22 ივნისი 2022 წელი

№ას-194-2022 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლ ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

გ. მიქაუტაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ გ.კ–ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ.ს–ა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უსაფუძვლო გამდიდრების შედეგად მიღებული თანხის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. ნ.ს–ამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე გ.კ–ის მიმართ 20000 აშშ დოლარის დაბრუნების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2. 2011-2012 წლებში მოპასუხე გ.კ–მა მოსარჩელე ნ.ს–ასაგან მიიღო 20000 აშშ დოლარი, რაც მხარეთა შეთანხმებით უნდა ჩათვლილიყო საცხოვრებელი ბინის შეძენის საფასურში. 2011 წლის მარტიდან აღნიშნული ბინა დაქირავებული ჰქონდათ ნ.ს–ას და ნ.შ–ას, რომლებიც გ.კ–ს უხდიდნენ ქირას თვეში 800 აშშ დოლარს. მხარეთა შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ შედგა გ.კ–ის ბრალით, რადგან ის არ წარმოადგენდა აღნიშნული ბინის მესაკუთრეს.

3. უსაფუძვლოდ მიღებული და, პრაქტიკულად, მითვისებული თანხის დაბრუნების ნაცვლად, გ.კ–მა ჯერ პოლიციაში წარადგინა საჩივარი ნ.ს–ასა და ნ.შ–ას მიმართ, ხოლო ამ გზით შედეგის მიუღწევლობის შემდეგ, თბილისის საქალაქო სასამართლოში აღძრა სარჩელი ლ.კ–სა და ნ.ც–ძის მიმართ, რომელთა მონაწილეობით მიკროსაფინანსო ორგანიზაციასთან ფორმალურად გაფორმებული სასესხო ვალდებულების უზრუნველსაყოფად ჰქონდა იპოთეკით დატვირთული თავისი საცხოვრებელი ბინა.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა შემდეგი: არ არსებობს უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული გარიგება დადებული ისეთი ფორმით, როგორც ამას კანონი მოითხოვს. გარიგების კანონით დადგენილი ფორმის დაცვას კანონი უკავშირებს უძრავ ქონებასთან წარმოშობილი მოთხოვნების წამოყენების ვადას მოვალის მიმართ. ნ.ს–ასა და გ.კ–ს შორის ქირავნობის სახელშეკრულებო ურთიერთობა წარმოიშვა 2010 წლის ივლისიდან და იგი შეწყდა დაახლოებით 5-6 თვის გასვლის შემდეგ, საუბარია 2010 წლის დეკემბერ - 2011 წლის იანვრის პერიოდზე. აღნიშნულიდან ცალსახად და დასაბუთებულად ივარაუდება, რომ მოსარჩელეს სწორედ ამ მომენტიდან სამი წლის ვადაში უნდა მოეთხოვა თანხის დაბრუნება. მას ასეთი მოთხოვნა კანონით საამისოდ დადგენილ სამწლიან ვადაში უნდა წამოეყენებინა. უფრო მეტიც 2012 წლის 24 ივლისს ნ.ს–ამ ვაკე-საბურთალოს დეტექტივების განყოფილებას მისცა ახსნა-განმარტება, სადაც მოსარჩელემ ისაუბრა გ.კ–თან არსებულ ქირავნობის სახელშეკრულებო ურთიერთობაზე, ასევე მიკროსაფინანსო ორგანიზაციიდან მიღებულ იპოთეკურ სესხზე და პირდაპირ მიუთითა, რომ მისი შეფასებით გ.კ–ს მისი ოჯახისათვის გადასახდელი აქვს 19 000 აშშ დოლარი და რომ იგი ამ თანხიდან გ.კ–ის ნაცვლად დაფარავს 15 000 აშშ დოლარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე თვითონ მიუთითებს სასესხო ურთიერთობაზე, უძრავი ქონების შეძენასთან დაკავშირებით რაიმე გარიგება მხარეთა შორის არ არსებობს. შესაბამისად, სესხის დაბრუნება მოსარჩელეს კანონით დადგენილ 3 წლიან ვადაში უნდა მოეთხოვა იმ მომენტიდან, როცა გ.კ–თან შეწყვიტა ურთიერთობა, ანუ 2011 წლის იანვრიდან 2014 წლის იანვრის ჩათვლით.

5. მოსარჩელის მიერ მითითებული ეს ფაქტობრივი გარემოება ხანდაზმულობის სამართლებრივ საფუძველთან ერთად ფაქტობრივ საფუძველსაც აცლის მის მოთხოვნას. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2018 წლის 13 მარტისა და 2013 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებებში ასახულია, რომ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციასთან ნ.ც–ძისა და ლ.კ–ს მიერ დადებულ საკრედიტო ვალდებულებების სანაცვლოდ, იძულებით აუქციონზე გასხვისდა გ.კ–ის ქონება. როგორც მოსარჩელე აღნიშნავს, მან N2/1595-13 სამოქალაქო საქმეზე მოწმედ მიწვევის მომენტში შეიტყო თანხის დაბრუნების მოთხოვნის არსებობაზე, აღნიშნული დაუსაბუთებელია, ვინაიდან მოწმე სასამართლოს აქეთ აწვდის განსახილველ საქმეზე ინფორმაციას და თვითონ არ იღებს ინფორმაციას საქმესთან დაკავშირებით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. ნ.ს–ას სარჩელი გ.კ–ის მიმართ დაკმაყოფილდა; გ.კ–ს ნ.ს–ას სასარგებლოდ დაეკისრა 20 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

7. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 06 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა გ.კ–მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

9.1. ნ.ს–ამ ოჯახთან ერთად იქირავა გ.კ–ის ოჯახის მფლობელობაში არსებული ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა N7.

9.2. ქირავნობის საგანი გ.კ–ს არ ეკუთვნოდა. იგი ბინის მესაკუთრედ არასოდეს ყოფილა რეგისტრირებული. ამავე კორპუსში გ.კ–ს ეკუთვნის რამდენიმე ბინა. ამჟამად ქ. თბილისში, ..... მდებარე ბინა N7-ის მესაკუთრეები არიან ი.გ–ა (გ.კ–ის დედა), ლ-გ. კ–ი, ნ. კ–ი (გ.კ–ის ძმიშვილები).

9.3. 24.12.2012 გასაუბრების ოქმში ნ.ს–ა აღნიშნავს, რომ მან 2011 წელს იქირავა ბინა გ.კ–ისაგან. ბინის გაქირავებიდან რამოდენიმე თვეში გ.კ–ს შეექმნა პრობლემები სააღსრულებო ბიუროსთან და სჭირდებოდა თანხა 14 000 ლარის ოდენობით. ნ.ს–ამ და მისმა მეუღლემ გადასცეს მას 14 000 ლარი. იმის გამო, რომ გ.კ–ი ვერ იხდიდა დავალიანებას - შეთავაზა იმ ბინის ყიდვა, რომელიც მოსარჩელეს დაქირავებული ჰქონდა. ნ.ს–ა და მისი მეუღლე დათანხმდნენ 5 წლის განმავლობაში, განვადებით - 170 000 აშშ დოლარად ბინის ყიდვის პირობას.

9.4. 25.06.2012 წლის განცხადებაში გ.კ–ი მიუთითებს, რომ ნ.ს–ას მისი ოჯახის კუთვნილ ბინაში შესვლიდან მალე დასჭირდათ 14 000 ლარი, რის გამოც, დადგნენ უხერხულობაში, რომ ბინის გაყიდვა მოუწევდათ. ნ.ს–ამ აღნიშნული ბინის შეძენის სურვილი თავად გამოთქვა. გ.კ–მა ის ბინა 170 000 აშშ დოლარად შესთავაზა, რაზეც მოსარჩელე დათანხმდა. ნ.ს–ამ და ნ.შ–ამ (მოსარჩელის მეუღლე) ბეს სახით გადასცეს 14 000 ლარი, ეს თანხა ჩაითვალა 10 000 აშშ დოლარად, ხოლო ბინის დანარჩენი თანხის ეტაპობრივად დაფარვას მოსარჩელე მოპასუხეს დაჰპირდა 2015 წლამდე (ტ. 2, ს.ფ. 16).

9.5. გ.კ–ი ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს პოლიციის დეტექტივების განყოფილების გამომძიებელთან 21.07.2012 წლის ზეპირი გასაუბრების ოქმში აღნიშნავს, რომ ნ.ს–ას ნაქირავები ჰქონდა ბინა. ვინაიდან დასჭირდა თანხა, ნ.ს–ას შესთავაზა ბინის შეძენა. ბინის საფასურის ანგარიშში ნ.ს–ამ გადასცა 14 000 ლარი, რომელიც ჩაითვალა 10 000 აშშ დოლარად. შ.პ.ს. „ი.ჯ“-გან აღებული სესხიდან ნ.ს–ამ გ.კ–ს კიდევ გადასცა 10 000 აშშ დოლარი, იმის გამო, რომ აღნიშნული თანხით სურდა ბინის შესაძენი თანხის ნაწილის დაფარვა, რაც რეალურად ასეც ჩაითვალა და მას ბინის საფასურის ნაწილი - 20 000 აშშ დოლარი უკვე გადახდილი ჰქონდა (ტ. 2, ს.ფ. 36-39).

9.6. 24.07.2012 წლის ნ.ს–ასთან გასაუბრების ოქმში მოსარჩელე ადასტურებს გ.კ–ისათვის ბინის საფასურის ანგარიშში თანხის გადაცემას.

9.7. ნ.ს–ამ გ.კ–ს გადასცა 20 000 აშშ დოლარი, რომელიც მოპასუხეს არ დაუბრუნებია.

10. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზია, რომ ვინაიდან გ.კ–ის განცხადების საფუძველზე სისხლის სამართლებრივი დევნა არ დაწყებულა, არც განაჩენი დამდგარა და არც სისხლის სამართლის საქმე შეწყვეტილა, ადმინისტრაციული წარმოების მხარეების - გ.კ–ისა და ნ.ს–ას გამოკითხვის ოქმები პირველი ინსტანციის სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია ერთდროულად სისხლის სამართლის საქმეზე ფაქტების დამდგენ მტკიცებულებებად და მხარის აღიარებად. ამასთან მოსარჩელემ ვერ გასწია მტკიცების ტვირთი და სასამართლოს წარუდგინა მოწმეები, რომელთაც არ დაუდასტურებიათ ფაქტი იმის შესახებ, რომ ნ.ს–ამ ნამდვილად გადასცა სარჩელით მოთოვნილი თანხა გ.კ–ს.

11. აღნიშნულის საპასუხოდ პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელემ წარმოადგინა მოთხოვნის საფუძვლად მითითებული გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებად გამოკითხვის ოქმები, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად წერილობითი მტკიცებულებების სახედ მიიჩნევა. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ წარმოდგენილ გ.კ–ის განცხადებას და გამოკითხვის ოქმებს აქვს იგივე მტკიცებულებითი ძალა, რაც მხარის ახსნა-განმარტებას. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ ვინაიდან გ.კ–ის განცხადებაზე სისხლისსამართლებრივი დევნა არ დაწყებულა, გამოკითხვის ოქმები საქმეზე ფაქტების დამდგენ მტკიცებულებებად და მხარის აღიარებად ვერ მიიჩნევა.

12. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა გ.კ–ის 21.07.2012 წლის ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს სამმართველოს პოლიციის დეტექტივების განყოფილების გამომძიებელთან ზეპირი გასაუბრების ოქმზე, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში ...... მდებარე კორპუსში ეკუთვნის რამდენიმე ბინა, მათ შორის N7 ბინა, რომელიც 2011 წლის მარტში იქირავა ნ.ს–ამ ოჯახთან ერთად. 2011 წლის ივლისში შეექმნა ფინანსური პრობლემები, სასწრაფოდ უნდა შეეტანა 13 990 ლარი, რის გამოც იძულებული იყო გაეყიდა გაქირავებული ბინა, რის შესახებაც ნ.ს–ას აცნობა. ამ უკანასკნელმა თავად გამოთქვა ბინის შეძენის სურვილი, თუმცა არ ჰქონდათ ერთიანი თანხა. ბინის საფასური იყო 170 000 აშშ დოლარი. ნ.ს–ა შეუთანხმდა, რომ პირველ ეტაპზე გადასცემდა 14 000 ლარს, რომელიც ჩაითვლებოდა 10 000 აშშ დოლარად, დანარჩენ 160 000 აშშ დოლარს კი დაფარავდა 2015 წლამდე. ამავე ოქმში მოპასუხე მიუთითებს, რომ „ი.ჯ“-სგან სესხად აღებული თანხიდან ნ.ს–ამ მას გადასცა 10 000 აშშ დოლარი. მოსარჩელე ნ.ს–ამ თანხა მისცა მას იმის გამო, რომ აღნიშნული თანხით სურდა ბინის შესაძენი თანხის ნაწილის დაფარვა, რაც რეალურად ასეც ჩაითვალა და მას ბინის საფასურის ნაწილი - 20 000 აშშ დოლარი უკვე გადახდილი ჰქონდა. ამასთან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 12.12.2018 სასამართლო სხდომაზე მოწმე ნ.ა–მა (გ.კ–ის რძალი) განმარტა, რომ ნ.ს–ა ქირით ცხოვრობდა იმ ბინაში, რომელიც მისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ საკუთრებაში გადაეცა მის ყოფილ დედამთილს ი.გ–ას, რაზეც მიმდინარეობდა სასამართლო დავა და საბოლოოდ ბინა აღირიცხა ი.გ–ასა და მისი შვილების, ლ-გ. კ–ის და ნ. კ–ის თანასაკუთრებად. მიუხედავად იმისა, რომ ნ.ა–ი ნ.ს–ას არ იცნობდა, გაიგო რა იმის შესახებ, რომ ნ.ს–ა აპირებდა ............ მდებარე ბინა 7- ის ყიდვას - მივიდა მასთან და გააფრთხილა, რომ ბინას ედო ყადაღა, რის გამოც ვერ შეძლებდა ბინის ყიდვას. მოწმეს არ ახსოვს ზუსტად როდის შედგა ეს საუბარი (12.12.2018 წლის სხდომის ოქმის აუდიოჩანაწერი, 10:04:40).

13. სასამართლომ დაადგინა, რომ მოპასუხეს/აპელანტს აღნიშნულზე შედავება არ განუხორციელებია და აღნიშულის საწინააღმდეგოდ მიუთითებს მხოლოდ იმ გარემოებაზე, რომ თანხა გ.კ–მა კი არა ი.გ–ამ (დედამ) მიიღო 14 000 ლარის ოდენობით, რაც 10 000 აშშ დოლარის ანგარიშში ჩაითვალა, ხოლო 10 000 აშშ დოლარის მიღებას უარყოფს. (თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი). აღნიშნული მტკიცება პალატამ არ გაიზიარა და მიუთითა 21.07.2012 ზეპირი გასაუბრების ოქმზე, სადაც მოპასუხემ აღიარა თანხის მიღება, ხოლო რაც შეეხება მოპასუხის წარმომადგენლის მტკიცებას, რომ თანხა გ.კ–მა კი არა ი.გ–ამ (დედამ) მიიღო, აღნიშნული განმარტება ეწინააღმდეგება გ.კ–ის მითითებულ განმარტებას სადაც აღიარებს, რომ ნ.ს–ასგან მიიღო 14 000 ლარი, რითაც მოაგვარა პრობლემები და შემდგომ სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების გაფორმებისას მიიღო 10 000 აშშ დოლარი.

14. პალატამ მიუთითა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები გ.კ–ი სარჩელზე მოპასუხეების ლ.კ–სა და ნ.ც–ძის მიმართ მოცემულ საქმეზე არალევანტული მტკიცებულებაა, ვინაიდან მითითებულ სამოქალაქო საქმეზე სხვა მხარეები მონაწილეობენ და მათ შორის დავას ვერანაირი გავლენა ვერ ექნება მოცემულ საქმეზე.

15. ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების ერთობლივად შეფასების შედეგად პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეებს შორის შედგა მოლაპარაკება ბინის შეძენასთან დაკავშირებით და 20 000 აშშ დოლარი მოსარჩელემ სწორედ ბინის საფასურის ანგარიშში გადასცა მოპასუხეს, თუმცა ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დადებულა.

16. პალატამ მიუთითა, რომ კონდიქციური ვალდებულების მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: მოპასუხის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, მოსარჩელის ქონებრივი დანაკლისი; მატერიალურ/არამატერიალურ სიკეთეთა ამ გადანაცვლების უსაფუძვლობა/გაუმართლებლობა. მითითებულთაგან ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა, მოთხოვნის დაკმაყოფილებას გამორიცხავს, ამასთანავე, როგორც მატერიალური (სკ-ის 976-ე მუხლი), ისე საპროცესო (სსსკ-ის 102-ე მუხლი) ნორმის თანახმად, მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების დადასტურების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს.

17. სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ დავაზე დადასტურებულად მიიჩნია მოპასუხის გამდიდრების ფაქტი, რაც მოსარჩელის მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველი და წინაპირობა. ამასთან პალატამ განმარტა, რომ რამდენადაც მოთხოვნა დაკმაყოფილებულია კონდუქციური ვალდებულების წარმომშობი სამართლებრივი წანამძღვრების განხორციელებით, მის მიმართ მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 10 წელს.

18. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ.კ–ის წარმომადგენელმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

19. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ ნ.ს–ამ გ.კ–ს გადასცა 20 000 აშშ დოლარი და ეს თანხა მას არ დაუბრუნებია. ფაქტების დადგენისას სასამართლომ შეფასება არ მისცა ნ.ს–ას განმარტებას, რომ მან 2018 წელს, 2/1595-13 სამოქალაქო საქმეზე მოწმედ დაკითხვისას გაიგო ფულადი მოთხოვნის არსებობის შესახებ, რადგან საწინააღმდეგოს ამტკიცებს სანოტარო წესით დამოწმებული, 2014 წლის 17 მაისს ნ.ს–ას მიერ შედგენილი ახსნა-განმარტება, რომელშიც მოსარჩელე უთითებს, რომ 2010 წლის ივლისის თვეში მან და მისმა მეუღლემ დაიქირავეს თბილისში, ............, მე-4 სართულზე მდებარე ბინა 800 დოლარად, ბინის დაქირავებიდან 5-6 თვის შემდეგ (ე.ი 2010 წლის დეკემბერი - 2011 წლის იანვარი), მას შეუტყვია, რომ გ.კ–ის ოჯახს გადასახდელი ჰქონდა უკანონო მიშენების ჯარიმა 14 000 ლარი, რომელიც მესამე პირის ხელით ნ.ს–ამ გადასცა ი.გ–ას და არა გ.კ–ს, რომელმაც, თავის მხრივ, ქირის თანხა 800 დოლარიდან 500 დოლარამდე შეუმცირა. საქმეშია ნ.ს–ას ურთიერთსაწინააღმდეგოს მამტკიცებელი 2012 წლის 24 ივლისის ახსნა-განმარტება, სადაც მან ივალდებულა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისთვის გ.კ–ის ქონებით უზრუნველყოფილი სესხიდან 15 000 აშშ დოლარის გადახდა; მოწმეებს ნ.ც–ძეს და ნ.ა–ს არ დაუდასტურებიათ ნ.ს–ას მიერ გ.კ–ისთვის თანხის გადაცემის ფაქტი.

20. ნ.ს–ას განმარტება, რომ წინამდებარე სარჩელის აღძვრის წინაპირობად საქმე 2/1595-13-ის ფარგლებში ლ.კ–სა და ნ.ც–ძისათვის გ.კ–ის სასარგებლოდ თანხების დაკისრება იქცა, კასატორის აზრით, უთითებს მოპასუხისადმი ფულადი მოთხოვნის არარსებობაზე.

21. ნ.ს–ას განმარტება, რომ წარმოშობილი საჭიროების გამო ი.გ–ას 14 000 ლარი გადასცა 2010 წლის დეკემბერ-2011 წლის იანვრის პერიოდში, ანუ ბინაში შესვლიდან 5-6 თვის შემდეგ, ხოლო „მისო ი.ჯ“-ს, ნ.ც–ძესა და ლ.კ–ს შორის დადებული ხელშეკრულებები დადებულია 2011 წლის 22 და 23 სექტემბერს (ბინაში შესვლიდან დაახლოებით 14 თვეში), საფუძველს აცლის ნ.ს–ას მტკიცებას, რომ გ.კ–ს ნ.ც–ძისა და ლ.კ–ას სესხებიდან ნასესხები თანხა გადასცა ბინის შეძენის მიზნით და თანაც იმ დროს, როცა მოწმე ნ.ა–მა იგი ბინის ყიდვის შეუძლებლობაზე წინასწარ, ბინის დაქირავებიდან მალევე გააფრთხილა.

22. 2012 წლის 24 ივლისის გამოკითხვის ოქმში მოსარჩელე განმარტავს, რომ გ.კ–ს მის მიმართ სასესხო დავალიანება გააჩნია 19 000 აშშ დოლარის ოდენობით, საიდანაც 15 000 აშშ დოლარი უნდა მიემართა მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაში სესხის დასაფარად. 17.05.2014 წლის ახსნა-განმარტებაში ნ.ს–ა უთითებს, რომ ი.გ–ასთვის 14 000 ლარის გადაცემის შემდეგ მას ქირის თანხა - 800 აშშ დოლარი შეუმცირდა 500 დოლარამდე, ანუ განხორციელდა ქირის შემცირების გზით სესხის გაქვითვა. გაქვითვის არარსებობის შემთხვევაშიც კი, მოთხოვნა სესხის თანხაზე უნდა წარდგენილიყო 3 წლიან ვადაში ქირავნობის დასრულებიდან ან, მაქსიმუმ 2012 წლის 24 ივლისის ოქმის შედგენიდან, ამდენად მოთხოვნა რომც არსებობდეს, იგი ხანდაზმულია.

23. კასატორის მოსაზრებით, პოლიციის ადმინისტრაციულ წარმოებაში არსებულ ორივე მხარის წერილობით დოკუმენტებს რომ მინიჭებოდა თანაბარი ძალა და დაკვალიფიცირებულიყო მხარეთა აღიარებად, ან არცერთი მათგანი არ შეფასებულიყო აღიარებად სასამართლოს მხრიდან, სარჩელი არ დაკმაყოფილდებოდა.

24. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

25. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

26. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

27. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

28. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებათა დასაშვებობისა და მტკიცების ტვირთვის განაწილების საკითხი (სსსკ 102-ე მუხლის დარღვევა), რამაც განაპირობა დავისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა არასწორად დადგენა. კასატორის პრეტენზიას, რომ საგამოძიებო ორგანოთა მიმართ მოპასუხის მიერ წერილობით განხორციელებულ მიმართვებს და ამავე განცხადებებზე რეაგირების მიზნით ჩამორთმეულ ახსნა-განმარტებებს მტკიცებულებითი ძალა არ უნდა მისცემოდათ სისხლისსამართლებრივი დევნის არდაწყების გამო, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს, უპირველესად იმის გათვალისწინებით, რომ ასეთ შეზღუდვას არ ითვალისწინებს არც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი და არც სხვა ნორმატიული აქტი. მხარეთა წერილობითი განმარტებების მტკიცებულებად მიჩნევის მიზნებისათვის არარელევანტურია, ისინი გაცემულია სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყების მიზნით გამოძიების წინაშე თუ საგამოძიებო ორგანოთა მიღმა. ახსნა-განმარტებების მტკიცებულებად მიჩნევის მიზნებისათვის მნიშვნელობა არ გააჩნია, მიეცემა თუ არა სიხლისსამართლებრივი მსვლელობა მხარეთა განცხადებებს. პოლიციის წინაშე განხორციელებული ახსნა-განმარტება წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლით გათვალისწინებულ წერილობით მტკიცებულებას (სუსგ. №ას-542-514-2015). საგულისხმოა, რომ არც მოსარჩელეს და არც მოპასუხეს სამართალდამცავ ორგანოთა წინაშე მიცემული ახსნა-განმარტებების სიყალბეზე მითითება არ გაუკეთებიათ, ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მტკიცებულებათა დასაშვებობის საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესი არ დაურღვევია.

29. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას მტკიცების ტვირთის არასწორ განაწილებაზე. საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, შესრულების კონდიქცია გულისხმობს ვითომ კრედიტორის ქონების შეგნებულ და მიზანმიმართულ გაზრდას, რომელსაც არ გააჩნია სამართლებრივი (სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი) საფუძველი ან ამგვარი საფუძველი, ნორმაში მითითებულ გარემოებათაგან ერთ-ერთის არსებობის გამო, არ წარმოშობილა, ან შემდგომ შეწყდა. შესრულების უკან მოთხოვნისათვის აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების არსებობა: 1) ერთი პირის მიერ მეორისათვის სამართლებრივი სიკეთის შესრულების საფუძველზე გადაცემა; 2) მეორე პირის მიერ შესრულების საფუძველზე სამართლებრივი სიკეთის შეძენა; 3) შესრულებისათვის სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობა. შესაბამისად, კონდიქციური ვალდებულების მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებია: მოპასუხის გამდიდრება; ამის შესაბამისად, მოსარჩელის ქონებრივი დანაკლისი; სამართლებრივ სიკეთეთა ამ გადანაცვლების უსაფუძვლობა/გაუმართლებლობა. სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე შესრულება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე მოსარჩელის მტკიცების ტვირთია, უფრო ზუსტად კი, მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს გადაცემით სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელი ვალდებულება უნდა შესრულებულიყო და რომ ეს ვალდებულება, ფაქტობრივად არ არსებობს. ვალდებულების არარსებობა კი, ნიშნავს შესრულების სამართლებრივი საფუძვლის არარსებობას. ამასთან, მოპასუხემ, პოზიტიურად უნდა დაასაბუთოს საწინააღმდეგო, კერძოდ, რა არის შესრულების სამართლებრივი საფუძველი, მისი აზრით, რისთვის მიიღო შესრულება (სუსგ. №ას-494-474-2016). საგულისხმოა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცების ტვირთი განაწილდა ზემოაღნიშნული წესის შესაბამისად (იხ.გასაჩივრებული განჩინების მე-10 გვერდის ბოლო აბზაცი).

30. საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმის შესახებ, რომ თანაბარმნიშვნელოვან მტკიცებულებებს სასამართლომ არათანაბარი მტკიცებულებითი ძალა მიანიჭა.

30.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

30.2. დადგენილია, რომ მოსარჩელე თანხის დაკისრების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნას აყრდნობს იმ გარემოებებს, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მიზნით, მოპასუხეს ორ ეტაპად გადასცა თანხა ჯამში 20 000 აშშ დოლარის ოდენობით, ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დადებულა. იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში არ მოიპოვება ანგარიშსწორების დამადასტურებელი დოკუმენტი ჩეკის ან/და ხელწერილის სახით, თანხის მიღებისა და ანგარიშსწორების მიზნობრიობის შესახებ ფაქტობრივი გარემოებების დასადგენად მოსარჩელის ახსნა-განმარტებებთან შედარებით მეტად რელევანტურია მოპასუხის ახსნა-განმარტებები, ვინაიდან მოპასუხის წერილობითი აღიარებით დამტკიცებულად ითვლება მოსარჩელის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოება (გარემოებები).

30.3. 2012 წლის 25 ივნისს პროკურორისადმი წერილობით გაკეთებულ განცხადებაში (ტ.1, ს.ფ. 128-129) გ.კ–ი ადასტურებს დაქირავებული ბინის შეძენის მიზნით ნ.ს–ასგან ბე-ს სახით 14 000 ლარის (რაც ჩაითვალა 10 000 დოლარად) პირადად მიღების ფაქტს; აღნიშნული თანხის ნასყიდობის საფასურის ანგარიშში მიღების ფაქტი გ.კ–ს აღიარებული აქვს 2012 წლის 21 ივლისს ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს ვაკე-საბურთალოს პოლიციის დეტექტივების განყოფილების გამომძიებლის მიერ შედგენილ გასაუბრების ოქმშიც, რომელიც ხელმოწერილია მოპასუხის მიერ. ამავე გასაუბრების ოქმში გ.კ–მა აღიარა ნ.ს–ას მიერ ბინის შეძენის ანგარიშში დამატებით 10 000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი და საბოლოოდ, ნ.ს–აგან ბინის საფასურის ნაწილის, ჯამში 20 000 აშშ დოლარის მიღება (ტ.1, ს.ფ. 130-135). გ.კ–ს სადავოდ არ გაუხდია აღნიშნულ მტკიცებულებათა ნამდვილობა, ამდენად, სასამართლოს მხრიდან სადავო გარემოებათა დადგენისას მათზე დაყრდნობა საპროცესო დარღვევად განხილული ვერ იქნება.

31. ფულადი ვალდებულების არარსებობის დასადასტურებლად წინამდებარე განჩინების მე-20 პუნქტში აღწერილ საკასაციო პრეტენზიას საკასაციო პალატა ვერ მიიჩნევს დასაშვებ შედავებად, ვინაიდან დავის წამოწყების მიზეზები და მისი შესაძლო ბმა სხვა სამოქალაქო დავის ფარგლებში დამდგარ შედეგთან, უფლების არსებობა-არარსებობის დასადგენად არ გამოდგება. დისპოზიციურობის პრინციპი, რომელიც მთელი სამოქალაქო პროცესის ქვაკუთხედია, მოსარჩელეს უფლების სასამართლო წესით დაცვის უფლებას აძლევს ნებისმიერ დროს, სასარჩელო წარმოების ინიცირების მოტივების კვლევის უფლებამოსილება სასამართლოს არ გააჩნია, მით უმეტეს, მათ ზეგავლენა ვერ ექნებათ მატერიალური უფლების არსებობა-არარსებობის შესახებ დასკვნის გასაკეთებლად.

32. ნ.ს–ას განმარტება, რომ მან 2018 წელს, 2/1595-13 სამოქალაქო საქმეზე მოწმედ დაკითხვისას გაიგო ფულადი მოთხოვნის არსებობის შესახებ, დავის გადაწყვეტის მიზნებისათვის არარელევანტურია, ამდენად, საკასაციო პრეტენზია, რომ აღნიშნული განმარტების შეფასების გარეშე დატოვებამ ფაქტობრივ გარემოებათა არასწორად დადგენას დაუდო საფუძველი, გაზიარებული ვერ იქნება. მოსარჩელის მითითებას უფლების დარღვევის შესახებ ინფორმაციის მიღების თარიღთან მიმართებით გააჩნია ერთადერთი მიზანი - თავი დაიცვას ხანდაზმულობის საფუძვლით სარჩელის დაუკმაყოფილებლობისგან. იმ პირობებში, როდესაც საკასაციო სასამართლო ეთანხმება წინამდებარე დავის კონდიქციური სამართლის ნორმებით გადაწყვეტისა და უსაფუძვლო გამდიდრების დავათა მიმართ ხანდაზმულობის საერთო - 10 წლიანი ვადის გამოყენების შესახებ ქვემდგომ ინსტანციათა სამართლებრივ დასაბუთებას, ფულადი მოთხოვნის არსებობის შესახებ შეტყობის თარიღს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ვერ მიენიჭება უფლების არსებობა-არარსებობის თაობაზე დასკვნის გასაკეთებლად.

33. საკასაციო პრეტენზია მასზედ, რომ არასწორად არის დადგენილი 14 000 ლარის გ.კ–ის მიერ მითითების ფაქტი, რადგან 2014 წლის 17 მაისს ნ.ს–ას მიერ შედგენილ ახსნა-განმარტებაში მოსარჩელე უთითებს თანხის მესამე პირის ხელით მოპასუხის დედისათვის გადაცემის ფაქტს, გაზიარებული ვერ იქნება, უპირველესად იმიტომ, რომ მითითებულ ახსნა-განმარტებაში თანხის გადაცემის ეპიზოდი აღწერილია შემდეგნაირად: „...ზემოაღნიშნული 14 000 ლარი ვისესხეთ და გ.კ–ის მიერ გამოგზავნილ „მ–ის“ და გ.კ–ის დედას ი.გ–ას გადავეცით რათა ზემოაღნიშნული პრობლემა მოეგვარებინათ...“ (ტ.1, ს.ფ. 71). შესაბამისად, ი.გ–ა, მოსარჩელის ახსნა-განმარტებაში მოხსენიებულია არა როგორც თანხის საბოლოო მიმღები, არამედ გ.კ–ის მიერ გამოგზავნილ პირად, ამასთან 2012 წლის 25 ივნისს პროკურორისადმი წერილობით გაკეთებულ განცხადებაში (ტ.1, ს.ფ. 128-129) გ.კ–ი ადასტურებს დაქირავებული ბინის შეძენის მიზნით ნ.ს–ასგან ბე-ს სახით 14 000 ლარის (რაც ჩაითვალა 10 000 დოლარად) პირადად მიღების ფაქტს, ამდენად, საფუძველს მოკლებულია კასატორის მტკიცება, რომ თანხის საბოლოო მიმღები გ.კ–ის დედა იყო.

34. კასატორი სარჩელის დაკმაყოფილების გამომრიცხავ გარემოებად უთითებს აგრეთვე 2012 წლის 24 ივლისის ახსნა-განმარტებაში ნ.ს–ას მიერ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციისთვის გ.კ–ის ქონებით უზრუნველყოფილი სესხიდან 15 000 აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულების აღებას, თუმცა წინამდებარე დავის ფარგლების გათვალისწინებით, იმ პირობებში, როდესაც აღნიშნული თანხის გაქვითვის ან დაკისრების შესახებ შეგებებული სარჩელი არ აღძრულა, სასამართლო ვერ იმსჯელებდა ნ.ს–ას საპასუხო ვალდებულების წარმოშობის საფუძვლებსა თუ ოდენობაზე, აღნიშნული შესაძლოა იყოს კიდეც დამოუკიდებელი დავის საგანი, თუმცა მოცემული საქმისათვის არარელევანტური შედავებაა.

35. კასატორის პრეტენზიაზე, რომ ნ.ს–ას მიერ გ.კ–ისთვის თანხის გადაცემის ფაქტები დადასტურებული არ არის არც მოწმეთა ჩვენებით, საკასაციო პალატა მიუთითებს შემდეგს - თანხის გადაცემის ფაქტი არ დადასტურებულა მარტოოდენ მოწმე ნ.ც–ძის ჩვენებაზე დაყრდნობით, არამედ მისი განმარტება, რომ „ი.ჯ“-სგან აღებული სესხიდან ნაწილი ნ.ს–ამ გ.კ–ს გადასცა, თუმცა თავად თანხის გადაცემას არ დასწრებია, სასამართლომ სხვა მტკიცებულებებთან (უპირველესად, გ.კ–ის 2012 წლის 25 ივნისის განცხადებისა და 2012 წლის 21 ივლისის ახსნა-განმარტებასთან) ერთობლიობაში დაუდო საფუძვლად დასკვნას თანხის გადაცემის ფაქტის დადასტურებულად მიჩნევის შესახებ. მოწმე ნ.ა–ის ჩვენება კი მიემართებოდა არა თანხის გადაცემის ფაქტის დადასტურებას, არამედ იმ გარემოებას, რომ ნ.ს–ას ჰქონდა ქირავნობის საგნის შესყიდვის განზრახვა. ამრიგად, მითითებული საკასაციო პრეტენზია პალატას მიაჩნია უსაფუძვლოდ.

36. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქმეში წარმოდგენილია ნ.ს–ას ორი ახსნა-განმარტება - 2012 წლის 24 ივლისის გასაუბრების ოქმი, შედგენილი გამომძიებლის მიერ, რომელსაც ხელს აწერს ნ.ს–ა; აგრეთვე 2014 წლის 17 მაისის ახსნა-განმარტება, გაცემული ნ.ს–ას მიერ, რომელზედაც ხელმოწერა დადასტურებულია სანოტარო წესით. აღნიშნულ ორ დოკუმენტში მოვლენათა ქრონოლოგიას შორის არსებითი წინააღმდეგობები არ არის, თუმცა წინააღმდეგობრივია ქირავნობის ხელშეკრულების დადებისა და გ.კ–ისთვის თანხების გადაცემის თარიღები. აღნიშნული წინააღმდეგობა მთლიანად ივსება თავად გ.კ–ის 2021 წლის 21 ივლისის ახსნა-განმარტებით, რომელიც, ფაქტობრივად, შეესაბამება ნ.ს–ას 2012 წლის 24 ივლისის ახსნა-განმარტებას როგორც ქირავნობის წარმოშობის თარიღის, ისე თანხების გადაცემის პერიოდებით. ამრიგად, კასატორის განმარტება, რომ ნ.ს–ამ 2014 წლის 17 მაისის ახსნა-განმარტებაში მოხმობილი მოვლენების ქრონოლოგიის მითითებით გამორიცხა გ.კ–ისთვის ნ.ც–ძისა და ლ.კ–ას მიერ ნასესხები თანხიდან 10 000 აშშ დოლარის გადაცემის ფაქტი, გაზიარებული ვერ იქნება, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება ქვემდგომ ინსტანციათა მიერ არ დადგენილა მარტოოდენ 17.05.2012 წლის ახსნა-განმარტებაზე დაყრდნობით.

37.1. საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას სადავო სამართალურთიერთობის სესხად კვალიფიკაციის შესაძლებლობასა და მასზე ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გავრცელების შესახებ, უპირველესად, სესხის არსებობის დადასტურების მომწერიგებელი მატერიალური ნორმის შინაარსის გათვალისწინებით, რომლის თანახმად, სესხის ხელშეკრულება იდება ზეპირად. მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გამოყენებულ იქნეს წერილობითი ფორმაც. ზეპირი ხელშეკრულების დროს მისი ნამდვილობა არ შეიძლება დადგინდეს მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 624-ე მუხლი).

37.2. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ კასატორის განმარტებას, თითქოს 19000 აშშ დოლარს ნ.ს–ა 2012 წლის 24 ივლისის ახსნა-განმარტებაში მოიხსენებს გ.კ–ისთვის ნასესხებ თანხად, საფუძველი არ გააჩნია. მითითებული დოკუმენტის შესწავლის შედეგად, იკვეთება, რომ ნასესხებ თანხად აღნიშნულ დოკუმენტში მოხსენიებულია მხოლოდ 14 000 ლარი, თუმცა იმ განმარტებით, რომ მოგვიანებით აღნიშნული თანხის დაუბრუნებლობის გამო მხარეთა მიერ გადაწყდა მისი სამომავლო ნასყიდობის ანგარიშში ჩათვლა. რაც შეეხება 19 000 აშშ დოლარის საკითხს, ნ.ს–ა აღნიშნულ თანხას უწოდებს გ.კ–ის მიერ იპოთეკური სესხიდან მოხმარებულ თანხად, რომლის გადახდის ვალდებულება გააჩნდა მოპასუხეს, ხოლო ვინაიდან გ.კ–მა მითითებული თანხა არ გადაიხადა, იგი უნდა დაუბრუნოს ნ.ს–ას ოჯახს. ამდენად, სესხის არსებობა მოსარჩელეს არც სარჩელში და არც სარჩელის აღძვრამდე ჩამორთმეულ ახსნა-განმარტებებში აღიარებული არ აქვს.

37.3. საგულისხმოა თავად მოპასუხის შესაგებელიც, რომელიც სესხის სახით თანხის მიღების ფაქტს კი არ ადასტურებს, არამედ ინტერპრეტირებს ნ.ს–ას 2012 წლის 24 ივლისის ახსნა-განმარტებას შემდეგნაირად: „გასაუბრების ოქმში მიუთითებს, რომ სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის თავიდან აცილების მიზნით განმარტა, რომ გ.კ–ს მის მიმართ გააჩნია სასესხო დავალიანება 19 000 აშშ დოლარი და იქვე განმარტა, რომ მის ნაცვლად მიკროსაფინანსო ორგანიზაციაში 15 000 აშშ დოლარის სესხს დაფარავდა.. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე თვითონ უთითებს სასესხო ურთიერთობაზე, უძრავი ქონების შეძენასთან დაკავშირებით რაიმე გარიგება მხარეთა შორის არ არსებობს, შესაბამისად, სესხის დაბრუნება მოსარჩელეს კანონით დადგენილ 3 წლიან ვადაში უნდა მოეთხოვა...“. ამრიგად, სესხის არსებობის დადგენა შეუძლებელია იმ საფუძვლითაც, რომ შესაგებლით მოპასუხის მიერ აღიარებული არ არის სასესხო ურთიერთობის არსებობა. საგულისხმოა, რომ სესხის არსებობასა და მისი ქირის საფასურის შემცირების გზით დაფარვაზე მითითება მოპასუხის მიერ განხორციელდა ზეპირად, სასამართლოს მთავარ სხდომაზე, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მართლზომიერად არ იქნა მხედველობაში მიღებული საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის მითითებით.

38. პალატა მიუთითებს, რომ კონდიქციური ვალდებულებების არსებობის მიზანი უსაფუძვლოდ წანაცვლებული ქონებრივი სიკეთის უკუქცევაა. იმ პირობებში, როდესაც საპროცესო კოდექსის მოთხოვნათა დაცვით, მტკიცების ტვირთის სწორი განაწილების პირობებში, დადგენილია ნასყიდობის ანგარიშში თანხის გადაცემის ფაქტები, ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულება არ დადებულა, მართებულია თანხის უკან დაბრუნების მოთხოვნაზე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით განმტკიცებული შესრულების კონდიქციის მომწესრიგებელი მატერიალური ნორმის გამოყენება, ვინაიდან, ანგარიშსწორება განხორციელდა იმ ვალდებულების ფარგლებში წინმსწრებად, რომელიც მოგვიანებით არ წარმოშობილა. კონდიქციური ვალდებულებებისათვის ხანდაზმულობის სპეციალური ვადის არარსებობის პირობებში, მოთხოვნათა მიმართ ხანდაზმულობის საერთო, 10 წლიანი, ვადის გამოყენება მართებულია.

39. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორმა ვერ დაასაბუთა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა-გადაწყვეტა მატერიალური ან საპროცესო ნორმების დარღვევით, ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

40. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან, ამრიგად, არ არსებობს სახელმწიფო ბაჟის დაბრუნებაზე მსჯელობის საპროცესოსამართლებრივი წინაპირობა.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ.კ–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები : ლ ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

გ. მიქაუტაძე