საქმე №ას-423-2022

14 ივლისი 2022 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ლ.მ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - დანაშაულით (დელიქტით) მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1 მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძეს, თ.მ–სა და შპს „ს.კ.ს–ოს“ ლ.მ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისროთ დანაშაულით მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად 24 000 აშშ დოლარისა და 6 000 ლარის გადახდა.

1.2 მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძეს, თ.მ–სა და შპს „ს.კ.ს–ოს“ ლ.მ–ძის სასარგებლოდ, სოლიდარულად დაეკისროთ ხელშეკრულების დარღვევის მომენტიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ძირითადი თანხის 0.01%-ის ოდენობით პირგასამტეხლოს გადახდა, რაც სარჩელის შემოტანის მომენტისთვის შეადგენს 2 628 აშშ დოლარსა და 652 ლარს.

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1 25.01.2016 წელს ლ.მ–ძესა და ს.კ.ს–ოს შორის გაფორმდა N8671 სესხის ხელშეკრულება 4 თვის ვადით, სესხის ოდენობა შეადგენდა 11 000 აშშ დოლარს, საპროცენტო სარგებელი 25%. აღნიშნული ხელშეკრულება 2016 წლის 27 მაისს გაგრძელდა 4 თვით, ხოლო ხელშეკრულების პირობები უცვლელი დარჩა.

2.2 25.01.2016 წელს ლ.მ–ძესა და ს.კ.ს–ოს შორის გაფორმდა N8670 სესხის ხელშეკრულება 4 თვის ვადით, სესხის ოდენობა შეადგენდა 15 000 აშშ დოლარს, საპროცენტო სარგებელი 25%. აღნიშნული ხელშეკრულება 2016 წლის 27 მაისს გაგრძელდა 4 თვით, ხოლო ხელშეკრულების პირობები უცვლელი დარჩა.

2.3 26.03.2016 წელს მხარეთა შორის გაფორმდა N9574 სესხის ხელშეკრულება 6 თვის ვადით, სესხის ოდენობა 5000 ლარი, საპროცენტო სარგებელი 28%.

21.07.2016 წელს მხარეთა შორის კვლავ გაფორმდა N11246 სესხის ხელშეკრულება 4 თვის ვადით, სესხის ოდენობა 1000 ლარი, საპროცენტო სარგებელი 25%. ლ.მ–ძემ შპს „ს.კ.ს–ოში“ შეიტანა 26 000 აშშ დოლარი და 6000 ლარი. ამასთან, 2016 წლის 30 სექტემბერს მოსარჩელემ N8670 ხელშეკრულებით მიიღო ძირითადი თანხა 2 000 აშშ დოლარი, ასევე მიიღო ოთხივე ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საპროცენტო სარგებელი.

მოპასუხეს არ დაუბრუნებია სესხის სახით მიცემული 24 000 აშშ დოლარი და 6 000 ლარი. ხელშეკრულებით ასევე გათვალისწინებული იყო პირგასამტეხლო ყოველი ვადაგადაცილებული დღისთვის 0.01%-ის ოდენობით. პირგასამტეხლოს ოდენობა 2019

წლის 26 სექტემბრის მდგომარეობით შეადგენდა 2 628 აშშ დოლარსა და 652 ლარს.

2.4 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიამ 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით საქმეზე N1/719-17 დამნაშავედ ცნო თ.ლ–ძე, მ.ფ–ძე და თ.მ–ი. აღნიშნული საქმეზე მოსარჩელე ცნობილია დაზარალებულად.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1 მ.ფ–ძემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სესხის ხელშეკრულება გაფორმებულია შპს „ს.კ.ს–ოსთან“. 2016 წლის 20 სექტემბერს ეროვნულმა ბანკმა შპს „ს.კ.ს–ოს“ შეუჩერა გარკვეული ფუნქციები და ასობით კომპანიის კლიენტი მიაწყდა კომპანიას და გაიტანეს საკუთარი ფულადი სახსრები. მოსარჩელემ თავისი თანხა უკვე გაიტანა, რაც დასტურდება იმ გარემოებით, რომ სესხის ხელშეკრულების ვადის გასვლისთანავე მას შეეძლო მიემართა სარჩელით კომპანიის წინააღმდეგ სესხის დაბრუნების მოთხოვნით, რაც მოსარჩელემ არ გააკეთა. მოსარჩელე ცდილობს ხელმეორედ ფულადი თანხების ამოღებას და არქმევს მას დელიქტით მიყენებულ ზიანს. არც განაჩენში და არც დაზარალებულად ცნობის შესახებ განცხადებაში არ არის აღნიშნული რა ოდენობის ზიანი მიადგა მოსარჩელეს. უშუალოდ მას მოსარჩელესთან ხელშეკრულება არ დაუდია და არ გააჩნია არანაირი კავშირი სესხის ხელშეკრულებასთან.

3.2 თ.მ–მა სარჩელი არ ცნო, ხოლო, მოპასუხე თ.ლ–ძეს, სასამართლოში შესაგებელი არ წარმოუდგენია.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი

4.1 თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით, ლ.მ–ძის სარჩელი შპს ,,ს.კ.ს–ოს“ მიმართ დაკმაყოფილდა. ლ.მ–ძის სარჩელი მ.ფ–ძის, თ.ლ–ძის და თ.მ–ის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. შპს ,,ს.კ.ს–ოს“, მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძეს და თ.მ–ს ლ.მ–ძის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 24 000 აშშ დოლარის და 6 000 ლარის გადახდა. შპს ,,ს.კ.ს–ოს“ ლ.მ–ძის სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლოს - 2628 აშშ დოლარის და 652 ლარის, ასევე, 2019 წლის 26 სექტემბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულების დაწყებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 24 000 აშშ დოლარის და 6 000 ლარის 0.01%-ის გადახდა. ლ.მ–ძის მოთხოვნა თ.ლ–ძის, თ.მ–ის და მ.ფ–ძის მიმართ პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.

4.2 აღნიშნული გადაწყვეტილება, სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.ფ–ძემ, რომელმაც, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება.

5.1 თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით, მ.ფ–ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება.

5.2 სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მოპასუხეების, მათ შორის, მ.ფ–ძის ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად მოსარჩელეს მიადგა ზიანი სასარჩელო განცხადებით მოთხოვნილი ოდენობით.

5.3 სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მ.ფ–ძის სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი მსჯელობა დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმებით დავის გადაწყვეტის შეუძლებლობის თაობაზე და განმარტა, რომ განსახილველი დავა სწორედ დელიქტური სამართლით მოსაწესრიგებელ საკითხთა წრეს მიეკუთვნება. პალატამ აღნიშნა, რომ ვალდებულების დარღვევა სამოქალაქო-სამართლებრივი პასუხისმგებლობის დადგომის საფუძველია, რომელიც იურიდიული პასუხისმგებლობის სახეა.

5.4 პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. დელიქტიდან გამომდინარე საფუძვლით სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა – ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება, პირს დაეკისრება შემდეგი წინაპირობების კუმულატიურად არსებობის შემთხვევაში:

1) უნდა არსებობდეს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება; 2) დამდგარი ზიანი; 3) მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებას შორის; 4) ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღოდეს ბრალი. ამდენად, პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი.

ამავე კოდექსის 998-ე მუხლის თანახმად კი, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

6.1 კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6.2 კასატორი უთითებს, რომ არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომ დავა გადაწყდეს დელიქტური სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით. კასატორის მოსაზრებით, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ აკმაყოფილებს დელიქტური სამართლის მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, არ ადგენს ზიანის ოდენობას, რის გამოც საქმის განხილვა უნდა მომხდარიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დანაწესების შესაბამისად.

6.3 კასატორი, ასევე უკანონოდ მიიჩნევს მისთვის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროცენტის დაკისრების ფაქტს და განმარტავს, რომ სესხის ხელშეკრულებით შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი არ შეიძლება გაიგივებულიყო დელიქტურ ზიანთან.

6.4 კასატორი აცხადებს, რომ მას კომპანიისგან თანხა 2016 წლის 01 იანვრამდე აქვს ნასესხები, რის გამოც მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელი სუბიექტი ვერ იქნება.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

7.1 საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 26 აპრილის განჩინებით მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის თანახმად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8.1 საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოთ აღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

8.2 საკასაციო პალატა კასატორს განუმარტავს, რომ იგი საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად და სასამართლოს უფლება არ აქვს გასცდეს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს.

8.3 საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

8.4 სადავო შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლითაც. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ უთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

8.5. მოცემულ შემთხვევასი, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა თუ არა დავის მოსაწესრიგებლად სსკ-ის 992-ე მუხლი. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს კასატორის პრეტენზიაზე, რომლის თანახმად, ქვემდგომმა სასამართლოებმა უკანონოდ შეაფასეს დელიქტურ ვალდებულებად სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა, ასევე არასწორად დააკისრეს პროცენტის გადახდა.

8.6 სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული გენერალური დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019).

8.7 საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი და განმარტავს, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან - სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი „პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“, 998-ე მუხლი „თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით“ და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“.

8.8 გარდა ამისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰-ე მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სუსგ №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.). ამასთან, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული (სუსგ №ას-1263-2019, 13.03.2020), მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება.

8.9 მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის ის გარემოება, რომ სარჩელზე თანდართული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის, კანონიერ ძალაში შესული, განაჩენის თანახმად, შპს „ს.კ.ს–ოს“ დამფუძნებელი თ.მ–ი, დირექტორი თ.ლ–ძე და ფაქტობრივი მმართველი მ.ფ–ძე მეანაბრეთა, მათ შორის, მოსარჩელე მხარის კუთვნილი თანხების მითვისების გამო, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად. აღნიშნული განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შპს „ს.კ.ს–ოს“ დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებითა და თ.მ–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები სესხის სახით მ.ფ–ძეზე უკანონოდ გასცა, რაც მან პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა და უკან არ დაუბრუნებია. ამავე საქმეზე მოსარჩელე ლ.მ–ძე მიჩნეულია დაზარალებულად (ტომი I, ს.ფ. 20-143). მოყვანილი მსჯელობით ცხადია, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი შეუდავებელი მტკიცებულება, ამავე დოკუმენტით დადასტურებულია, რომ ზიანი გამოიწვია მოპასუხეთა სოლიდარულმა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა. აგვარად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის ის პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.

8.10 სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს.საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელის მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული ძირი თანხა უნდა იქნეს მიჩნეული. ამასთან, საკასაციო პალატა არ იზიარებს საკასაციო საჩივარში განვითარებულ მსჯელობას სესხის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროცენტის დარიცხვასა და სასამართლოს მიერ პროცენტის დელიქტურ ზიანად შერაცხვის თაობაზე, რადგან განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ მხოლოდ სესხის ძირითადი თანხის ოდენობა - 24 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარისა და 6 000 ლარის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას შეაფასოს კასატორის ზემოთმოხმობილი პრეტენზია.

8.11. იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მის მიერ კომპანიისთვის სესხად გადაცემული თანხა სწორედ მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შესაბამისად ვერ მიიღო, გასაჩივრებული განჩინებით მართებულად დადგინდა, რომ მოპასუხეთა ქმედებები დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის წინაპირობებს შეიცავს და „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით რეგულირებულ სფეროს არ განეკუთვნება.

8.12 საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უზრუნველყო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და მოპასუხეთა (ფიზიკურ პირთა) დელიქტური ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება. შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

8.13 საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

10. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 02 მაისის განჩინებით, გათავისუფლდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 47-ე და 48-ე ასევე 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე