15 ივლისი, 2022 წელი

საქმე №ას-1132-2021 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი _ შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს.ს.ი.პ. დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 01 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ხელახლა განსახილველად საქმის დაბრუნება სააპელაციო სასამართლოსთვის

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სასარჩელო მოთხოვნა:

1. შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-მ (უფლებამონაცვლე შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“, შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოსარჩელე“, „აპელანტი“, „კასატორი“) სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს (უფლებამონაცვლე ს.ს.ი.პ. დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო, შემდგომში მოხსენიებული, როგორც „მოპასუხე“, „მოწინააღმდეგე მხარე“, „სამინისტრო“) მიმართ, 14 031 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

სარჩელის საფუძვლები:

2. 1993 წელს, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს საცხოვრებელ კორპუსში შესახლებული იქნა აფხაზეთიდან დევნილი მოსახლეობა, რომელსაც მომსახურებას უწევდა ტ.ჩ–ში დასაქმებული პერსონალი. 2005 წელს, სახელმწიფოს გადაწყვეტილებით, ტ.ჩ. გაიყიდა უცხოურ კომპანიაზე, რა დროსაც გათვალისწინებული არ იქნა საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს დავალიანება შ.პ.ს. „ტ.ჩ”-ს მიმართ, რაც წარმოადგენდა შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ში დასაქმებული პერსონალის 18 თვის მანძილზე მიუღებელ ხელფასს.

3. შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს მიმართ დავალიანების არსებობის ფაქტი, 14031 ლარის ოდენობით, დადასტურებული იქნა საქართველოს კონტროლის პალატის 2004 წლის 20 ოქტომბრის რევიზიის აქტით. მოსარჩელე 2006 წლიდან ითხოვდა სამინისტროსაგან დავალიანების დაფარვას, თუმცა უშედეგოდ. სამინისტრო ითხოვდა დავალიანების დამადასტურებელი დოკუმენტების წარდგენას მოსარჩელისგან, რომელთა მიღების შემდეგ მოპასუხე უარყოფდა დავალიანების არსებობას. 2016 წელს სამინისტრომ წერილობით მიუთითა მოსარჩელის მიმართ ფულადი ვალდებულების არარსებობაზე, რის გამოც მოსარჩელე იძულებული გახდა თანხის დაკისრების მოთხოვნით მიემართა სასამართლოსათვის.

მოპასუხის პოზიცია:

4. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიმართ რაიმე შეუსრულებელი ვალდებულება არ გააჩნია. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი მასალებით დავალიანების არსებობის, ან/და სამინისტროს მიერ, დავალიანების აღიარების ფაქტი არ დასტურდება. მოპასუხემ ასევე მიუთითა, რომ დავალიანების არსებობის დადასტურების შემთხვევაშიც კი სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია, რადგან მოსარჩელეს გაშვებული აქვს მოთხოვნის წარდგენის სამწლიანი ვადა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

5. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებით, არ დაკმაყოფილდა შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს სარჩელი ს.ს.ი.პ. სოციალური მომსახურების სააგენტოს (საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს უფლებამონაცვლე) მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ.

6. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს უფლებამონაცვლე შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება პირველი ინსტანციის სასამართლოში.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:

7. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 01 სექტემბრის განჩინებით, შ.პ.ს. ,,ტ.ჩ“-ს უფლებამონაცვლე, შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-ს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

8. სააპელაციო პალატამ სრულიად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

8.1. 1993 წელს, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს ბალანსზე რიცხულ საცხოვრებელ კომპლექსში შესახლებული იქნა აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა ოჯახები.

8.2. 1993 წლიდან-2006 წლამდე შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს საცხოვრებელი კომპლექსი წარმოადგენდა აფხაზეთიდან დევნილების კომპაქტურად განსახლების ადგილს.

8.3. საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსთან გაფორმებული „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ ხელშეკრულებების საფუძველზე, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“ თავის ობიექტში კომპაქტურად განსახლებულ დევნილებს, 1999 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდში უწევდა კომუნალურ მომსახურებას, რაც გულისხმობდა დევნილთა ოჯახების წყლით მომარაგების ასევე, საკანალიზაციო სისტემის გამართულად ფუნქციონირების უზრუნველყოფას. ამავე ხელშეკრულებების თანახმად, საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრო კისრულობდა ვალდებულებას უზრუნველეყო გაწეული კომუნალური მომსახურების ანაზღაურება დადგენილი ტარიფის მიხედვით. სამინისტროსაგან მიღებული თანხით შ.პ.ს. „ტ.ჩ“ უზრუნველყოფდა დევნილთა მომსახურე პერსონალის ხელფასების ანაზღაურებას.

8.4. „ს.ს.ი.პ. სოციალური მომსახურების სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2018 წლის 3 ოქტომბრის №01–14/ნ ბრძანების მესამე მუხლის თანახმად, ს.ს.ი.პ. – სოციალური მომსახურების სააგენტო განისაზღვრა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს უფლებამონაცვლედ დევნილთა და ეკომიგრანტთა პოლიტიკის განხორციელების ნაწილში.

8.5. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2006 წლის 10 აპრილის წერილით საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს ეცნობა, რომ 2006 წლის მდგომარეობით, საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს აჭარის ა/რ რესპუბლიკაში არსებული 15 ტურისტული ობიექტის მიმართ (მათ შორის, შ.პ.ს. „ ტ.ჩ“-ს მიმართ) გააჩნდა 210800 ლარის სახელფასო დავალიანება, რაც მოიცავდა 1999 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდს.

8.6. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს 2000 წლის 2 აგვისტოს წერილის თანახმად, 2000 წლის პირველი ივლისის მდგომარეობით, სამინისტროს, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება 19 568.37 ლარის ოდენობით. სამინისტროს მიერ აღიარებული 19 568.37 ლარის სრულად დაფარვის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია.

8.7. აჭარის ა/რ კონტროლის პალატის 2004 წლის 20 ოქტომბრის №118 ბრძანებით ჩატარებული კომპლექსური რევიზიის აქტის თანახმად, შ.პ.ს. „ტ/ბ ჩ“-ს მიმართ საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს დავალიანება 2004 წლის მდგომარეობით შეადგენდა 14 031 ლარს. მოპასუხეს, არც მითითებული აქტით ფიქსირებული დავალიანების დაფარვის დამადასტურებელი დოკუმენტი არ წარუდგენია.

8.8. მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს ბალანსის მიხედვით, საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრო, 2009 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ირიცხებოდა დებიტორ საწარმოდ 18054 ლარის დავალიანებით.

8.9. მოსარჩელე, 2008 წლამდე სისტემატურად ითხოვდა მის სასარგებლოდ რიცხული დავალიანების დაფარვას საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსაგან. საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს 2008 წლის 29 თებერვლის წერილით შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს ეცნობა, რომ წინა წლებში წარმოქმნილი კრედიტორული დავალიანების დაზუსტების მიზნით, აუცილებელი იყო სამინისტროსთან სამართლებრივი ურთიერთობის და ამ ურთიერთობის საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთვალდებულებების, მათ შორის კრედიტორული დავალიანების განმსაზღვრელი დოკუმენტების კერძოდ, საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე გაფორმებული ხელშეკრულებების, ხელშეკრულებების შესრულების მიმდინარეობის დამადასტურებელი დოკუმენტების, მიღება–ჩაბარების აქტების, თანხების გადარიცხვის დოკუმენტაციის, შედარების აქტების, დავალიანების მოთხოვნისა და ვალის აღიარების შესახებ მიმოწერისა და სხვა დოკუმენტების წარდგენა. მოსარჩელეს განემარტა, რომ არსებული დოკუმენტაცია წარდგენილი უნდა ყოფილიყო 2008 წლის 1 ივლისამდე, წინააღმდეგ შემთხვევაში, კრედიტორული დავალიანება აღრიცხებოდა უიმედო ვალში. მოსარჩელის მიერ გარკვეული მასალების წარდგენის მიუხედავად, სამინისტრომ წარდგენილი დოკუმენტები არ მიიჩნია საკმარისად დავალიანების ფაქტის დასადგენად.

8.10. 2013 წლის 25 იანვარს მოსარჩელემ, დავალიანების დაფარვის მოთხოვნით, წერილობით კვლავ მიმართა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს. 2013 წლის 25 იანვრის წერილის პასუხად მოსარჩელეს ეცნობა, რომ კრედიტორული დავალიანების ფაქტის დადგენა და დადგენის შემთხვევაში, დავალიანების ოდენობის ზუსტი დაანგარიშება ვერ ხორციელდებოდა სათანადო დოკუმენტაციის მოძიების შეუძლებლობის გამო. შესაბამისად, ვერ ხერხდებოდა საკითხის გადაწყვეტა.

9. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებათა პირველი ინსტანციის სასამართლოსეული სამართლებრივი შეფასებები მასზედ, რომ:

9.1. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დასტურდებოდა დავალიანების არსებობა მიღებული მომსახურების აუნაზღაურებელი ღირებულების სახით, რომლის დაფარვის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მოპასუხის მხრიდან სასამართლოსათვის წარმოდგენილი არ იყო. შესაბამისად, გაზიარებული არ იქნა მოპასუხის მითითება, რომ დავალიანების არსებობის ფაქტი სათანადო მტკიცებულებებით არ დასტურებოდა.

9.2. მხარეთა შორის არსებობდა სახელშეკრულებო ურთიერთობა და მოსარჩელე, საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსთან გაფორმებული ხელშეკრულებების საფუძველზე ახორციელებდა ტ.ჩს საცხოვრებელ კომპლექსში კომპაქტურად განსახლებული დევნილების მომსახურებას შესაბამისი ანაზღაურების მიღების პირობით. ამასთან, სასარჩელო მოთხოვნა მოიცავდა 1999 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდში წარმოშობილ დავალიანებას და მოპასუხის მიმართ მოთხოვნის უფლება მოსარჩელეს წარმოეშვა სწორედ ამ დროს, საიდანაც დაიწყო ხანდაზმულობის ვადის დენა.

9.3. ვინაიდან, მოსარჩელეს მოთხოვნილი დავალიანება წარმოეშვა 2005 წლამდე პერიოდში, ამ პერიოდიდან მისთვის უკვე ცნობილი იყო მოთხოვნის არსებობის შესახებ, რის გამოც 2008 წლამდე სისტემატურად ითხოვდა მის სასარგებლოდ რიცხული დავალიანების დაფარვას საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსაგან. დავალიანების დაფარვაზე სამინისტროსაგან არაერთხელ მიღებული უარყოფითი პასუხის მიუხედავად, მოსარჩელემ სასამართლოს მიმართა 2017 წლის 18 მარტს, რაც ნიშნავდა, რომ მოთხოვნის წარმოშობიდან სარჩელის აღძვრამდე გასული იყო 12 წელზე მეტი მაშინ, როცა სკ-ის 129.1 მუხლის თანახმად, მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს. ამდენად, ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის დარღვევა გამორიცხავდა ვალდებული პირის მიმართ ვალდებულების შესრულების დაკისრების შესაძლებლობას და წარმოდგენილი სარჩელის დაკმაყოფილებას.

10. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა, რომ:

10.1. მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა გამომდინარეობს მომსახურების (სახელწიფო შესყიდვის შესახებ) ხელშეკრულებიდან, რომლის ფარგლებშიც მხარეთა შორის სადავოა გაწეული მომსახურების ღირებულების - 14031 ლარის მოსარჩელისათვის ანაზღაურება.

10.2. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 18 აგვისტოს განჩინებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 12 ივლისის გადაწყვეტილებაზე მოწინააღმდეგე მხარის - ს.ს.ი.პ. სოციალური მომსახურების სააგენტოს უფლებამონაცვლედ ცნობილი იქნა ს.ს.ი.პ. დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტო.

10.3. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით დადგენილია, რომ საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროსთან გაფორმებული „სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ“ ხელშეკრულებების საფუძველზე, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“, თავის ობიექტში კომპაქტურად განსახლებულ დევნილებს, 1999 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდში უწევდა კომუნალურ მომსახურებას, რის შედეგადაც საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს მიმართ, წარმოეშვა ამ პერიოდის დავალიანება 14 031 ლარის ოდენობით. დადგენილია, რომ მოსარჩელემ აღნიშნული თანხის დაკისრების მოთხოვნით სასამართლოს სარჩელით მიმართა მხოლოდ 18.09.2017წ.

10.4. სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის პირველი ნაწილის დანაწესის შემოღებით კანონმდებელმა განსაზღვრა სამოქალაქო უფლების დაცვის გარკვეული ვადებით შეზღუდვის აუცილებლობა, რომელიც მყარ სამოქალაქო ბრუნვაზეა ორიენტირებული და მოთხოვნის ხანდაზმულობის ამა თუ იმ ვადის გასვლით, მხარე კარგავს იმ სამართლებრივ ბერკეტებს, რომელთა საშუალებითაც მას შესაძლებლობა ჰქონდა, მოეხდინა მისი მოთხოვნის იძულებით აღსრულება. ხანდაზმულობის ვადის სწორად გამოთვლისათვის უმნიშვნელოვანესია მისი დენის დაწყების მომენტის განსაზღვრა. ხანდაზმულობის ვადის დასაწყისი შეესაბამება დღეს, როდესაც წარმოიშვა მოთხოვნის უფლება. გარდა კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული შემთხვევებისა, როდესაც მოთხოვნის წარმოშობის ვადის განსაზღვრა ზოგადი წესისაგან განსხვავებულადაა რეგულირებული, მისი წარმოშობა დაკავშირებულია მომენტთან, როდესაც პირმა გაიგო ან უნდა გაეგო უფლების დარღვევის თაობაზე (სკ-ის 130-ე მუხლი). სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის აღწერილობითი ნაწილის მითითება - როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო, არ შეიძლება გაგებულ იქნას იმგვარად, რომ გარემოების შეტყობა რაიმე განსაკუთრებულ ფაქტს ან მოვლენას უნდა უკავშირდებოდეს. კანონის ზემოაღნიშნული დანაწესი, პრაქტიკულად, ერთმანეთის თანმხვედრია და ორიენტირებულია კრედიტორის ობიექტურ აღქმაზე ვალდებულების დარღვევის მიმართ. ამასთანავე, სუბიექტურ ფაქტორზე - უნდა შეეტყო, მხოლოდ მაშინ შეიძლება დაყრდნობა, თუ სამართლებრივი ურთიერთობის თავისებურებიდან გამომდინარე, პრაქტიკულად შეუძლებელია ობიექტური ფაქტორის განსაზღვრა.

10.5. დადგენილია, რომ მოსარჩელემ, 1999 წლიდან 2005 წლამდე გაუწია სამინისტროს 14 031 ლარის ღირებულების მომსახურება, რაც მოპასუხეს დღემდე არ აუნაზღაურებია. სწორედ ამ დროიდან წარმოეშვა მოსარჩელეს ხელშკრულებიდან გამომდინარე მოთხოვნის უფლება, თუმცა მოპასუხის მხრიდან უარყოფითი პასუხების მიუხედავად, სკ-ის 129-ე მუხლით გათვალისწინებულ სამ წლიან ვადაში (2008 წლამდე) მოთხოვნა არ წარუდგენია, აღნიშნული კი, სკ-ის 144.1 მუხლის შესაბამისად, ვალდებული პირის მიერ დავალიანების ანაზღაურებაზე უარის თქმისა და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

11. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-მ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნება, შემდეგი საფუძვლებით:

11.1. მხარის სასარჩელო მოთხოვნა ეფუძნება 2004 წლის 20 თებერვლის კომპლექსური რევიზიის აქტში მითითებულ მონაცემებს, რომლის თანახმადაც, ს.ს.ი.პ. დევნილთა, ეკომიგრანტთა და საარსებო წყაროებით უზრუნველყოფის სააგენტოს დავალიანება შეადგენს 14 031 ლარს. მხარეთა შორის 2004 წლამდე სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება არ გაფორმებულა, არამედ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 15 დეკემბრის 860-ე დადგენილებისა და სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ კანონის შესაბამისად, საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს დევნილთა ორგანიზებულად ჩასახლების ადგილებში მათი კომუნალური ხარჯების ანაზღაურების კანონისმიერი ვალდებულება ჰქონდა, ხოლო ურთიერთობა რეგულირდებოდა სამინისტროს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური აქტების საფუძველზე, რომელთა ანალიზის საფუძველზეც მოხდა რევიზიის აქტის შედგენა სადავო თანხაზე.

11.2. მხარეთა შორის 2004-2005 წლებში დადებული სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულებები არ მოიცავს სადავო თანხებს და ამავდროულად, წარმოადგენდა არა სამოქალაქო, არამედ ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებებს მიზნიდან გამომდინარე, რადგან დევნილებისთვის საცხოვრებელი პირობების შექმნა და მათზე ზრუნვა მოპასუხის ფუნქციას წარმოადგენდა და მიეკუთვნებოდა საჯაროსამართლებრივ უფლებამოსილებას. ამდენად, დავალიანების საფუძვლად სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულების მიჩნევის შემთხვევაშიც, დავა უნდა გადაწყვეტილიყო ადმინისტრაციული და არა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

11.3. ფულადი თანხის ანაზღაურების ვალდებულება სამინისტროს ეკისრებოდა კანონით, რომელზეც ხანდაზმულობის ვადა არ ვრცელდება.

12. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:

13. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

14. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

15.1. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

15.2. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი წინადადების თანახმად, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს, რომ საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები. ამავე მუხლის მეორე ნაწილი კი განსაზღვრავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. საკასაციო სასამართლოსთვის უპირველესად, მნიშვნელოვანია, პასუხის გაეცეს განსჯადობის შესახებ კასატორის მიერ წარმოდგენილ პრეტენზიას.

16.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის საკასაციო სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, ექვემდებარება თუ არა საქმე სასამართლოს უწყებრივად და აქვს თუ არა მას მოცემულ კონკრეტულ საქმეზე საერთაშორისო კომპეტენცია. პირველი ინსტანციის სასამართლოს ტერიტორიულ და საგნობრივ განსჯადობას საკასაციო სასამართლო შეამოწმებს მხოლოდ მოპასუხის მოთხოვნით. ასეთი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იგი საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვისას იყო წამოყენებული მოპასუხის მიერ, ან თუ არსებობს საპატიო მიზეზი, რის გამოც ასეთი მოთხოვნა ვერ იქნა წამოყენებული სააპელაციო სასამართლოში.

16.2. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის თანახმად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს განსჯადობას სააპელაციო სასამართლო შეამოწმებს მხოლოდ მოპასუხის მოთხოვნით. ასეთი მოთხოვნა დასაშვებია, თუ იგი საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვისას იყო წამოყენებული მოპასუხის მიერ, ან თუ არსებობს საპატიო მიზეზი, რის გამოც ასეთი მოთხოვნა ვერ იქნა წინა ინსტანციაში წამოყენებული.

16.3. ამრიგად, პირველი ინსტანციის სასამართლოს საგნობრივი განსჯადობის შემოწმების შესაძლებლობა გათვალისწინებულია როგორც სააპელაციო, ისე საკასაციო წესით, თუმცა აღნიშნულისთვის მხარე ვალდებულია, შედავება განსჯადობის შესახებ განახორციელოს სწორ საპროცესო ეტაპზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ითვალისწინებს საკასაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს საგნობრივი განსჯადობის შემოწმებას, იმ დათქმით, რომ პრეტენზია პირველი ინსტანციის სასამართლოს განსჯადობის შესახებ სააპელაციო ეტაპზეც უნდა იყოს გაცხადებული. პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს განსჯადობის შესამოწმებლად არ კმარა მარტოოდენ ის გარემოება, რომ მოთხოვნა მხარეს სააპელაციო სასამართლოშიც ჰქონდეს წაყენებული, არამედ აუცილებელია, სააპელაციო სასამართლოში წაყენებული მოთხოვნა განსჯადობის შემოწმების შესახებ წარდგენილი იყოს დასაშვები ფორმითაც. სააპელაციო სასამართლოში აღნიშნული პრეტენზიის დასაშვები ფორმით წარდგენის წესს კი ადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მეხუთე ნაწილი, რომელიც განსაზღვრავს, რომ მოთხოვნა განსჯადობის შემოწმების შესახებ სააპელაციო სასამართლოსადმი დასაშვებია, თუ იგი საქმის პირველ ინსტანციაში განხილვისას იყო წამოყენებული მოპასუხის მიერ, ან თუ არსებობს საპატიო მიზეზი, რის გამოც ასეთი მოთხოვნა ვერ იქნა წინა ინსტანციაში წამოყენებული.

16.4. ამრიგად, საკასაციო პალატა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-3 ნაწილისა და 377-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შინაარსის გაანალიზების შედეგად განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოს საგნობრივი განსჯადობა შემოწმებას ექვემდებარება მხოლოდ მაშინ, თუ მხარე საქმის განხილვის ყველა საპროცესო საფეხურზე მიუთითებდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს საგნობრივ განსჯადობას, ან არსებობს საპატიო საფუძველი აღნიშნული მოთხოვნის წაუყენებლობის შესახებ. აღნიშნული განმარტება გამომდინარეობს იმ გარემოებიდან, რომ მხარეს, რომლისთვის წარუმატებლადაც დასრულდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვა, არ უნდა ჰქონდეს უფლება, მიაღწიოს საქმის პირველი ინსტანციის წესით ხელახალი განხილვის შესაძლებლობას განსჯადობაზე ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში შედავების გზით, თუ მხარე პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას განსჯადობის საკითხზე დუმდა. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ზემოდგომ ინსტანციათა ზედამხედველობის ინსტრუმენტი არაკეთილსინდისერმა მხარემ შესაძლოა გამოიყენოს საქმის მრავალჯერადი არსებითი მოსმენის მისაღწევად, სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომამდე, რაც ეწინააღმდეგება საპროცესო ეკონომიის იდეას, კანონისა და სასამართლოს წინაშე მხარეთა თანასწორობის პრინციპს.

16.5. განსახილველ შემთხვევაში, კასატორი წარმოადგენს მოსარჩელე შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს უფლებამონაცვლეს, რომელმაც თავად მიიჩნია საქმე სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განსახილველ დავად სარჩელის აღძვრის ეტაპზე და სასარჩელო განცხადების ადრესატად განსაზღვრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგია. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეს პრეტენზია არ გამოუთქვამს სამოქალაქო საქმის განმხილველი სასამართლოს განსჯადობის მიმართ, ხოლო მას შემდეგ, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას დადგა მოსარჩელისთვის არასასურველი სამართლებრივი შედეგი სარჩელის დაუკმაყოფილებლობის სახით, პირველად მხოლოდ სააპელაციო საჩივარში გაცხადდა პრეტენზია საგნობრივი განსჯადობის მიმართ ისე, რომ აპელანტს მოთხოვნის პირველი ინსტანციის სასამართლოში წაყენების დამაბრკოლებელი საპატიო მიზეზის არსებობის შესახებ არც კი მიუთითებია. ამდენად, მართალია, სააპელაციო სასამართლოს წინაშე დაისვა საგნობრივი განსჯადობის პრეტენზია, მაგრამ იგი ვერ აკმაყოფილებდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის მეხუთე ნაწილით დადგენილ დასაშვებობის კრიტერიუმს. სააპელაციო ეტაპზე დაგვიანებული და შესაბამისად, დაუშვებელი საპროცესო მოქმედება კი მით უფრო დაგვიანებულია საკასაციო სამართალწარმოების საფეხურზე, ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ შეამოწმებს დავის საგნობრივ განსჯადობას.

16.6. პალატა მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 92-ე მუხლის მეორე ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, უფლებამონაცვლისათვის პროცესში მის დაშვებამდე შესასრულებელი ყველა მოქმედება სავალდებულოა იმ ოდენობით, რაც სავალდებულო იქნებოდა იმ პირისათვის, რომელიც მან შეცვალა. ამრიგად, მართალია, სააპელაციო ეტაპზე საქმის განხილვისას მოსარჩელის მხარეს დადგინდა უფლებამონაცვლეობა, მაგრამ უფლებამონაცვლეობის დაშვებამდე მოსარჩელის ყველა საპროცესო მოქმედება თუ უმოქმედობა, მათ შორის, საგნობრივ განსჯადობაზე პრეტენზიის პირველ ინსტანციაში განუცხადებლობა, შედეგს წარმოშობს უფლებამონაცვლის მიმართ.

17. გაზიარებას არ იმსახურებს კასატორის პრეტენზია მასზედ, რომ მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველია არა სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულება, არამედ რევიზიის აქტი. კონტროლის პალატის რევიზიის აქტი, თავის არსით, წარმოადგენს სახელმწიფო ორგანოს მიერ ჩატარებული შემოწმების შედეგებს, რომელიც ასახავს შემოწმებას დაქვემდებარებული სუბიექტის ქონებრივ მოთხოვნებსა თუ ვალდებულებებს, რომელებიც გარკვეული სამართალურთიერთობის გათვალისწინებით, უკვე არსებობდა შემოწმების ჩატარების დროისათვის. ამდენად, შემოწმების აქტში აისახა უკვე წარმოშობილი ვალდებულება, თავად აქტი კი აღნიშნული ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი ვერ გახდებოდა. გარდა ამისა, ვალდებულების წარმოშობის საფუძველთან დაკავშირებით წამოყენებული საკასაციო პრეტენზია დაუშვებელიც არის, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოში აპელანტი ეთანხმებოდა სახელშეკრულებო საფუძვლით დავალიანების წარმოშობის ფაქტობრივ გარემოებას, თუმცა სადავოდ ხდიდა ამ ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას, კერძოდ მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობას აკვალიფიცირებდა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებად.

18. სადავო პერიოდში მოქმედი „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ 1998 წლის 9 დეკემბრის კანონის (ძალადაკარგულია 2006 წლის 1 იანვრიდან საქართველოს 04/20/2005 N 1388 კანონით) მე-3 მუხლის „ა.ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სახელმწიფო შესყიდვა არის სახელმწიფო საჭიროებათა დასაკმაყოფილებლად ნებისმიერი სახის საქონლის, სამუშაოებისა და მომსახურების შესყიდვა, რომელთა დაფინანსება სახელმწიფო ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ბიუჯეტში კონსოლიდირებული სახსრებით ხორციელდება ამავე კანონის პირველი მუხლის მეორე პუნქტის თანახმად, მომსახურების გაწევისათვის სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულება უნდა დადებულიყო. კონტრაქტის დადების ვალდებულებას „საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საჭიროებისათვის პროდუქციისა და საქონლის მიწოდების შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 30 მარტის 264-ე დადგენილების პირველი პუნქტიც ითვალისწინებდა („სახელმწიფო მოთხოვნილების დაკმაყოფილების ფორმად ჩაითვალოს შეკვეთები საქონლის (პროდუქციის) შესყიდვასა და მიწოდებაზე, სახელმწიფო საჭიროების სამუშაოების (მომსახურების) შესრულებაზე“).

18.1. ამდენად, სადავო დავალიანების წარმოშობის პერიოდში _ 1999-2005 წლებში სახელმწიფოს მიერ საქონლისა და მომსახურების მიღების ერთადერთ საშუალებად კანონი სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულების დადებას განიხილავდა. საგულისხმოა ისიც, რომ საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს 2008 წლის 29 თებერვლის მიმართვის (ტ.1, ს/ფ 18-19) პასუხად რომლითაც, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს მოეთხოვა დავალიანების დამადასტურებელი ხელშეკრულებების სამინისტროში წარდგენა, შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-ს დირექტორი ახსნა-განმარტებით ბარათს დავალიანების წარმოშობის საფუძვლების დასადასტურებლად თან ურთავდა 2004 წლის 20 იანვრის №2295/82, 2005 წლის იანვრის თვის №2295/221 და 2005 წლის 01 აპრილის №2295/383 სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულებებს (ტ.1, ს/ფ 24-27), ამდენად, საკასაციო პალატას სარწმუნოდ არ მიაჩნია კასატორის განმარტება, რომ საკანონმდებლო მოთხოვნის მიუხედავად, სამინისტრო კომუნალურ მომსახურებას იღებდა არა ხელშეკრულების დადების, არამედ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის გზით. საგულისხმოა, რომ საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპამდე აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება კასატორს არ მიუთითებია, შესაბამისად, სსსკ 404-ე (I), 407-ე (I და II) მუხლების შინაარსის გათვალისწინებით, აღნიშნული შედავება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებით დაუშვებელია საკასაციო ეტაპზე.

18.2. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი შეიძლება წარმოიშვას, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი. ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობისას, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს. ამრიგად, სასამართლო ვერ გადაწყვეტს ვერცერთ სამოქალაქო საქმეს, თუ მან წინასწარ არ დაადგინა გარკვეული ფაქტები. ამ ფაქტების დადგენა ხორციელდება უმთავრესად დამტკიცების გზით, შესაბამისი მტკიცებულებების გამოყენებით (სუსგ №ას-948-2021, 17.12.2021წ). ფაქტებზე მითითება, რომლებიც ასაბუთებენ მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს, არის თვითონ მხარეთა მოვალეობა (სუსგ №ას-1190-2021, 22.02.2022წ., პ. 104).

18.3. კასატორს საქმის პირველი და მეორე ინსტანციის წესით განხილვისას არათუ სამინისტროს ცალმხრივი ნების გამოვლენის დამადასტურებელი ინდივიდუალური აქტები არ წარუდგენია, არამედ არც კი მიუთითებია, რომ სამინისტრო შ.პ.ს. „ტ.ჩ“-სთან სამართლებრივ ურთიერთობას ამყარებდა არასახელშეკრულებო გზით, ამდენად, საკასაციო ეტაპზე აღნიშნული შედავება დაგვიანებულ და შესაბამისად, დაუშვებელ შედავებად განიხილება.

19. უსაფუძვლოა კასატორის მითითება მასზედ, რომ ვინაიდან დევნილთა კომუნალური მომსახურების საფასურის დაფარვის ვალდებულება სამინისტროს ფუნქციას წარმოადგენდა, საცხოვრებელი კორპუსის მესაკუთრეთა მიმართ ანგარიშსწორება წარმოადგენდა კანონისმიერ და არა სახელშეკრულებო ვალდებულებას.

19.1. საქმეში წარმოდგენილ სახელმწიფო შესყიდვის ხელშეკრულებათა საფუძველზე პალატა მიუთითებს, რომ დევნილთა მიმართ კანონით გათვალისწინებული ვალდებულების შესასრულებლად სახელმწიფო იყენებდა არა კომუნალური სერვისის მიმწოდებელ ორგანიზაციასთან პირდაპირი ანგარიშსწორების ფორმას, შუამავალ რგოლთან - ჩასახლების ობიექტების მესაკუთრეებთან ხელშეკრულების დადების გზას, ამდენად, ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს სახელმწიფოს ვალდებულება დევნილთა მიმართ კომუნალური მომსახურების საფასურის დაფარვასთან მიმართებით, რომელიც კანონისმიერი ვალდებულებაა და ამ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების მიზნით ჩასახლების ობიექტების მესაკუთრეებთან ხელშეკრულების დადების შედეგად წარმოშობილი სამართალურთიერთობა. რომელიც სახელშეკრულებო ვალდებულებათა რიგს განეკუთვნება. წინამდებარე დავა არ წარმოადგენს დევნილის სტატუსის მქონე პირის სარჩელს მასზედ, რომ სახელმწიფომ არ შეასრულა მის მიმართ კანონით აღებული ვალდებულება კომუნალური დავალიანების დაფარვის შესახებ, არამედ წარმოადგენს სახელმწიფოსა და მის კონტრაქტორს შორის წარმოშობილ უთანხმოებას ხელშეკრულებით ნაკისრი ფულადი ვალდებულების შეუსრულებლობაზე, ამდენად, მასზე სრულად ვრცელდება სახელშეკრულებო მოთხოვნათა მიმართ სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

19.2. პალატა მიუთითებს, რომ ხანდაზმულობის მიზანი მოვალის დაცვა და დროის გასვლის გამო მტკიცების სირთულეებისგან მისი გათავისუფლებაა. უფლების სასარჩელო წესით დროში შეზღუდვა განპირობებულია: 1. სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისა და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღების გამარტივებით; 2. სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის დაცვით; 3. დარღვეული უფლების დასაცავად ხანგრძლივი დროის მანძილზე ზომების მიუღებლობა, როგორც წესი, მეტყველებს იმაზე, რომ დაზარალებული ან არ არის საკმარისად დაინტერესებული თავისი უფლების განხორციელებით ან არ არის დარწმუნებული მოთხოვნის საფუძვლიანობაში; 4. სასარჩელო ხანდაზმულობა ხელს უწყობს გარიგებით ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას, საკუთარი უფლების რეალიზაციის თვალსაზრისით, სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა აქტიურობის სტიმულირებას ახდენს, აგრეთვე აძლიერებს ორმხრივ კონტროლს ვალდებულების შესრულებაზე (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017; 128-ე მუხლის კომენტარი, აბზაცი 3, გვ 721).

19.3. საგულისხმოა, რომ მოპასუხემ მოთხოვნის განხორციელების შემაფერხებელი შესაგებლით ხანდაზმულობაზე, როგორც იურიდიულ ფაქტზე, პირველი ინსტანციის სასამართლოშივე განახორციელა მითითება. მოსარჩელე არ შედავებია ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლის იმ წესს, რომლითაც ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლოების მიერ განისაზღვრა მოთხოვნის წარმოშობის სათავე და დასასრული, ამდენად, მართებულია მოთხოვნის ხანდაზმულობის მოტივით სამართლებრივი დასკვნა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ.

20. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

21. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამრიგად, შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-ს უნდა დაუბრუნდეს შ.პ.ს. „ა.აა.მ.კ“-ს მიერ 2021 წლის 28 ოქტომბერს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 701.55 ლარის 70%, რაც შეადგენს 491.09 ლარს.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შ.პ.ს. „ს-ს.ს–ო“-ს (ს/ნ .....) დაუბრუნდეს შ.პ.ს. „ა.ა.მ.კ“-ს (ს/ნ .....) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 701.55 ლარის (საგადახდო დავალება №4343692, გადახდის თარიღი: 28.10.2021წ, გადამხდელის ბანკი: ს.ს. „ტერაბანკი“) 70% – 491.09 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150).

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი