საქმე №ას-471-2021 8 ივლისი, 2022 წელი,
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,
ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – სს "ს-ს რ-ზა" (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელით მოსარჩელე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს "ბ-ი ც-ლი" (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით, შპს „ბ-ი ც-ის“ სარჩელი (შემდეგში: მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელით მოპასუხე ან პირველი აპელანტი) სს „ს-ს რ-ის“ (შემდეგში: მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი, მეორე აპელანტი ან კასატორი) წინააღმდეგ და მოპასუხის შეგებებული სარჩელი მოსარჩელის წინააღმდეგ, თანხის დაკისრების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
2. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მხარეებმა. მოპასუხემ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, შეგებებული სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა, ხოლო თავდაპირველმა მოსარჩელემ - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება.
3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებით თავდაპირველი მოსარჩელის (პირველი აპელანტი) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში გაუქმდა, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა ქონების არამართლზომიერად სარგებლობისათვის დარიცხული საფასურისა და ქონების სარგებლობისათვის ყოველთვიური საზღაურის დაკისრების თაობაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და ამ ნაწილში მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 1 126 004.9 ლარის გადახდა დაეკისრა; მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ 2020 წლის 1 იანვრიდან ყოველთვიურად დაეკისრა 16 581 ლარის გადახდა, პირველ სართულზე განთავსებული 364 კვ. მ (მიწისქვეშა გადასასვლელი) ფართით და მეორე სართულზე განთავსებული 1948.70 კვ.მ (მატარებლის ბაქანი) ფართით სარგებლობის ვადით; მოპასუხის (მეორე აპელანტის) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
4. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები და განმარტა შემდეგი სამართლებრივი საკითხები:
4.1 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მუდმივმოქმედი სააუქციონო კომისიის მიერ 2009 წლის 24 ნოემბერს შედგა პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი №----, რომლის თანახმად ე. ბ-ია გამოვლინდა გამარჯვებულად და მის მიერ შეძენილი იქნა უძრავი ქონება მდებარე ქ. ბათუმი, ---- -----, ---- ---- გ------ე მდებარე მშენებარე შენობა-ნაგებობა და მასზე მიმაგრებული 22 566 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (ს/კ ------). მყიდველს, №---- ოქმის მე-6 მუხლის მიხედვით, დაევალა აუქციონის ჩატარებიდან 48 თვის ვადაში შენობის ნაწილში ,,სარკინიგზო სადგურის დარბაზის’’ მოწყობა. ხოლო ამავე ოქმის მე-8 მუხლის შესაბამისად გამყიდველის მიერ მყიდველზე საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის შემდეგ, ოქმის (ხელშეკრულების) მოქმედების პერიოდში, მყიდველის მიერ გადაცემული ქონების გასხვისების შემთხვევაში, მყიდველი ვალდებული იყო ქონება ახალ მესაკუთრეზე გაესხვისებინა იმავე პირობით, რაც გათვალისწინებული იყო ოქმით (ხელშეკრულებით). ქონების გასხვისების შესახებ გამყიდველმა წერილობით უნდა მიიღოს შეტყობინება (ტ.1, ს.ფ. 20-22);
4.2 ე. ბ-ამ, რომელიც იყო შპს ,,-------’’-ის 50% წილის მფლობელი პარტნიორი, 2010 წლის 10 ივნისის პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილებით, საზოგადოების კაპიტალის გაზრდის მიზნით, მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება (ს/კ ------, მდებარე ქ. ბათუმი, ---- ----, --- ---- გ-----ი) 22 566 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთი და მასზე დამაგრებული მშენებარე შენობა- ნაგებობები საზოგადოების კაპიტალში შეიტანა (ტ. 1, ს.ფ. 23-26, 28-29);
4.3 შპს ,,G-----A I----N’’-მა, 2013 წლის 13 დეკემბერს, სამომავლოდ თანამშრომლობის მიზნით მოპასუხეს აცნობა, რომ რკინიგზის სადგურის დარბაზის მოწყობის გარდა (რაც სააუქციონო პირობით ნაკისრ ვალდებულებას წარმოადგენდა), საკუთარი ინიციატივით აწყობდა - ევრო სტანდარტების დონის რკინიგზის სადგურს, შესაბამის მისადგომებსა და ჩასასხდომ ბაქანს, რომელიც აკმაყოფილებდა ყველა იმ აუცილებელ მოთხოვნებსა და სტანდარტებს, რაც აუცილებელი იყო რკინიგზის სადგურის ფუნქციონირებისათვის. მიმართვასთან ერთად შპს ,,G----A I---N’’-მა მოპასუხეს ქალაქ ბათუმის მერიასთან შეთანხმებული პროექტი გადაუგზავნა (მშენებლობის ნებართვა) (ტ. 1, ს.ფ. 127- 130);
4.4 მოსარჩელესა (მყიდველი) და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს (გამყიდველი) შორის 2014 წლის 23 ოქტომბერს გაფორმებული შეთანხმებით ცვლილებები შევიდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და ე.ბ-ას შორის 2009 წლის 24 ნოემბერს გაფორმებულ №….. ოქმის (ხელშეკრულების) მე-6 მუხლში, მათ შორის მყიდველს დაევალა: ა) არაუგვიანეს 2015 წლის 9 თებერვლისა დაესრულებინა შენობის ფასადის მოწყობის სამუშაოები; ბ) არაუგვიანეს 2014 წლის 1 სექტემბრისა დაესრულებინა ტერიტორიის კეთილმოწყობის სამუშაოები; გ) არაუგვიანეს 2015 წლის 9 აპრილისა ექსპლუატაციაში შეეყვანა შენობა; დ) არაუგვიანეს 2015 წლის 9 აპრილისა შენობის ნაწილში მოეწყო რკინიგზის სადგურის დარბაზი შეთანხმებული პირობების დაცვით, კერძოდ, შენობაში საჭირო ოთახების რაოდენობისა და ფართების (კვ.მ) შესაბამისად (ტ. 1, ს.ფ. 121-122);
4.5 მოსარჩელესა (მესაკუთრესა) და მოპასუხეს (უზუფრუქტუარს) შორის, 2015 წლის 17 ივნისს გაფორმდა უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, მესაკუთრემ გადასცა და უზუფრუქტუარმა მისი არსებობის ვადით (ლიკვიდაციამდე), უსასყიდლო სარგებლობის უფლებით მიიღო: ქ. ბათუმში, ----- -----, ----- ---- გ-----ზე მდებარე შენობის პირველ და მეორე სართულზე განთავსებული 759.17 კვ.მ ფართი (შემდეგში: ქონება - ს/კ ------), რკინიგზის სადგურის, სალაროების, ოფისებისა და მოსასვენებელი ოთახების განსათავსებლად (ტ. 1, ს.ფ. 33-44);
4.6 მოსარჩელესა (მესაკუთრე) და მოპასუხეს (უზუფრუქტუარი) შორის გაფორმებული ხელშეკრულების მე-2 მუხლის შესაბამისად ,,მესაკუთრე’’ ვალდებული იყო ,,უზუფრუქტუარისათვის’’ ქონება ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო მდგომარეობაში გადაეცა. ქონება ნივთობრივად უნაკლოდ ითვლება თუ იგი არის ,,ხელშეკრულების’’ პირველი მუხლით გათვალისწინებული მოცულობის (759.17 კვ.მ) და ,,ვარგისია’’ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნებისთვის (რკინიგზის სადგურის, სალაროების, ოფისების, მოსასვენებელი ოთახების განსათავსებლად). ამავე მუხლის 2.1.3 პუნქტის თანახმად მესაკუთრე (მოსარჩელე) ვალდებული იყო, ხელი არ შეეშალა უზუფრუქტუარისათვის სამგზავრო სადგურის ნორმალურ ფუნქციონირებაში და არ დაეშვა მის საკუთრებაში არსებული ქონებით (როგორც ხელშეკრულების საგნის, ასევე მთლიანად ქონების რომლის შემადგენელი ნაწილიც არის ხელშეკრულების საგანი) იმდაგვარი სარგებლობა, რომ საფრთხე შეექმნა სარკინიგზო მოძრაობისა და ადამიანთა უსაფრთხოებისათვის; არ შეეშალა ხელი მგზავრთა შეუფერხებელი, უსასყიდლო (გარდა სატრანსპორტო საშუალებებისათვის განკუთვნილი ფასიანი ავტოსადგომებით მომსახურებისა), უსაფრთხო გადაადგილებისათვის შენობებსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე (მათ შორის მესაკუთრე ვალდებული იყო სამგზავრო ბაქანზე ნებისმიერი ქმედების განხორციელების დროს გაეთვალისწინებინა უზუფრუქტუარის წერილობითი პოზიცია, რკინიგზაში მოქმედი უსაფრთხოების ნორმების დაცვის მიზნით) (ტ.1, ს.ფ. 33-44);
4.7 ამავე ხელშეკრულების შესაბამისად, თავის მხრივ, უზუფრუქტუარი ვალდებული იყო: - არ შეეზღუდა მესამე პირებისათის ხელშეკრულების საფუძველზე უსასყიდლო უზუფრუქტის ფორმით აღებული საზოგადოებრივი დანიშნულების ფართ(ებ)ით დანიშნულებისამებრ სარგებლობის უფლება; - აენაზღაურებინა ქონების მიმდინარე ხარჯები და ეზრუნა მისი ნორმალური სამეურნეო მოვლისათვის; - დაუყოვნებლივ ეცნობებინა მესაკუთრისათვის ქონების განადგურების, დაზიანების ან მის შესანახად წარმოშობილი გაუთვალისწინებელი ხარჯების შესახებ; - ხელშეკრულების მოქმედების მთელი ვადის განმავლობაში გადაეხადა ქონებასთან დაკავშირებული კომუნალური გადასახადები დადგენილი ტარიფების შესაბამისად;
4.8 ამავდროულად უზუფრუქტუარს მიენიჭა უფლება: - შეთანხმებით, საკუთარი სახსრებით ეწარმოებინა ქონების კაპიტალური რემონტი, რაც დაკავშირებული იყო მის საქმიანობასთან; - უზუფრუქტის მოქმედების მთელი პერიოდის განმავლობაში ესარგებლა ქონებასთან უსასყიდლო (მათ შორის ავტოსადგომის არაუმეტეს ხუთი ადგილისა), შეუფერხებელი და უსაფრთხო დაშვების უფლებით და აღნიშნული უძრავი ქონებით შეუფერხებლად სარგებლობის უფლებით (სატრანსპორტო საშუალებების მოძრაობის, პარკირებისა და ნებისმიერი სხვა მიზნით); - მესამე პირთათვის ქონების ქირით, იჯარით და თხოვების ფორმით გადაცემის უფლება;
4.9 მოპასუხის ბათუმის მგზავრთა ს----ს ც----რი, უზუფრუქტის ხელშეკრულებით გადაცემული (ინდივიდუალური სარგებლობის) ფართების წყლით და ელ.ენერგიით მომარაგებას უზრუნველყოფს დამოუკიდებლად (უზრუნველყოფილია ინდივიდუალური კომუნალური მომსახურებით), რეგისტრირებულია აბონენტად და ახორციელებს ინდივიდუალურ ანგარიშსწორებას (მოხმარებული ხარჯის მოცულობის გათვალისწინებით) (ტ.1, ს.ფ. 123, 124; ტ.2, ს.ფ. 1);
4.10 უზუფრუქტუარს სარგებლობაში არსებული ფართების დასუფთავება-დალაგების მიზნით ბათუმის მგზავრთა ს……ს-ც……ს შექმნილი აქვს შესაბამისი საშტატო ერთეულები დამლაგებელთათვის და მათი მეშვეობით უზრუნველყოფს გადაცემული ქონების დასუფთავებას (ტ.1, ს.ფ. 126);
4.11 სამატარებლო ბრიგადების დასვენებისათვის, მოპასუხემ ფიზიკურ პირებთან გააფორმა ქირავნობის ხელშეკრულებები და გადაიხადა 15 304.94 ლარი, კერძოდ: - 2017 წლის 4 იანვარს ზ. მ-ან გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 11 თვის მანძილზე გადახდილია 9 267.74 ლარი (ყოველთვიურად 850 ლარი) (ტ. 2, ს.ფ. 122-125, 130, 139-150, 151-161), ხოლო 2017 წლის 9 ივნისს ხ. ხ-ან გაფორმებული ქირავნობის ხელშეკრულების საფუძველზე, 6 თვის მანძილზე გადახდილია 6 037.20 ლარი (ყოველთვიურად 1 053 ლარი) (ტ. 2, ს.ფ. 126-129, 131-138, 162-168);
4.12 მოპასუხე შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას მხარეთა შორის 2015 წლის 17 ივნისს გაფორმებული უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ნივთის ნაკლს უკავშირებს, კერძოდ, მან (მეორე აპელანტმა) განმარტა, რომ: ფართების ნაწილში უნდა განთავსებულიყო სამატარებლო და სალოკომოტივო ბრიგადების მოსასვენებელი ოთახები. სწორედ ამ მიზნით ფართი სრულიად გამოუსადეგარი იყო. ხელშეკრულების გაფორმებიდან რამდენიმე თვეში ოთახებში დაიწყო ატმოსფერული ნალექების შემოდინება, ხოლო გარკვეული პერიოდის შემდეგ დაზიანების ხარისხმა შეუძლებელი გახადა ბრიგადების მიერ ოთახებით სარგებლობა, რის გამოც მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაცია იძულებული გახდა ფიზიკური პირებისაგან დაექირავებინა საცხოვრებელი ბინები, რათა უზრუნველყოფილი ყოფილიყო სამატარებლო და სალოკომოტივო ბრიგადების დასვენებისათვის ნორმალური პირობები;
4.13 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ფართის გადაცემა 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებით განხორციელდა, ხოლო მოპასუხის პრეტენზია გადაცემული ქონების ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებით დაფიქსირებულია 2016 წელს (ტ. 1, ს.ფ. 71-72). ასევე ხელშეკრულებები ფართის ქირავნობასთან დაკავშირებით გაფორმებულია 2017 წლის 4 იანვარსა და ივნისის თვეებში;
4.14 აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ მესაკუთრემ შეასრულა 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და უზუფრუქტუარს ნივთობრივად უნაკლო მდგომარეობაში გადასცა უზუფრუქტის საგანი, რაც ამ უკანასკნელს მიღებული აქვს. უზუფრუქტის საგანი გადაცემის მომენტისათვის იყო ნივთობრივად უნაკლო, შესაბამისი მოცულობის და ვარგისი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნებისათვის;
4.15 სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში: სსკ) 361.1-ე, 317.1-ე, 982.1-ე მუხლებზე მიუთითა და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოითხოვს კომუნალური ხარჯების ანაზღაურებას იმ 2 575 მ2 ფართზე, რომელიც მოპასუხეს დაკავებული აქვს 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებით განსაზღვრული 759.17 კვ.მ ფართის გარდა, ანუ, თავდაპირველი მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა შესაბამისი კომუნალური გადასახადების ხარჯების დაზოგვის საფუძველზე, რამდენადაც მისი მხრიდან ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ხორციელდებოდა სხვის საკუთრებაში არსებული ნივთით სარგებლობა ისე, რომ იგი არ იხდიდა ამ ნივთზე კომუნალურ გადასახადებს. შესაბამისად მხარეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა უნდა დარეგულირდეს უსაფუძვლო გამდიდრების ნორმებიდან გამომდინარე, რომელიც სუბსიდიური ხასიათისაა და მისი გამოყენება ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სხვა სამართლებრივი საფუძვლით მოთხოვნის დაკმაყოფილება შეუძლებელია (იხ. სუსგ N ას-794- 794-2018, 11.09.2018 წ.);
4.16 მხარეთა შორის უდავოა ის გარემოება, რომ მოპასუხის ბათუმის მგზავრთა ს----ს ც-----ი, უზუფრუქტის ხელშეკრულებით გადაცემული (ინდივიდუალური სარგებლობის) ფართების წყლით და ელ.ენერგიით მომარაგებას უზრუნველყოფდა დამოუკიდებლად (უზრუნველყოფილი იყო ინდივიდუალური კომუნალური მომსახურებით), რეგისტრირებული იყო აბონენტად და ახორციელებდა ინდივიდუალურ ანგარიშსწორებას (მოხმარებული ხარჯის მოცულობის გათვალისწინებით);
4.17 მოსარჩელე მოპასუხეს ედავება იმ ფართების კომუნალურ გადასახადებს, რომელიც არ არის გადაცემული უზუფრუქტის ხელშეკრულებით, ხოლო მათზე გაწეული კომუნალური მომსახურების ხარჯების ოდენობის დამადასტურებლად უთითებს, რომ ვინაიდან სადავო ფართებზე მოხმარებული ელექტროენერგიის და ბუნებრივი აირის ცალკე აღრიცხვა არ მიმდინარეობდა, ამიტომ მოპასუხეს აღნიშნული კომუნალური ხარჯების გადახდა უნდა დაეკისროს მოსარჩელის მიერ სრულად გადახდილი თანხების იმ პროპორციის მიხედვით, რაც შეესაბამება სადავო ფართის მოცულობას. ამავე პრინციპის მიხედვით უნდა განხორციელდეს დალაგება-დასუფთავების ხარჯების გაანგარიშება (ტ. 1, ს.ფ. 45). კომუნალური ხარჯი გაანგარიშებულია შემდეგი სახით: ელექტროენერგიის საფასური 47 684.09 ლარი, საიდანაც მოპასუხის ნაცვლად გაწეული ხარჯი 2 575 მ2-სათვის შეადგენს 17 643.1 ლარს; ბუნებრივი აირი 23 838.93 ლარი, საიდანაც გაწეული ხარჯი 759.17 მ2-სათვის შეადგენს 2 622.28 ლარს; დალაგება-დასუფთავება 7 762.4 ლარი (ხელფასის სახით გაცემული 6 299.7, საშემოსავლო გადასახადის სახით გადახდილი 1 552.7), საიდანაც ნ. გ-ის მოპასუხის ნაცვლად გაწეული ხარჯი შეადგენს 5 337.1 ლარს, მ. ც-ის - 510 ლარს, ხოლო ი. ხ-ის - 2 575 მ2-ზე შეადგენს 362.6 ლარს. საერთო ჯამში მოსარჩელის მიერ გაწეული კომუნალური ხარჯები 28 027,78 ლარს შეადგენს;
4.18 სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი კომუნალური გადასახდების თანხების ოდენობა უტყუარად არ არის დადასტურებული შესაბამისი მტკიცებულებებით. ის გარემოება, რომ მოპასუხეს ხელშეკრულებით გადაცემული ფართის გარდა დამატებით დაკავებული აქვს 2 575მ2 ფართი, არ ნიშნავს, რომ ამ ფართზე ელ. ენერგიის ხარჯის და ბუნებრივი აირის ხარჯის ოდენობა უნდა დადგინდეს საერთო ფართის პროპორციის შესაბამისად, ანუ მოსარჩელის მიერ არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა თუ რა ოდენობის ელ. ენერგიის და ბუნებრივი აირის მოხმარება მოხდა სადავო 2 575 მ2 ფართზე;
4.19 დასუფთავების ხარჯებთან დაკავშირებით დადგენილია, რომ უზუფრუქტუარის სარგებლობაში არსებული ფართების დასუფთავება-დალაგების მიზნით, ბათუმის მგზავრთა ს…..ს-ც…..ს, შექმნილი აქვს შესაბამისი საშტატო ერთეულები დამლაგებელთათვის და მათი მეშვეობით უზრუნველყოფს გადაცემული ქონების დასუფთავებას. ამასთან მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილია მტკიცებულება, რომ მასთან შრომით ხელშეკრულებაში მყოფი პირები ასუფთავებენ სადავო 2 575 მ2 ფართს და არა - მოპასუხის დამლაგებლები;
4.20 აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის ნაცვლად მოსარჩელის მიერ კომუნალური გადასახადებისათვის გაწეული ხარჯის 28 027,78 ლარის ანაზღაურების ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა დაუსაბუთებელია და შესაბამისად ამ ნაწილში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება უნდა დარჩეს უცვლელი;
4.21 სსკ-ის 982-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი.
4.22 სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს (საქმე №ას-472-448-2013, 05.12.2013 წ.) განმარტებაზე, რომლის თანახმადაც - განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ ხსენებული ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიუთითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, ზემოხსენებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება, მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში, მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ - გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან. ამდენად, სადავო ფაქტობრივი სიტუაცია არ ითვალისწინებს ზიანის ინსტიტუტს სსკ-ის 992-ე მუხლის მიხედვით;
4.23 სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელე მოპასუხისათვის 2015 წლის 17 ივნისიდან 2020 წლის 1 იანვრამდე ქონების არამართლზომიერად სარგებლობისათვის დარიცხული საფასურის 1 126 004,90 ლარისა და მის შემდგომ პერიოდში, ქონების სარგებლობისათვის ყოველთვიური საზღაურის (თვეში) 16 581 ლარის დაკისრებას უკავშირებს იმ ფართს, რომელიც არ არის 2015 წლის 17 ივნისს გაფორმებული უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულების საგანი;
4.24 საქმის მასალებით დადგენილია და მხარეთა შორის დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ სადავო ფართები, რომლებსაც მესაკუთრის მტკიცებით მოპასუხე არამართლზომიერად ფლობს არის: ა) 1 948.70 კვ.მ. ფართი, რაც განთავსებულია შენობა-ნაგებობის მეორე სართულზე და წარმოადგენს მატარებლისათვის განკუთვნილ რკინა-ბეტონის კონსტრუქციის ბაქანს; ბ) 364.00 კვ.მ ფართი, რაც განთავსებულია შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე და წარმოადგენს მატარებლის ბაქნისათვის განკუთვნილ მიწისქვეშა გადასასვლელს კიბის უჯრედებით; გ) 262.37 კვ.მ ფართი, რაც განთავსებულია მთავარი შენობის მეორე სართულზე და წარმოადგენს დარბაზის (მატარებლის ბაქანზე გასასვლელი) ნაწილს, რაც გამოყოფილი არ არის დანარჩენი დარბაზის ნაწილისაგან;
4.25 ასევე დადგენილია, რომ უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ. ბათუმი, ---- ----, ---- ---- გ-ზე მდებარე მშენებარე შენობა-ნაგებობა და მასზე მიმაგრებული 22 566 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ -------), აუქციონის გზით საკუთრების უფლების მომპოვებელ პირს ევალებოდა მხოლოდ ,,სარკინიგზო სადგურის დარბაზის’’ მოწყობა, ანუ პირობით გამოცხადებულ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი №----- ოქმი არ ითვალისწინებდა არც ბაქანის და არც ბაქანზე მოსახვედრად მიწისქვეშა გადასასვლელის მოწყობას. რაც შეეხება დარბაზის ფართს, იგი კონკრეტულად არის მითითებული 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებაზე თანდართულ გეგმაზე და მასში გათვალისწინებული არ არის ამჟამად მხარეთა შორის სადავოდ გამხდარი 262.37 კვ.მ ფართი. ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის შესაბამისად გადასაცემი ქონების დეტალური აღწერილობა მოცემულია N - დანართში. №--ში. ამ დოკუმენტის (№1 დანართი, ტ.1. ს.ფ. 43-44) შესაბამისად კი კონკრეტულად არის მითითებული მოსარჩელის მიერ მოსაწყობი ოთახებისა და დარბაზის ფართების მოცულობა და მათი ადგილმდებარეობა;
4.26 მხარეთა შორის 2015 წლის 17 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულება შესაბამისობაშია აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელ №----ოქმთან და მასში კონკრეტულად არის მითითებული, როგორც ფართის მოცულობა, ასევე ამ ფართში განსათავსებელი ობიექტების შესახებ, კერძოდ, 759.17 კვ.მ. ფართი განკუთვნილი უნდა ყოფილიყო რკინიგზის სადგურის, სალაროების, ოფისებისა და მოსასვენებელი ოთახების განსათავსებლად. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის წარმომადგენელთა მითითება, რომ 759.17 კვ.მ ფართის გარდა მხარეთა შორის არ ყოფილა შეთანხმება მოპასუხეს მოსარჩელის კუთვნილი სხვა ფართი დაეკავებინა;
4.27 სსკ-ის 150-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში;
4.28 სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია არსებითი შემადგენელი ნაწილის დამოუკიდებლად განკარგვა. იგი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე;
4.29 სასამართლოს განმარტებით, მატარებლისათვის განკუთვნილ რკინა-ბეტონის კონსტრუქციის ბაქანი ფართით 1 948.70 კვ. მეტრი, შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე განთავსებული 364.00 კვ.მ მიწისქვეშა გადასასვლელი კიბის უჯრედებით და მატარებლის ბაქანზე გასასვლელი დარბაზის ნაწილი ფართობით 262.37 კვ. მეტრი, არ შეიძლება მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული 759.17 კვ.მ. ფართის არსებით შემადგენელ ნაწილად ჩაითვალოს, ვინაიდან თითოეული მათგანი წარმოადგენს დამოუკიდებელ ობიექტს, მათი განკარგვა და ფლობა შესაძლებელია დამოუკიდებლად და ისინი არ განკარგულან ხელშეკრულებით განსაზღვრულ 759.17 კვ.მ ფართობთან ერთად;
4.30 მოსარჩელე ვალდებულია, ხელი არ შეუშალოს სამგზავრო სადგურის ნორმალურ ფუნქციონირებას და არ დაუშვას მის საკუთრებაში არსებული ქონებით (როგორც ხელშეკრულების საგნის, ასევე მთლიანად ქონების რომლის შემადგენელი ნაწილიც არის ხელშეკრულების საგანი) იმგვარი სარგებლობა, რომ საფრთხე შეექმნას სარკინიგზო მოძრაობასა და ადამიანთა უსაფრთხოებას; არ შეუშალოს ხელი მგზავრთა შეუფერხებელ, უსასყიდლო (გარდა სატრანსპორტო საშუალებებისათვის განკუთვნილი ფასიანი ავტოსადგომებით მომსახურებისა), უსაფრთხო გადაადგილებას შენობებსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიაზე (მათ შორის მესაკუთრე ვალდებულია სამგზავრო ბაქანზე ნებისმიერი ქმედების განხორციელების დროს გაითვალისწინოს უზუფრუქტუარის წერილობითი პოზიცია) რკინიგზაში მოქმედი უსაფრთხოების ნორმების დაცვის მიზნით - არ ნიშნავს, რომ მოსარჩელემ იკისრა ვალდებულება მოპასუხეს უსასყიდლოდ გადასცეს ფართი იმ მოცულობით, რაც მისი გამართული ფუნქციონირებისათვის იქნება საჭირო;
4.31 აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მუდმივმოქმედი სააუქციონო კომისიის მიერ 2009 წლის 24 ნოემბერს გამართული პირობით გამოცხადებულ აუქციონში, გარდა იმისა, რომ კონკრეტულად იყო მითითებული უსასყიდლოდ მოპასუხისათვის უზუფრუქტის ფორმით გადასაცემი ფართის მოცულობა, ასევე კონკრეტულად იყო მითითებული ამ ფართში მოსაწყობი ობიექტების სახეობა. წინასწარ განსაზღვრული ფართის გადაცემის გარდა, სხვა ვალდებულებულების შესახებ მითითებული არ იყო არც 2014 წლის 23 ოქტომბერს გაფორმებულ შეთანხმებაში;
4.32 შესაბამისად ვითარება არ შეუცვლია და რაიმე დამატებით ვალდებულებას (უსასყიდლოდ გადასცეს 759.17 კვ.მ ფართის გარდა უზუფრუქტუარს სხვა ფართი) არ აკისრებს მოსარჩელეს თუნდაც ის ფაქტი, რომ შპს ,,G------A I-----N’’-მა, 2013 წლის 13 დეკემბერს, სამომავლო თანამშრომლობის მიზნით მოპასუხეს აცნობა, რომ რკინიგზის სადგურის დარბაზის მოწყობის გარდა (რაც სააუქციონო პირობით ნაკისრ ვალდებულებას წარმოადგენდა), საკუთარი ინიციატივით აწყობდა - ევრო სტანდარტების დონის რკინიგზის სადგურს, შესაბამის მისადგომებსა და ჩასასხდომ ბაქანს, რომელიც აკმაყოფილებდა ყველა იმ აუცილებელ მოთხოვნებსა და სტანდარტებს, რაც აუცილებელი იყო რკინიგზის სადგურის ფუნქციონირებისათვის;
4.33 საქმეში წარდგენილია სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს (შემდეგში: ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო) დასკვნა №------------ (ტ. 1, ს.ფ. 79-97), რომლის თანახმად: ა) ქალაქ ბათუმში, ------ -----, ---- ----- გ---ზე მდებარე №----- საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ქონებაში პირველ სართულზე განთავსებული 364.00 კვ.მ (მიწისქვეშა გადასასვლელი) ფართის სასყიდლიანი სარგებლობის (იჯარა) ყოველთვიური საზღაურის (ქირის) საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 4 281.00 (ოთხიათას ორას ოთხმოცდაერთი) ლარს შეადგენს (დღგ-ს ჩათვლით); ბ) ქალაქ ბათუმში, ---- ----, ---- ---- გ----ზე მდებარე №----- საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ქონებაში მეორე სართულზე განთავსებული 262.37 კვ. მ (დარბაზის ნაწილი) ფართის სასყიდლიანი სარგებლობის (იჯარა) ყოველთვიური საზღაურის (ქირის) საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 4 098.00 (ოთხიათას ოთხმოცდათვრამეტი) ლარს შეადგენს (დღგ-ს ჩათვლით); გ) ქალაქ ბათუმში, ----- -----, ----- ----- გ-----ზე მდებარე №----- საკადასტრო კოდით რეგისტრირებულ ქონებაში მეორე სართულზე განთავსებული 1 948.70 კვ. მ (მატარებლის ბაქანი) ფართის სასყიდლიანი სარგებლობის (იჯარა) ყოველთვიური საზღაურის (ქირის) საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 12 300.00 (თორმეტი ათას სამასი) ლარს შეადგენს (დღგ-ს ჩათვლით);
4.34 აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა, მის სასარგებლოდ, მოპასუხისათვის 17.06.2015წ.-დან (ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან) 2020 წლის 1 იანვრამდე ქონების არამართლზომიერად სარგებლობისათვის დარიცხული საფასურის 1 126 004,90 ლარის ოდენობით, ასევე მის შემდგომ პერიოდში, ქონების სარგებლობისათვის ყოველთვიური საზღაურის (თვეში) 16 581 ლარის ოდენობით დაკისრების თაობაზე საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს;
4.35 სსკ-ის 242-ე მუხლის შესაბამისად უძრავი ნივთი შეიძლება სხვა პირს გადაეცეს სარგებლობაში ისე, რომ იგი უფლებამოსილია, როგორც მესაკუთრემ, გამოიყენოს ეს ნივთი და არ დაუშვას მესამე პირთა მიერ მისით სარგებლობა, მაგრამ მესაკუთრისაგან განსხვავებით, მას არა აქვს ამ ნივთის გასხვისების, იპოთეკით დატვირთვის ან მემკვიდრეობით გადაცემის უფლება (უზუფრუქტი). ამ ნივთის გაქირავების ან იჯარით გადაცემისათვის საჭიროა მესაკუთრის თანხმობა. უზუფრუქტის გაუქმების შემდეგ მესაკუთრე ხდება არსებული ქირავნობის ან იჯარის ურთიერთობების მონაწილე;
4.36 სსკ-ის 245-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად უზუფრუქტის დაწყების წინ მხარეებს შეუძლიათ აღწერონ უზუფრუქტით გადასაცემი ობიექტების მდგომარეობა. ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად უზუფრუქტუარი პასუხს არ აგებს ნივთის ნორმალური ცვეთისათვის. იგი ვალდებულია აანაზღაუროს მიმდინარე ხარჯები, გაარემონტოს ნივთი, აგრეთვე იზრუნოს ნივთის ნორმალური სამეურნეო მოვლისათვის. ამავე მუხლის მე-6 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ ნივთი განადგურდა, დაზიანდა ან მის შესანახად წარმოიშვა გაუთვალისწინებელი ხარჯები, უზუფრუქტუარმა ამის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინოს მესაკუთრეს. მან უნდა ითმინოს ის ღონისძიებები, რომლებიც მესაკუთრემ განახორციელა ამ სიტუაციის თავიდან ასაცილებლად. მესაკუთრე არ არის ვალდებული მიიღოს შესაბამისი ზომები. თუ ამ ღონისძიებებს ატარებს თვითონ უზუფრუქტუარი, მაშინ მას შეუძლია უზუფრუქტის დამთავრების შემდეგ მოაშოროს ნივთს ის საგნები, რომლებიც მან ამ ღონისძიებათა შედეგად მიუმატა, ან მოსთხოვოს მესაკუთრეს ამ საგნების სათანადო კომპენსაცია;
4.37 სსკ-ის 487-ე მუხლის თანახმად გამყიდველმა მყიდველს უნდა გადასცეს ნივთობრივი და უფლებრივი ნაკლისაგან თავისუფალი ნივთი. ამავე კოდექსის 488- მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ნივთი ნივთობრივად უნაკლოა, თუ იგი შეთანხმებული ხარისხისაა. თუ ხარისხი არ არის წინასწარ შეთანხმებული, მაშინ ნივთი უნაკლოდ ჩაითვლება, თუკი იგი ვარგისია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ან ჩვეულებრივი სარგებლობისათვის;
4.38 მხარეთა შორის 2015 წლის 17 ივნისს გაფორმებული ხელშეკრულების მე-2 მუხლის შესაბამისად ,,მესაკუთრე’’ ვალდებული იყო, ,,უზუფრუქტუარისათვის’’ ქონება ნივთობრივად და უფლებრივად უნაკლო მდგომარეობაში გადაეცა. ქონება ნივთობრივად უნაკლოდ ჩაითვლებოდა თუ იგი არის ,,ხელშეკრულების’’ პირველი მუხლით გათვალისწინებული მოცულობის (759.17 კვ.მ) და ,,ვარგისია’’ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნებისთვის (რკინიგზის სადგურის, სალაროების, ოფისების, მოსასვენებელი ოთახების განსათავსებლად);
4.39 ამავე ხელშეკრულების შესაბამისად უზუფრუქტუარი ვალდებული იყო, აენაზღაურებინა ქონების მიმდინარე ხარჯები და ეზრუნა მისი ნორმალური სამეურნეო მოვლისათვის; - დაუყოვნებლივ ეცნობებინა მესაკუთრისათვის ქონების განადგურების, დაზიანების ან მის შესანახად წარმოშობილი გაუთვალისწინებელი ხარჯების შესახებ. ამავდროულად უზუფრუქტუარს მიენიჭა უფლება: - შეთანხმებით, საკუთარი სახსრებით ეწარმოებინა ქონების კაპიტალური რემონტი, რაც დაკავშირებული იყო მის საქმიანობასთან;
4.40 სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მოპასუხისათვის გადაცემული უძრავი ნივთი არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულებით დადგენილ სავალდებულო პარამეტრებს. მოპასუხემ, გარდა იმისა, რომ პრეტენზია გადაცემული ქონების ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებით 1 წლის შემდეგ განაცხადა, სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, რომ უძრავი ქონება გადაცემის მომენტში არ შეესაბამებოდა ხელშეკრულების მოთხოვნებს, თუმცა აღნიშნული მისთვის ცნობილი ვერ იქნებოდა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო. შესაბამისად დაუსაბუთებელია მეორე აპელანტის მოთხოვნა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე.
4.41 ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო მოსარჩელის სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ - უნდა გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც უარი ეთქვა მოსარჩელეს ქონების არამართლზომიერად სარგებლობისათვის თანხის დაკისრების თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებული უნდა იქნას ახალი გადაწყვეტილება (იხ. წინამდებარე განჩინების მე-3 პუნქტი).
5. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი
5.1. მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლის გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, თავდაპირველი მოსარჩელის სასარგებლოდ დაკმაყოფილებული მოთხოვნის უარყოფა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
5.2. კასატორი არ ეთანხმება გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ გარემოებას იმის შესახებ, რომ „759.17 კვ.მ ფართის გარდა მხარეთა შორის არ ყოფილა შეთანხმება, სს „ს----ს რ----ს“ დაეკავებინა შპს „ბ-ი ც-ი“-ს კუთვნილი სხვა ფართი“; კასატორი უთითებს მოსარჩელის (პირველი აპელანტის) სააპელაციო საჩივრის არგუმენტზე- „რასაკვირველია მგზავრებს უნდა ესარგებლათ ბაქნით და ზოგადად ფართით გადასაადგილებლად, თუმცა, ს-ს რ-ის მიერ არ უნდა განხორციელებულიყო ფართის იმგვარად დაკავება, რომ ხელი შეშლოდა კომპანიას ამ ქონებისაგან სარგებლის მიღებაში“ (იხ. სააპელაციო საჩივარი- ტ.3, ს.ფ. 17). კასატორი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ორივე მხარე თანხმდება იმაზე, რომ მგზავრს ამ სადავო ფართებით სარგებლობის უფლება ჰქონდა, მაშინ გაუგებარია, რაში გამოიხატება მოპასუხე კომპანიის მხრიდან სადავო ფართებით სარგებლობა და თან დაკავება, რითაც თითქოსდა ხელი ეშლებოდა მოსარჩელეს, ამის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება არ მოიპოება საქმეში (იხ. საკასაციო საჩივარი- ტ.3, ს.ფ.242);
5.3. კასატორი იმ გარემოებაზეც ამახვილებს ყურადღებას, რომ საქმის მასალებშია არაერთი მტკიცებულება, რომლითაც მოსარჩელე კომპანია მოპასუხეს ატყობინებს, რომ მძიმე ფინანსური კრიზისის გამო „კომპანიას საიჯარო ფართების უდიდესი ნაწილი გაქირავებული არ აქვს, ასევე გააჩნია ------ ბანკის საკრედიტო ვალდებულება...“ (იხ. 25.06.206წ. N ---- წერილი). იგივე პრობლემაზეა საუბარი 23.12.2016წ. N ---- და 15.03.2017 ----- წერილებშიც, რაც იმას ადასტურებს, რომ მოპასუხის მხრიდან არავითარ ხელშეშლას არ ჰქონია ადგილი, ფართების იჯარით გაცემაში მოპასუხე კი არ უშლიდა ხელს მოსარჩელეს, რის წარმოჩენასაც ეს უკანასკნელი ცდილობს სასამართლოში, არამედ, მას არ ჰყავდა კლიენტები და ფინანსური პრობლემები ჰქონდა. მოსარჩელეს არც ერთი მტკიცებულება არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, რომლითაც დაადასტურებდა, რომ მოპასუხე კომპანიამ თითქოსდა თვითნებურად დაიკავა ფართები, ამის გამო ვერ გასცა ისინი იჯარით და დაკარგა შემოსავალი. საქმეში არ არის წარდგენილი მტკიცებულება, რომ მოპასუხე არამართლზომიერად სარგებლობდა სადავო ფართებით, მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლომ დააკმაყოფილა სარჩელი;
5.4. კასატორი ვრცლად მსჯელობს სადავო ფართების ფუნქციურ დანიშნულებაზე და სადავოდ ხდის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობას, რომელიც წინამდებარე განჩინების 4.29 ქვეპუნქტშია ასახული. კასატორი სარკინიგზო კოდექსზე დაყრდნობით უთითებს, რომ ბაქანი რკინიგზის სადგურის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურაა და, სხვა ნაგებობებთან ერთად, რკინიგზის ფუნქციონირებისათვის აუცილებელ კომპლექსს ქმნის. მოპასუხემ იკისრა რკინიგზის სადგურის მოწყობის ვალდებულება. მხარეთა შორის გაფორმებულ უზუფრუქტის ხელშეკრულების 2.1.3 ქვეპუნქტში ჩაიწერა, რომ მესაკუთრემ ხელი არ უნდა შეუშალოს რკინიგზის სადგურის ნორმალურ ფუნქციონირებას, მათ შორის მგზავრთა უსაფრთხო, შეუფერხებელ და უსასყიდლო გადაადგილებას. ბაქანზე, გარდა მგზავრებისა, ბ----ი ც-----ი განთავსებული რესტორან „უ-ს“ სტუმრებიც ხვდებოდნენ; მოსარჩელე ბაქანს კომერციული დანიშნულებითაც იყენებდა, რასაც მოწმობს მასზე განთავსებული მანქანების გაქირავების ე.წ. საინფორმაციო დაფაც (ფოტომასალა საქმეშია წარდგენილი-იხ. ტ1, ს.ფ. 137). კასატორი ყურადღებას ამახვილებს საკასაციო გასაჩივრების დროისათვის არსებულ მდგომარეობაზე და უთითებს, რომ საქმის სააპელაციო წესით განხილვის შემდეგ, მოსარჩელის 2021 წლის 11 მარტის წერილით მოპასუხისადმი (კასატორისადმი) ცნობილი გახდა, რომ მოსარჩელეს ბაქნის ნაწილი გასხვისებული ჰქონდა სხვა კომპანიაზე. შესაბამისად, მოსარჩელემ გადაკეტა ბაქნის გასხვისებული ნაწილი და იქ მგზავრთა მოხვედრა გამორიცხულია. კასატორი უთითებს, რომ ამ გადაკეტილ ნაწილში დაგეგმილია მასშტაბური მშენებლობა, ამ პირობებში კი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე სადავო ფართების, რომლის დიდი ნაწილიც ბაქანია, არამართლზომიერად სარგებლობისათვის, მოპასუხე კომპანიას ყოველთვიურად დაკისრებული აქვს 16 581 ლარი (საკასაციო საჩივარს თან ერვის წერილი შესაბამის ფოტოსთან ერთად და დაყენებულია შუამდგომლობა ამ წერილისა და თანდართული ფოტოასლების საქმეზე დართვის თაობაზე) – (იხ. საკასაციო საჩივარი- ტ.3. ს.ფ. 243, 252, 257-260);
5.5. საკასაციო საჩივარში ვრცლად არის განვითარებული მსჯელობა მეორე სადავო ფართთან დაკავშირებით, რომელიც წარმოადგენს შენობის პირველ სართულზე მდებარე მიწისქვეშა გადასასვლელს შესაბამისი კიბის უჯრედებით, რაც, კასატორის მტკიცებით, თავის მხრივ, დამხმარე, დამაკავშირებელი ნაგებობაა მგზავრებისათვის ბაქნამდე მისასვლელად. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ უზუფრუქტის შესახებ ხელშეკრულების უგულებელყოფით დაადგინა, რომ ეს ფართიც არ განკარგულა, თუმცა, დასკვნის საფუძველი გაურკვეველია. კასატორი აღნიშნავს, რომ ის იმას კი არ დავობს, რომ სადავო ფართები ხელშეკრულების საგანში შედიოდა, არამედ ამტკიცებს, რომ მათით სარგებლობა დადგენილი იყო უზუფრუქტის ხელშეკრულებით;
5.6. მესამე სადავო ფართი, რომლითაც ასევე მოპასუხის მხრიდან არამართლზომიერი სარგებლობა დაადგინა სააპელაციო სასამართლომ, არის მეორე სართულზე მდებარე საერთო სარგებლობის დარბაზი, რომლითაც მგზავრს, იქ მოხვედრის შემთხვევაში, შეეძლო ბაქანზე პირდაპირ გასვლა და რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს შენობის მარჯვენა და მარცხენა ნაწილებს. ამ საერთო სარგებლობის ფართში განთავსებულია მესამე სართულის ნაწილების დამაკავშირებელი კიბეები, შესაბამისად, ამ დარბაზში თავისუფლად ხვდება მოსარჩელე საწარმოში არსებული კომერციული ობიექტების მომხმარებელი (მაგალითად, მესამე სართულზეა ავეჯის სალონი „რ-----ი“-ს საინფორმაციო დაფა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 51, 59. 142), რაც სწორედ იმას ნიშნავს, რომ სადავო ფართში მოპასუხე (კასატორი) კომპანიის მგზავრის (ასეთის დაშვების შემთხვევაში) გარდა, ხვდება ავეჯის მაღაზიის მომხმარებელიც. ამ ფართით თითქოსდა არამართლზომიერი სარგებლობისათვის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპასუხეს 225 390 ლარი დაეკისრა, თანაც იმ პირობებში, როდესაც ამ ფართში თავისუფლად გადაადგილდებოდნენ სხვა კომერციული ობიექტების მომხმარებლები და რკინიგზის მგზავრს იქ მოხვედრა აკრძალული ჰქონდა. ეს ე.წ. სადავო ფართი გადაკეტილი ჰქონდა მოსარჩელეს (რაც საქმეში წარდგენილი ფოტომასალით და დისკით დასტურდება) და მისით მოპასუხე კომპანიის მგზავრს არ უსარგებლია; მოსარჩელის მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს მოპასუხე არ შედავებია;
5.7. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებების არარასებობის და მოსარჩელის მიერ საკუთარი მტკიცების ტვირთის ჯეროვნად რეალიზების შეუძლებლობის პირობებში დაადგინა, რომ მოპასუხე კომპანია ფლობს 2575 კვ. მ ფართს. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას, რომელიც წინამდებარე განჩინების 4.24 ქვეპუნქტშია ასახული და უთითებს, რომ მოსარჩელე საწარმოს მგზავრებისათვის სწორედ ამ ფართების ნაწილით სარგებლობა უკანონოდ ჰქონდა შეზღუდული. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს შეფასებასა და დასკვნას უზუფრუქტის ხელშეკრულების 2.1.3 ქვეპუნქტის თაობაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.6-.4.8 ქვეპუნქტები), საკასაციო საჩივარში ყურადღებას ამახვილებს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2017 წლის 7 დეკემბრის დასკვნაზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.33 ქვეპუნქტი), რომლის საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხეს ჯამურად 1 126 004.90 ლარის და ყოველთვიურად 16 581 ლარის გადახდა დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ. კასატორი უთითებს, მის 13.12.2013 წლის N ----- წერილზე (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.3 ქვეპუნქტი) და აუცილებლად მიაჩნია მისი სამართლებრიი შეფასება სსკ-ის 329-ე მუხლის თანახმად, რადგან მიაჩნია, რომ ეს წერილი არის კონკრეტული სუბიექტისაკენ - მოპასუხე საწარმოსაკენ მიმართული ოფერტი (შეთავაზება), რომლის აქცეპტირება მოახდინა მოპასუხემ და შპს „G------A I-----------N “ -სა და მოპასუხე კომპანიის თანამშრომლობის ეს ეტაპი წარმოადგენს ხელშეკრულების გაფორმების მოსამზადებელ პერიოდს. ამის შემდეგ კი სსკ-ის 317.-2-ე და 316-ე მუხლებით გათვალისწინებული ვალდებულებები იჩენს თავს, კერძოდ, ზემოხსენებული N ---- წერილით შპს „G-----A I-----N “ ვალდებული იყო შეესრულებინა ნაკისრი ვალდებულება- რკინიგზაის სადგურის მოწყობა, რაც მხარეთა შორის 17.06.2015 წლის უზუფრუქტის ხელშეკრულებით მესაკუთრის მიერ ნაკისრი ვალდებულების ტოლფასია, შესაბამისად, კასატორის მიაჩნია, რომ მცდარია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომელიც წინამდებარე განჩინების 4.32 პუნქტშია ასახული;
5.8.კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ შეფასებას, სსკ-ის 982-ე მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით და ამ მიმართებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე (სუსგ-ები N ას- 1338-2018, 25.01.2019წ; N ას-1470-2018, 15.02.2019) და იმ გარემოებაზე უთითებს, რომ მოსარჩელემ ვერ დაძლია კუთვნილი მტკიცების ტვირთი, რადგან ზემოხსენებული პრეტენზიების გარდა, არც ერთი პირდაპირი თუ ირიბი მტკიცებულება არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, რომ დაინტერესებული პირები ითხოვდნენ ბაქნის, მიწისქვეშა გადასასვლელის და კიბის უჯრედების იჯარის ხელშეკრულებით აღებას;
5.9. კასატორის პრეტენზია ეხება ასევე მოპასუხის შეგებებული სარჩელის (შეგებებული სარჩელით მოპასუხე კომპანია ითხოვდა თავდაპირველი მოსარჩელისათვის 15 304.94 ლარის დაკისრებას, როგორც უზუფრუქტის ხელშეკრულებით გადაცემული ფართების მიზნობრივად გამოყენების შეუძლებლობის (ნივთობრივი ნაკლის) გამო განცდილ ზიანს - იხ. შეგებებული სარჩელის მოთხოვნა- ტ.2, ს.ფ. 270-271; ტ.3, ს.ფ.192-193) დაუკმაყოფილებელ ნაწილსაც. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებით პრეტენზია პირველად მხოლოდ 2016 წელს დაფიქსირდა, ხოლო მოპასუხემ მესამე პირებისაგან ფართები 2017 წელს დაიქირავა (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.11-4.12 ქვეპუნქტები). მოპასუხე აღნიშნავს, რომ ის საკუთარი ძალებით, მიმდინარე რემონტის ფარგლებში, ცდილობდა გამკლავებოდა რეგიონისათვის დამახასიათებელ უხვნალექიანობას. სსკ-ის 245.6-ე ნაწილით დადგენილია, რომ თუ ნივთი განადგურდა, დაზიანდა ან მის შესანახად წარმოიშვა გაუთვალისწინებელი ხარჯები, უზუფრუქტუარმა ამის შესახებ დაუყოვნებლივ უნდა შეატყობინოს მესაკუთრეს. მან უნდა ითმინოს ის ღონისძიებები, რომლებიც მესაკუთრემ განახორციელა ამ სიტუაციის თავიდან ასაცილებლად. მესაკუთრე არ არის ვალდებული მიიღოს შესაბამისი ზომები. თუ ამ ღონისძიებებს ატარებს თვითონ უზუფრუქტუარი, მაშინ მას შეუძლია უზუფრუქტის დამთავრების შემდეგ მოაშოროს ნივთს ის საგნები, რომლებიც მან ამ ღონისძიებათა შედეგად მიუმატა, ან მოსთხოვოს მესაკუთრეს ამ საგნების სათანადო კომპენსაცია. კასატორი უთითებს მის მიერ სააპელაციო სამართალწაროების ეტაპზე წარდგენილ მტკიცებულებებზე, რომლებიც არ შეაფასა სააპელაციო სასამართლომ, თუმცა, გარდა ამისა, საპროცესო დარღვევად მიაჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ შემცირებული სასარჩელო მოთხოვნა, რომელიც პირველმა აპელანტმა 2020 წლის 18 ივნისის სხდომაზე გამოაქვეყნა (იხ. აუდიო ჩანაწერი 33-ე წუთიდან) მოპასუხეს არ გადასცემია, რითაც საბოლოოდ ერთი სასარჩელო მოთხოვნის შემცირების გარდა, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ზიანი 620 370 ლარიდან 1 126 004. 90 ლარამდე „დამრგვალდა“, რაც საბოლოოდ სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილებაში აისახა, ხოლო მოპასუხეს არ მიეცა თავდაცვის საშუალება, რითაც მოპასუხის მიმართ ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით აღიარებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება დაირღვა (ვრცლად იხ. საკასაციო საჩივარი- ტ.3, ს.ფ.248-251) .
5.10. საკასაციო სასამართლოს განჩინებით მოპასუხის საკასაციო საჩივარი არსებითად განსახილველად დასაშვებად იქნა ცნობილი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში: სსსკ) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ და „ე“ ქვეპუნქტების საფუძველზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მასში მოთავსებული მტკიცებულებებისა და საკასაციო საჩივრის პრეტენზიების არსებითად განხილვის გზით მივიდა დასკვნამდე, რომ მოპასუხის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, სსსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით.
6. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლო გადაწყვეტილებებში და სხდომის ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე კომპანიის საკასაციო პრეტენზია ნაწილობრივ დასაბუთებულად არის მიჩნეული.
7. საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში/განჩინებაში უთითებს, რომ მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის რომელიმე ფაქტობრივი წანამძღვრის (სამართლებრივი წინაპირობის) არარსებობა გამორიცხავს მხარისათვის სასურველი სამართლებრივი შედეგის დადგომას. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებულ უნდა იქნეს შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში; მოთხოვნის საფუძველი სამოქალაქო სამართალში, ზოგადად არის სამართლის ის ნორმა, რომელიც დამოუკიდებლად ან სხვა მოთხოვნის საფუძვლებთან ერთობლიობაში აფუძნებს ამა თუ იმ მოთხოვნას ანუ სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეთა კონკრეტულ უფლება-მოვალეობებს (იხ. ბოელინგი/ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 38.) კერძო-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების დანიშნულებაა ურთიერთობაში მონაწილე სუბიექტების უფლებების განსაზღვრა და მათი განხორციელების უზრუნველყოფა. მოთხოვნა უფლების რეალიზაციის კანონით გათვალისწინებული შესაძლებლობაა.
8. მოთხოვნა პირის ნებას დაქვემდებარებული და სხვა პირისაკენ მიმართული უფლებაა, რომელიც მისი პროცესუალური განხორციელებისაგან მკვეთრად იმიჯნება. მოთხოვნა ძირითადად მატერიალურ-სამართლებრივი მნიშვნელობის მატარებელია. მოთხოვნა, საპროცესო-სამართლებრივი გაგებით, ყოველთვის მიმართულია სასამართლო გადაწყვეტილების დადგომისაკენ. მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი არის სამართლის ნორმა, რომლის სამართლებრივი შედეგით გათვალისწინებულია სამართლებრივ ურთიერთობაში მონაწილე პირის მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელებისა თუ მოქმედების შესრულებისაგან თავის შეკავების ვალდებულება. თითოეული მოთხოვნის დამფუძნებელი სამართლის ნორმა განსაზღვრავს მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს, თუმცა მისი განმარტება და ფაქტობრივ გარემოებებზე მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილებაა. მოთხოვნის საფუძველი ორი ნაწილისაგან შედგება: ა) ნორმის შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ცალკეულ წინაპირობას და ბ) სამართლებრივი შედეგი, რომელიც კანონის საფუძველზე დადგება იმ შემთხვევაში, თუ სახეზეა ნორმის შემადგენლობით განსაზღვრული ყველა წინაპირობა.
9. მოთხოვნა და მოთხოვნის საფუძველი სხვადასხვა ცნებებია და მათი აღრევა არიდებული უნდა იქნეს. ამ გამიჯვნას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს იმის გათვალისწინებით, რომ მოთხოვნათა შორის არჩევანის უფლება, მოსარჩელის უფლებამოსილებაა, ხოლო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მოთხოვნის დამფუძნებელი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველთა შორის ერთ-ერთის მისადაგება სასამართლოს უფლებამოსილება და ვალდებულებაცაა (იხ. ბოელინგი /ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე სასამართლო გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, მეორე გამოცემა, თბ., 2004, 42.).
10. მოთხოვნის საფუძვლის (საფუძვლების) ძიებისას, სასამართლოსათვის ამოსავალია ის კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას. სწორედ მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები და გარემოებები განსაზღვრავენ მისი მოთხოვნის შინაარსს. სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, უნდა გაარკვიოს, თუ საიდან გამომდინარეობს მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმებებიდან თუ სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობებიდან.
11. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსის განმსაზღვრელია სარჩელში მითითებული ფაქტები და გარემოებები. სარჩელის ინდივიდუალიზაცია სარჩელის ელემენტების მეშვეობითაა შესაძლებელი. სსსკ-ის მე-3, მე-4, 83-ე და 178-ე მუხლების ანალიზით შესაძლებელია, დავასკვნათ, რომ სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: სარჩელის საგნისა და სარჩელის საფუძვლისგან. სარჩელის საგანია მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხისადმი (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი), ხოლო სარჩელის საფუძველი – კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, რომლებზედაც მოსარჩელე ამყარებს თავის მოთხოვნას (სსსკ-ის 178.1 მუხლის „ე“ ქვეპუნქტი). მოსარჩელის სტადიის შემდეგ, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოპასუხის სტადია, რაც მოსაჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების პასუხად შესაგებელში შედავებული გარემოებების კვალიფიციურობაზეა დამოკიდებული. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 2 მარტის დიდი პალატის გადაწყვეტილებაში (საქმეზე N ას-664-635-2016; პუნქტი 201) მითითებულია: „2007 წლის 28 დეკემბერს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებების მიხედვითთ, მოპასუხის მიერ პასუხის (შესაგებლის) წარდგენა სავალდებულო ხასიათს ატარებს (საქართველოს 28.12.2007წ.-ის კანონი N5669-სსმ), რაც იმაში გამოიხატება, რომ აღნიშნული საპროცესო ვალდებულების შეუსრულებლობა მხარისათვის უარყოფით საპროცესოსამართლებრივ შედეგებს იწვევს. კერძოდ, სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები ითვლება შეუდავებლად და, შესაბამისად, დამტკიცებულად. სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-7 ნაწილით გათვალისწინებული შესაგებლის წარუდგენლობის ფაქტი თავისთავად განსაზღვრავს მტკიცების საგანს, რადგანაც მოსარჩელე თავისუფლდება სარჩელში მითითებული ფაქტების მტკიცებისაგან. აღნიშნული გარემოება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაცაა. საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილია მოპასუხის მიერ კონკრეტული შესაგებლის წარდგენის ვალდებულება, კერძოდ, სსსკ-ის 201-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ მოპასუხე უნდა შეედავოს მოსარჩელის გამართულ, დასაბუთებულ მოთხოვნას ანუ დავის გადაწყვეტისათვის სამართლებრივად მნიშვნელოვან ფაქტობრივ გარემოებებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტები (და არა მისი სამართლებრივი შეხედულებები) დამტკიცებულად ითვლება“.
12. ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში, დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება (შეად. სუსგ-ებს: N ას- 475-2019, 15.04.2021წ; N ას-1065-2020, 08.04.2021წ; N ას- 338-2019, 22.03.2021წ; N ას-1239-2021, 10.06.2022წ; N ას-34-2022, 21.06.2022წ.).
13. სსსკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით, მხარეები იწყებენ საქმის წარმოებას სასამართლოში, ამ კოდექსში ჩამოყალიბებული წესების შესაბამისად, სარჩელის ან განცხადების შეტანის გზით. ისინი განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის (განცხადების) შეტანის შესახებ. მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს – ცნოს სარჩელი. ამავე კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული შესაგებლები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები.
14. მტკიცების ტვირთს აწესრიგებს სსსკ-ის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. მტკიცების ტვირთი არის სამოქალაქო სამართალწარმოებაში საქმის სწორედ გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვანი ფაქტების დამტკიცების მოვალეობის დაკისრება მხარეებზე, რომლის შესრულება უზრუნველყოფილია მატერიალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით არახელსაყრელი გადაწყვეტილების გამოტანით იმ მხარის მიმართ, რომელმაც ეს მოვალეობა სათანადოდ არ (ვერ) შეასრულა. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი – ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს. მტკიცების ტვირთი დამოკიდებულია არა მხარის როლზე პროცესში, არამედ მოთხოვნის საფუძველზე. ის ვინც ითხოვს ვალდებულების შესრულებას, უნდა დაამტკიცოს მოთხოვნის საფუძვლის არსებობა არა მხოლოდ მაშინ, როდესაც იგი ითხოვს თავისი მოთხოვნის შესრულებას, ან აღიარებას, არამედ მაშინაც, როდესაც იგი თავს იცავს მოწინააღმდეგე მხარის ნეგატიური აღიარებითი სარჩელისაგან (მოთხოვნისაგან).
15. მტკიცების ტვირთისაგან უნდა გაიმიჯნოს ფაქტების მითითების ტვირთი, როგორც მხარის ფაკულტატური მოვალეობა. მხარეები სსკ-ის მე-4 მუხლის თანახმად სრულიად თავისუფალნი არიან მიუთითონ ნებისმიერ ფაქტზე. ეს მათი უფლებაა, მაგრამ მათ მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, ე.ი. იმის დადგენა და გარკვევა, თუ რამდენად ასაბუთებენ ეს ფაქტები იურიდიულად მხარეთა მოთხოვნებს და შესაგებელს – ეს უკვე სასამართლოს პრეროგატივაა. ამასთან, საკმარისი არ არის, რომ მხარემ ზოგადად გამოთქვას მოსაზრება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებაზე, მაგალითად, განაცხადოს, რომ იგი მთლიანად უარყოფს მეორე მხარის მიერ მოხსენებულ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. მხარის მიერ წარმოდგენილი მოსაზრებები კონკრეტულად და დეტალურად უნდა ჩამოყალიბდეს და ეხებოდეს საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოებას. მხარეთა მიერ წარმოდგენილი ახსნა-განმარტებები უნდა იყოს დასაბუთებული და ეხებოდეს იმ გარემოებებს, რომლებსაც უშუალო კავშირი აქვს დავასთან.
16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურ სამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64).
17. თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხე კომპანიის წინააღმდეგ იმ ფაქტობრივ გარემოებებს ეფუძნება, რომ მოსარჩელემ 2015 წლის 17 ივნისის უზუფრუქტის ხელშეკრულების საფუძველზე უზუფრუქტუარს მხოლოდ 759,17 კვ.მ ფართობი გადასცა სარგებლობისათვის, თუმცა, მოპასუხე უნებართვოდ, სახელშეკრულებო პირობების დარღვევით, დამატებით სარგებლობს ქონების 2575.07 კვ.მ-ით, რაც საერთო ჯამში 3334, 67 კვ.მ-ს შეადგენს (სარჩელის დაუკმაყოფილებელი ნაწილი საკასაციო წესით არ გაუსაჩივრებია თავდაპირველ მოსარჩელეს, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც თავდაპირველი მოსარჩელის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და, მის სასარგებლოდ, მოპასუხეს ქონების არამართლზომიერი სარგებლობისათვის 1 126 004, 90 ლარი დაეკისრა და 2020 წლის 1 იანვრიდან ყოველთვიურად 16 581 ლარი სადავო ფართების სარგებლობის ვადით). მოსარჩელე უთითებს, რომ ეკონომიკურ ურთიერთობებში უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ურთიერთობების ობიექტის ფარგლების განსაზღვრულობას, ანუ იმას, თუ ნივთის რომელ ნაწილებზე ვრცელდება მხარეთა უფლებები და ვალდებულებები. მოცემულ შემთხვევაში მხარეთა შორის გაფორმებული უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულების 1.1 პუნქტით განსაზღვრულია ის ქონება, რომლის ფარგლებშიც უნდა გავრცელდეს ამ ხელშეკრულების მოქმედება, ხოლო მის სამ დანართში დეტალურად (ვერბალურად და ვიზუალურად) არის აღნიშნული, თუ რომელ ფართებს მოიცავს უზუფრუქტის ხელშეკრულება, ანუ მოპასუხე კომპანიას რომელი ფართებით შეეძლო უსასყიდლოდ ესარგებლა (ვრცლად იხ. სარჩელი- ტ.1, ს.ფ. 1-19); სარჩელის პასუხად წარდგენილი შესაგებელი, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სავსებით აკმაყოფილებს წინამდებარე განჩინების მე-11 პუნქტში შესაგებლისათვის ასახულ იმ სტანდარტს, რაც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის გადაწყვეტილების საფუძველზე სამართლებრივად სავალდებულოა ყველა ინსტანციის სასამართლოსათვის. საგულისხმოა, რომ მოპასუხე კომპანიამ თავის შესაგებელში იმთავითვე გაამახვილა ყურადღება იმაზე, რომ მნიშვნელოვანი იყო უზუფრუქტის ხელშეკრულების საგნის განმარტება, რისთვისაც 1.1 პუნქტის ჩანაწერია საგულისხმო (იხ. მოპასუხის შესაგებელი- ტ.1, ს.ფ. 102-118). ამ პუნქტის მიხედვით „მესაკუთრე“ გადასცემს, ხოლო „უზუფრუქტუარი“ მისი არსებობის ვადით, უსასყიდლო სარგებლობის უფლებით იღებს: ქ. ბათუმში, ---- ------, ---- ---- გ-ზე მდებარე შენობის (ს/კ -----) პირველ და მეორე სართულებზე განთავსებული 759.17 კვ. მ ფართს რკინიგზის სადგურის, სალაროების, ოფისების, მოსასვენებელი ოთახების განსათავსებლად. ქონების დეტალური აღწერილობა მოცემულია N-, N-, N- დანართებში. მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე შესაგებელში (შემდეგ სააპელაციო შესაგებელში და საკასაციო საჩივარში) ვრცლად მსჯელობს სარკინიგზო კომპლექსის ჯეროვანი ფუნქციონირებისათვის სადავო ფართების, როგორც მთავარი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის, მნიშვნელობაზე და კატეგორიულად არ იზიარებს როგორც მოსარჩელის, ისე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობასა და დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ფართების გარდა, თვითნებურად დაიკავა დამატებით 2575, 07 ფართი. ამ მიმართებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ არის მკაფიოდ დადასტურებული, თუ რას გულისხმობს მოპასუხის მხრიდან დამატებით 2575, 07 კვ.მ ფართის თვითნებურად დაკავება, კერძოდ, რა ქმედებები მიუთითებს მოპასუხის თვითნებობაზე, ისევე, როგორც არ არის დადგენილი, თუ რაში გამოიხატება მოსარჩელისათვის ხელშეშლა.
18. საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის საკასაციო საჩივრის პრეტენზიას და მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა იმსჯელოს საქმის მასალებში წარდგენილ წერილებზე, რომელთა მიხედვით მოსარჩელე საწარმო, უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულების გაფორმებიდან დაახლოებით 3 თვეში, მოპასუხე კომპანიას ატყობინებს, რომ მეორე ბაქანი კეთილმოწყობას საჭიროებს, რადგან მისი გაუმართაობა დაბნეულობას და უკმაყოფილებას იწვევს მგზავრთა შორის (იხ. ტ.1, ს.ფ. 61-62 - 07.10.--- წ. წერილი); მოსარჩელის მორიგი წერილები დათარიღებულია 16.12.2015წ; 25.05.2016წ; 23.12.2016წ. (იხ. ტ.1, ს.ფ.62-67) და ყველგან მითითებულია, რომ მოსარჩელე კომპანიას საიჯარო ფართები გაქირავებული არ აქვს, გააჩნია ---- ბანკის საკრედიტო ვალდებულება, რომლის მომსახურებისთვისაც ყოველთვიურად ხდება მნიშვნელოვანი მოცულობის ხარჯების გაწევა; კომპანიაში შექმნილი მძიმე ფინანსური მდგომარეობის გამო მოსარჩელე საწარმო ვერ ახდენს ვერც ძვირადღირებული გათბობა-კონდიცირების სისტემის, ისე ესკალატორების, ასევე კომუნალური გადასახადების გადახდას, ამასთან მოსარჩელეს ვალდებულებები აქვს სახელმწიფო და საბანკო სექტორთან, რაც კიდევ უფრო ამძიმებს მის ფინანსურ მდგომარეობას. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არასწორად აქვს დადგენილი, რომ 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებით უზუფრუქტუარისათვის ფართის გადაცემის შემდეგ, მოპასუხე კომპანიის მიერ პრეტენზია გადაცემული ქონების ნივთობრივ ნაკლთან დაკავშირებით დაფიქსირებულია 2016 წელს და ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლო უთითებს ტ.1, ს.ფ. 71-72 -ზე (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება- ტ.3, ს.ფ. 216-217). საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმაზე, რომ ამ წერილით არა მოპასუხე კომპანია, არამედ მოსარჩელე საწარმო (მისი დირექტორის გ. შ-ის სახით) ატყობინებს მოპასუხე კომპანიას, რომ სარკინიგზო მაგისტრალის მოდერნიზაციის პროექტის განხორციელებისათვის სპეციალური ტექნიკის გამოყენებით გამოწვეულმა ვიბრაციამ სავარაუდოდ სანიაღვრე არხები მოშალა, რამაც გამოიწვია უხვი ატმოსფერული ნალექების დროს წყლის მასების შესვლა ბ-ი ც-ის შენობაში. ამ გარემოებასთან დაკავშირებით კასატორი ვრცლად მსჯელობს საკასაციო საჩივარში (იხ. ტ.3, ს.ფ. 248-250); სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს საქმეში მოთავსებული წერილები (იხ. ტ1, ს.ფ. 61-78), რომელთა მიხედვით, ზემოხსენებულის გარდა, მოსარჩელე უთითებს, რომ „ბ-ი ც-ი“ სავაჭრო ცენტრს წარმოადგენს, მისი საქმიანობა ასევე მიმართულია და ემსახურება რკინიგზის ტრანსპორტით გადაადგილებულ მგზავრებს. მოსარჩელე მოპასუხისაგან ითხოვს მოსაკრებლის დაწესებას შემოსულ-გასულ მგზავრებზე, რითაც გადაიფარება წარმოქმნილი, არსებული და მიმდინარე ხარჯები (იხ. ტ.1, ს.ფ.66-67); სააპელაციო სასამართლომ დამატებით უნდა გამოიკვლიოს და, მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დაცვით, მოისმინოს მათი პოზიციები მოსარჩელის 2017 წლის 15 მარტის წერილთან დაკავშირებით, სადაც მითითებულია, მოპასუხისათვის უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულებით ფართის გადაცემისა და იმის თაობაზე, რომ მოპასუხის ფაქტობრივ სარგებლობაშია პირველი სართული საერთო სარგებლობის ფართი 508 კვ.მ და პირველი ბაქნის ტერიტორია 1199 კვ.მ; მოსარჩელე უთითებს, რომ მისი მხრიდან შესრულდა ყველა ის პირობა და მოთხოვნა, რასაც ითვალისწინებდა წინამდებარე ხელშეკრულება, რკინიგზის სადგური მოეწყო შესაბამისი სტანდარტებისა და მოპასუხე კომპანიის მოთხოვნათა გათვალისწინებით (იხ. კასატორის პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 5.6 ქვეპუნქტში). ამავე წერილში მითითებულია, რომ მოსარჩელე კომპანიას არ შეუძლია, სრულად გაიღოს მომსახურების ხარჯი, რის გამოც გათიშულია ესკალატორები, გამორთულია გათბობა-კონდიცირების სისტემა, ვინაიდან გასაწევი მომსახურების ხარჯი საკმაოდ დიდია მიღებულ შემოსავალთან შედარებით, ამავე წერილის მიხედვით, რამდენადაც ბათუმის სადგურის ტერიტორიაზე ძალიან დაბალია მოსარჩელის კუთვნილი საიჯარო ფართების გაქირავების მაჩვენებელი და დაბალია კვ.მ-ის საიჯარო ფასი, საწარმო ვერ უზრუნველყოფს მიმდინარე ხარჯების დაფარვას, შესაბამისად, უსასყიდლო უზუფრუქტის სახით საიჯარო ფართის გაცემა უსაფუძვლოა (იხ. ტ.1, ს.ფ.68-69). ამ მიმართებით ასევე საგულისხმოა შპს ,,G------A I-----------N’’-ის მიერ 2013 წლის 13 დეკემბერს, სამომავლოდ თანამშრომლობის მიზნით მოპასუხისათვის გაგზავნილი წერილი, რომლითაც ამ უკანასკნელს აცნობა, რომ რკინიგზის სადგურის დარბაზის მოწყობის გარდა (რაც სააუქციონო პირობით ნაკისრ ვალდებულებას წარმოადგენდა), საკუთარი ინიციატივით აწყობდა - ევრო სტანდარტების დონის რკინიგზის სადგურს, შესაბამის მისადგომებსა და ჩასასხდომ ბაქანს, რომელიც აკმაყოფილებდა ყველა იმ აუცილებელ მოთხოვნებსა და სტანდარტებს, რაც აუცილებელი იყო რკინიგზის სადგურის ფუნქციონირებისათვის. მიმართვასთან ერთად შპს ,,G--------A I---N’’-მა მოპასუხეს ქალაქ ბათუმის მერიასთან შეთანხმებული პროექტი გადაუგზავნა (მშენებლობის ნებართვა) (ტ. 1, ს.ფ. 127- 130)- იხ. საკასაციო პრეტენზია წინამდებარე განჩინების 5.6 ქვეპუნქტში;
19. იმის გათვალისწინებით, რომ საკასაციო ინსტანციის სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებების დამდგენ სასამართლოს, ხოლო საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მისაღებად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა ერთობლივად გამოკვლევისა და შეჯერების გზით არ არის დადგენილი სამართლებრივად მნიშვნელოვანი გარემოებები, ზემოხსენებული წერილების შინაარსის მიხედვით, მნიშვნელოვანია დადგინდეს უსასყიდლო უზუფრუქტის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ წარმოშობილი გარემოებები; რეალურად მოსარჩელე უთითებს, რომ უსასყიდლო უზუფრუქტით ქონების გადაცემა უსაფუძვლო აღმოჩნდა, რადგან სადგურის ტერიტორიაზე ძალიან დაბალია მისი კუთვნილი ფართების საიჯარო ფასი და ა.შ. სააპელაციო სასამართლომ უნდა დაადგინოს, თუ რამდენად შეასრულა მესაკუთრემ (მოსარჩელემ) საკუთარი სახელშეკრულებო ვალდებულება და ნივთობრივად უნაკლო ნივთი გადასცა უზუფრუქტუარს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობისა და დასკვნების (იხ. წინამდებარე განჩინების 4.23-4.32 ქვეპუნქტები) საწინააღმდეგოდ რამდენად არის შესაძლებელი ნივთობრივად უნაკლოდ იქნეს მიჩნეული უზუფრუქტუარისათვის გადაცემული ქონება გამოსაყენებლად, როდესაც მესაკუთრე თვითონვე უთითებს, რომ შექმნილი ფინანსური სირთულეებისა და გასაწევ ხარჯებთან შედარებით შემოსავლის სიმცირის გამო, ვერ ფუნქციონირებს სარკინიგზო სადგურში ესკალატორები, გათბობა-კონდიცირების სისტემა (ამ მხრივ სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს უზუფრუქტის ხელშეკრულების 2.1.3 ქვეპუნქტით განსაზღვრული პირობის დაცვაზე მესაკუთრის მხრიდან; იხ. ასევე. კასატორის პრეტენზია 5.6 ქვეპუნქტში), აღნიშნული საკითხის დამატებით გამოკვლევა და ფაქტობრივი გარემოების დადგენა მნიშვნელოვანია დასკვნისათვის, თუ ვის რა ვალდებულება ჰქონდა ნაკისრი უზუფრუქტის ხელშეკრულების საფუძველზე, იყო თუ არა უზუფრუქტუარისათვის გადაცემული ქონება ნივთობრივად უნაკლო და რაში გამოიხატა მოპასუხის თვითნებობა. ზემოხსენებული გარემოებების ხელახლა გამოკვლევისა და დადგენის შემდეგ თუ გაზიარებული იქნება მოსარჩელის მტკიცება, რომ თვითნებობად უნდა იქნეს მიჩნეული სამი სადავო ფართის ფლობა მოპასუხის მიერ, რომელიც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, არ წარმოადგენს ფუნქციურად არსებით შემადგენელ ნაწილს, მაშინ, მკაფიოდ და ცალსახად უნდა დადგინდეს, თუ რა გარემოებები ადასტურებს მოპასუხის მხრიდან ხელშეშლის კონკრეტულ ქმედებებს და ასეთს რა წარმოადგენს, რადგან სარჩელი ამ ფაქტობრივ გარემოებას ეფუძნება. მხარეთათვის დამატებითი შეკითხვების დასმის გზით საქმეში მოთავსებული მოსარჩელისა და მოპასუხის წერილების (იხ. ტ.1, ს.ფ. 71-78) გამოკვლევა, რომლებშიც კონკრეტული ფაქტებია აღწერილი, უნდა დაემყაროს (შედარდეს) მოსარჩელისა და მოპასუხის სტადიებზე წარდგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, რათა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი გადანაწილდეს წინამდებარე განჩინების 7-16 პუნქტებში ასახული სამოქალაქო სამართალსა და სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის გადანაწილების საფუძველზე. ეს სწორედ ის გარემოებებია, რომელთა დადგენაზეა დამოკიდებული სწორი სამართლებრივი შეფასება და საქმეზე შემაჯამებელი გადაწყვეტილების მიღება.
20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ არ არის გასაზიარებელი სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ „მატარებლისათვის განკუთვნილ რკინა-ბეტონის კონსტრუქციის ბაქანი ფართით 1 948.70 კვ. მეტრი, შენობა-ნაგებობის პირველ სართულზე განთავსებული 364.00 კვ.მ მიწისქვეშა გადასასვლელი კიბის უჯრედებით და მატარებლის ბაქანზე გასასვლელი დარბაზის ნაწილი ფართობით 262.37 კვ. მეტრი, არ შეიძლება მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით განსაზღვრული 759.17 კვ.მ. ფართის არსებით შემადგენელ ნაწილად ჩაითვალოს, ვინაიდან თითოეული მათგანი წარმოადგენს დამოუკიდებელ ობიექტს, მათი განკარგვა და ფლობა შესაძლებელია დამოუკიდებლად და ისინი არ განკარგულან ხელშეკრულებით განსაზღვრულ 759.17 კვ.მ ფართობთან ერთად“ (იხ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება- ტ.3, ს.ფ. 221) და მისსავე პრაქტიკაზე მიუთითებს სსკ-ის 150-ე მუხლის გამოყენებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, არსებითი შემადგენელი ნაწილის იურიდიული ბედი მთლიანადაა დაკავშირებული მთავარ ნივთთან და, როგორც წესი, იგი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია არსებითი შემადგენელი ნაწილის დამოუკიდებლად განკარგვა. იგი განიკარგება მთავარ ნივთთან ერთად და ეს არაა დამოკიდებული ურთიერთობის მონაწილეთა ნებაზე. მაგალითად, თუ პირი ყიდულობს მიწას, ივარაუდება, რომ იგი ყიდულობს ამ მიწასთან დაკავშირებულ შენობა-ნაგებობებს და სხვა არსებით შემადგენელ ნაწილებს. სსკ-ის 150-ე მუხლით განსაზღვრული მთავარი ნივთისა და მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილების კავშირურთიერთობის შინაარსი განაპირობებს იმას, რომ, ამავე კოდექსის 171-ე მუხლის თანახმად, ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება ასევე ამ ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილებზედაც (სხვა მრავალთა შორის იხ. სუსგ-ები: N ას-1081-1110-2011, 10.11.2011; N ას-500-476-2013, 21.10.2013; N ას-1163-1118-2016, 29.06.2017; N ას-577-2019, 28.02.2020წ; N ას-120-2021, 24.03.2022წ.).
21. ერთ-ერთ საქმეზე, საკასაციო სასამართლომ სსკ-ის 150-ე (არსებითი შემადგენელი ნაწილი) და 151-ე (საკუთვნებელი) მუხლების გამოყენებაზე მსჯელობა შემდეგნაირად განავითარა: „სსკ-ის 150-ე მუხლი ადგენს ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის ზოგად დეფინიციას, ასევე განსაზღვრავს რა მიიჩნევა მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილად: ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. სსკ-ის 151-ე მუხლი კი აწესებს, რა მიიჩნევა საკუთვნებლად: საკუთვნებელი არის მოძრავი ნივთი, რომელიც, თუმცა არ არის მთავარი ნივთის შემადგენელი ნაწილი, მაგრამ განკუთვნილია მთავარი ნივთის სამსახურისთვის, დაკავშირებულია მასთან საერთო სამეურნეო დანიშნულებით, რის გამოც იგი სივრცობრივ კავშირშია მთავარ ნივთთან და, დამკვიდრებული შეხედულების მიხედვით, ითვლება საკუთვნებლად. ნივთის შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას მხედველობაში მიიღება სამოქალაქო ბრუნვის ტრადიციები, ხოლო თუ ასეთი არ არსებობს, თვით ნივთის სამეურნეო დანიშნულება. ნივთის შემადგენელ ნაწილად უნდა ჩაითვალოს ის, რაც მიზნობრივადაა დაკავშირებული მასთან. ასევე საჭიროა, რომ ამ კავშირის შედეგები განვიხილოთ, როგორც ერთიანი ნივთი. როცა ნივთების კავშირით იქმნება ერთიანი ნივთი, მაშინ არ შეიძლება ვილაპარაკოთ სხვადასხვა ნივთზე ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი საკუთრების უფლებით (სუსგ N 3კ-675-02, 22.11.2002წ.)“- იხ. სუსგ N ას-263-2020, 6.11.2020წ.
22. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ არსებითი შემადგენელი ნაწილები ნივთის ისეთი ნაწილებია, რომლებიც: „ა) შეუძლებელია ერთმანეთისაგან იმგვარად იქნეს დაშორებული, გამოცალკევებული, რომ ამით არ განადგურდეს ერთი ან მეორე ნაწილი (ნივთები, რომლებიც სხვა ნივთთან შეერთების შედეგად კარგავენ დამოუკიდებლობას და ერთი მთლიანი ნივთის ნაწილები ხდებიან); ან ბ) არ შეიცვალოს მათი ბუნება და დანიშნულება (გამოცალკევება შესაძლებელია, მაგრამ ეს უარყოფითად აისახება მათ ბუნებასა და დანიშნულებაზე, ასევე მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე). შესაბამისად, ან ერთი, ან მეორე წინაპირობის არსებობის შემთხვევაში ნივთის შემადგენელი ნაწილი შეიძლება მივიჩნიოთ არსებითად. არსებითი შემადგენელი ნაწილის განსაზღვრისას გადამწყვეტია სამოქალაქო ბრუნვაში დამკვიდრებული შეხედულება ან ობიექტური დამკვირვებლის გონივრული განსჯა... ნივთსა და არსებით შემადგენელ ნაწილს შორის არსებობს მუდმივი კავშირი. სწორედ ეს განაპირობებს კანონის დანაწესს, რომლის მიხედვითაც მთავარ ნივთზე საკუთრების უფლება ვრცელდება მის არსებით შემადგენელ ნაწილებზეც (სსკ-ის 171-ე მუხლი). ამდენად, თუ მოძრავი ნივთი გახდა უძრავი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, უძრავი ნივთის მესაკუთრე მოიპოვებს მასზე საკუთრების უფლებას (იხ. თამარ შოთაძე, სანივთო სამართალი. სახელმძღვანელო სამართლის სკოლებისთვის, გამომცემლობა „მერიდიანი“, 2014წ., გვ.70). ის გარემოება, რომ ნივთი სხვა ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილია და იზიარებს სხვა ნივთის სამართლებრივ ბედს, უზრუნველყოფს ნივთების უსარგებლო დაზიანების თავიდან აცილებას (იხ. ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, წიგნი II, 2018, მუხ. 171, ველი 1). რაც შეეხება არაარსებით შემადგენელ ნაწილებს, შესაძლებელია ნივთისაგან მათი ზიანის გარეშე გამოცალკევება, ამით არ იცვლება მათი ბუნება და დანიშნულება, ეს უარყოფითად არ აისახება მათ ეკონომიკურ ღირებულებაზე. მაგალითად, სტანდარტული ასაწყობი სამზარეულო. იმის დასადგენად, თუ რამდენად მოჰყვა/მოჰყვება ნივთის ნაწილების განცალკევებას განცალკევებული ნაწილის ან დარჩენილი ნაწილის განადგურება ან ბუნების/დანიშნულების მოსპობა თუ შეცვლა, საჭიროა შესაბამისი შეფასება. კერძოდ, უნდა გაირკვეს, შესაძლებელია თუ არა განცალკევების შემდეგ ნივთის ნაწილების ეკონომიკურად გამოყენება და განცალკევებული ნაწილების ღირებულება რამდენად ახლოს იქნება ნივთის განცალკევებამდე არსებულ ღირებულებასთან (იხ. ლევან თოთლაძე, სსკ-ის კომენტარი, მუხ. 150, ველი 6). არსებითი შემადგენელი ნაწილი შესაძლებელია თავად შეიცავდეს არსებით შემადგენელ ნაწილებს. მაგალითად, შენობა-ნაგებობის, რომელიც, თავის მხრივ, წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, არსებით შემადგენელ ნაწილად მიიჩნევა ნივთები, რომლებიც საჭიროა შენობის ასაგებად და შედის მის შემადგენლობაში. მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილებისგან განსხვავებით, მყარი კავშირი, როგორც წესი, აქ არაა აუცილებელი. საკმარისია, რომ ნივთი შედიოდეს შენობა-ნაგებობის შემადგენლობაში (იხ. ბესარიონ ზოიძე, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „უფლება“, 1999წ., გვ.27,28). შენობის მოსაპირკეთებლად და დასრულებული იერის მისაცემად დართული ნივთები შენობის არსებითი შემადგენელი ნაწილებია. შენობა მოიაზრება თავის შემადგენელ ნაწილებთან ერთად, რომლითაც იგი აღჭურვილია: შიდა კედლები, ლიფტი, მოაჯირი, წყლის მილი, გათბობის და განათების სისტემა, შიდა ფანჯრები. საყურადღებოა, რომ კრიტერიუმს წარმოადგენს არა გამოცალკევების უნარი, არამედ იმ პირის განზრახვა, ვინც შენობა ააშენა (იხ. თამარ ზარანდია, სანივთო სამართალი, გამომცემლობა „მერიდიანი“, მეორე შევსებული გამოცემა, 2019წ., გვ.114). შესაძლებელია შენობა-ნაგებობაში გათბობის გარკვეული დანადგარების განთავსება დროებითი მიზნითაც, რაც ვერ იქნება განხილული მის არსებით შემადგენელ ნაწილად. პალატა განმარტავს, რომ მხოლოდ დროებით მიზანს შეიძლება ემსახურებოდეს ისეთი მიერთება, როდესაც შემდგომი გამოცალკევება თავიდანვე იყო განზრახული და ეს გარეგნულადაც აღქმადია (მაგ.: ელექტრო გამათბობელი, გაზის გამათბობელი). აღნიშნულის საპირისპიროდ, გონივრულია განსჯა, რომ უძრავი ქონების მესაკუთრის მიერ ფართში ერთიანი გათბობის სისტემის მონტაჟი დროებითი მიზნით არ ხდება და შესაბამისად, იგი იქცევა უძრავი ნივთის არსებით შემადგენელ ნაწილად“. (იხ. სუსგ N ას-263-2020, 6.11.2020წ. შეად. სუსგ-ას N ას-120-2021, 24.03.2022წ.).
23. საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკა ცხადყოფს, რომ მოცემულ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არ შეიძლება საკმარისად იქნეს მიჩნეული იმ დასკვნისათვის, რომ მესაკუთრემ შეასრულა 2015 წლის 17 ივნისის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და უზუფრუქტუარს (მოპასუხეს, კასატორს) ნივთობრივად უნაკლო მდგომარეობაში გადასცა უზუფრუქტის საგანი, უზუფრუქტის საგანი გადაცემის მომენტისათვის იყო ნივთობრივად უნაკლო, შესაბამისი მოცულობის და ვარგისი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მიზნებისათვის; ამდენად საკასაციო სასამართლოს დასაბუთებულად მიაჩნია მოპასუხის მიერ წარდგენილი საკასაციო საჩივარი სააპელაციო სასამართლოს მიერ თავდაპირველი სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და თავდაპირველი სარჩელის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთების ნაწილში, ზემოხსენებული სავალდებულო სამართლებრივი მითითებებით ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს.
24. კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში დაყენებული შუამდგომლობა (იხ. წინამდებარე განჩინების 5.4 ქვეპუნქტი) არ არის დაკმაყოფილებული, რადგან საკასაციო სამართალწარმოება არ ითვალისწინებს საქმეზე ახალი ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების მიღებას, ამდენად თანდართული მტკიცებულებები არ განიხილება და არც სასამართლოს შინაგანი რწმენის ჩამოყალიბებისათვის აქვს სამართლებრივი მნიშვნელობა. სასამართლოს შინაგანი რწმენა შესაძლოა მხოლოდ ეფუძნებოდეს საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ, სრულ, ობიექტურ გამოკვლევას მხარეთა თანასწორობის პრინციპის საფუძველზე.
25. კასატორის პრეტენზია, მის სასარგებლოდ შეგებებული სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში, ეხება როგორც ფაქტობრივ ნაწილს, ისე სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევას (იხ. მოპასუხის საკასაციო საჩივრის პრეტენზიები წინამდებარე განჩინების 5.8 ქვეპუნქტში). საკასაციო სასამართლო, უპირველეს ყოვლისა, საკასაციო საჩივრის იმ ნაწილზე იმსჯელებს, რაც, კასატორის მტკიცებით, საპროცესო დარღვევას უკავშირდება და ამ მიზნით კასატორს მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 18 ივნისის სხდომაზე, რომელზედაც არსებითი ხასიათი შუამდგომლობების განხილვის ეტაპზე, სასამართლომ მიუთითა მოსარჩელის წარმომადგენელს, რომ მომდევნო სხდომისათვის წერილობითი სახით წარედგინა დაზუსტებული მოთხოვნა, ასევე, საოქმო ჩანაწერის მიხედვით დგინდება, რომ მოსამართლის შეკითხვის პასუხად, მხარის წარმომადგენელი აზუსტებს მოთხოვნას შემდეგი სახით: 2020 წლის 1 იანვრამდე მოპასუხეს დაეკისროს 20 679 ლარი, ხოლო 2020 წლის 1 იანვრის შემდეგ - 16 581ლარი დაეკისროს; მოსამართლის შეკითხვის პასუხად მხარეებს სხვა შუამდგომლობები არ გააჩნიათ (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 18 ივნისის სხდომის ოქმი 12:31:33- 12:33:43), 18 ივნისის სხდომა ამოიწურა და მორიგი სხდომა 8 ივლისს განისაზღვრა მოწინააღმდეგე მხარის- მოპასუხე კომპანიის სააპელაციო შესაგებლის მოსმენის ეტაპიდან. ამის შემდეგ, საქმის მასალებშია სააპელაციო სასამართლოში 2020 წლის 8 ივლისს რეგისტრირებული განცხადება (იხ. ტ.3, ს.ფ. 135), რომლის მიხედვით მოსარჩელე ითხოვს, მოპასუხეს დაეკისროს: 1) მოსარჩელე საწარმოს ნაცვლად გადასახადების სახით გაწეული ხარჯი; 2) ქონების არამართლზომიერი სარგებლობისათვის 620 370 ლარი, როგორც განვლილი პერიოდის კომპენსაცია 2015 წლის 17 ივნისიდან სარჩელის შეტანამდე, ხოლო სამომავლოდ სარგებლობის ვადით, ყოველთვიურად საშუალო საზღაური- 20 679 ლარი. 2020 წლის 8 ივლისის სხდომის საოქმო ჩანაწერის მიხედვით ირკვევა, რომ მოსარჩელის წარმომადგენელმა გამოაქვეყნა 8 ივლისის განცხადება და განმარტა მასში დაშვებული ტექნიკური შეცდომის შესახებ, რომელიც ეხება მითითებული 31 423 ლარის ნაცვლად 28 027, 78 ლარამდე შემცირებას, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლოში უკვე შემცირებული იყო 2018 წლის 16 იანვრის განცხადებით, ეს განცხადება გამოაქვეყნა სააპელაციო სასამართლომ და მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაშიც სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობად სწორედ ეს თანხაა მითითებული (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 8 ივლისის სხდომის ოქმი 16:24:48 - 16:28:43), ოქმის მიხედვით, ამის შემდეგ, გრძელდება მოსარჩელის მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენლის პოზიციის - სააპელაციო შეპასუხების მოსმენით (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 8 ივლისის სხდომის ოქმი 16:28:43-დან). სააპელაციო სასამართლოს 2020 წლის 8 ივლისის სხდომის ოქმის მოსმენის საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელის დაზუსტებული მოთხოვნა, რომელიც 2020 წლის 8 ივლისის განცხადებით არის წარდგენილი სასამართლოში (იხ. ტ.3, ს.ფ. 135), მე-2 მოთხოვნის ნაწილში-ქონების არამართლზომიერი სარგებლობისათვის 620 370 ლარის, როგორც განვლილი პერიოდის კომპენსაცია 2015 წლის 17 ივნისიდან სარჩელის შეტანამდე, ხოლო სამომავლოდ სარგებლობის ვადით, ყოველთვიურად საშუალო საზღაურის - 20 679 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე, არ ყოფილა გამოქვეყნებული შუამდგომლობის წარდგენის ეტაპზე, თუმცა, ამით არ დარღვეულა მოპასუხის უფლება, რადგან მოსარჩელის მხრიდან მოთხოვნის გაზრდა არ მომხდარა. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, მოსარჩელე ითხოვდა: 1) მოპასუხის ნაცვლად გაწეული კომუნალური გადასახადებისათვის გაწეული 28 027.78 ლარის ანაზღაურებას; 2) 17.06.2015წ.-დან 12.12.2017 წ.-მდე ქონების არამართლზომიერად სარგებლობისათვის დარიცხული საფასურის 620 370 ლარის და მის შემდეგ პერიოდში ქონების სარგებლობისათვის ყოველთვიური საზღაურის 20 679 ლარის (16.01.2018წ. განცხადებით შემცირებული/დაზუსტებული) ანაზღაურებას (იხ. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება- 264-265), შესაბამისად, სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე საქმის განხილვის დროს მოპასუხის პროცესუალური უფლებები არ შელახულა, რადგან მისთვის ცნობილი იყო, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სრულად გაასაჩივრა მხარემ და საქმის ზეპირი განხილვის დროს, არაერთ სხდომაზე, სასამართლომ მოუსმინა მხარეებს და მისცა საკუთარი პოზიციის სასამართლოსათვის წარდგენის შესაძლებლობა;
26. საკასაციო პრეტენზიის ის ნაწილი, რომელიც უკავშირდება სააპელაციო სამართალწარმოების ეტაპზე წარდგენილი მტკიცებულებების შეუფასებლობას, ნაწილობრივ დასაბუთებულია. ამ მტკიცებულებათა ნაწილის დართვაზე, ხოლო ექსპერტიზის დასკვნის მტკიცებულებად მიუღებლობის შესახებ სააპელაციო სასამართლომ 2021 წლის 24 თებერვლის სხდომაზე იმსჯელა და ადგილზე თათბირით მიღებული საოქმო განჩინებით მხარეს განემარტა შუამდგომლობის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების/უარყოფის სამართლებრივი საფუძვლები (იხ. სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 24 თებერვლის სხდომის ოქმი - 10:41:44-დან). რაც შეეხება შეგებებულ სარჩელს, რომლითაც მოთხოვნილია შეგებებული სარჩელის მოპასუხისათვის 15 304.94 ლარის დაკისრება, ამ მიმართებითაც დამატებით არის გამოსაკვლევი ფაქტობრივი გარემოებები, რადგან წინამდებარე განჩინებაში ასახულია თავდაპირველი სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში დამატებით გამოსაკვლევი გარემოებები და ზემოხსენებული სავალდებულო სამართლებრივი მითითებები უკავშირდება ისეთი ფაქტობრივი გარემოებების ხელახლა გამოკვლევას და დადგენას, რომლებიც შესაძლოა ერთმანეთთან იყოს დაკავშირებული და მათი დადგენის საფუძველზე უნდა შეფასდეს ორივე მხარის მოთხოვნის ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთებულობა.
27. მოპასუხე კომპანიის საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების გზით გაუქმდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და, ზემოხსენებული სამართლებრივი მითითებების საფუძველზე, საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა სააპელაციო სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. სს "ს-ს რ-ის" საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი
მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი
ნ. ბაქაქური
