საქმე №ას-833-2020 30 ივნისი, 2022 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლევან მიქაბერიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მირანდა ერემაძე, ვლადიმერ კაკაბაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - სს „ს-ს რ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ. მ-ძე (მოსარჩელე)

თავდაპირველი მოპასუხე - სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. მ. მ-ემ (შემდგომ - მესაკუთრე, მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე) სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს-ს რ-სა“ (შემდგომ - საწარმო, მოპასუხე, აპელანტი, კასატორი) და სსიპ „სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს“ (შემდგომ - სააგენტო) მიმართ სააგენტოს 2007 წლის 17 ივლისის N… ბრძანების მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთისა და შენობა ნაგებობის 709 კვ.მ-ის გადაფარვის ნაწილში ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები

2. მოსარჩელის განმარტებით, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით, თბილისში, … ქ. №..-ში მდებარე უძრავი ქონების საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებული წარმოება შეჩერდა. შეჩერების საფუძველი დასარეგისტრირებელი მიწის ნაკვეთის საზღვრების მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში შეჭრა გახდა. მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე რეგისტრირებულია მოპსუხის საკუთრების უფლება. მოსარჩელე ფლობს სადავო უძრავ ქონებას, მოპასუხე უარს აცხადებს მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების აზომვით ნახაზში კორექტირების შეტანაზე.

მოპასუხის შესაგებელი

3. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ გასაჩივრებული ბრძანების საფუძველზე მოპასუხეს გადაეცა ქ. თბილისში და საქართველოს 34 რაიონში განთავსებული მიწის ნაკვეთები, რის საფუძველზეც კანონმდებლობის სრული დაცვით სადავო მიწის ნაკვეთი (ს/კ №…) დაირეგისტრირა საჯარო რეესტში. მიწის ნაკვეთი დაიყო სამ ნაწილად (საკადასტრო კოდებით: №…, №… და №…). მოსარჩელეს აქვს მხოლოდ სადავო ქონების მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელი დოკუმენტი, საკუთრების უფლება კი წარმოიშობა საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. გარდა ამისა, მიწის ნაკვეთის იდენტურობის ფაქტი არ დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. ამასთან, სარჩელი ხანდაზმულია.

4. სააგენტომ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ გასაჩივრებული ბრძანება მიღებულია მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი. მოპასუხე სახელმწიფოს 100% წილით დაფუძნებულ საწარმოა. შესაბამისად, სააგენტო უფლებამოსილი იყო მიეღო სადავო ქონების საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანის შესახებ გადაწყვეტილება.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი მოპასუხეების მიმართ დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი სადავო ბრძანება კუთვნილი მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობის გადაფარვის 709 კვ.მ ფართის ნაწილში.

6. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით მოპასუხემ გაასაჩივრა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივსამართლებრივი დასაბუთება:

7. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 16 ივნისის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 18 ივნისის დამატებითი განჩინებით აპელანტის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ჩაითვალა ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად; აპელანტს გადახდა 786 ლარი, მოსარჩელის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის მიერ გაღებული სასამართლოს გარეშე ხარჯების ანგარიშში.

8. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილ და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს შორის არსებობს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ინსტრუქციით განსაზღვრული ზედდება. დადგენილია ისიც, რომ მოსარჩელე 1956 წლიდან ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით წარმოადგენს სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, რომელზეც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი და ხეხილი, ამ გარემოებას მხარეები არ ედავებიან. მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი - 709 კვ.მ სადავო ბრძანების შესაბამისად, შეტანილია მოპასუხე კომპანიის საწესდებო კაპიტალში.

9. ამდენად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს ფაქტობრივად საკუთრებაში გადაეცა მოსარჩელის მიწის ნაკვეთის ნაწილი ისე, რომ ეს ქონება სახელმწიფო საკუთრებად არ დარეგისტრირებულა. შესაბამისად, პალატამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე ბრძანება კანონისა და საჯარო წესრიგის საწინააღმდეგოდ მიიჩნია და ბათილად ცნო.

10. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ პარტნიორთა გადაწყვეტილება კრების ოქმის ტოლფას დოკუმენტს წარმოადგენდა და მასზე ,,მეწარმეთა შესახებ’’ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული კრების ოქმის ბათილად ცნობის მიმართ მოქმედი ხანდაზმულობის ვადა უნდა გავრცელებულიყო. პალატამ მიუთითა, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა აითვლება იმ მომენტიდან, როდესაც პირმა შეიტყო უფლების დარღვევის შესახებ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 130-ე მუხლისა. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტის შედავება სარჩელის ხანდაზმულად ცნობის თაობაზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად არ გაიზიარა.

კასატორების მოთხოვნა და საფუძვლები:

12. ზემოაღნიშნული განჩინება მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის უარყოფა მოითხოვა.

13. სადავო ბრძანების გამოცემისას მოპასუხის (რომელსაც იმ დროს შპს-სორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა ჰქონდა) 100% წილის მფლობელს წარმოადგენდა სახელმწიფო, ხოლო საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს 2006 წლის 22 ივნისის №1-1/550 ბრძანების საფუძველზე, პარტნიორის უფლებამოსილებას ახორციელებდა სსიპ "საწარმოთა მართვის სააგენტო". სსიპ "საწარმოთა მართვის სააგენტოს" უფლებამონაცვლე კი დღეის მდგომარეობით არის სსიპ "სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო". ამდენად, გასაჩივრებული ბრძანება წარმოადგენს საერთო კრების ოქმის ტოლფას დოკუმენტს, რომელიც გამოცემულია 100% წილის მფლობელი პარტნიორის მიერ, ხოლო გადაწყვეტილების კანონიერებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტია სააგენტო. შესაბამისად, კასატორი არასათანადო მოპასუხეა და მას სასამართლოს ხარჯები სააგენტოსთან ერთად სოლიდარულად. არ უნდა დაჰკისრებოდა.

14. სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, მაშინ როცა მოპასუხის ერთ-ერთ მთავარ არგუმენტს სარჩელის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით სწორედ ხანდაზმულობა იყო. ,,მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის ვადის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესების ნორმათა უხეში დარღვევით. ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია. მოსარჩელისათვის ბრძანების (პარტნიორის გადაწყვეტილების) არსებობის შესახებ ცნობილი გახდა 2012 წლის 18 სექტემბერს, მას შემდეგ რაც საჯარო რეესტრმა მოსარჩელის განაცხადზე სარეგისტრაციო წარმოება შეაჩერა მოპასუხის საკუთრებასთან ზედდების გამო. შესაბამისად, რომც მივიჩნიოთ, რომ ბრძანება უკანონა, მისი გასაჩივრების უფლებამოსილება მოსარჩელეს ჰქონდა 2012 წლის 18 სექტემბრიდან 2 თვის განმავლობაში. ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი სასამართლოში წარდგენილია 2016 წლის ივლისში, რითაც გაშვებულია როგორც კანონით დადგენილი 2-თვიანი ვადა, ასევე ერთწლიანი ვადაც.

15. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მოპასუხის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი მოიცავდა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთს, რაც დასტურდებოდა ზედდების ამსახველი ნახაზებით. აღნიშნული მსჯელობა არ გამომდინარეობს "საჯარო რეესტრის შესახებ" საქართველოს კანონიდან. დასარეგისტრირებელ უძრავი ნივთის ელექტრონული საკადასტრო მონაცემების ზედდება უკვე დარეგისტრირებული უძრავი ქონების ელექტრონულ საკადასტრო მონაცემებთან არ ადასტურებს ამ უძრავი ქონების იდენტურობას და ის მხოლოდ და მხოლოდ საკადასტრო მონაცემთა იდენტურობის დამადასტურებელია. მიწის ნაკვეთების იდენტურობა დადასტურებული უნდა ყოფილიყო შესაბამისი ცოდნის მქონე ფიზიკური პირის ან იურიდიული პირის მიერ შედგენილი შესაბამისი დასკვნის საფუძველზე რომელიც მოსარჩელეს არ წაროუდგენია. საქმეში არაა წარმოდგენილი არცერთი იმ სახის მტკიცებულება, რომელიც მოსარჩელის მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მოპასუხის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან იდენტურობას დაადასტურებდა.

16. სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმ ფაქტზე, რომ მოპასუხე კეთილსინდისიერ შემძენია, იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო უძრავი ქონების საწარმოს კაპიტალში შემოტანისას ამ უკანასკნელის კაპიტალი გაიზარდა, რაც თავისთავად სამეწარმეო სუბიექტის მიერ ქონების შეძენას ნიშნავს. ამდენად, რომც არსებობდეს, ამ ქონების სახელმწიფო საკუთრებაში არსებობის კანონიერების ეჭვქვეშ დაყენების საფუძვლები, მოპასუხე ამ ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

17. საკასაციო სასამართლომ, სსსკ-ის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

18. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

20. სააპელაციო სასამართლოს საქმე არ განუხილავს მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით და ვერც კასატორმა ვერ მიუთითა რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშე დაადგინა მოცემული დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და იურიდიულად სწორად შეაფასა ისინი, შესაბამისად, სააპელაციო პალატის მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები მართებულია.

21. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება - დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

22. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამრთლომ დაადგინა, რომ სახელმწიფომ, რომელიც მოპასუხის ერთადაერთი 100%-იანი წილის პარტნიორია, სსიპ-ის მიერ გამოცემული სადავო ბრძანებით საწესდებო კაპიტალში შეიტანა მოსარჩელის კუთვნილი უძრავი ქონება. პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს მითითებული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიმართ დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

23. კასატორის მტკიცებით, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია სათანადო მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა, მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთისა და მოპასუხის საწესდებო კაპიტალში შეტანილი მიწის ნაკვეთის იდენტურობას. საკასაციო პალატა მიუთითებს „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის მე-2 მუხლის ,,მ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკადასტრო მონაცემების ზედდება არის უძრავი ნივთის (მისი ნაწილის) საკადასტრო მონაცემების იდენტურობა უფლებარეგისტრირებული უძრავი ნივთის (მისი ნაწილის) საკადასტრო მონაცემებთან. იმავე კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ, თუ სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილ და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს შორის არსებობს ინტრუქციით განსაზღვრული ზედდება, ან მათში მოცემული უძრავი ნივთის ფართობი, გარდა ინტრუქციით გათვალისწინებული შემთხვევებისა, აღემატება უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტში მითითებულ უძრავი ნივთის ფართობს, ხოლო 22-ე მუხლის „ბ“ პუნქტის მიხედვით, მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ, თუ სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების ვადაში არ იქნა წარმოდგენილი სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძვლის აღმოფხვრის დამადასტურებელი ინფორმაცია ან დოკუმენტი. მითითებული კანონის მე-17 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოძრავ ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლების წარმოშობის, უფლებაში ცვლილების ან/და უფლების შეწყვეტის რეგისტრაცია წარმოებს განმცხადებლის მიერ წარმოდგენილი შეტყობინების (ინფორმაცია ან/და დოკუმენტი) ან ინსტუქციით განსაზღვრული სხვა ინფორმაციის ან/და დოკუმენტის საფუძველზე. იგულისხმება „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია, რომლის 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საკადასტრო მონაცემები არის ამ ინსტრუქციით დადგენილი წესით ასახული, მიწის ნაკვეთის საზღვრის კონფიგურაციის და ადგილმდებარეობის, მასზე არსებული ნაგებობების, მათ შორის - ხაზოვანი ნაგებობების შესახებ გრაფიკულად და ტექსტურად გამოსახული ზუსტი ინფორმაცია; ხოლო მე-2 პუნქტის თანახმად, საკადასტრო აზომვითი ნახაზი არის ამ ინსტრუქციის მოთხოვნათა დაცვით შესრულებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემების ამსახველი დოკუმენტი.

24. დადგენილია, რომ მოსარჩელემ 2012 წლის 17 სექტემბერს განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია სადავო მიწის ნაკვეთზე. 2012 წლის 18 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს გადაწყვეტილებით (№…) სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა, ვინაიდან სარეგისტრაციოდ წარდგენილ და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს შორის არსებობდა ინსტრუქციით განსაზღვრული ზედდება, კერძოდ, განცხადებას თანდართული საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მიხედვით, წარდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამებოდა მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრებოდა მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. შესაბამისად, რეესტრმა მიიჩნია, რომ წარსადგენი იყო კორექტირებული საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ცნობა-დახასიათების მიხედვით, სადავო ქონების მესაკუთრეს/მოსარგებლეს წარმოადგენს მოსარჩელე (ფართობი დოკუმენტით 600, მიწის ფართი უ.დ.დ-ს გარეშე 1994 წლამდე - 1048). გარდა აღნიშნულისა, საქმეში არსებული ტექნიკური აღრიცხვის არქივის საინვენტარიზაციო გეგმისა და საკადასტრო აზომვითი ნახაზის გამოკვლევის შედეგად დადგინდა, რომ სადავო ბრძანებით მოპასუხისათვის გადაცემული ქონება მოიცავს/ფარავს სწორედ მოსარჩელის უძრავ ქონებას.

25. პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება შეჯიბრებითობის საფუძველზე მიმდინარეობს, რაც გულისხმობს, რომ მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები (სსსკ-ის მე-4 მუხლი). შეჯიბრებითობის პრინციპი მოიცავს მხარეთა საქმიანობას საქმის ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების სფეროში. მოთხოვნების თუ შესაგებლის ფაქტობრივი დასაბუთება ეკისრებათ თავად მხარეებს. მხარეებმა თვითონ უნდა განსაზღვრონ თუ რომელი ფაქტები დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს და რა კონკრეტულ გარემოებებს დაემყარება მათი შესაგებელი. შეჯიბრებითობის პრინციპის კონკრეტული გამოვლენაა სსსკ-ის 102-ე მუხლის დებულება, ამავე მუხლით განსაზღვრულია მტკიცებულებათა სახეები, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. საბოლოოდ კი, მხარეთა მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს აფასებს სასამართლო ერთობლივად სსსკ-ის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, მტკიცებულებათა შეფასება უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

26. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები მის მოთხოვნას ადასტურებენ. როგორც აღინიშნა, საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს 2012 წლის 18 სექტემბრის გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება იმ საფუძველით, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილ და საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის შორის არსებობს ინსტრუქციით განსაზღვრული ზედდება. აღნიშნულის საწინააღმდეგო და იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მიწის ნაკვეთების ფართობები და კონფიგურაცია არ არის იდენტური კასატორს არ წარმოუდგენია. 2007 წლის 17 ივლისის მდგომარეობით კი, როდესაც სსიპ საწარმოთა მართვის სააგენტომ გამოსცა №… ბრძანება და უძრავი ნივთი შეიტანა მოპასუხის კაპიტალში, უძრავ ნივთს ჰყავდა მესაკუთრე - მოსარჩელე.

27. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ქვეყნის უზენაესი კანონით - საქართველოს კონსტიტუციით აღიარებული საკუთრების უფლებას სრულად იზიარებს ადამიანის უფლებათა და თავისუფლებათა დაცვის ევროკონვენციის პირველი დამატებითი ოქმის პირველი მუხლით დადგენილ საკუთრებით მშვიდობიანი სარგებლობის სულისკვეთებას და მიმართულია ამ უფლების დაცვის ხელშეწყობისაკენ. სახელმწიფოს პოზიტიურ მოვალეობას წარმოადგენს, ხელი შეუწყოს საკუთრებით სარგებლობის იმგვარ შესაძლებლობას, რომელიც უფლების არსს არ გააუარესებს. ევროკონვენცია საკუთრების წარმოშობის მიმართ ადგენს შეფასების ფართო ზღვარს და უფლების ნამდვილობის საკითხის გადაწყვეტა წევრი სახელმწიფოების კანონმდებლობით რეგულირებას ექვემდებარება. სწორედ სახელმწიფოში მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით წარმოშობილი უფლება ექვემდებარება ნაგულისხმევ დაცვას.

28. საკუთრება ექვემდებარება სანივთო-სამართლებრივ (აბსოლუტურ) დაცვას (სსკ-ის 170-ე მუხლი). სხვისი ქონების განკარგვა მესაკუთრის თანხმობის გარეშე, როგორც კანონსაწინააღმდეგო გარიგება, ბათილია სსკ-ის 54-ე მუხლიდან გამომდინარე. ძირითადი გარიგების ნამდვილობა კი, საკუთრების უფლების გადაცემის აუცილებელი პირობაა. შესაბამისად, ამ გარიგების საწყისი ან შემდგომი ბათილობა განაპირობებს იმას, რომ საკუთრების უფლება თავიდანვე ვერ გადადის შემძენზე. ითვლება, რომ შემძენი არასოდეს გამხდარა მესაკუთრე, რადგან თავად გარიგების ბათილობის სამართლებრივი შედეგი იმაში მდგომარეობს, რომ იგი მიიჩნევა თავიდანვე არარსებულად. შესაბამისად, არც მოსარჩელეს არ დაუკარგავს საკუთრება. ამდენად, საფუძვლის ბათილად ცნობის შემთხვევაში, კაუზალური სისტემის დროს, შემძენი ვერ იძენს ნივთზე საკუთრებას. თავდაპირველ მესაკუთრეს შეუძლია გამოითხოვოს შემძენის მიერ გასხვისებული ნივთი მესამე პირებისგანაც, თუმცა აღნიშნულიდან გამონაკლისია კეთილსინდისიერი შემძენი ვინდიკაციის შეზღუდვის წესის დროს.

29. კასატორი საწარმოს კეთილსინდისიერებაზეც აპელირებს. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მოცემული დავის სუბიექტთა სპეციფიკიდან გამომდინარე, შემძენის კეთილსინდისიერების საკითხის შეფასებისას ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფიზიკური და იურიდიული პირის ობიექტური შესაძლებლობა, იცოდეს ან არ იცოდეს უფლების ხარვეზი. იურიდიული პირის სამართლებრივი არსის გათვალისწინებით, მისი გარიგებაუნარიანობა და ამ გარიგების სამართლებრივი შედეგებისადმი დამოკიდებულება ეფუძნება მის მმართველობითი უფლებამოსილებებით აღჭურვილ პირთა კეთილსინდისიერებას, ამგვარად კი, გვევლინებიან, პირველ რიგში, ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირები - დირექტორები, ასევე, პარტნიორები (იხ. სადავო პერიოდში მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 და 9¹ მუხლები). მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტები და წარდგენილი მტკიცებულებები იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ მოპასუხემ (უფლებამოსილი პირების მეშვეობით) იცოდა უფლების შესაძლო ხარვეზის შესახებ, რადგან საწარმოში მოსარჩელის უძრავი ქონების შემტანი ერთადერთი 100% წილის მფლობელი პარტნიორი სახელმწიფოა. საწარმო რომ ბრძანების გამოცემისას სადავო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენი არ იყო ამყარებს ის ფაქტიც, რომ ბრძანების გამოცემისას და უძრავი ნივთის მოპასუხის კაპიტალში შეტანისას, მოსარჩელე სადავო ქონებას ფლობდა. უფრო მეტიც, დადგენილია, რომ სადავო მისწის ნაკვეთზე მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლი და ხეხილია განთავსებული. მოსარჩელეს არც 2007 წლის შემდგომ დაუკარგავს სადავო უძრავ ქონებაზე მფლობელობა და არც მოპასუხეს მოუთხოვია მისთვის მფლობელობის შეწყვეტა. შესაბამისად, ამ ფაქტებიდან გამომდინარეც ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილ პირთა სუბიექტურ დამოკიდებულება უფლების შესაძლო ხარვეზთან მიმართებით აშკარაა.

30. არ არის გასაზიარებელი კასატორის პრეტენზია, რომ იგი არასათანადო მოპასუხეა, რამდენადაც სადავო ბრძანების შედეგად სადავო ქონება საჯარო რეესტრში სწორედ მის საკუთრებად აღირიცხა და დღემდე მოქცეულია მის საკუთრებად რიცხულ უძრავი ქონების საკადასტრო კოდის (კოდების) ქვეშ.

31. კასატორი მოთხოვნის ხანდაზმულობაზეც დავობს. მისი პოზიცია იმას ეფუძნება, რომ წინამდებარე საქმეზე წარდგენილი სარჩელის მიმართ გამოყენებული უნდა იქნეს დავის წარმოშობისას მოქმედი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 15.2 მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის 2-თვიანი ვადა და მისი დენა უნდა დაიწყოს 2012 წლის 18 სექტემბრიდან - იმ მომენტიდან, როდესაც მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა მისი უფლების დარღვევის შესახებ (როდესაც საჯარო რეესტრმა მის განცხადებაზე წარმოება შეაჩერა).

32. პალატა, პირველ რიგში, მიუთითებს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლი აწესებს ხანდაზმულობის სპეციალურ ვადებს, რომელიც გამოიყენება მითითებული კანონიდან წარმოშობილი პრეტენზიის (მოთხოვნის) განხორციელებისას, თუმცა ამ შემთხვევაში უფლება, რომელიც დაირღვა, სამეწარმეო სამართლიდან არ გამომდინარეობს და არც დარღვეული უფლების აღდგენის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველია სამეწარმეო სამართლის ნორმები. დავა არ უკავშირდება აქციაზე ან სამეწარმეო საზოგადოებაში წილზე უფლებას, არამედ უძრავ ქონებაზე მესამე პირის საკუთრების უფლებას. მოსარჩელე არ ყოფილა საწარმოს პარტნიორი ანდა საწარმოსთან სხვაგვარად სამართლებრივ ურთიერთობაში მყოფი პირი, მისი კავშირი მოპასუხესთან იმით შემოიფარგლებოდა, რომ მისი კუთვნილი მიწის ნაკვეთი მოპასუხის მიწის ნაკვეთს ესაზღვრებოდა და სადავო ბრძანების საფუძველზე ამ უკანასკნელის საკუთრებად აღირიცხა. ამდენად, საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტენზიას, რომ მოთხოვნაზე „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადები უნდა გავრცელებულიყო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს და იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას ხანდაზმულობის საერთო ვადის გავრცელებისა და სასარჩელო მოთხოვნის ვადაში განხორციელების თაობაზე. ამასთან, ასეც რომ არ იყოს, მოსარჩელის მოთხოვნაზე „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი სპეცილური ვადა გავავრცელოთ, მოთხოვნა ხანდაზმული მაინც არ იქნება. საკასაციო სასამართლომ არაერთ საქმეზე განმარტა, რომ ისეთ საკითხებზე მიღებული გადაწყვეტილების გასაჩივრებისას, რომელიც სცილდება საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობას, გამოყენებული უნდა იქნეს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის პირველი პუნქტით (ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს) გათვალისწინებული ხანდაზმულობის 5-წლიანი ვადა, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 პუნქტში (დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა ერთი წელია) მითითებული გასაჩივრების ვადები შეეხება პარტნიორთა კრების მიერ საზოგადოების ჩვეულებრივ საქმიანობასთან დაკავშირებით მიღებულ გადაწყვეტილებას (შდრ: სუსგ №ას-1310-1249-2014, 6.03.2015 წ., №ას-1047-1004-2014, 19.03.2015 წ.). ქონების საწარმოს კაპიტალში შეტანა საწარმოს საქმიანობის ჩვეულებრივი პროცესად ვერ განიხილება. მოსარჩელის მიერ კი, სარჩელის წარდგენის 5-წლიანი ვადა დაცულია.

33. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

34. კასატორმა ვერ დაასაბუთა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს ეწინააღმდეგება.

35. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

36. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან (შდრ. სუსგ №ას-1028-2019, 17 ოქტომბერი, 2019 წელი; №ას-28-25-2017, 28 თებერვალი, 2018 წელი; №ას-312-297-2016, 3 ივნისი, 2016 წელი; ას-1161-1092-2015, 15 იანვარი, 2016 წელი ).

37. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

38. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს დაუბრუნდება 300 ლარის 70% - 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს-ს რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

2. სს „ს-ს რ-ას“ (…) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ბანკის კოდი …, მიმღების ანგარიშის ...,სახაზინო კოდი …) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადასახადო დავალება №…, გადახდის თარიღი 28.07.2020), 70% - 210 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლევან მიქაბერიძე

მირანდა ერემაძე

ვლადიმერ კაკაბაძე