ას-224-2022

10 ივნისი, 2022 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ბ. მ-ლი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. ს-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება ქონების რეალიზაციის გზით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. დ. ს-ემ (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა ცაგერის რაიონულ სასამართლოში ბ. მ-ის მიმართ (შემდეგში: მოპასუხე) და მოითხოვა საზიარო უფლების გაუქმება ქონების რეალიზაციის გზით.

1.1.მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

2. ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, დაკმაყოფილდა დ. ს-ის სარჩელი მოპასუხე ბ. მ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე; გაუქმდა ქ. …, … --- N-, ბინა N-, ს/კ --- (თანამესაკუთრეები: დ. ს-ძე, ბ. მ-ლი), საზიარო უფლება საგნის აუქციონზე გაყიდვისა (რეალიზაციის) და ამონაგები თანხის მხარეთა შორის განაწილების გზით.

3. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება ბ. მ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

4. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, ბ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ცაგერის რაიონული სასამართლოს 2021 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

5.1. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათი სამართლებრივ შეფასებები და დამატებით მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

5.1.1. დ. ს-სა და ბ. მ-ლს, თანასაკუთრებაში, ½ - ½ წილით დარეგისტრირებული აქვთ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. ---, ---- №-, ს/კ: ---, ბინა №-, ფართი - 56 კვმ.; უძრავი ქონება რაიმე ვალდებულებით დატვირთული არ არის.

5.1.2. თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთი წარმოადგენს მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მე-2 სართულზე არსებულ საცხოვრებელ ბინას, საერთო ფართით 56 კვ.მ., რაც მოიცავს როგორც საცხოვრებელ, ასევე დამხმარე ფართს.

5.1.3. მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთს, ფაქტობრივად მხოლოდ ბ. მ-ლი ფლობს ოჯახთან ერთად, ხოლო, დ. ს-ეს, თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის ფლობისა და სარგებლობის საშუალება არ ეძლევა. ამასთან, საზიარო საგნით სარგებლობის წესთან დაკავშირებით, მხარეთა შეთანხმება ვერ ხერხდება.

5.2.სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საკითხი - გაყოფადია თუ არა საზიარო უფლების ობიექტი (საცხოვრებელი ბინა), მხარეთა შორის სადავო გარემოებას წარმოადგენდა.

5.3.სადავო საკითხთან მიმართებით, პალატამ ყურადღება გაამახვილა საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ დავებზე მტკიცების ტვირთის განაწილებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს არაერთ განმარტებაზე და აღნიშნა, რომ მრავალბინიან სახლში, კონკრეტული იზოლირებული ბინის ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის შესახებ პრეზუმფციას, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი შპს „ა…ტ-ფ…ის“ დირექტორის ფ. ხ-ის მიერ 2021 წლის 19 ივლისს გაცემული ცნობა, ვერ აქარწყლებდა და იგი ვერ იქნებოდა მიჩნეული სათანადო, საკმარის და უტყუარ მტკიცებულებად იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ შესაძლებელი იყო საზიარო უფლების ობიექტის - საცხოვრებელი ბინის ორ იზოლირებულ ნაწილად გაყოფა მისი სამომხმარებლო ღირებულების შემცირების გარეშე. სააპელაციო პალატამ ცნობის გამცემი პირის მიერ, სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ის, როგორც ლიცენზირებული აუდიტი, სათანადო ცოდნას არ ფლობდა და მისი კომპეტენცია საინჟინრო-ტექნიკური თვალსაზრისით გადასაწყვეტ საკითხებზე არ ვრცელდებოდა. პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზეც, რომ ანალოგიურ მითითებას შეიცავდა შპს „ა…ტ-ფ…ს“ მიერ, 2021 წლის 19 ივლისს გაცემული ცნობაც. ასევე, პალატამ მხედველობაში მიიღო ის გარემოებაც, რომ ცნობის გამცემ პირს სადავო ბინა ადგილზე არ დაუთვალიერებია და ცნობა ონლაინ რეჟიმში - სადავო ბინის ვიდეოთვალის მეშვეობით დათვალიერების შედეგად გაიცა.

5.4.სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა პრეზუმფციაზე, რომ საზიარო საგანი წარმოადგენდა მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას, რომლის ნატურით გაყოფაც მისი კომუნალური ხასიათიდან გამომდინარე, ღირებულების შემცირების გარეშე, როგორც წესი, შეუძლებელი იყო და ამ თვალსაზრისით მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი დაძლია, ხოლო, საწინააღმდეგო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა სააპელაციო პალატის მითითებით, მოპასუხეს ევალებოდა, რაც მისი მხრიდან ვერ იქნა უზრუნველყოფილი.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. მ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

6.1. კასატორის მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.1. კასატორი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძვლად მიუთითებს იმ გარემოებებზე, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

6.1.2. კასატორის მითითებით, გასაჩივრებული განჩინება აგებულია მხოლოდ სასამართლოს ვარაუდზე და ხელყოფს ისეთ მნიშვნელოვან უფლებას, როგორიც საკუთრების უფლებაა. კერძოდ, სასამართლომ გააუქმა საზიარო უფლება და დაადგინა ქონების აუქციონზე რეალიზაცია იმ პირობებში, როდესაც საქმეში მოსარჩელის მხრიდან საერთოდ არ იყო წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება მასზედ, რომ უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა შეუძლებელია. ამის საპირისპიროდ კი, მოპასუხის მხრიდან წარმოდგენილი იყო ქონების ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის დამადასტურებელი მტკიცებულება.

6.1.3. კასატორის მითითებით, ქონების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის ვარაუდის დაშვების უფლება სასამართლოს არ ჰქონდა და სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში, უტყუარად უნდა დაედგინა, რომ საზიარო უძრავი ქონების ნატურით გაყოფა მესაკუთრეთა წილების შესაბამისად, მათი დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირების გარეშე, თვისობრივი და კონსტრუქციული მდგომარეობიდან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო.

6.1.4. კასატორის მითითებით, სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზარა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტის პასუხი, რომლის მიხედვით დგინდებოდა, რომ სადავო ქონების ნატურით გაყოფა, ღირებულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელი იყო, თუმცა, ამავდროულად, ქონების ზუსტად გაყოფის პროცესში, პროექტის თავისებურებიდან გამომდინარე, აუცილებელი იყო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტის ჩართვა.

6.1.5. კასატორისათვის გაურკვეველია არა მარტო ის გარემოება, თუ როგორ დაადგინა სასამართლომ სადავო საცხოვრებელი სახლის ტიპი მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერის საფუძველზე, არამედ ის გარემოებაც, თუ როგორ მიიღო საერთოდ სარჩელი სასამართლომ წარმოებაში იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელეს საჯარო რეესტრის ამონაწერის გარდა არანაირი მტკიცებულება არ ჰქონდა წარმოდგენილი. მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე, კასატორის განმარტებით, აუცილებელია ექსპერტიზის დასკვნის წარმოდგენა. ექსპერტიზის დასკვნის გარეშე სარჩელის წარმოდგენა კი, კასატორის მოსაზრებით, პირდაპირ წინააღდმეგობაში მოდის მსგავსი კატეგორიის საქმეებზე არსებულ სასამართლო პრაქტიკასთან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

7. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

9. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

10. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

11. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ განსახილველ საქმეში, მთავარ სადავო საკითხს საზიარო საგნის რეალიზაციის გზით, საზიარო უფლების გაუქმების წინაპირობების არსებობის დადგენა წარმოადგენდა.

12. სადავო საკითხთან მიმართებით, საკასაციო პალატა, პირველ რიგში აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კანონმდებლობა იცნობს საერთო საკუთრების ორ ფორმას: საზიარო და წილადი საკუთრება (სსკ-ის 173-ე მუხლი). წილადი საკუთრების თანამესაკუთრეს ეკუთვნის განსაზღვრული წილი საერთო საკუთრებაში; თანაზიარი საკუთრება არსებობს მაშინ, როცა თითოეული თანამესაკუთრის წილი საერთო ქონებაში არის იდეალური წილის სახით და თუ სხვა რამ არ არის დადგენილი, ივარაუდება, რომ თითოეულ თანამესაკუთრეს ეკუთვნის თანაბარი წილი (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი 2, თბილისი 2018, გვ. 88).

13. საზიარო უფლება, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, კანონისმიერ ვალდებულებათა ურთიერთობების კატეგორიას განეკუთვნება. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. ამდენად, საზიარო უფლების მოწილეებს უფლებები და ვალდებულებები კანონიდან წარმოეშობათ და მათ შორის ურთიერთობები კანონით წესრიგდება.

14. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ დ. ს-სა და ბ. მ-ლს, თანასაკუთრებაში რეგისტრირებული აქვთ უძრავი ქონება, მდებარე: ქ. ---, -- --- პირველი შესახვევი №-, ს/კ: ---, ბინა №-, ფართი - 56 კვ.მ. და თითოეულ მათგანს ეკუთვნის ½ - ½ წილი. ამდენად, მოდავე მხარეები არიან უძრავი ქონების თანამესაკუთრეები, რომელიც წარმოადგენს საზიარო უფლების ობიექტს და მხარეები ერთმანეთთან კანონისმიერ ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობაში იმყოფებიან. შესაბამისად, მხარეთა შორის არსებული სადავო ურთიერთობის მოსაწესრიგებლად, გამოყენებულ უნდა იქნეს საზიარო უფლებების თავის წესები, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლის თანახმად დადგენილია, რომ თუ უფლება რამდენიმე პირს ერთობლივად ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება საზიარო უფლებების თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამ არ გამომდინარეობს.

15. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 961-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულ მოწილეს შეუძლია ნებისმიერ დროს მოითხოვოს საზიარო უფლების გაუქმება. კანონმდებლის ნება ნათელი და ცალსახაა, საზიარო უფლების მქონე პირს ნებისმიერ დროს შეუძლია, მოითხოვოს თავისი იდეალური წილის რეალურად გამოყოფა. ერთადერთი შეზღუდვა, რასაც კანონმდებელი აღნიშნული უფლების რეალიზაციის მიზნებისათვის აწესებს არის ის, რომ საზიარო უფლების მქონე პირის უფლებით, გააუქმოს საზიარო საკუთრება, სხვა თანაზიარი მესაკუთრის საკუთრების უფლების ხელშეუვალობა არ უნდა შეელახოს. სწორედ ამიტომ, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმებას დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე (იხ. სუსგ №ას-1977-2018, 22/03/2019 წ.).

16. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მიუთითებს ორ აუცილებელ პირობაზე, კერძოდ, საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად/კუმულატიურად იმისათვის, რათა დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი თავის ფუნქციონალურ დანიშნულებას არ დაკარგავს. აქვე ხაზგასასმელია, რომ ღირებულებაში ნივთის საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციონალური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებს გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას ის ფუნქცია და მნიშვნელობა (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკა საქმეებზე: 2015 წლის 19 მარტი, საქმე № ას-1148-1094-2014, 2014 წლის 31 ივლისი საქმე № ას-67-65-2014, 2013 წლის 15 აპრილი, საქმე № ას-1653-1550-2012, 2012 წლის 8 ოქტომბერი საქმე № ას-1089-1020-2012, 2012 წლის 17 სექტემბერი საქმე № ას-932-875-2012, 2013 წლის 4 თებერვალი საქმე № ას-1665-1562-2012).

17. იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდა, რომ ქონების ნატურით გაყოფა შეუძლებელია, კანონმდებელი საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობას ქონების რეალიზაციის გზით იძლევა, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით. მიწის ნაკვეთის შემთხვევაში გამოიყენება აუქციონზე უძრავი ქონების იძულებით გაყიდვის წესები.

18. ზემოაღნიშნული მსჯელობების მხედველობაში მიღებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმებისთვის ქონების არა მხოლოდ ჰიპოთეტური გაყოფის შესაძლებლობის დადგენაა საკმარისი, არამედ ქონების ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე დაყოფაა სავალდებულო. საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის გზით გაუქმებისათვის საკმარისი არ არის საზიარო საგნის ტექნიკურად გაყოფის შესაძლებლობა. საზიარო საგნის ერთგვაროვან ნაწილებად დაყოფა არ უნდა იწვევდეს დაყოფილი ნაწილების ფუნქციური (სამეურნეო) დანიშნულებისა და ღირებულების შემცირებას. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლით გათვალისწინებული ბერკეტის (ნატურით გაყოფა) გამოყენების შეუძლებლობა კი, თანამესაკუთრეს უფლებას აძლევს ამავე კოდექსის 964-ე მუხლის დანაწესით გათვალისწინებული საზიარო ქონების აუქციონზე რეალიზაციის გზით გაყოფა მოითხოვოს, რაც განსახილველ შემთხვევაში, განხორციელდა კიდეც. კერძოდ, მოცემული დავის ფარგლებში, დ. ს-ძე სადავო უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმებას რეალიზაციის გზით ითხოვდა, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილდა, ხოლო, სააპელაციო პალატის მხრიდან უცვლელად დარჩა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება.

19. როგორც უკვე აღინიშნა, სამართლებრივი თვალსაზრისით, ერთადერთი წინაპირობა, რომელიც ქონების რეალიზაციის გზით თანასაკუთრების უფლების გაუქმებისთვისაა დადგენილი, მისი ნატურით გაყოფის შეუძლებლობაა. რაც შეეხება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების კვლევას, ამ მიმართებით საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ სადავო საზიარო უფლების ობიექტი წარმოადგენს მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის მე-2 სართულზე არსებულ საცხოვრებელ ბინას, საერთო ფართით - 56 კვ.მ. აღნიშნული გარემოება დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან, სადაც მითითებულია სადავო უძრავი ქონების მახასიათებლები, მათ შორის, მისამართი: ქ. ---, ---- - შესახვევი №-, ბინა №- და ფართი - 56 კვ.მ. (ს.ფ. ---); ის გარემოება, რომ სადავო საზიარო უფლების ობიექტი მე-2 სართულზე მდებარე ფართს წარმოადგენს, სასამართლო სხდომაზე გამოკითხვისას დაადასტურა თავად კასატორის მიერ წარმოდგენილი შპს „ა…ტ-ფ…ის“ მიერ გაცემული ცნობის ავტორმა, აუდიტორ-სპეციალისტმა (იხ. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 10.12.2021 წლის სხდომის ოქმი, დრო: 16:39:38), რომელმაც დამატებით ისიც განმარტა, რომ საზიარო უფლების ობიექტი ორ ოთახიანია და ერთი შესასვლელი აქვს (იმავე სხდომის ოქმი, დრო: 16:33:38-16:33:46). დასახელებული ფაქტობრივი გარემოების საწინააღმდეგოდ კი, კასატორს დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

20. ამდენად, ვინაიდან მოცემულ საქმეზე დადგენილია, რომ სადავო უძრავი ქონება მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებული ბინაა, ხოლო, კასატორმა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება ვერ გააქარწყლა, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საზიარო საგნის თანამესაკუთრეთა საკუთრებაში არსებული წილების (1/2 და 1/2) შესაბამისად, გამიჯვნა იზოლირებულად, ისე რომ არ შემცირდეს გამოყოფილი ნაწილების ფუნქციური (დანიშნულებრივი) ღირებულება, ბინის კომუნალური ხასიათიდან გამომდინარე, შეუძლებელია. ანალოგიურ განმარტებას შეიცავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არაერთი გადაწყვეტილება, მათ შორის, №ას-1065-2021, 1 დეკემბერი, 2021; №ას-49-2020, 20 თებერვალი, 2022; სუსგ №ას-251-2022, 02 ივნისი, 2022.

21. საკასაციო პალატა კასატორის არგუმენტების მხედველობაში მიღებით განმარტავს, რომ მტკიცების ტვირთის განაწილების ზოგადი წესის თანახმად, როდესაც მოსარჩელე საზიარო უფლების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობის თაობაზე მიუთითებს, სწორედ მის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენს იმ ფაქტის დადასტურება, რომ საზიარო საგნის ნატურით გაყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად, ღირებულების შემცირების გარეშე, შეუძლებელია, თუმცა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვანი პრაქტიკის გათვალისწინებით, იმ პირობებში, როდესაც ბინის კომუნალური ხასიათიდან გამომდინარე, ქონების რეალიზაციის გზით საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე მოსარჩელის მოთხოვნის საფუძვლიანობა დასტურდება, მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის გამოყენების დამაბრკოლებელი გარემოებების არსებობის დადასტურება, კერძოდ, იმ გარემოებისა, რომ რეალურად სადავო ბინის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობა არსებობს.

22. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხემ საქმეში არსებული ვერცერთი მტკიცებულებით, მათ შორის, ვერც შპს „ა…ტ-ფ…ის“ მიერ, 2021 წლის 19 ივლისს გაცემული ცნობით გააქარწყლა სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი (სამოქალაქო კოდექსის 961-ე, 964-ე მუხლები). ამ მიმართებით, საყურადღებოა კასატორის მოსაზრება მასზედ, რომ სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზარა მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი ექსპერტის პასუხი (იგულისხმება შპს „აუდიტ-ფრევეგის“ 2021 წლის 19 ივლისის ცნობა), რომლის მიხედვით დგინდებოდა, რომ სადავო ქონების ნატურით გაყოფა, ღირებულების შემცირების გარეშე, შესაძლებელი იყო.

23. კასატორის ზემოაღნიშნულ შედავებასთან დაკავშირებით, პალატა განმარტავს, რომ საქმისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტის დადგენის მიზნებისათვის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა მტკიცებულების ერთ-ერთ სახედ იცნობს ექსპერტიზის დასკვნას (სსსკ-ის 162 მუხლი), თუმცა, საკასაციო პალატა შპს „ა…ტ-ფ…ის“ მიერ, 2021 წლის 19 ივლისს გაცემულ ცნობას, რასაც კასატორი „ექსპერტის პასუხად“ მოიხსენიებს, ვერ გააიგივებს „ექსპერტიზის დასკვნასთან“, რადგან ექსპერტის დასკვნისათვის, როგორც მტკიცებულების წყაროსათვის, მნიშვნელოვანია, რომ ის წარმოადგენდეს საპროცესო კოდექსით ნორმატიულად დადგენილ წესებს დაქვემდებარებულ დოკუმენტს, ყურადღება უნდა მიექცეს კვლევის მეთოდებს, საკვლევი მასალას და სხვადასხვა სპეციფიკურ დეტალებს, გამომდინარე ჩატარებული ექსპერტიზის სახეობიდან. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნის შეფასება ხდება ზოგადად მტკიცებულებების შეფასებისათვის დადგენილი ყოველმხრივი სრული და ობიექტური განხილვის კრიტერიუმებით. მტკიცებულების სრულყოფილად გამოკვლევა კი, გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ - მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას. ექსპერტის დასკვნის მტკიცებულებითი ძალა დამოკიდებულია მთელ რიგ პროცედურულ ასპექტებზე, კერძოდ, სწორად გაიგო თუ არა ექსპერტმა დასმული კითხვა და რამდენად სწორად არის ეს გადმოცემული მის დასკვნაში; რამდენად სწორ საფუძვლებსა და წინაპირობებს ეყრდნობა ექსპერტი; მოყვანილია თუ არა დასკვნაში ის ხერხები და მეთოდები, რომელთა საშუალებითაც ექსპერტი მივიდა შესაბამის შედეგებამდე; იყო თუ არა გამოსაკვლევი მასალა (ნიმუში) საკმარისი; არის თუ არა გასაგები დასკვნის შედეგი“ (იხ., ილონა გაგუა, „მტკიცებულებები და მტკიცების პროცესი კერძო ხასიათის სამართლებრივ დავებზე“, 2020 წელი, გვ: 97-122).

24. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი შპს „ა…ტ-ფ…ის“ 2021 წლის 19 ივლისის ცნობა, სადავო გარემოების გადასაწყვეტად, არარელევანტური მტკიცებულებაა, ვინაიდან დოკუმენტი საერთოდ არ შეიცავს გამოკვლევის შინაარსს, მეთოდებს, არგუმენტაციასა და დასაბუთებულ პასუხს დასმულ საკითხზე. ამასთან, მხედველობაშია მისაღები ის გარემოებაც, რომ წარმოდგენილი ცნობის მიხედვით, აუდიტორის წინაშე დასმულ შეკითხვას - შესაძლებელია თუ არა საზიარო ფართი გაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ისე, რომ ამ გაყოფის შედეგად არ შემცირდეს ქონების ღირებულება - მართალია აუდიტორმა დადებითი პასუხი გასცა, თუმცა იქვე აღნიშნა, რომ პროექტის არასტანდარტულობიდან გამომდინარე, საჭირო იყო საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტის ჩართვა, რომელიც საკითხის დეტალურ კველა-გადაწყვეტას მოახდენდა, ამგვარი კვლევა კი, არ ჩატარებულა და არც შესაბამისი დასკვნა წარმოდგენილა სასამართლოში მოპასუხის მხრიდან. ამასთან, უმნიშვნელოვანესია ის გარემოება, რომ აუდიტორ-სპეციალისტმა, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში, 2021 წლის 10 დეკემბერს გამართულ სხდომაზე აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი ცნობით, მან მხოლოდ საკუთარი მოსაზრება დააფიქსა ქონების ონლაინ რეჟიმში დათვალიერების საფუძველზე და მის წინაშე დასმულ შეკითხვაზე კონკრეტულ პასუხს არ სცემდა და არც მის მოსაზრებას ადასტურებდა. დასახელებული საკითხის გამორკვევა და დადასტურებულად დადგენა კი, საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტის შეფასებას საჭიროებდა (იხ. სხდომის ოქმი, დრო - 16:38:09; 16:41:27), რაც როგორც უკვე აღინიშნა, არ განხორციელებულა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა, კასატორის მოსაზრების საპირისპიროდ მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ სრულიად მართებულად არ გაიზიარა შპს „ა…ტ-ფ…ის“ მიერ, 2021 წლის 19 ივლისს გაცემული ცნობა.

25. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მტკიცების ტვირთის მართებულად გადანაწილებით, მხარეთათვის უზრუნველყოფილ იქნა თანასწორობისა და შეჯიბრებითობის კონსტიტუციურ პრინციპზე დაყრდნობით საქმის გამოკვლევა და შესწავლა. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად დაადგინეს მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოება - თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნატურით გაყოფის შეუძლებლობა, მოპასუხემ კი, სარწმუნოდ ვერ გააქარწყლა და ვერც სააპელაციო პალატის მსჯელობის საწინააღმდეგოდ წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია.

26. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03).

27. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სამართლებრივად სწორად გადაწყვიტეს საქმეში არსებული სადავო საკითხი. ისევე როგორც, დავის გადაწყვეტისას მართებულად განმარტეს სამართლის ნორმები. ამდენად, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დასაბუთებულია და არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

28. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

29. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობაში მოდის.

30. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

31. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

32. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

33. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, ბ. მ-ლს (…) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. ჩ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადახდო დავალება N-, გადახდის თარიღი 11.03.2022) 70% – 105 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ბ. მ-ლს (…) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. ჩ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 150 ლარის (საგადახდო დავალება N-, გადახდის თარიღი 11.03.2022) 70% – 105 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე