3გ-ად-22-გ-02 23 ოქტომბერი, 2002 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. მეტრეველი (თავმჯდომარე),

ბ. კობერიძე,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: სარჩელის განსჯადობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 5 აპრილს ქ. გორის შინაგან საქმეთა სამმართველოს დროებითი მოთავსების იზოლატორის უფროსის ყოფილმა მოადგილე გ. ჩ.-მ სარჩელი აღძრა თბილისის საოლქო სასამართლოში მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ. სარჩელში მესამე პირად მითითებულ იქნა შსს შიდა ქართლის სამხარეო შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველო.

მოსარჩელემ ითხოვა:

ა) საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს 2001წ. 25 დეკემბრის ¹517 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა;

ბ) შსს შიდა ქართლის სამხარეო შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველოს 2001წ. 28 დეკემბრის ¹225 პ/შ ბრძანების ბათილად ცნობა და მისგან წარმოშობილი იურიდიული შედეგების გაუქმება;

გ) კანონიერი უფლებების პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა და განაცდური ხელფასის ანაზღაურება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიამ 2002წ. 10 აპრილის განჩინებით მოცემული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადასცა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს, რადგანაც ჩათვალა, რომ გ. ჩ.-ის სარჩელი არ იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს განსჯადი. სასამართლო კოლეგიის აზრით, ფაქტობრივად დავა ეხებოდა იმ ბრძანებების ბათილად ცნობის მოთხოვნას, რომლებითაც მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან _ ქ. გორის შინაგან საქმეთა სამმართველოს დროებითი მოთავსების იზოლატორის უფროსის მოადგილის თანამდებობიდან და დათხოვნილ იქნა შინაგან საქმეთა ორგანოებიდან, ხოლო სამუშაოზე აღდგენასთან დაკავშირებული ურთიერთობები უნდა გადაწყვეტილიყო არა საჯარო-სამართლებრივი, არამედ კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობებიდან გამომდინარე.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ, რადგანაც «აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის თანახმად სამინისტრო წარმოადგენს სამთავრობო დაწესებულებას, ხოლო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ა» და «გ» პუნქტების თანახმად, მინისტრის ბრძანება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტია, ამიტომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის «ბ» პუნქტის შესაბამისად საქართველოს სამთავრობო დაწესებულების, კონკრეტულ შემთხვევაში, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადმინისტარციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების თაობაზე სარჩელი საოლქო სასამართლოს პირველი ინსტანციის წესით განსჯად დავას წარმოადგენდა.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ 2002წ. 2 ივლისის განჩინებით მოცემული საქმე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადაუგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლო მხარეთა ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა ორივე ინსტანციის სასამართლოს განჩინებების საფუძვლიანობა განსჯადობის თაობაზე და მივიდა დასკვნამდე, რომ გ. ჩ.-ის სარჩელი განსახილველად განსჯადობით უნდა დაექვემდებაროს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის მოსაზრებას, რომ ვინაიდან დავა ეხება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების გაუქმებასა და სამსახურში აღდგენას, ამიტომ ამასთან დაკავშირებული ურთიერთობები უნდა მოწესრიგდეს არა საჯარო სამართლის კანონმდებლობით, არამედ _ კერძო სამართლის კანომდებლობით.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემული დავა განხილულ უნდა იქნეს არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის თანახმად სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, არამედ _ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით დადგენილი ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით, რადგანაც დავა რომ მიჩნეულ იქნეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად, ამისათვის საჭიროა შემდეგი პირობები:

1. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად სადავო სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა გამომდინარეობდეს ადმინისტრაციული (საჯარო) სამართლის კანონმდებლობიდან.

2. სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილე ერთ-ერთი მხარე მაინც უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანო.

3. ადმინისტრაციული დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევები.

აღნიშნული დავის შემთხვევაში საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრისა და შიდა ქართლის სამხარეო შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველოს უფროსის სადავო ბრძანებები გამოცემულია «აღმასრულებული ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ» და «პოლიციის შესახებ» საქართველოს კანონების საფუძველზე, რომლებიც ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობას მიეკუთვნება. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ განსახილველი დავაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციული წესით განსჯად საქმეთა კატეგორიას განეკუთვნება.

განსახილველ დავაში მოსარჩელეა შსს ქ. გორის შინაგან საქმეთა სამმართველოს დროებითი მოთავსების იზოლატორის უფროსის ყოფილი მოადგილე, რომელიც «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის თანახმად იყო საჯარო მოსამსახურე, ხოლო მოპასუხეა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, რომელიც «აღმასრულებელი ხელისუფლების სტრუქტურისა და საქმიანობის წესის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის თანახმად სამთავრობო დაწესებულებაა. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ა» პუნქტის თანახმად კი სამინისტრო ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოადგენს. ამდენად, რადგანაც შინაგან საქმეთა სამინისტრო მოცემულ დავაში მხარეა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად აღნიშნული საქმე ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით არის განსახილველი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სადავო ბრძანებები გ. ჩ.-სა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შორის შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობას ეხება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული გარიგების დადება- შეწყვეტის შესახებ ბრძანების კანონიერებაზე დავები კომპლექსურად, ერთიანობაში უნდა იქნეს განხილული, როგორც ადმინისტრაციული გარიგების დადება-შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავა. ამიტომ, ამგვარი ბრძანების კანონიერების განხილვისას არ უნდა იქნეს გამოყენებული, არც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 თავის «ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი” და არც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის შესაბამისი ნორმები. სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ბრძანების, არა როგორც ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებაზე, არამედ ადმინისტრაციული გარიგების შეწყვეტის კანონიერებაზე და მის შესაბამისობაზე «საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონთან, «შრომის კანონთა კოდექსთან” და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 თავთან.

საკასაციო სასამართლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის «ზ» პუნქტისა და მე-5 თავის თანახმად განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ გარიგებას წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, როგორც «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონის, აგრეთვე, «შრომის კანონთა კოდექსის» საფუძველზე ფიზიკურ პირთან დადებული საჯარო შრომითი ხელშეკრულება (გარიგება) იმისდა მიუხედავად, ფიზიკური პირი წარმოადგენს თუ არა საქართველოს პრეზიდენტის 2001წ. 21 ივლისის ¹286 ბრძანებულებით დამტკიცებული «საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრით» გათვალისწინებულ საჯარო მოსამსახურეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო სამართლებრივი ურთიერთობაა ადმინისტრაციული გარიგება _ ადმინისტრაციულ ორგანოსა და ფიზიკურ პირს შორის საჯარო შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობა. დავის საგანია არა ადმინისტრაციული აქტის _ საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ბრძანების კანონიერება, არამედ ადმინისტრაციული გარიგების შეწყვეტა და დადება. რადგანაც მოსარჩელეა ფიზიკური პირი გ. ჩ.-ი, ხოლო მოპასუხე _ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო, ამიტომ პროცესუალური სუბიექტების, სადავო სამართალურთიერთობის არსისა და დავის საგნის მიხედვით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» პუნქტისა და მე-6 მუხლის თანახმად, გ. ჩ.-ის სარჩელი კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული დავაა.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მეორე მუხლით, 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ჩ.-ის სარჩელი განსახილველად განსჯადობით დაექვემდებაროს კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს.

2. გ. ჩ.-ის სარჩელი საქმის მასალებთან ერთად გადაეცეს განსჯად სასამართლოს.

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.