამატებით - 91 ლარის ანაზღაურების საფუძველი არ არსებობდა, კერძოდ, სასამართლოს მითითებით, საქმეში არ არსებობს მტკიცებულება, რომელიც სამედიცინო დანახარჯებისთვის დამატებით 91 ლარის ანაზღაურების წინაპირობას შექმნიდა.

14. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტის მიერ მოთხოვნილი ფაქტობრივად მიყენებული ზიანის - 8765 ლარის ანაზღაურების წინაპირობებიც არ არსებობს, ვინაიდან ამ უკანასკნელის მიერ მითითებული გარემოებები არ არის გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებებით და, ამასთანავე, ისინი არათანმიმდევრული და ურთიერთგამომრიცხავია.

15. სასამართლოს მითითებით, გარდა ახსნა-განმარტებებისა, აპელანტმა ვერ დაადასტურა, რომ მისი საქონელი ავარიის შემდგომ საძოვარზე გაყვანას საჭიროებდა და საამისოდ კონკრეტულ ხარჯს იღებდა, ისევე, როგორც ჯანმრთელობის გაუარესებამდე 760 სულ მსხვილ და წვრილფეხა პირუტყვს თავად უვლიდა და მწყემსის დახმარება არ სჭირდებოდა.

16. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, დაუსაბუთებელია აპელანტის მტკიცებაც, რომ რადგან ავარიის შედეგად ჯანმრთელობა გაუუარესდა, იჯარით აღებული მიწის ნაკვეთის მოთიბვა და თივის შენახვა ვერ შეძლო, რის გამოც ზამთარში საქონლისთვის თივის ყიდვა მოუწია. სასამართლოს მითითებით, ნიშანდობლივია, რომ სააპელაციო საჩივარში თავად აპელანტმა მიუთითა იჯარით აღებული 11 ჰა მიწის გასათიბად სხვა პირის დაქირავებაზე, რომელსაც 1100 ლარი გადაუხადა, აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასამართლოსთვის გაუგებარია, რატომ ვერ მოხერხდა ამ ნაკვეთიდან საჭირო ოდენობის თივის მომარაგება და რატომ ითხოვს აპელანტი შეძენილი თივის ღირებულების ზიანის სახით ანაზღაურებას.

17. სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 411-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ მცირე ფერმერთათვის სახნავი სამუშაოების შესრულებაში მონაწილეობის შესახებ საქმეში არსებული 2016 წლის 4 თებერვლის ხელშეკრულება ამგვარი ხელშეკრულების მომავალ წლებში გაფორმების პრეზუმფციას არ წარმოშობს.

18. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა აპელანტის სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე, აპელანტმა (მეორე მოსარჩელემ) საკასაციო საჩივარი წარადგინა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

20. კასატორის საკასაციო პრეტენზიები სარჩელში ასახული სადავო გარემოებების იდენტურია.

21. კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ სადავო გარემოებების დასადასტურებლად სარჩელით მოთხოვნილი ჰქონდა მოწმეთა დაკითხვა, რაზეც სასამართლომ უარი უთხრა. ამის შესახებ სააპელაციო საჩივარშიც აღინიშნა, თუმცა სასამართლომ ეს გარემოება არ გაიზიარა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

22. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

23. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, კერძოდ:

25. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

26. მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილი სარჩელი, მიმართული იყო, ერთი მხრივ, სატრანსპორტო საშუალებით მოსარგებლის და, მეორე მხრივ, აღნიშნული საშუალების მფლობელის (მესაკუთრე) წინააღმდეგ, სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად ფაქტობრივად წარმოშობილი ზიანისა და მიუღებელი შემოსავლის მათთვის სოლიდარულად დაკისრების თაობაზე.

27. მოსარჩელეთა მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სსკ-ის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი) მუხლი, პირველი მოპასუხის მიმართ, სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილი (მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი) მეორე მოპასუხის მიმართ, ასევე, სსკ-ის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება), 409-ე (თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება), სსკ-ის 463-ე (თუ რამდენიმე პირს ევალება ვალდებულების შესრულება ისე, რომ თითოეულმა უნდა მიიღოს მონაწილეობა მთლიანი ვალდებულების შესრულებაში (სოლიდარული ვალდებულება), ხოლო კრედიტორს აქვს შესრულების მხოლოდ ერთჯერადი მოთხოვნის უფლება, მაშინ ისინი წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს) და 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მარტო ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლები.

28. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, მეორე მოპასუხის მიმართ გენერალური დელიქტის ნაცვლად (ქვედა ინსტანციის სასამართლომ სსკ-ის 992-ე მუხლით იხელმძღვანელა), სპეციალური ნორმის - სსკ-ის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის გამოყენებას (ეს უკანასკნელი სამართლებრივი დანაწესი ბრალეულობის მიუხედავად სატრანსპორტო საშუალების იურიდიულ მფლობელს პასუხისმგებლობას აკისრებს მომეტებული საფრთხის წყაროს (სატრანსპორტო საშუალების) ექსპლუატაციით გამოწვეული ზიანისათვის) განაპირობებს ავტოსატრანსპორტო საშუალების, როგორც მომეტებული საფრთხის წყაროს, მესაკუთრის მიმართ დაწესებული პასუხისმგებლობის მაღალი სტანდარტი. მოხმობილი ნორმა ადგენს სატრანსპორტო საშუალების იურიდიული მფლობელის ვალდებულებას, ნორმაში ჩამოთვლილ სიკეთეთა ხელყოფის შემთხვევაში, აგოს პასუხი.

29. კასატორის საკასაციო პრეტენზია უმთავრესად აგებულია იმ მსჯელობაზე, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ზიანის ოდენობა რეალურად დამდგარ ზიანთან შეუსაბამოა.

30. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად წარმოშობილი ზიანის მოცულობის თაობაზე კასატორის შედავებას და მიუთითებს, რომ სსკ-ის 408.1 მუხლით განმტკიცებულია ზიანის სრულად გამოსწორების პრინციპი, რაც გულისხმობს ზიანის მიმყენებლის ვალდებულებას, სრულად აანაზღაუროს ზიანი, თუმცა ზიანის ანაზღაურების კომპენსაციის ფუნქციიდან გამომდინარე, მისი ოდენობა დაზარალებულისათვის რეალურად მიყენებული ზიანით უნდა შემოიფარგლოს და არ უნდა გამოიწვიოს ამ უკანასკნელის გამდიდრება.

31. საკასაციო სასამართლო მყარად დადგენილ პრაქტიკაზე მიუთითებს მსგავს დავებში, მტკიცების ტვირთის განაწილებასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ, როგორც ზიანის მიყენების ფაქტი, ასევე - განცდილი ზიანის ოდენობის დამტკიცების ტვირთი აწევს დაზარალებულ მხარეს ანუ კრედიტორს, რომელიც სასამართლო პროცესში წარმოადგენს მოსარჩელეს (საქმე №ას-960-2020, 2021 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება). ამასთან, სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის პრინციპს ემყარება და მხარის პოზიციის წარმატება დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად უტყუარად შეძლებს იგი მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურებას (სსსკ-ის მე-4 და 102-ე მუხლები).

32. მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით, მოპასუხეებს მკურნალობისთვის გაწეული ხარჯი 491 ლარი მეორე მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ, რასაც ეს უკანასკნელი სადავოდ ხდის და მიუთითებს, რომ ამ თანხის გარდა, დამატებით გაღებულია 91 ლარი.

33. პალატა დაუსაბუთებლობის მოტივით არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ პრეტენზიას და მიუთითებს, რომ ამ უკანასკნელის მიერ ზიანის ოდენობის განსაზღვრისათვის (მკურნალობაზე გაწეული ხარჯი) წარდგენილ ქვითრებში, ასახული არ არის თანხების გახარჯვის მიზნობრიობა, რისი გათვალისწინებითაც წარმოდგენილი ქვითრებით შეუძლებელია მიყენებულ ზიანსა და გაწეულ ხარჯებს შორის მიზეზშედეგობრივი კავშირის დადგენა და კასატორის მიერ მითითებულ სადავო გარემოების დადასტურება.

34. კასატორის მტკიცებით, მატერიალურ ზიანს, რომელიც ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო გასწია ასევე წარმოადგენს მწყემსისთვის 2017 წლის აგვისტოში, ნოემბერში, დეკემბერში და, 2018 წლის იანვარში გადახდილი 2400 ლარი, მიწის ნაკვეთის გასათიბად გადახდილი - 1100 ლარი და საქონლის ზამთარში გამოსაკვებად თივაში გადახდილი - 5265 ლარი.

35. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზიანი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით უნდა იყოს მიყენებული. წინააღმდეგ შემთხვევაში, როგორც წესი, ზიანის ანაზღაურების საკითხი არ დადგება. მართლსაწინააღმდეგოდ მოქმედებს ის, ვინც არღვევს სამართლებრივ დანაწესებს, სამართლის ნორმათა მოთხოვნებს. ამასთან, მიზეზობრივი კავშირი სამართალდარღვევის ერთ-ერთი აუცილებელი ელემენტია. ანაზღაურდება მხოლოდ ისეთი ზიანი, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით იყო გამოწვეული. იმისათვის, რომ მოვალეს დაეკისროს პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, უნდა გაირკვეს, წარმოადგენს თუ არა ზიანი მოვალის მოქმედების უშუალო შედეგს (იხ. სუსგ. №ას-1365-2019, 2021 წლის 8 ოქტომბრის განჩინება).

36. საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორის წინამდებარე განჩინების 34-ე პუნქტში მითითებულ გარემოებას და განმარტავს, რომ ამ უკანასკნელმა სასამართლოს წინაშე სარწმუნო მტკიცებულებების წარმოდგენითა და წონადი სამართლებრივი არგუმენტაციით ვერ შეძლო მოთხოვნილი ფაქტობრივად წარმოშობილი ზიანის ოდენობის ანაზღაურების წინაპირობების დადასტურება, კერძოდ, იმის დადასტურება, რომ მოთხოვნილი ზიანი, მოპასუხეთა გამომწვევი ქმედების უშუალო და პირდაპირი შედეგია. უდავოა, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში ჰყავს 760 სული პირუტყვი, ასევე, იჯარის საფუძველზე ფლობს 110 ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთსა და საკუთრებაში აქვს 2 სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა, რისი გათვალისწინებითაც, მას სარწმუნოდ უნდა დაედასტურებინა, რომ მის მიერ გაწეული ხარჯები არ გამომდინარეობდა შესასრულებელი სამუშაოს მოცულობიდან და სწორედ ჯანმრთელობის მოშლის გამო გარდაუვალი გახდა სადავო ხარჯების გაწევა, რაც, საკასაციო პალატის შეფასებით, ამ უკანასკნელმა სარწმუნოდ ვერ დაადასტურა, კერძოდ, შესაბამისი მტკიცებულებებით არ დგინდება, რომ კასატორი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებამდე, 760 სულ მსხვილ და წვრილფეხა პირუტყვს თავად, მწყემსის დახმარების გარეშე უვლიდა და, ამდენი პირუტყვის გათვალისწინებით, მხოლოდ საკუთარი შრომის ჩანაცვლებით ზოგავდა მწყემსისათვის გადასახდელ თანხებს, ასევე, ნაკვეთის გასათიბად გადასახდელ თანხას. საქმეზე დაკითხული მოწმის ჩვენების გათვალისწინებით (რომლის თანახმად, მოსახლეობა საქონელს საძოვარზე აპრილ- მაისში უშვებს) ასევე არ დგინდება, ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდგომ, პირუტყვის საძოვარზე გაყვანის საჭიროება ისევე, როგორც - კონკრეტული ოდენობის ხარჯის მწყემსისათვის გადახდა, რისი გათვალისწინებითაც, მოთხოვნილი ზიანის ანაზღაურების წინაპირობები არ იკვეთება. ასევე, უდავოა, რომ კასატორის მფლობელობაში არსებული ნაკვეთი გაითიბა, შესაბამისად, გაუგებარია, რატომ ვერ მოხერხდა ამ ნაკვეთიდან საჭირო ოდენობის თივის მომარაგება ზამთარში პირუტყვის გამოსაკვებად. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი არ არის მტკიცებულება, რაც კასატორის მიერ თივის შეძენასა და შესაბამისი ხარჯის გადახდას დაადასტურებდა, რისი გათვალისწინებითაც, ზიანის არსებობის ფაქტი ამ ნაწილშიც არ დგინდება.

37. საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ მიუღებელი შემოსავლის დაკისრების სსკ-ის 411-ე (ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მარტო ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო) მუხლით გათვალისწინებული წინაპირობებიც, განსახილველ შემთხვევაში არ იკვეთება. ზემოაღნიშნული სამართლებრივი დანაწესის მიხედვით, კანონმდებელი დაზარალებულს (კრედიტორს) უფლებას აძლევს, ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს არა მხოლოდ ფაქტობრივი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ იმ ანაცდენი სარგებლისათვის, რომელსაც დაზარალებული მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. „მიუღებელი შემოსავალი“ არის ანაცდური მოგება, რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის განსაკუთრებული კომერციული ინტერესია, ვინაიდან კომერციულ ბრუნვაში მისი ინტერესი შემოსავლის მიღებისკენაა მიმართული (შდრ. სუსგ, ას-509-893-06, 30 მარტი, 2007 წ. №ას-218-210-2013, 10 მარტი, 2014 წ.).

38. საკასაციო პალატის განმარტებით, კასატორი მიუღებელ შემოსავალს უკავშირებდა ჯანმრთელობის გაუარესების გამო მის საკუთრებაში არსებული ტრაქტორების გამოუყენებლობას, კერძოდ, ამ უკანასკნელის განმარტებით, ყოველ შემოდგომა-გაზაფხულზე ააიპ სოფლის მეურნეობის პროდუქტების მართვის სააგენტოსა და შპს „მ-ან“ გაფორმებული ხელშეკრულებებით, მიწის მოხვნით, თანხას გამოიმუშავებდა, ასეთი ხელშეკრულება კი, სწორედ მიღებული ტრავმის გამო ვერ გააფორმა და შემოსავალიც ვერ მიიღო.

39. საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნულ პრეტენზიასთან დაკავშირებით იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და მიუთითებს, რომ საქმეში წარდგენილი 2016 წლის 4 თებერვლის ხელშეკრულება მცირე ფერმერთათვის სახნავ სამუშაოებში მონაწილეობის შესახებ, ამგვარი ხელშეკრულების მომავალ წლებში გაფორმების პრეზუმფციას არ წარმოშობს, შესაბამისად, დაუსაბუთებულია, თუ რას ეფუძნება ახალი ხელშეკრულების დადებისა და ამ ხელშეკრულების საფუძველზე შემოსავლის მიღების შესახებ მოსარჩელის ვარაუდი. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი არ არის ავარიამდე გაფორმებული ხელშეკრულება და მტკიცებულება, რომელიც ამგვარი სამუშაოების ჯანმრთელობის დაზიანების გამო განხორციელების შეუძლებლობას დაადასტურებდა, რის გამოც, არ დგინდება, ანაცდური მოგება, ანუ ისეთი შემოსავალი, რომელიც უშუალოდ იქნებოდა მიმართული მოსარჩელის მატერიალური მდგომარეობის გაუმჯობესებისაკენ.

40. რაც შეეხება კასატორის წინამდებარე განჩინების 21-ე პუნქტში მითითებულ პრეტენზიას, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის მოტივით არ იზიარებს და მიუთითებს, რომ საკასაციო პრეტენზიით არ დგინდება კასატორი საოქმო განჩინების (მოწმეთა დაკითხვაზე უარის თქმის შესახებ) გაუქმებას ითხოვს თუ არა, ამასთან, ასეთის მოთხოვნის შემთხვევაშიც კი, პრეტენიზა არ შეიცავს საოქმო განჩინების გაუქმების შესახებ დასაბუთებას, ამასთან, კასატორს არ მიუთითებია, რა ნეგატიური შედეგი გამოიწვია ხსენებულმა საპროცესო მოქმედებამ კასატორის უფლებებზე, აღნიშნული არც საკასაციო საჩივრითა და არც საქმის მასალებით არ იკვეთება, რაც შუამდგომლობის უარყოფის საფუძველია.

41. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ განსახილველ საქმეზე სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და, შესაბამისად, სამართლებრივად სწორად შეაფასა და არ არსებობს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში წარდგენილი საკასაციო პრეტენზიის გაზიარების წინაპირობები, რის გამოც დაუსაბუთებელ შედავებად უნდა იქნეს მიჩნეული.

42. კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

43. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

44. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

45. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

46. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (იხ. საქმე №ას-1245-2020, 2021 წლის 1 ივლისის განჩინება; საქმე №ას-1187-2018, 2020 წლის 30 აპრილის განჩინება; საქმე №ას-1280-2018, 2019 წლის 30 ოქტომბრის; საქმე №ას-960-2020, 2021 წლის 13 ოქტომბრის განჩინება).

47. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

48. კასატორი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ჯ.ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე