13 აპრილი 2022 წელი

№ას-1254-2021 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - ნ. მ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე - გ. წ-ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 აგვისტოს განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. გ. წ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხე ნ. მ-ის მიმართ, უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის (მდებარე: ქ. თბილისი, ი. ჭ-ს გამზირი N.., მეორე სართული, ბინა ., ს/კ ----) გამოთხოვისა და ამ ქონების თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემის შესახებ.

2. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთი, რომლის მისამართი და მახასიათებლებია ქ. თბილისი, ი. ჭ-ის გამზირი N --,… სართული, ბინა . (ს/კ ---) და უძრავი ნივთი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრეს.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 აგვისტოს განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებზე მითითებით:

5.1. თბილისში, ჭ-ის გამზ. N---ში, მე-- სართულზე მდებარე N- ბინა ს/კ --- (სადავო ბინა) რეგისტრირებულია მოსარჩელის სახელზე. დადგენილია, რომ მესაკუთრეს საკუთრების უფლება გადაეცა სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ გარიგებით.

5.2. მოსარჩელის სახელზე რეგისტრირებულ ბინას მოპასუხე ფლობს, რაც მოსარჩელის ნებას ეწინააღმდეგება.

5.3. განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის სადავო იყო ის გარემოება, იყო თუ არა მოსარჩელისათვის ცნობილი ბ. თ-სა და მოპასუხეს შორის არსებული ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეს უფლება ჰქონდა, ეცხოვრა სადავო ბინაში და ესარგებლა მისით, --- ქუჩაზე მშენებარე ბინის საკუთრებაში გადაცემამდე. პალატამ განმარტა, რომ ყოველი კონკრეტული საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოქმნილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობა. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე, ანუ ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს (სუსგ №ას-1117-1074-2016, 2017 წლის 6 მარტი).

5.4. არცერთ მტკიცებულებას არ გააჩნია რაიმე უპირატესობა სხვა მტკიცებულებასთან შედარებით. აგრეთვე, არცერთ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა სასამართლოსათვის, რაც იმას ნიშნავს, რომ ამა თუ იმ მტკიცებულების მნიშვნელობა წინასწარ არ არის განსაზღვრული და მისი ძალა და მნიშვნელობა სასამართლოს შეფასებაზეა დამოკიდებული. მტკიცებულებათა შეფასების დროს მხარეებს უფლება აქვთ, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მტკიცებულებების სარწმუნოობა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარასებობის შესახებ. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს როგორც ინდივიდუალურად, ასევე ერთობლიობაში, ურთიერთშეჯერებით და მხოლოდ ამის შემდეგ იღებს დასკვნას საქმისათვის მნიშნელოვანი გარემოებების არსებობის შესახებ.

5.5. საქმეში არსებული მტკიცებულებების, თავად მხარეთა ახსნა-განმარტებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით დგინდებოდა, რომ სადავო ბინა 18.01.2016 წლის მონაცემებით მოპასუხის სახელზე იყო რეგისტრირებული (ს.ფ. ..-4..), 01.03.2016 წელს აღირიცხა ზ.ს-ის (ს.ფ. ..-..), ხოლო 24.05.2016 წელს - ბ. თ-ის სახელზე (ს.ფ. ..-..). ამ უკანასკნელმა აღნიშნული უძრავი ნივთი არაერთხელ დატვირთა იპოთეკით, მათ შორის 29.12.2017 წელს დარეგისტრირდა მოსარჩელის იპოთეკა (ს.ფ. ..). მოსარჩელის იპოთეკა სადავო ბინაზე რეგისტრირებული იყო 04.10.2018 წლის მდგომარეობით, ხოლო 02.09.2019 წელს იგი საკუთრებაში გადაეცა ყველა სხვა ვალდებულებისაგან თავისუფალ მდგომარეობაში (ს.ფ. ..-..).

5.6. ამდენად, უდავო იყო, რომ სადავო ბინა თავდაპირველად მოპასუხეს ეკუთვნოდა. როგორც მხარეთა ახსნა-განმარტებით და მოწმეთა ჩვენებით დგინდებოდა, მოპასუხეს ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული სამშენებლო კომპანია „ა-ან“ და უნდა მიეღო ბინა ახალაშენებულ კორპუსში, კომპანიის დირექტორი ბ. თ-ე მისი ახლობელი იყო, რომელმაც ისარგებლა ნდობით და მისი თხოვნით მოპასუხემ ბინა გადააფორმა ფ. ს-ზე, ხოლო მისგან ბინა გადაეცა მოსარჩელეს, მის მიმართ ბ. თ-ის მიერ შესასრულებელი ვალდებულების სანაცვლოდ, რის თაობაზეც დაიდო სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც, სადავო ბინით ბ. თ-ემ შეასრულა მოსარჩელის მიმართ სამშენებლო კომპანია „ა-ის“ ვალდებულებები.

5.7. სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი არ იყო სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ ხელშეკრულება, შესაბამისად, მისი პირობები უცნობი იყო და საქმეში არსებული არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა უტყუარად, რომ მოსარჩელემ იცოდა სადავო ბინის დროებით გადაფორმებისა და იმის თაობაზე, რომ ბ. თ-ეს, მოპასუხის მიმართ ნაკისრ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, სადავო ქონება მოპასუხესთვის უნდა დაებრუნებინა. მართალია საქმეში წარმოდგენილია ბ. თ-ის ხელწერილი, რომლითაც დასტურდება, რომ სადავო ბინა მოპასუხეს გადააფორმებინა შ.პ.ს. „ა-ის“ თანამშრომელ ზ. ს-ის სახელზე, აგრეთვე - აპელანტმა სამშენებლო კომპანიაში შეიტანა 70 000 აშშ დოლარი და მას უნდა გადასცემოდა 108 კვ.მ ფართი --- ქ. N..-ში მშენებარე კორპუსში, ხოლო თუ მოპასუხეს ახალაშენებული ბინა დროულად არ ჩაბარდებოდა, ბ. თ-ეს სადავო ბინა უკან უნდა დაებრუნებინა მოპასუხისთვის და ამ უკანასკნელს ჰქონდა სადავო ბინის ფლობის უფლება (იხ. ს.ფ. ..-..), თუმცა საყურადღებო იყო, რომ ხელწერილს ხელს მხოლოდ მოპასუხე და ბ. თ-ძე აწერენ, მოსარჩელე კი, მასში არ ფიგურირებს.

5.8. მოწმე გ. ს-ას განმარტებით, მოპასუხესა და ბ. თ-ეს შორის შეხვედრებს მოსარჩელე არ დასწრებია (16.10.2020 წლის სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 15:38:32-15:44:07). იგივე დაადასტურა მოწმე თ. კ-აც, რომლის ჩვენებითაც, ის მოპასუხის მეგობარია და ესწრებოდა ნოტარიუსთან ბ. თ-სა და მოპასუხის შეხვედრას.

5.9. შეთანხმების მიხედვით, მოპასუხე ბ. თ-ეს გადასცემდა --- მდებარე სადავო ბინას, რის სანაცვლოდაც მიიღებდა ბინას ---ე, ახალაშენებულ კორპუსში. თუ მშენებლობა დროულად არ დამთავრდებოდა და ბ. თ-ძე ვერ გადასცემდა ახალაშენებულ ბინას, --- ბინა უბრუნდებოდა მოპასუხეს. რადგან ვალდებულება ვერ შესრულდა, მოპასუხემ წამოწია ბინის დაბრუნების საკითხი და მაშინ ჩაერთო საქმეში მოსარჩელე, რაც შეეხება მოპასუხისა და ბ. თ-ის შეთანხმების პერიოდს, მოსარჩელე წლების შემდეგ ჩაება ამ ურთიერთობაში და იმ ეტაპზე საერთოდ არ ფიგურირებდა (25.09.20.. წლის სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 13:22:33-11:28:59).

5.10. პალატის შეფასებით, საქმეში წარმოდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელემ იცოდა მოპასუხესა და ბ. თ-ეს შორის დადებული ხელშეკრულების თაობაზე, რომლის თანახმადაც, როგორც აღინიშნა, თუ მოპასუხე ვერ მიიღებდა ბინას ახალაშენებულ კორპუსში, სადავო ბინა ბ.თ-ეს მოპასუხისთვის უნდა დაებრუნებინა. წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არც ის დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელე დაეთანხმა ხელშეკრულების იმ პირობას, რომლის თანახმადაც, შესასრულებელი ვალდებულების ანგარიშში მისთვის გადაცემული სადავო ბინა, სამშენებლო კომპანია „ა-ის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, მოპასუხისათვის უნდა გადაეცა, პირადად ან ბ. თ-ის მეშვეობით, ხოლო საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერების თანახმად, ბ. თ-ის კუთვნილ ბინაზე მოპასუხის სასარგებლოდ რაიმე შეზღუდვა რეგისტრირებული არ იყო.

5.11. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ისეთი შეთანხმება, რომელიც ამ უკანასკნელს ბინის ფლობის უფლებას მიანიჭებდა არ შემდგარა, ხოლო ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ იცოდა და დაეთანხმა მოპასუხისა და ბ. თ-ეს შორის არსებულ შეთანხმებას, რომლის საფუძველზეც, სანამ სამშენებლო კომპანია მოპასუხის წინაშე ნაკისრ ვალდებულებას არ შეასრულებდა, სადავო ბინა დარჩებოდა მოპასუხის მფლობელობაში, არ დასტურდებოდა, შესაბამისად, მოპასუხეს არ გააჩნდა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, რის გამოც, მოსარჩელის მხრიდან უფლების ბოროტად გამოყენების ფაქტის არსებობის თაობაზე აპელანტის პოზიცია, უსაფუძვლო იყო.

5.12. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170.1, 172.1 და 312-ე მუხლებით იხელმძღვანელა და დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, ასევე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო უძრავი ქონების მფლობელია მოპასუხე, რომელსაც არ გაუსაჩივრებია მოსარჩელის საკუთრებად სადავო ქონების აღრიცხვის საფუძვლის კანონიერება.

5.13. პალატის განმარტებით, რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია შემძენს უადვილებს უფლების კანონიერების მტკიცების პროცესს. რეესტრის მონაცემთა უსწორობა და შემძენისათვის ამ ფაქტის ცოდნა მოდავე მხარემ უნდა ამტკიცოს, რაც მოპასუხის მიერ მოცემულ შემთხვევაში, ვერ იქნა რეალიზებული. რაც შეეხება ვინდიკაციური სარჩელის დაკმაყოფილების ერთ-ერთ აუცილებელ პირობას, რომ მფლობელს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა სადავო ნივთზე მისი მფლობელობის მართლზომიერება.

5.14. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, ყოველ ფიზიკურ ან იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრების შეუფერხებელი სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს თავისი საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში. საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება.

5.15. მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტის მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად მითითებული გარემოება, რომ მოპასუხეს გააჩნია უძრავი ქონების ფლობის უფლება, არ დასტურდებოდა საქმეზე წარმოდგენილი სათანადო და უტყუარი მტკიცებულებებით. დადგენილი იყო, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების მიხედვით, სადავო ქონებას ამჟამად ჰყავს მხოლოდ ერთი მესაკუთრე და სწორედ მან მოითხოვა მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ქონების გამოთხოვა. შესაბამისად, მოპასუხის მიერ მოხმობილი გარემოებები ვერ გახდებოდა საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო კონვენციებით აღიარებული ისეთი უფლების ხელყოფის საფუძველი, როგორიცაა საკუთრების უფლება. პალატის განმარტებით, უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა უნდა ხორციელდებოდეს კანონიერების ფარგლებში და არა კანონმდებლობის მოთხოვნათა, სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევის ხარჯზე.

5.16. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. პალატის დასკვნით, ვინაიდან სახეზე იყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლებით გათვალისწინებული ყველა წინაპირობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

6.1. სასამართლომ უგულებელყო ის ფაქტი, რომ სადავო უძრავი ქონება სხვის სახელზე დარეგისტრირდა პირობადადებული გარიგების საფუძველზე. კერძოდ, საქმეში არსებული მასალებისა და ბ. თ-ის ჩვენებებით დგინდებოდა, რომ მოპასუხემ არა ნამდვილი ნების, არამედ სამშენებლო კომპანიის ინიციატივითა და ბ. თ-დმი განსაკუთრებული ნდობის საფუძველზე გადაუფორმა ამ უკანასკნელს სადავო ბინა, რომელიც მოპასუხეს უკან უნდა დაბრუნებოდა, იმ შემთხვევაში, თუკი ბ.თ-ძე მშენებარე კორპუსის დასრულების შემდგომ არ გადასცემდა მოპასუხეს შეთანხმებულ ფართს. ამასთან, მოპასუხემ განახორციელა 70 000 აშშ დოლარის შენატანი (ბინის საფასური) სამშენებლო კომპანიის ანგარიშზე. შესაბამისად, საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, ცალსახაა, რომ ზემოაღნიშნული პირობის გარეშე, მოპასუხის კუთვნილი სადავო ბინა სამშენებლო კომპანიის დირექტორის სახელზე არ გადაფორმდებოდა.

6.2. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაადგინა, თითქოს მოსარჩელეს გადაეცა უფლებრივად უნაკლო ნივთი. საქმის განხილვისას დადასტურდა, რომ მოსარჩელეს არ შეიძლება არ სცოდნოდა სადავო ქონების ნაკლის შესახებ, კერძოდ კი, იმ გარემოების შესახებ, რომ იმ შემთხვევაში, თუ ბ.თ-ძე ვერ შეასრულებდა მოპასუხის წინაშე არსებულ სახელშეკრულებო ვალდებულებას, მას მოპასუხისათვის უნდა დაებრუნებინა სადავო უძრავი ნივთი, სადაც ამ ქონების სხვის სახელზე გადაფორმების მიუხედავად საცხოვრებლად დარჩა მოპასუხე.

6.3. სასამართლომ არასწორად დაადგინა, თითქოს მოპასუხემ სამშენებლო კომპანიას გადასცა მხოლოდ სადავო ბინა, მან ყურადღების მიღმა დატოვა მოპასუხის მიერ კომპანიისათვის 70 000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

10. უკანონო მფლობელობიდან უძრავი ნივთის გამოთხოვის თაობაზე მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილი. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა ყველა ის ფაქტობრივი წანამძღვარი, რომელიც მითითებული ნორმით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელია. სავინდიკაციო სარჩელი ეფუძნება იმ მოცემულობას, რომ მესაკუთრეს, რომელსაც ჩამოერთვა მფლობელობა, შეუძლია ნივთი მოითხოვოს მფლობელისაგან, რომელიც არაკეთილსინდისიერად აკავებს ნივთს. საკუთრების უფლებამ ნივთზე სრული ბატონობა უნდა უზრუნველყოს, მათ შორის ფაქტობრივი ბატონობა - მფლობელობის სახით. ცხადია, მესაკუთრეს სხვა უფლებამოსილებებთან ერთად აქვს მფლობელობის უფლებაც და თუკი მოხდება საკუთრების მფლობელობის ჩამორთმევა, მას შეუძლია არაუფლებამოსილ მფლობელს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება (იხ.: თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ. 245; სუსგ №ას-457-2021, 05.10.2021წ.)

11. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მესაკუთრეს შეუძლია მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

შესაბამისად, მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისთვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: ა) მოსარჩელე უნდა იყოს მესაკუთრე, ბ) მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და გ) მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება (სუსგ. Nას-914-2019, 25.07.2019წ.; სუსგ. Nას-246-246-2018; 20.03.2018წ.).

12. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

13. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგენილია, რომ მოსარჩელე არის სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრე, ასევე, დადგენილია, რომ მოპასუხე სადავო ქონების მფლობელია.

14. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კანონით გათვალისწინებული შემთხვევების გარდა, რომელიც ადგენს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების სპეციფიკურ წესს, მოსარჩელეს ევალება სასარჩელო განცხადებაში ასახული ფაქტების მტკიცება, ხოლო მოპასუხე მოვალეა, სარჩელისაგან თავდაცვის მიზნით, ქმედითად უარყოს მოსარჩელის არგუმენტები, წარადგინოს იმგვარი მტკიცებულებები, რომლებიც გააქარწყლებს მოსარჩელის მიერ დასახელებულ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, მხოლოდ მოპასუხის ზეპირი განმარტება მოსარჩელის პოზიციას ვერ გადაწონის და მხარისათვის არახელსაყრელ მატერიალურსამართლებრივ შედეგს გამოიწვევს (სუსგ. Nას-1579-2019, 17.12.2019წ.).

15. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორმა სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, ვერ შეძლო იმ გარემოების დამტკიცება, რომ ის მართლზომიერად ფლობს სადავო უძრავ ქონებას, ხოლო ის გარემოებები რასაც კასატორი საკასაციო საჩივარში უთითებს, საკასაციო სასამართლოს არარელევანტურად მიაჩნია, მოპასუხის მხრიდან სადავო უძრავი ქონების ფლობის მართლზომიერების სამტკიცებლად. ამდენად, არ არსებობს მოპასუხის უკანონო მფლობელობიდან აღნიშნული ქონების გამოთხოვის რაიმე დამაბრკოლებელი გარემოება.

16. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრის პრეტენზიის გამო, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას. რადგან განხორციელებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის განმაპირობებელი ყველა ფაქტობრივი წინაპირობა, მოსარჩელეს უფლება აქვს, მფლობელობის შეწყვეტა და ნივთის გადაცემა მოითხოვოს (სუსგ Nას-887-2019, 27.12.2019წ.).

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, N 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

18. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლო მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ-ებები: №ას-292-2020, 16.12.2020წ.; №ას-434-2019, 30.01.2020წ.; № ას-1032-952-2017, 17.10.2017წ.; № ას-1082-1039-2016, 14.02.2017წ.; № ას-3-3-2016, 09.03.2016წ.).

19. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

20. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ვინაიდან, საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 150 ლარის 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. ნ. მ-ეს (პ/ნ ---) დაუბრუნდეს თ. გ-ის (პ/ნ ---) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 150 ლარის (საგადახდო დავალება № ---, გადახდის თარიღი 06.01.2022წ.) 70% – 105 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი ---, მიმღების ანგარიშის №---, სახაზინო კოდი ----.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი