05 ივლისი 2022 წელი

№ას-913-2021 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ.პ.ს. ,,ჰ.მ–ი"

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შ.პ.ს. ,,ჰ.მ–ი"-მ (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „მიმწოდებელი“, „შემსრულებელი“, „მენარდე“) სარჩელით მიმართა ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიის (შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „აპელანტი“, „კასატორი“, „შემსყიდველი“, „შემკვეთი“) მიმართ, საგარანტიო ვადის გასვლამდე დაკავებული თანხის - 11 211.45 ლარის დაკისრების მოთხოვნით (სასარჩელო მოთხოვნა დაზუსტებულია 2019 წლის 30 ოქტომბრის სასამართლო სხდომაზე წარდგენილი დაზუსტებული სარჩელით).

სარჩელის საფუძვლები:

2. 2015 წლის 15 ივლისს მოსარჩელე შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-სა და მოპასუხე ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის გამგეობას შორის (დღეის მდგომარეობით, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერია) გამარტივებული ელექტრონული ტენდერის საფუძველზე გაფორმდა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ N201 ხელშეკრულება, რომლის საგანს წარმოადგენდა მოსარჩელის მხრიდან დაბა ხარაგაულში არსებული „ღია ესტრადის“ და მიმდებარე „პარკის“ რეაბილიტაციის, შეკეთების და რეკონსტრუქციის სამუშაოების შესრულება. ხელშეკრულების ჯამური ღირებულება შეადგენდა 449 999 ლარს. ხელშეკრულების თანახმად, სამუშაოები უნდა დასრულებულიყო 2015 წლის 13 ოქტომბრის ჩათვლით. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად მიეთითა 2015 წლის 31 დეკემბერი. 2015 წლის 13 ნოემბერს მხარეების მიერ ხელშეკრულებაში შეტანილი იქნა ცვლილებები შესასრულებელი სამუშაოს სახეობის და სამუშაოს შესრულების ვადის 2015 წლის 30 ნოემბრამდე გადაწევის შესახებ. ხელშეკრულება მოსარჩელის მიერ შესრულებული იქნა ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად დათქმულ დროს და ადგილზე, რომელიც დადასტურებული-მიღებული იქნა შემსყიდველის მიერ მიღება-ჩაბარების აქტებზე ხელმოწერით. შემსყიდველის მიერ მოსარჩელისთვის ასანაზღაურებული თანხის ოდენობამ შეადგინა 448 458.26 ლარი. 2015 წლის 07 დეკემბრის N15/12-5 კრებსითი საექსპერტო დასკვნით დასტურდება, რომ შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს მიერ შესრულებული სამუშაოები სრულად აკმაყოფილებდა N201 ხელშეკრულებით, ასევე სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციით და საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმებისა და წესებით დადგენილ პირობებს.

3. ხელშეკრულების 4.6 პუნქტის თანახმად, სამუშაოს ხარისხის დაცვის მიზნით, შემსყიდველის მიერ ყოველ შესრულებულ სამუშაოზე დაკავებული იქნებოდა შესრულებულ სამუშაოთა ღირებულების 5%, რომლის ნახევრის - 2,5%-ის დაბრუნება მოხდებოდა სამუშაოების სრული დასრულებისა და შემსყიდველის მიერ შექმნილი ინსპექტირების ჯგუფის მიერ შედგენილი მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ, ხოლო მეორე ნახევარი (აღნიშნული თანხის დაკავების ფორმას განსაზღვრავს შემსყიდველი) სამუშაოების საგარანტიო ვადის 2 (ორი) წლის გასვლის შემდეგ. იმ შემთხვევაში თუ შემსყიდველის მიერ შექმნილი ინსპექტირების ჯგუფის ან სპეციალური კომისიის მიერ აქტის შედგენისას დაფიქსირებული იქნებოდა შესრულებული სამუშაოს ნაკლი ან უხარისხობა, მიმწოდებელს აღნიშნული თანხა არ აუნაზღაურდებოდა დეფექტების გამოსწორებამდე. ამგვარი აქტი კი საერთოდ არ შედგენილა მოპასუხის მხრიდან და შესაბამისად, არ მოიპოვება გამგეობაში (მერიაში).

4. ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ ობიექტზე გამოვლინდა ხარვეზები, თუმცა აღნიშნული არ იყო გამოწვეული მოსარჩელის ბრალით. მოპასუხეს ევალებოდა რეაბილიტირებული ობიექტის მოვლა და დაცვა, რასაც იგი არ ახორციელებდა. აღნიშნულის მიუხედავად, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიის თხოვნის საფუძველზე რამდენჯერმე თავისი კეთილი ნებით და საკუთარი ხარჯებით შეაკეთა ობიექტი. მოსარჩელემ ხელშეკრულების მე-4 მუხლის 4.6 პუნქტის თანახმად, საგარანტიო ვადის 2 (ორი) წლის გასვლის შემდეგ მიმართა შემსყიდველს - ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიას დაკავებული შესრულებული სამუშაოს ღირებულების 2.5%-ის -11 211.45 ლარის ანაზღაურებაზე, რაზეც შემსყიდველმა უარი განაცხადა.

მოპასუხის პოზიცია:

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა შემდეგი: ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს შორის გაფორმებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოების ღირებულება და შესაბამისად შ.პ.ს. „მ“-ს მიერ შედგენილი კრებსითი საექსპერტო დასკვნა არ წარმოადგენს მტკიცებულებას ორწლიან საანგარიშო პერიოდში ღია ესტრადაზე გამოვლენილ ხარვეზთან დაკავშირებით, რადგან ღია ესტრადაზე გამოვლენილი ხარვეზები წარმოიშვა საგარანტიო პერიოდში, ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ. დასკვნა, რომელიც წარმოდგენილია საქმეში, არ არის მტკიცებულება, რომ ექსპლუატაციაში მიღების შემდეგ, საგარანტიო პერიოდში არ გამოვლინდებოდა ხარვეზები. იმ შემთხვევაში, თუ შემსყიდველის მიერ შექმნილი ინსპექტირების ჯგუფის ან კომისიის მიერ აქტის შედგენისას დაფიქსირებული იქნებოდა შესრულებული სამუშაოს ნაკლი ან უხარისხობა, მიმწოდებელს საგარანტიო თანხა არ აუნაზღაურდებოდა დეფექტების გამოსწორებამდე. საგარანტიო პერიოდში გამოვლინდა დეფექტები, თუმცა იგი მოსარჩელის მიერ გამოსწორებული არ არის. მოპასუხის მიერ არაერთხელ გაიგზავნა წერილი მოსარჩელესთან, რათა მხარეებს დაზიანების შესწავლა მოეხდინათ ერთობლივად და მიმწოდებელს აღმოეფხვრა არსებული ხარვეზები. გამგეობის 2016 წლის 30 აგვისტოს წერილზე მოსარჩელემ 2016 წლის 10 სექტემბერს წერილობით აცნობა, რომ დაფიქსირებული ხარვეზი კომპანიის მიერ გამოსწორებულ იქნა, რითაც დაადასტურა ხარვეზების არსებობა, თუმცა შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ ხარვეზები არ გამოსწორებულა, რის შესახებაც არაერთხელ ეცნობა მოსარჩელეს. 2017 წლის 28 აპრილის წერილში მოსარჩელემ მოპასუხეს მიუთითა, რომ დაფიქსირებული ხარვეზები გამოწვეულია არა მიმწოდებლის ბრალით, არამედ შემსყიდველის გულგრილიობისა და შენობის დარბევის შედეგად, თუმცა გამგეობა მოსარჩელეს სთხოვდა დარბევამდე დაფიქსირებული ხარვეზების გამოსწორებას.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

6. შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხე ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიას (ს/კ .....) შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს (ს/კ ......) სასარგებლოდ დაეკისრა 11 211.45 (თერთმეტი ათას ორას თერთმეტი ლარი და ორმოცდახუთი თეთრი) ლარის ანაზღაურება.

7. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2020 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

8. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

9. სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები, სამართლებრივი შეფასებები და დამატებით მიუთითა:

9.1. დადგენილია, რომ მხარეთა შორის, 2015 წლის 15 ივლისს, გაფორმდა N201 სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება. შესყიდვის ობიექტს წარმოადგენდა დაბა ხარაგაულში არსებული ღია ესტრადის და მიმდებარე პარკის რეაბილიტაციის, შეკეთებისა და რეკონსტრუქციის სამუშაოები.

9.2. ხელშეკრულების ღირებულება განისაზღვრა 449 999 ლარით. სამუშაოს შესრულების ვადა, 2015 წლის 13 ნოემბრის შეთანხმების გათვალისწინებით, განისაზღვრა 2015 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით პერიოდით, ხოლო ხელშეკრულების მოქმედების ვადა - 2015 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდით. (ს. ფ. 35-38; 39)

9.3. ხელშეკრულების 13.1 პუნქტით, შესრულებული სამუშაოების სრულფასოვანი ფუნქციონირების საგარანტიო ვადად განისაზღვრა 2 წელი, რომლის განმავლობაშიც მიმწოდებელი კისრულობდა ვალდებულებას, საკუთარი ხარჯებით უზრუნველეყო ექსპლუატაციის პროცესში წარმოქმნილი ხარვეზების აღმოფხვრა. ამასთან, აღნიშნული არ გულისხმობდა საანგარიშო პერიოდში დაზიანების აღდგენას, თუ დაზიანება გამოწვეული იქნებოდა დაუძლეველი ძალის ზეგავლენით ან გარეშე ძალის ზემოქმედებით.

9.4. ხელშეკრულების 4.4 პუნქტის თანახმად, ანგარიშსწორება უნდა განხორციელებულიყო ერთჯერადად (ან/და ეტაპობრივად) ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოების შესაბამისად, სათანადო დოკუმენტაციის წარდგენიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში (ს.ფ. 35-38).

9.5. ამავე ხელშეკრულების 4.6 პუნქტის თანახმად, შემსყიდველს, სამუშაოს ხარისხის დაცვის მიზნით, ენიჭებოდა უფლება, მიმწოდებლის მიერ შესრულებულ ყოველ სამუშაოზე, დაეკავებინა შესრულებული სამუშაოების ღირებულების 5%, რომლის ნახევარს - 2.5%-ის ოდენობით, შემსყიდველი დაუბრუნებდა მიმწოდებელს სამუშაოების სრულად დასრულებისა და მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ, ხოლო მეორე ნახევარი 2.5%-ის ოდენობით, შემსრულებელს აუნაზღაურდებოდა სამუშაოების საგარანტიო ვადის - 2 (ორი) წლის გასვლის შემდეგ (ს.ფ. 35-38).

9.6. დადგენილია და მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ შესყიდვის ობიექტზე მიღება-ჩაბარება ხორციელდებოდა ეტაპობრივად, შესრულებულ სამუშაოზე მხარეთა უფლებამოსილი პირების მიერ მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებით (ს.ფ. 62-65, 193-196).

9.7. საქმეში წარმოდგენილი, შ.პ.ს. „მ“-ს 07.12.2015 წლის კრებსითი საექსპერტო დასკვნის თანახმად, შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს მიერ შესრულებული სამუშაოები აკმაყოფილებდა N201 ხელშეკრულებით, სახარჯთაღრიცხვო დოკუმენტაციით და საქართველოში მოქმედი „სამშენებლო ნორმებისა და წესებით დადგენილ პირობებს''. (ს. ფ. 198-235)

9.8. 2015 წლის 17 დეკემბერს, მხარეთა შორის გაფორმებული საბოლოო მიღება- ჩაბარების აქტი #201/4-ით, რომელიც ადასტურებდა ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულებათა ჯეროვნად შესრულების ფაქტს, მოპასუხე მხარემ, ყოველგვარი პრეტენზიის გარეშე, ჩაიბარა მოსარჩელის მიერ შესრულებული სამუშაოები.(ს. ფ. 194)

9.9. ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ობიექტზე შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს მიერ ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ღირებულებამ შეადგინა 448 458,26 ლარი, დღგ-ის ჩათვლით, საიდანაც მოპასუხემ მოსარჩელეს აუნაზღაურა 437 246,79 ლარი.

9.10. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიამ შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს უარი განუცხადა საგარანტიო ვადის ამოწურვის შემდეგ გადასახდელი თანხის - 11 211,45 ლარის (ფაქტობრივად შესრულებული სამუშაოს ღირებულების 2.5%-ის) ანაზღაურებაზე იმ მოტივით, რომ საგარანტიო ვადაში ობიექტზე გამოვლინდა სხვადასხვა ხარვეზი, რომელიც შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს მიერ აღმოფხვრილი არ ყოფილა.

10. პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ნაკლიანი შესრულების მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს ეკისრებოდა, თუმცა მან ვერ უზრუნველყო სასამართლოსათვის სათანადო მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა, გამოვლენილ ფაქტობრივ დაზიანებებთან მიმართებით, მენარდის ბრალეულობა, მისი მხრიდან რაიმე ვალდებულების დარღვევის ფაქტი და ამ ქმედებასა და დაზიანებებს შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის არსებობა. ამგვარ მტკიცებულებას არ წარმოადგენს მერიის მიმართვები მენარდისადმი, რომლებიც შეიცავს ზოგადი ხასიათის მითითებას რეაბილიტირებულ ობიექტში საგარანტიო ვადაში გამოვლენილი ჭერისა და იატაკის დაზიანებების შესახებ. ნიშანდობლივია, რომ მიმართვები არ შეიცავს დაზიანებათა შესახებ კონკრეტულ აღწერილობას, ასევე, მითითებას დაზიანების გამომწვევი მიზეზების შესახებ. დადგენილია და მხარეთა დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ მერიას ამ მხრივ რაიმე კვლევა, ხელშეკრულების 4.6 პუნქტით განსაზღვრული ვალდებულების ფარგლებში, არ უწარმოებია. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, რომ დაზიანებათა გამომწვევი მიზეზების შესახებ სათანადო კვლევა ვერ განახორციელა მენარდის მიზეზით - მისი ობიექტზე გამოუცხადებლობის გამო. პალატამ აღნიშნა, რომ გამოვლენილი დაზიანებების ფიქსირება და დაზიანებათა გამომწვევი მიზეზების დადგენა, სახელშეკრულებო პირობების მიხედვით, მერიის უფლებამოსილების სფეროს განეკუთვნებოდა. ცხადია, რომ ამ უფლების განხორციელება მერიისათვის (მერიის შესაბამისი სამსახურისათვის) ობიექტურად შეუძლებელი ვერ იქნებოდა. დაზიანებულ ობიექტზე მენარდის გამოუცხდებლობა არ ქმნიდა დაბრკოლებას შემსყიდველისათვის, რომ თავად ეწარმოებინა ობიექტზე არსებული ვითარების სათანადო კვლევა, ხოლო კვლევის შედეგების ფიქსირება მოეხდინა ხელშეკრულების 4.6 პუნქტით გათვალისწინებული წესით.

11. პალატამ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე (ფოტოსურათები; ექსპერტიზის დასკვნები, ს. ფ. 112-117; 179-187, 198-235; 259-289) დაყრდნობით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ობიექტზე არსებულ დაზიანებათა გამომწვევი მიზეზებია დაუდგენელ პირთა მხრიდან განხორციელებული მექანიკური ზემოქმედებები (ელექტრო მოწყობილობებისა და სანტექნიკის დაზიანება/დატაცება), ასევე, სახურავის დაზიანებისა და საწვიმარი ღარების ნარჩენებით დაბინძურების გამო, სახურავიდან ნაგებობაში წყლის ჩამოდინება. დაზიანებათა გამომწვევი სხვა რაიმე მიზეზის შესახებ (მათ შორის მენარდის მიერ სამუშაოთა ნაკლიანი შესრულების) მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის.

12. სასამართლომ მიუთითა შემდეგზე: მხარეთა შორის სადავო არ არის ის გარემოება, რომ გადახურვის სამუშაოთა წარმოება, ასევე სახურავისა და წყლის გამტარი ღარების ნარჩენებისაგან პერიოდული წმენდა პროექტის მიხედვით შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს მოვალეობას არ წარმოადგენდა. ამ გარემოებათა ერთობლიობაში შეფასებით პალატამ დაადგინა, რომ შ.პ.ს. „ჰ.მ–ი“-ს ბრალი გამოვლენილ დაზიანებათა წარმოშობაში დაუდასტურებელია, ასევე, არ დასტურდება პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მენარდის ქმედებასა და გამოვლენილ ხარვეზებს შორის.

13. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ რეაბილიტირებულ ობიექტზე გამოვლენილი დაზიანებები განპირობებულია არა მენარდის მიერ ვალდებულების უხარისხო, ნაკლიანი შესრულებით, არამედ იმგვარ ზემოქმედებათა შედეგად, რაც სცდება მენარდის პასუხისმგებლობის ფარგლებს და სრულად გამორიცხავს მას.

14. მენარდის სასარჩელო მოთხოვნის მართლზომიერებასთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა, რომ ნარდობის საგნის მიმართ საგარანტიო ვადის დაწესების შესაძლებლობა გათვალისწინებულია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 653-ე მუხლით, რომლის მიხედვით, თუ მენარდემ ნაკეთობისათვის იკისრა საგარანტიო ვადა, მაშინ ამ ვადის განმავლობაში გამოვლენილი ნაკლი წარმოშობს შესაბამის უფლებებს.

15. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საკასაციო სასამართლოს განმარტებაზე, რომ ნარდობის სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი არც ერთი ნორმა, საგარანტიო ვადაში რაიმე საგარანტიო თანხის დაწესების წინაპირობას არ ადგენს, თუმცა არც იმპერატიულადაა აკრძალული ამგვარი შესაძლებლობა, სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპიდან გამომდინარე. სახელშეკრულებო დათქმა, რომლის თანახმადაც, საგარანტიო თანხის 2,5% ანაზღაურდებოდა სამუშაოს მიღების შემდგომ, ხოლო 2,5% ხარვეზების აღმოფხვრის შემდგომ, ან ეს უკანასკნელი ნაწილი დარჩებოდა შემკვეთს, თუ მენარდე უარს განაცხადებდა ხარვეზის გამოსწორებაზე, სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარე, მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველია.

16. პალატის განმარტებით, საგარანტიო თანხის (პირგასამტეხლოს) გადაუხდელობის (დაუბრუნებლობის) მართლზომიერად მიჩნევასთან დაკავშირებით აპელანტის მოთხოვნა დამოკიდებული იყო პირგასამტეხლოს დაკისრების წინაპირობის არსებობის დადასტურებაზე, რაც აპელანტმა ვერ განახორციელა. მოპასუხემ/აპელანტმა ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, მენარდის - შ.პ.ს. "ჰ.მ–ი"-ს ბრალეულობა საგარანტიო ვადაში ობიექტზე გამოვლენილ ხარვეზებთან მიმართებით, ასევე, მიზეზობრივი კავშირის არსებობა შ.პ.ს. "ჰ.მ–ი"-ს ქმედებასა და შესყიდვის ობიექტზე საგარანტიო ვადაში გამოვლენილ ხარვეზებს შორის. შესაბამისად, აპელანტმა ვერ დაამტკიცა საგარანტიო ვადაში შ.პ.ს. "ჰ.მ–ი"-ს ვალდებულების წარმოშობის და მისი შეუსრულებლობის ფაქტი, ასევე, მოპასუხის საპასუხო შესრულების - საგარანტიო თანხის დაბრუნების ვალდებულების არარსებობის გარემოება.

17. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

18.1. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე ვერ აღმოფხვრიდა ხარვეზებს იმის გათვალისწინებით, რომ შენობის გასაღები არ ჰქონდა, არამედ ინახებოდა უფლებამოსილ პირთან და მასთან კონტაქტის გარეშე შენობაში სარემონტო სამუშაოებს ვერ განახორციელებდა. არ არსებობს ღია ესტრადაზე ექსპლუატაციის პროცესში გამოვლენილი ხარვეზების აღმოფხვრის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, გამოკვლეული არ არის რა თანხა გასწია მოსარჩელემ ხარვეზების აღმოსაფხვრელად.

18.2. მუნიციპალიტეტის მერს უფლება ჰქონდა, თავად შეემოწმებინა ობიექტი და არსებული ხარვეზების შემთხვევაში, ეცნობებინა მიმწოდებლისათვის, აგრეთვე მოეთხოვა მათი აღმოფხვრა. სახელმწიფო შესყიდვების კანონმდებლობით მერიას არ ევალება, ჰყავდეს კონტროლის ჯგუფი, ამდენად, მათი დასკვნის არსებობა სავალდებულო არ არის ხარვეზების არსებობის დადასტურებისათვის.

18.3. მიზეზობრივი კავშირის არარსებობის დადგენისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების მე-13 მუხლი, რამეთუ მუნიციპალიტეტის მერია ედავებოდა „დარბევამდე“, ანუ გარეშე ძალის ზემოქმედებამდე ზიანზე, რომლის შესახებაც მოსარჩელეს 2016 წელს ეცნობა, ხოლო დარბევა მოხდა 2017-2018 წლებში. 2016 წელს აღმოჩენილი დაზიანების ერთ-ერთი მიზეზი იყო სახურავიდან წყლის ჩამოდინება, რაც პალატამ დადასტურებულად ჩათვალა სადავო განჩინებით. სახურავი დაზიანდა მოსარჩელის ზემოქმედებით, აღნიშნული ფაქტი დაადასტურა მიმწოდებელმაც, თუმცა ხელშეკრულების პირობებით, ხარჯთაღრიცხვის დოკუმენტებით და სამუშაოების მოცულობით სახურავზე ზემოქმედება (შეკეთება და სხვა) არ იყო გათვალისწინებული. აღნიშნული გარემოება ქვემდგომ სასამართლოებში არ გამოკვლულა, არ დადგენილა, თუ რა ზიანი მიადგა სახურავიდან ჩამონადენი წყლის გამო შენობას ან ზიანი ხომ არ გამოიწვია სახურავზე მოსარჩელის ზემოქმედებამ.

19. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

22. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

23. საკასაციო სასამართლო საკასაციო პრეტენზიათა დაუშვებლობის დასასაბუთებლად მიუთითებს შემდეგზე:

24.1. საკასაციო საჩივრით კასატორი სადავოდ ხდის მენარდის მიერ შემკვეთისგან მითითებული ხარვეზების აღმოფხვრის ფაქტობრივ გარემოებას. პალატა მიუთითებს, რომ რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების 3.11 პუნქტში, დაადგინა მოსარჩელის მიერ მოპასუხის ობიექტში იატაკის მოხვეწის, ლაქით შეღებვის, წყლის ჩამოსვლის გამო დაზიანებული კედლებისა და ჭერის, ელექტროენერგიის ხელახალი გაყვანილობისა და სანტექნიკის მოპარული მოწყობილობების გაკეთების, აგრეთვე სახურავის საწვიმარი ღარების ნაგვისგან (ნაძვის წიწვებისა და ხის ტოტების ნარჩენები) გაწმენდის ფაქტები მოსარჩელის განმარტებასა და მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით.

24.2. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აპელანტმა სწორ საპროცესო ეტაპზე - სააპელაციო საჩივრის წარდგენისას ვერ გააქარწლა მოწმეთა ჩვენებების სანდოობის ვარაუდი, კერძოდ, არ წარუდგენია არავითარი მტკიცებულება მასზედ, რომ მოწმე ვ.თ–ს მშენებლობაზე ზედამხედველობა არ ევალებოდა; აპელანტმა მხოლოდ მიუთითა, თუმცა ვერ დაადასტურა, რომ ზ.გ–ძე იყო საფეხბურთო კლუბ „ჩ“-ს დირექტორი 2016 წლის 16 დეკემბრამდე და ვერ შეძლებდა ობიექტის ზედამხედველობას სამსახურებრივი ფუნქციიდან გამომდინარე. ამრიგად, რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება კასატორს უნდა გაებათილებინა სააპელაციო ეტაპზე მოწმეთა ჩვენებების არასანდოობის დამადასტურებელ მტკიცებულებათა სასამართლოში წარდგენის გზით. სამართალწარმოების სააპელაციო საფეხურზე კასატორმა აღნიშნული საპროცესო ვალდებულება ვერ შეასრულა, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოში პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი და სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული ფაქტობრივი გარემოების გაქარწყლების მიზნით წარმოდგენილი შედავება დაუშვებელია.

24.3. საგულისხმოა, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების 3.11 პუნქტში აღწერილი სამუშაოების შესრულების დადგენილად მიჩნევის მიუხედავად, სააპელაციო პალატა სარჩელის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას არ დაყრდნობია აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას - სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სამოტივაციო ნაწილის თანახმად, სარჩელი დაკმაყოფილდა არა იმიტომ, რომ ხარვეზები ჩაითვალა აღმოფხვრილად, არამედ იმიტომ, რომ საქმის განხილვისას ვერ დადგინდა დაზიანებათა მიმართ მოსარჩელის ქმედების მიზეზობრიობა და ბრალეულობა. ამდენად, თეორიულად რომც ჩაითვალოს, რომ მოწმეთა ჩვენებებისა და მოსარჩელის ახსნა-განმარტების შედეგად პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტის გაზიარებით სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საპროცესო კანონმდებლობა, აღნიშნულს ზეგავლენა ვერ ექნებოდა საქმის განხილვის შედეგზე, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა სარჩელის საფუძვლიანობის შესახებ ზემოაღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას არ ეფუძნება.

25.1. საფუძველს მოკლებულია კასატორის პრეტენზია მასზედ, რომ მუნიციპალიტეტის მერის წერილობითი მითითებები ობიექტის ექსპლუატაციის პროცესში გამოვლენილი ხარვეზების შესახებ უთანაბრდება მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების 4.6 პუნქტში მოხსენიებული ინსპექტირების ჯგუფის ან სპეციალური კომისიის შედგენილ აქტს. უპირველესად, პალატა მიუთითებს, რომ საგარანტიო ვადაში შესრულებული სამუშაოს ნაკლოვანების დადასტურება შემკვეთის მტკიცების ტვირთია, სწორედ მას მართებს იმგვარი პირდაპირი მტკიცებულების წარდგენა, რომელიც ფაქტობრივ დაზიანებასთან ერთად დაადასტურებს მენარდის მხრიდან ვალდებულების დარღვევას და ამ ქმედებასა და დაზიანებებს შორის პირდაპირ მიზეზობრივ კავშირს. (სუსგ. №ას-1790-2018)

25.2. ვალდებულების წარმოშობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან საფუძველს ხელშეკრულება წარმოადგენს. საქართველოს კანონმდებლობით უზრუნველყოფილი და დაცულია ხელშეკრულების თავისუფლების პრინციპი, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 319-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება კანონს“. ხელშეკრულების თავისუფლება მოიცავს ისეთ ორ ძირითად პრინციპს, როგორიცაა ხელშეკრულების დადების თავისუფლება და ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლება. ხელშეკრულების შინაარსის თავისუფლების ფარგლებში შეთანხმებული პირობები კი იქცევა შესასრულებლად სავალდებულო ქცევის წესების ერთობლიობად და მბოჭავია ურთიერთობის მხარეთათვის.

25.3. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ მხარეებს შორის ხელშეკრულება დადებული იქნა სწორედ იმ შინაარსით, როგორიც ნიმუშის სახით დაერთვოდა სატენდერო დოკუმენტაციას. პირველსახე არ შეუცვლია, მათ შორის, არც 4.6 პუნქტს, რომელსაც მხარეთა უფლება-მოვალეობის განაწილებისათვის, სამუშაოთა ხარისხიანი შესრულების უზრუნველყოფისა და მენარდის მიერ შესრულებული სამუშაოს ღირებულების სრული მოცულობით მიღების მიზნებისათვის დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია.

25.4. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ხელშეკრულების 4.6 პუნქტში შემოთავაზებული მოდელი, რომლითაც უნდა დადგენილიყო სამუშაოების ნაკლოვანება ან უხარისხობა, მხარეთა შორის დავის წარმოშობის რისკების მინიმალიზების მიზანს ისახავდა, რადგან ინსპექტირების ჯგუფის ან სპეციალური კომისიის მიერ აქტის შედგენა გულისხმობს ნაკლის არსებობის თაობაზე დასკვნის გაკეთებას კომისიურად და არა ერთპიროვნულად, საკითხის შესახებ სათანადო ინფორმაციითა და ცოდნით აღჭურვილ პირთა კოორდინირებას არამარტო დაზიანების ფაქტების კონსტატაციის, არამედ დაზიანების წარმომშობი მიზეზების დადგენის მიზნებისათვის. საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მიმართვები, რომლებსაც ხელს აწერს მუნიციპალიტეტის მერი, ზემოაღნიშნულ კრიტერიუმებს ვერ აკმაყოფილებს, რამეთუ აღწერილია დაზიანებები, თუმცა არავითარი მსჯელობა ან დასკვნა დაზიანებათა წარმოშობის მიზეზების შესახებ აღნიშნულ წერილობით კორესპონდენციაში არ იკითხება. ამდენად, მენარდის მიერ სამუშაოს ნაკლოვნად შესრულების სამტკიცებლად აღნიშნული დოკუმენტები ვერ გამოდგება.

25.5. გაზიარებას არ იმსახურებს საკასაციო პრეტენზია მასზედ, რომ მერია ვალდებული არ იყო, ჰყოლოდა ინსპექტირების ჯგუფი. სახელშეკრულებო ფარგლებში შეთანხმებული ნაკლის დადგენის მექანიზმი სწორედაც რომ ავალდებულებდა შემსყიდველს, ნაკლის შესახებ პრეტენზია გამოეთქვა ინსპექტირების ჯგუფის ან სპეციალური კომისიის მიერ შედგენილი აქტის ფორმით, რომლის მიმართაც, ბუნებრივია, მეტი სანდოობა ექნებოდა არამარტო მოსარჩელეს, არამედ სასამართლოსაც. საგულისხმოა ისიც, რომ მენარდის მიერ სამუშაოთა ჯეროვანი შესრულება 2015 წლის 18 დეკემბრის მოხსენებითი ბარათით დადასტურდა სწორედ სპეციალიზირებული ისნპექტირების გზით, ზედამხედველობისა და არქიტექტურის სამსახურის მიერ, ამდენად, ნაკლის შესახებ აქტის შესადგენად მერიას არ სჭირდებოდა ახალი კონტროლის ჯგუფის შექმნა, რადგან აღნიშნული შესაძლებელია, განხორციელებულიყო ზედამხედველობის სამსახურის მიერაც.

26.1. კასატორი მიუთითებს, რომ 2016 წლის 10 სექტემბრის მიწერილობით, რომ დაფიქსირებული ხარვეზი კომპანიის მიერ აღმოიფხვრა, მენარდემ აღიარა შესრულებულ სამუშაოთა ხარვეზები. უპირველეს ყოვლისა, მითითებული წერილი წარმოადგენდა პასუხს ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოვალეობის შემსრულებლის 2016 წლის 30 აგვისტოს მიმართვაზე (ტ.1, ს/ფ 109), რომელიც მიუთითებდა ერთადერთ ხარვეზს - ჭერზე გაკრული მინა მაგნეზის ფილების დაზიანებას, შესაბამისად, 2016 წლის 10 სექტემბრის წერილი მიემართება სწორედ ამ ხარვეზის არსებობის დადასტურებას და არა ყველა მანამდე არსებული შეტყობინებებით გამგეობის მიერ მითითებულ ხარვეზებს.

26.2. საგულისხმოა, რომ წინამდებარე საქმის ფარგლებში მტკიცების საგანში შემავალ გარემოებას წარმოადგენდა არამხოლოდ ხარვეზების არსებობა, არამედ მენარდის ბრალეულობა მათ მიმართ. იმ პირობებში, როდესაც საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანტიკორიფციული სააგენტოს ინიციატივით ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც ობიექტის დაზიანების მიზეზებად მექანიკურ ზემოქმედებას, ატმოსფერულ ნალექებსა და ექსპლუატაციის პირობების დარღვევას მიიჩნევს, გაუმართლებელია პრეზუმირება, რომ ხარვეზის გამოსწორებით მენარდემ აღნიშნულ ნაკლოვანებათა მიმართ საკუთარი ბრალი აღიარა, ვინაიდან მენარდის არაბრალეულობა გამომდინარეობს ექსპერტული ცოდნით აღჭურვილ პირთა მიერ შედგენილი დასკვნიდან.

27. პალატა მიუთითებს, რომ დაკავებული თანხა წარმოადგენდა რა შესრულებული სამუშაოს სრულფასოვანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფის საშუალებას, მისი დაქვითვა ან/და დაუბრუნებლობა დაიშვებოდა მხოლოდ მენარდის მიერ სამუშაოს ნაკლიანად შესრულებისას და არა ნებისმიერი იმ ზიანის უზრუნველსაყოფად, რომელიც სამუშაოს წარმოების პროცესში შეიძლება დამდგარიყო მენარდისგან გამომდინარე. მითითება, რომ სახურავზე სამუშაოების წარმოება ხელშეკრულებით შეთანხმებული არ იყო, ხოლო მენარდემ სახურავი მაინც დააზიანა, შეესაბამება არა ნაკლიანი შესრულების დეფინიციას, არამედ არასახელშეკრულებო ზიანს, რომლის ანაზღაურებასაც, ხელშეკრულების 4.6 პუნქტისა და მე-13 მუხლის შინაარსის გათვალისწინებით, დაკავებული თანხა არ უზრუნველჰყოფდა. ამდენად, არასახელშეკრულებო ზიანზე მითითებით საგარანტიო თანხის დაბრუნების ვალდებულების არარსებობის მტკიცება წარმოადგენს დაუშვებელ შედავებას ამავე არგუმენტის დავის საგანთან კავშირის არქონის გამო. არასახელშეკრულებო ზიანის ანაზღაურება მხარეთა შორის შეიძლება იყოს სხვა დავის ინიცირების საფუძველი, თუმცა ზეგავლენას ვერ იქონიებს წინამდებარე საქმის შედეგზე.

28. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

29. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან, ამრიგად, არ არსებობს სახელმწიფო ბაჟის დაბრუნებაზე მსჯელობის საპროცესოსამართლებრივი წინაპირობა.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი