საქმე №ას-495-2022

11 ივლისი 2022 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა:

თეა ძიმისტარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - მ.ფ–ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ.გ–ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - დანაშაულით (დელიქტით) მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, თანხის დაკისრება

საკითხი, რომელზეც მიღებულია განჩინება – საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სასარჩელო მოთხოვნა

1.1. მ.გ–ძემ (შემდეგში წოდებული: „მოსარჩელე“, „მოწინააღმდეგე“ მხარედ) თბილისის საქალაქო სამართლოში სარჩელი აღძრა მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ის (შემდეგში წოდებული: „მოპასუხე“, „კასატორ“ მხარეებად) მიმართ, რომლითაც ითხოვს მოპასუხეებისთვის, სოლიდარულად, ზიანის ანაზღაურების სახით - 22 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის, პროცენტის სახით - 6897 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის და საურავის სახით - 2 369 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის, დაკისრებას.

2. სარჩელის საფუძვლები

2.1. მოსარჩელე უთითებს, რომ მან შპს „ს.კ.ს–ოს“ ასესხა 22 000 აშშ დოლარი, ერთი წლის ვადით. სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ იქნა სარგებელი - წლიური 33%. სესხის სარგებელი 2016 წლის 16 დეკემბრის მდგომარეობით, უნდა ყოფილიყო 6 897 აშშ დოლარი, ანუ თვეში სარგებლის ოდენობა შეადგენდა 574.75 აშშ დოლარს. ამავე ხელშეკრულების 2.4. პუნქტით განისაზღვრა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.01% საურავის გადახდა. შპს „ს.კ.ს–ომ“ მოსარჩელეს თანხა ვერ დაუბრუნა.

2.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიამ 2017 წლის 31 ივლისის განაჩენით საქმეზე N1/719-17 დაადგინა, რომ მოპასუხეებმა გაფლანგეს შპს „ს.კ.ს–ოსათვის“ სესხის სახით მიცემული თანხები. ამავე განაჩენით დამნაშავედ იქნენ ცნობილი თ.ლ–ძე, მ.ფ–ძე და თ.მ–ი.

2.3. აღნიშნულ საქმეზე მოსარჩელე ცნობილია დაზარალებულად.

3. მოპასუხის პოზიცია

3.1. მ.ფ–ძემ და თ.მ–მა სარჩელი არ ცნეს, ხოლო თ.ლ–ძეს შესაგებელი არ წარუდგენია.

3.2. თ.მ–ის მიერ წარდგენილი შესაგებელი ფორმალური ხასიათისაა და სარჩელში გაცხადებულ გარემოებებზე საპასუხოდ მითითებულია მხოლოდ „არ ვეთანხმები“.

3.3. მ.ფ–ძემ შესაგებელში აღნიშნა, რომ განაჩენის თანახმად, მან ზიანი მიაყენა არა მოსარჩელეს, არამედ შპს „ს.კ.ს–ოს“. მ.ფ–ძეს მოსარჩელესთან არანაირი სამართლებრივი ურთიერთობა არ გააჩნდა, რის გამოც იგი ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ სუბიექტს არ წარმოადგენდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, მოსარჩელის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. მ.ფ–ძეს, თ.ლ–ძესა და თ.მ–ს მოსარჩელე მ.გ–ძის სასარგებლოდ, სოლიდარულად, დაეკისრათ 22 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდა.

4.2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილება, სააპელაციო საჩივრის წარდგენის გზით, გაასაჩივრა მხოლოდ მ.ფ–ძემ.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 თებერვლის განჩინებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 28 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, ძალაში დარჩა.

5.2. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმასთან დაკავშირებით, რომ ვინაიდან მ.ფ–ძე მსჯავრდებულია და განთავსებულია ქ. რუსთავში მდებარე სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში, ამიტომ, განსჯადი სასამართლო იყო რუსთავის საქალაქო სასამართლო. პალატამ განმარტა, რომ ქ. თბილისი წარმოადგენდა ერთ-ერთი თანამოპასუხის საცხოვრებელ ადგილს, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის თანახმად, არ გამორიცხავდა რამდენიმე მოპასუხის მიმართ აღძრული სარჩელის, ერთ-ერთი მოპასუხის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, წარდგენის შესაძლებლობას.

5.3. პალატამ ყურადღება გაამახვილა ასევე იმ გარემოებაზეც, რომ აპელანტის აპელირების მიუხედავად, არ არსებობდა დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმების შესაბამისად, დავის გადაწყვეტის შეუძლებლობა. პალატის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელესა და მ.ფ–ძეს შორის არ არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა, მოსარჩელემ სარჩელთან ერთად წარადგინა, მასსა და შპს „ს.კ.ს–ოს“ შორის გაფორმებული სესხის ხელშეკრულება, ანგარიშზე თანხის შეტანის დამადასტურებელი სალაროს ორდერი, ასევე წარადგინა კანონიერ ძალაში შესული განაჩენიც, საიდანაც ირკვეოდა, რომ მოსარჩელემ კომპანიისთვის სესხად გადაცემული თანხა და შეთანხმებული პროცენტი, სწორედ მოპასუხეთა არამართლზომიერი მოქმედებების განხორციელების გამო ვერ მიიღო, რაც სამართლებრივად მოსარჩელეს აძლევდა შესაძლებლობას დელიქტური სამართლის მომწესრიგებელი ნორმების შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურება განაჩენში მითითებული ფიზიკური პირებისგან სოლიდარულად მოეთხოვა.

5.4. სააპელაციო პალატამ სააპელაციო საჩივრის საფუძვლების პასუხად, დამატებით დასძინა, რომ ვინაიდან თ.მ–ი შპს „ს.კ.ს–ოს“ დამფუძნებელს, ხოლო თ.ლ–ძე კი, მის დირექტორს წარმოადგენდა, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის გარეშეც, ზიანის მაკვალიფიცირებელი ელემენტების არსებობის პირობებში, მოპასუხეებად დასახელებული პირები მაინც იქნებოდნენ ზიანის ანაზღაურებაზე პერსონალურად პასუხისმგებელი პირები, ვინაიდან სამეწარმეო კანონმდებლობა პარტნიორისა და დირექტორის პასუხისმგებლობის გაჭოლვას, ანუ შეზღუდული შესაძლებლობის ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში, შეზღუდული პასუხისმგებლობის გაქარწყლებას და პირადი პასუხისმგებლობის დაყენების სამართლებრივ საფუძვლებს ითვალისწინებს. სააპელაციო პალატის აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ მ.ფ–ძე, როგორც ამას თავადაც არაერთგზის მიუთითებდა, საწარმოს პარტნიორი ან დირექტორი არ ყოფილა, მოპასუხედ დასახელებულ სხვა პირებთან ერთად, მაინც წარმოადგენდა ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს ვინაიდან, საქმის მასალებით იკვეთებოდა არა სამეწარმეო, არამედ გენერალური დელიქტით მოსაწესრიგებელი ურთიერთობა.

5.5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 23 თებერვლის განჩინება, საკასაციო საჩივრის წარდგენის გზით, გაასაჩივრა მხოლოდ მ.ფ–ძემ.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები

6.1. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებასა და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

6.2. კასატორის აზრით, არასწორია ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ დავა უნდა გადაწყდეს დელიქტური სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით. კასატორის მოსაზრებით, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებანი არ აკმაყოფილებს დელიქტური სამართლის მაკვალიფიცირებელ ელემენტებს. ამასთან, მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულება არ წარმოადგენს დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს, არ ადგენს ზიანის ოდენობას, რის გამოც საქმის განხილვა უნდა მომხდარიყო „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის დანაწესების შესაბამისად.

6.3. კასატორისთვის გაუგებარია სესხის ხელშერულებით შეთანხმებული საპროცენტო სარგებელი, როგორ შეიძლება გაიგივებულიყო დელიქტურ ზიანთან, რის გამოც უკანონოდ მიიჩნევს მისთვის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროცენტის დაკისრების ფაქტს.

6.4. კასატორი ასევე აცხადებს, რომ მას კომპანიისგან თანხა 2016 წლის 01 იანვრამდე აქვს ნასესხები, რის გამოც მოსარჩელისთვის მიყენებულ ზიანზე პასუხისმგებელი სუბიექტი ვერ იქნება. ამასთან, სარჩელით არ არის მოთხოვნილი დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, რის გამოც მოსამართლე გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 02 მაისის განჩინებით, მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

8.1. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

8.2. საკასაციო პალატა კასატორს განუმარტავს, რომ იგი საქმეს იხილავს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად და სასამართლოს უფლება არ აქვს გასცდეს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში დაფიქსირებულ პრეტენზიებს.

8.3. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

8.4. სადავო შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ვერ შეძლო დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლია გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლითაც. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ უთითებს. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

8.5. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანია, სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა თუ არა დავის მოსაწესრიგებლად სსკ-ის 992-ე მუხლი. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს კასატორის პრეტენზიაზე, რომლის თანახმად, ქვემდგომმა სასამართლოებმა უკანონოდ შეაფასეს დელიქტურ ვალდებულებად სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა, ასევე არასწორად დააკისრეს პროცენტის გადახდა.

8.6. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული გენერალური დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019).

8.7. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა კანონი და განმარტავს, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან - სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი „პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი“, 998-ე მუხლი „თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხს აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით“ და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილი „იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება“.

8.8. გარდა ამისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 309²⁰-ე მუხლი ადგენს, თუ რა უნდა ჩაითვალოს დადასტურებულად ანუ ე.წ. პრეიუდიციად. მითითებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველ წინადადებაში ნათლად და მკაფიოდ იკითხება: ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის განხილვისას სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს ზიანის მიყენების ფაქტს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პრეიუდიციული მნიშვნელობა მხოლოდ ზიანის ფაქტსა და მიზეზობრივ კავშირს გააჩნია. საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული ამ სპეციალური წარმოების არსი სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს აღარ უწევს ზიანის მიყენების ფაქტის, ე.ი. თავად მიყენებული ზიანის, ზიანის მიმყენებლის ბრალის, მის ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივი კავშირის კვლევა. თუკი ზიანი დანაშაულის შედეგად დადგა, ყველა აღნიშნული გარემოება სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენით დასტურდება. რაც შეეხება ზიანის ოდენობას, აღნიშნულთან მიმართებით მსჯელობას შესაძლებელია შეიცავდეს თავად განაჩენი/ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის საქმეზე გამოცემული ადმინისტრაციული აქტი, სხვა შემთხვევებში, ზიანის გაანგარიშება დასაშვებია უფლებამოსილი პირის/ორგანოს მიერ შედგენილი დოკუმენტით (სუსგ №ას-1322-2018, 04.04.2019წ.). ამასთან, საკასაციო პალატა ხაზგასმით მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები პრეიუდიციის რანგში რომც არ იქნეს განხილული (სუსგ №ას-1263-2019, 13.03.2020), მოპასუხეს არ წარმოუდგენია განაჩენით დადასტურებული ფაქტების გამაქარწყლებელი სამართლებრივად ვარგისი რაიმე მტკიცებულება.

8.9. მოცემულ შემთხვევაში, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილია და საკასაციო საჩივრით შედავებული არ არის ის გარემოება, რომ სარჩელზე თანდართული, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა საგამოძიებო, წინასასამართლო სხდომისა და არსებითი განხილვის კოლეგიის 2017 წლის 31 ივლისის, კანონიერ ძალაში შესული, განაჩენის თანახმად, შპს „ს.კ.ს–ოს“ დამფუძნებელი თ.მ–ი, დირექტორი თ.ლ–ძე და ფაქტობრივი მმართველი მ.ფ–ძე მეანაბრეთა, მათ შორის, მოსარჩელე მხარის კუთვნილი თანხების მითვისების გამო, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „დ“ ქ/პუნქტით და ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად. აღნიშნული განაჩენის საფუძველზე დადგენილია, რომ შპს „ს.კ.ს–ოს“ დირექტორმა თ.ლ–ძემ, რომელიც სრულად იყო პასუხისმგებელი საზოგადოების გამართულ საქმიანობაზე, მ.ფ–ძის წაქეზებითა და თ.მ–ის დახმარებით, მეანაბრეთა მიერ შეტანილი თანხები სესხის სახით მ.ფ–ძეზე უკანონოდ გასცა, რაც მან პირადი შეხედულებისამებრ გამოიყენა და უკან არ დაუბრუნებია. განაჩენის თანახმად, ირკვევა, რომ მოპასუხეს (კასატორს) კომპანიაში არ გააჩნდა რაიმე სახის წილი და არ იყო კომპანიის თანამშრომელი, მაგრამ ის იყო კომპანიის ფაქტობრივი მმართველი. ამავე საქმეზე მოსარჩელე მ.გ–ძე მიჩნეულია დაზარალებულად (ტომი I, ს.ფ. 20-143). მოყვანილი მსჯელობით ცხადია, რომ საქმის მასალებში არსებობს მოსარჩელისთვის ზიანის მიყენების ფაქტის დამადასტურებელი შეუდავებელი მტკიცებულება, ამავე დოკუმენტით დადასტურებულია, რომ ზიანი გამოიწვია მოპასუხეთა სოლიდარულმა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებმა. ამგვარად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის ის პრეტენზია, რომლის თანახმად, ზიანის მიყენებისათვის აუცილებელი ერთ-ერთი წინაპირობა, კერძოდ, მიზეზობრივი კავშირი კასატორის ქმედებასა და მოწინააღმდეგე მხარისათვის მიყენებულ ზიანს შორის, არ დგინდება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქმეში წარდგენილი განაჩენი თავისთავად ასაბუთებს ამგვარი მიზეზობრივი კავშირის არსებობას.

8.10. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას ზიანის ოდენობასთან მიმართებაში და განმარტავს, რომ ვინაიდან განაჩენით დადგენილმა დანაშაულებრივმა ქმედებამ გამორიცხა მოსარჩელის მიერ მსესხებლისათვის სესხად გაცემული თანხის და მასზე დარიცხული პროცენტის უკან დაბრუნება, ზიანის ოდენობად სწორედ სესხად გაცემული ძირი თანხა და მასზე დარიცხული საპროცენტო სარგებელი უნდა იქნეს მიჩნეული. ამასთან, საკასაციო პალატა არ იზიარებს საკასაციო საჩივარში განვითარებულ მსჯელობას სესხის ხელშეკრულებით შეთანხმებული პროცენტის დარიცხვასა და სასამართლოს მიერ პროცენტის დელიქტურ ზიანად შერაცხვის თაობაზე, რადგან განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ მხოლოდ სესხის ძირითადი თანხის ოდენობა - 22 000 აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარის გადახდის ვალდებულება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას შეაფასოს კასატორის ზემოთმოხმობილი პრეტენზია.

8.11. იმ პირობებში, როდესაც საქმის მასალებში წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ მის მიერ კომპანიისთვის სესხად გადაცემული თანხა სწორედ მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შესაბამისად ვერ მიიღო, გასაჩივრებული განჩინებით მართებულად დადგინდა, რომ მოპასუხეთა ქმედებები დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის წინაპირობებს შეიცავს და „მეწარმეთა შესახებ“ კანონით რეგულირებულ სფეროს არ განეკუთვნება.

8.12. საკასაციო პალატა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ მოსარჩელემ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით უზრუნველყო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და მოპასუხეთა (ფიზიკურ პირთა) დელიქტური ქმედებით ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება. შესაბამისად, სარჩელი მართებულად დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ იკვეთება.

8.13. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, # 7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

10. პროცესის ხარჯები

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი უზენაესი სასამართლოს 2022 წლის 02 მაისის განჩინებით, გათავისუფლდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 47-ე და 48-ე ასევე 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ.ფ–ძის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე თეა ძიმისტარაშვილი

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე