ას-1281-2021

21 აპრილი, 2022 წელი თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

გიორგი მიქაუტაძე (თავმჯდომარე),

რევაზ ნადარაია (მომხსენებელი), თამარ ზამბახიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

პირველი კასატორი – აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ.ღ–ია (მოსარჩელე)

მეორე კასატორი – ლ.ღ–ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

მეორე კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – განკარგულების ბათილად ცნობა, სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ლ.ღ–იამ (შემდეგში - მოსარჩელე) სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიმართ (შემდეგში: მოპასუხე) შემდეგი სასარჩელო მოთხოვნებით:

1.1.ბათილად იქნეს ცნობილი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №45 განკარგულება;

1.2.ლ.ღ–ია აღდგეს სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე;

1.3.მოპასუხე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას მოსარჩელე ლ.ღ–იას სასარგებლოდ დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 2500 ლარის ოდენობით, 2020 წლის 31 დეკემბრიდან სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (იხ. სასარჩელო მოთხოვნა, ს.ფ. 7-11 და 2021 წლის 01 ივნისის სასამართლოს სხდომის ოქმი, მოთხოვნის დაზუსტება, 11:08:52 სთ).

2. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 08 ივნისის გადაწყვეტილებით, ლ.ღ–იას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №45 განკარგულება ლ.ღ–იას თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ; მოპასუხე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას მოსარჩელე ლ.ღ–იას სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის ანაზღაურება 15000 (ხელზე მისაღები) ლარის ოდენობით; სასარჩელო მოთხოვნა სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა. ლ.ღ–იამ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება, ხოლო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა.

5. გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით, ლ.ღ–იასა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2021 წლის 08 ივნისის გადაწყვეტილება.

6. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

6.1.სააპელაციო პალატის განმარტებით, ლ.ღ–ია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2015 წლის 03 ივნისის განკარგულებით დაინიშნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირის აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის - „აფხაზეთის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე. იგი უფლებამოსილებას ახორციელებდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 2020 წლის 31 დეკემბრის განკარგულების გამოცემამდე. განკარგულებაში არ იყო მითითებული გათავისუფლების საფუძველი. ზეპირსიტყვიერი კომუნიკაციისას კი, ლ.ღ–იას განუმარტეს, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელსა და თანამდებობის პირს წარმოადგენდა, რის გამოც მის გათავისუფლებას კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის არსებობა არ სჭირდებოდა. შესაბამისად, პალატის განმარტებით, მოცემული დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვან გარემოებას წარმოადგენდა დადგენილიყო, ლ.ღ–იასა და აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას შორის არსებული სადავო ურთიერთობა წარმოადგენდა შრომითსამართლებრივს თუ დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარეობდა; ამასთან, ჰქონდა თუ არა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას უფლება, ნებისმიერ დროს, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, თანამდებობიდან გაეთავისუფლებინა სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე მყოფი პირი.

6.2.პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მასზედ, რომ ლ.ღ–იას საქმიანობა არ წარმოადგენდა საჯარო სამსახურს და მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობა შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობად უნდა შეფასებულიყო შემდეგ გარემოებათა გამო:

6.2.1. მოცემულ შემთხვევაში, ლ.ღ–ია დასაქმებული იყო სსიპ „აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის“ სამხატვრო ხელმძღვანელად, ხოლო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2015 წლის 11 მარტის №12 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „აფხაზეთის“ დებულების თანახმად, ანსამბლის ძირითად მიზანს წარმოადგენდა ქართული და აფხაზური ფოლკლორის პოპულარიზაცია, საქმიანობის საგანს კი, ქართული და აფხაზური ხალხური სიმღერისა და ცეკვის (ფოლკლორის) შენარჩუნება, მოძიება, კვლევა, მისი შესწავლა/შესრულება და საკონცერტო საქმიანობის განხორციელება როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მიზნები და საქმიანობა პირდაპირ კავშირში იყო ქართული კულტურის შენარჩუნებასთან, შესწავლასა და პოპულარიზაციასთან, თანამდებობა, სადაც დასაქმებული იყო ლ.ღ–ია, ვერ ჩაითვლებოდა საჯარო სამსახურად და იგი ვერ მიიჩნეოდა საჯარო მოხელედ, რის დასადასტურებლადაც, სააპელაციო პალატამ დამატებით მიუთითა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 25 თებერვლის Nბს-1237 (კ-20) გადაწყვეტილებაში განვითარებულ მსჯელობაზე.

6.3.ვინაიდან საქმეზე დადგინდა, რომ ლ.ღ–ია არ წარმოადგენდა საჯარო მოხელეს (თანამდებობის პირს), პალატამ მიიჩნია, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობასა და ლ.ღ–იას შორის არსებული სადავო ურთიერთობა შრომითსამართლებრივ ურთიერთობას განეკუთვნებოდა და შესაბამისად, ის უნდა მოწესრიგებულიყო საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსით“. აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეფასებას ექვემდებარებოდა, თუ რამდენად შესაბამისობაში იყო ლ.ღ–იას გათავისუფლების შესახებ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის N45 განკარგულება „საქართველოს შრომის კოდექსის“ მოთხოვნებთან.

6.3.1. პალატამ მიუთითა, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2015 წლის 11 მარტის №12 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „აფხაზეთის“ დებულების მე-5 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ანსაბლის მართვა ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობის, აფხაზეთის რესპუბლიკის კანონმდებლობისა და ამ დებულების შესაბამისად. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ანსამბლის ხელმძღვანელობს სამხატვრო ხელმძღვანელი. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, სამხატვრო ხელმძღვანელს, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის მინისტრის წარდგინებით თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა.

6.3.2. პალატის განმარტებით, ზემოაღნიშნული მუხლის თანახმად, ცალსახა იყო, რომ სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „აფხაზეთის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის როგორც დანიშვნა, ასევე სამსახურიდან გათავისუფლება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლებისა და კულტურის მინისტრის წარდგინებას საჭიროებდა, რაც მხარეთა განმარტების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა.

6.3.3. სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის პოზიცია იმის თაობაზე, რომ ლ.ღ–ია გათავისუფლდა მთავრობის კომპეტენციის ფარგლებში, აფხაზეთის მთავრობის ინიციატივით; შესაბამისად, ზემოაღნიშნული ნორმები წარმოადგენდა გათავისუფლების საფუძველს და გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილება დამატებით დასაბუთებას/განმარტებას აღარ საჭიროებდა.

6.3.4. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მხრიდან არამართლზომიერად იქნა გათავისუფლებული დაკავებული თანამდებობიდან, რამეთუ გათავისუფლების შესახებ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის N45 განკარგულება, არ შეესაბამებოდა „საქართველოს შრომის კოდექსის“ მოთხოვნებს. გათავისუფლების შესახებ განკარგულება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე ბათილად მიიჩნეოდა, რადგან დამსაქმებლის ნება ვერ აკმაყოფილებდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული „მართლზომიერი ნების“ მაღალ სტანდარტებს.

6.4.რაც შეეხება სამსახურში აღდგენის ნაცვლად კომპენსაციის დაკისრებას, პალატამ განმარტა, რომ სასამართლო სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს ვერ გასცდებოდა. სამსახურში აღდგენის ნაწილში მოსარჩელის სასარჩელო მოთხოვნა არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას ვაკანტური თანამდებობის არარსებობის გამო, შესაბამისად, სასამართლომ იმსჯელა დარღვეული უფლების აღდგენის კანონით გათვალისწინებულ რესტიტუციის სახეზე - ფულად კომპენსაციაზე.

6.4.1. პალატა სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას და აღნიშნა, რომ ის გამომდინარეობდა საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე (ახალი რედაქციით 48-ე) მუხლის მე-8 ნაწილისს შინაარსიდან და მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკიდან. გარდა იმისა, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილის ჩანაწერი სასამართლოს ანიჭებდა უფლებამოსილებას მიეღო ასეთი გადაწყვეტილება, როგორც სამსახურში აღდგენის ალტერნატივა და მოსარჩელის შელახული კანონიერი უფლების ღირსეული და საკმარისი რესტიტუცია, პალატამ მიუთითა „შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ“ (Termination of Employment Convention, 1982 (No. 158)) შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის 1982 წლის N158 კონვენციის მე-10 მუხლზე, რომელიც ადგენს, რომ „თუ კომპეტენტური ორგანოები დაასკვნიან, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა მოხდა არაკანონიერად, და თუ სამსახურში აღდგენა არ არის შესაძლებელი, ეს ორგანოები უფლებამოსილნი უნდა იყვნენ, რომ დააკისრონ დამსაქმებელს ადეკვატური კომპენსაციის გადახდა“.

6.4.2. პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ის პოზიციაც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს და დამატებით განმარტა, რომ სასამართლომ, იმ პირობებში, როდესაც შეუძლებელი იყო ლ.ღ–იას პირვანდელ პოზიციაზე აღდგენა და ტოლფასი სამსახურით უზრუნველყოფა, მართებულად მიაკუთვნა მას კომპენსაცია.

6.5. რაც შეეხება ლ.ღ–იას სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების თაობაზე, პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობა ვაკანტური არ იყო. ლ.ღ–იას სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2021 წლის 21 იანვრის N1 განკარგულებით, სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე ბ.ჭ–ია დაინიშნა (იხ. განკარგულება - ს.ფ. 53). ამდენად, იმის გათვალისწინებით, რომ სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობა ვაკანტური აღარ იყო, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ ლ.ღ–იას სამსახურში აღდგენა შეუძლებელი იყო და მას უნდა მისცემოდა კომპენსაცია.

6.5.1. რაც შეეხება ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენას, პალატამ განმარტა, რომ მოსარჩელე მხარეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში არ ჰქონდა მითითებული ტოლფას თანამდებობის არსებობის და მასზე აღდგენის მოთხოვნის შესახებ, არ წარუდგენია ტოლფასი თანამდებობის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შესაბამისად, აღნიშნული საკითხი არ გამხდარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის საგანი.

6.5.2. გამომდინარე იქიდან, რომ პალატამ ლ.ღ–იას პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებლად მიიჩნია, იმსჯელა მიკუთვნებული კომპენსაციის მართლზომიერებაზე და განმარტა, რომ დადგენილი სასამართლო პრაქტიკისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე, ასევე, ლ.ღ–იას სამუშაო გამოცდილებისა და იმ მატერიალური დანაკარგის გათვალისწინებით, რაც მან უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, პირველი ინსტანციის სასამართლომ კომპენსაციის გონივრულ და სამართლიან ოდენობად მართებულად მიიჩნია 15000 (ხელზე მისაღები თანხა) ლარი.

6.6. იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით კი, პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელე აღნიშნულ მოთხოვნას უკავშირებდა მისი გათავისუფლების შესახებ განკარგულების ბათილად ცნობასა და პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენას. მიუხედავად ზემოაღნიშნული განკარგულების ბათილად ცნობისა, ლ.ღ–ია ვერ იქნა პირვანდელ პოზიციაზე აღდგენილი და მას მიეკუთვნა კომპენსაცია. შესაბამისად, პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელის მოთხოვნა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ, უსაფუძვლო იყო. ამასთან, პალატამ განმარტა, რომ მოქმედი შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-9 ნაწილი დასაქმებულისათვის კომპენსაციის მიკუთვნების შემთხვევაშიც ითვალისწინებს განაცდურის მიღების უფლებას, თუმცა, მიკუთვნებული კომპენსაციის ოდენობიდან გამომდინარე, ლ.ღ–იას მოთხოვნა დამატებით იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ, პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია.

7. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობამ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო, ლ.ღ–იამ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

7.1. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.1.1. კასატორის განმარტებით, მოსარჩელე ლ.ღ–იას მიერ დაკავებული სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობა შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებელი პირის თანამდებობასა და „საქართველოს შრომის კოდექსის“ რეგულირების სფეროს არ განეკუთვნებოდა და მოსარჩელის დანიშვნა/გათავისუფლების მარეგულირებელ საკანონმდებლო აქტს სპეციალური საკანონმდებლო აქტი - „აფხაზეთის მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის კანონი წარმოადგენდა.

7.1.2. კასატორის მითითებით, სასამართლოს გადაწყვეტილება აგებულია იმ მოტივაციაზე, რომ მოსარჩელის თანამდებობაზე დანიშვნა/გათავისუფლების საკითხი „საქართველოს შრომის კოდექსით“ უნდა დარეგულირებულიყო და გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო შრომითი ხელშეკრულებების შეწყვეტის მარეგულირებელი ნორმები, თუმცა, ლ.ღ–იასთან შრომითი ხელშეკრულება არც კი გაფორმებულა. მოსარჩელე თანამდებობაზე დაინიშნა აფხაზეთის მთავრობის ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის საფუძველზე და თანამდებობიდანაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე გათავისუფლდა. შესაბამისად, „საქართველოს შრომის კოდექსის“ ნორმების გამოყენებამ არასწორი მიმართულება მისცა სასამართლოს და იურიდიულად დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული.

7.1.3. კასატორის მოსაზრებით, არასწორად იქნა განმარტებული „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი. კერძოდ, სასამართლო იმ გარემოებაზე აპელირებს, რომ მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობა არ წარმოადგენდა „საჯარო მოხელის თანამდებობას“ და „საჯარო სამსახურს“. სასამართლოს ყურადღება უნდა მიექცია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „ბ“ პუნქტზე, რაც შესაძლებლობას მისცემდა სწორად განემარტა მოსარჩელის თანამდებობის დამახასიათებელი სამართლებრივი ასპექტები. სასამართლოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება ზემოაღნიშნული ნორმისა და მოსარჩელის თანამდებობაზე დანიშვნა/გათავისუფლების მარეგულირებელი სხვა სამართლებრივი ნორმების - „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-4 პრიმა პუნქტის, „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-5 მუხლის „ი“ პუნქტისა და მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის ურთიერთშეჯერებით უნდა მიეღო.

7.1.4. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ პირველ მუხლზე, რომლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე შრომით და მის თანმდევ ურთიერთობებს, თუ ისინი განსხვავებულად არ რეგულირდება სხვა სპეციალური კანონით ან საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებით; შრომით ურთიერთობასთან დაკავშირებული საკითხები, რომლებსაც არ აწესრიგებს ეს კანონი ან სხვა სპეციალური კანონი, რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელესთან დაკავშირებული შრომითი ურთიერთობა მოწესრიგებული იყო სპეციალური კანონებით, როგორებიცაა: „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონი და „აფხაზეთს ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონი. ამდენად, საკითხის მომწესრიგებელი სპეციალური კანონმდებლობის არსებობის გათვალისწინებით, არარელევანტურია დავის განხილვა „საქართველოს შრომის კოდექსის“ ნორმებიდან გამომდინარე. შესაბამისად, თუ კი სასამართლო გამოიყენებდა იმ საკანონმდებლო ნორმებს რომლებიც უნდა გამოეყენებინა, მიღებულ იქნებოდა აბსოლუტურად სხვა გადაწყვეტილება.

7.1.5. კასატორის განმარტებით, არ არსებობდა სარჩელის სამოქალაქო სამართლებრივ ჭრილში განხილვის სამართლებრივი საფუძვლები და სარჩელი უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული წესით, რადგან მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ აფხაზეთის მთავრობის განკარგულება წარმოადგენს ადმინისტრაციული კანონმდებლობის ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომელიც გამოცემულია „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-4 პრიმა პუნქტის, „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სტრუქტრის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-5 მუხლის „ი“ პუნქტისა და მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად. ამასთან, სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელშიც მონაწილეობს ადმინისტრაციული ორგანო, რეგულირდება ადმინისტრაციული კანონმდებლობით. კასატორის მითითებით, სასამართლო განსჯადობის საკითხი დაყენებულ იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც, თუმცა შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

7.2. ლ.ღ–იას საკასაციო მოთხოვნის ფაქტობრივ–სამართლებრივი დასაბუთება:

7.2.1. კასატორის განმარტებით, გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს სამსახურში აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის დაკისრების შესახებ მოთხოვნაც უნდა დაეკმაყოფილებინათ. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება დასაქმებულის გათავისუფლების შესახებ ბრძანების არამართლზომიერების თაობაზე, თუმცა, არ შეუფასებია არსებობდა თუ არა იმავე სამსახურში ტოლფასი თანამდებობა და იყო თუ არა დამსაქმებლის ქმედება უფლების ბოროტად განხორციელება.

7.2.2. კასატორის მითითებით, პირი, რომელთანაც შრომითი ხელშეკრულება უკანონოდ შეწყდა, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ბათილად ცნობასთან ერთად, კანონით გარანტირებული უფლებრივი რესტიტუციის მექანიზმიდან ერთ-ერთს თავად ირჩევს. იგი არ არის ვალდებული დაასაბუთოს სამი ალტერნატივიდან რომელს ირჩევს. ხელშეკრულების უკანონოდ შეწყვეტის ბათილად ცნობა უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულისათვის ტოლფასი თანამდებობრივი უზრუნველყოფის ვალდებულებას იწვევს მაშინ, როდესაც პირვანდელი სამუშაო ადგილი აღარ არსებობს, ან არსებობს, თუმცა მესამე პირია დასაქმებული. მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე, სასამართლომ უნდა დაადგინოს ტოლფასი თანამდებობის არსებობა, მისი ტოლფასი ბუნება იმ პირვანდელ სამუშაო ადგილთან მიმართებით, საიდანაც დასაქმებული უკანონოდ გათავისუფლდა. მესამე პირის მიერ აღნიშნული თანამდებობის დაკავება, უკანონოდ დათხოვნილი სუბიექტის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენას არ გამორიცხავს, თუ დამსაქმებელი მითითებული პოზიციის დაკავების მიზნებისათვის არაკეთილსინდისიერად მოქმედებდა. დამსაქმებლის ქცევის კეთილსინდისიერების სტანდარტი დამსაქმებლისვე სამტკიცებელია. მან უნდა დაადასტუროს, რომ ვაკანტური ადგილი შეავსო კანონით დადგენილი წესის დაცვით, რეალური საჭიროებიდან გამომდინარე. იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტას უკანონოდ მიიჩნევს და ამავდროულად მივა დასკვნამდე, რომ მესამე პირი აღნიშნულ პოზიციაზე მხოლოდ იმ მიზნით დასაქმდა, რომ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა გამოერიცხა, ასეთ შემთხვევაში, უკანონოდ დათხოვნილი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე უნდა აღადგინოს.

7.2.3. კასატორის განმარტებით, შრომითი ხელშეკრულების უკანონოდ შეწყვეტის შემთხვევაში, უპირატესობა დასაქმებულის აღდგენის შესაძლებობას ენიჭება, ხოლო აღდგენის შეუძლებობის შემთხვევაში, შესაძლოა, უფლების აღდგენის სხვა ისეთი მექანიზმების განხილვა, როგორიცაა, ადეკვატური კომპენსირება. განსახილველ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა თუ რატომ არ დააკმაყოფილა პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელის სამსახურში აღდგენა და რატო დააკისრა მოპასუხე მხარეს კომპენსაცია. თუ, იგივე პოზიციაზე ვერ მოხდებოდა აღდგენა, მაშინ შეთავაზებული უნდა ყოფილიყო ტოლფასი თანამდებობა. სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, რამდენად მართლზომიერად მოხდა მესამე პირის დანიშვნა სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე. დაკავებული თანამდებობიდან მოსარჩელის გათავისუფლების შემდეგ, ბრძანების გასაჩივრების 1 (ერთ) თვიან ვადაში მოხდა მესამე პირის დანიშვნა, რაც მინიმუმ მოპასუხის მხრიდან წარმოადგენს არაკეთილსინდისიერ დამოკიდებულებას. ხელოვნურად შექმნეს მესამე პირის მიერ დაკავებული პოზიციის ლეგიტიმაცია. ლ.ღ–იამ ისარგებლა მისი საპროცესო უფლებით და აღნიშნული ბრძანება გაასაჩივრა. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მეთაურს, მინიმუმ მართებდა გულისხმიერება, რათა დალოდებოდა სამართლებრივ ქმედებებს. არგუმენტი, რომ სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის გარეშე ვერ იქნებოდა და მესამე პირის დანიშვნა გადაუდებელ აუცილებლობას წარმოადგენდა, ვერ დასტურდება ვერც მოპასუხის და ვერც მესამე პირის მიერ.

7.2.4. კასატორის მოსაზრებით, კომპენსაციის სახით 15000 (თხუთმეტი ათასი) ლარის გადახდის დაკისრება, არ უნდა იქნეს მიჩნეული გონივრულ ოდენობად, ვინაიდან ლ.ღ–იას გათავისუფლება დაკავებული თანამდებობიდან უკანონოდ განხორციელდა.

8. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

9. საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

10. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დანაწესით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ:

ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას;

ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია;

გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება;

დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან;

ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს;

ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

11. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

12. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

13. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების ფარგლებში ირკვევა, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2020 წლის 31 დეკემბრის №45 განკარგულებით, ლ.ღ–ია გათავისუფლდა სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლ „აფხაზეთის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობიდან. სადავო განკარგულებაში ლ.ღ–იას გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია მხოლოდ საკანონმდებლო აქტები და შესაბამისი ნორმები - „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის 4¹ პუნქტი, „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანონის მე-5 მუხლის „ი“ პუნქტი და მე-11 მუხლის მე-2 პუნქტი, თუმცა, მითითებული არ არის კონკრეტული საფუძველი, რამაც მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება განაპირობა. აღსანიშნავია, რომ ამგვარი საფუძველი მოპასუხეს საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ მიუთითებია. მოპასუხის მოსაზრებით, გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძველს სწორედ სადავო განკარგულებაში მითითებული სამართლებრივი ნორმები წარმოადგენდა, რაც სრულიად საკმარისი იყო განკარგულების მართლზომიერად მიჩნევისათვის. კერძოდ, მოპასუხის განმარტებით, ლ.ღ–ია საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელი იყო, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს უფლებამოსილი პირი; კანონი მის სამსახურებრივ პოზიციას განიხილავს როგორც „თანამდებობას“ და შესაბამისად, მისი სამსახურიდან გათავისუფლება აფხაზეთის მთავრობის კომპეტენციის ფარგლებში, აფხაზეთის მთავრობის ინიციატივით განხორციელდა.

14. დადგენილია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება არამართლზომიერად მიიჩნიეს იმ მოტივით, რომ თანამდებობა, სადაც დასაქმებული იყო ლ.ღ–ია, ვერ ჩაითვლებოდა საჯარო სამსახურად და მოსარჩელე ვერ იქნებოდა მიჩნეული საჯარო მოხელედ; აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობასა და ლ.ღ–იას შორის არსებული სადავო ურთიერთობა წარმოადგენდა შრომითსამართლებრივ ურთიერთობას, ხოლო, სადავო განკარგულება, რომელშიც არ იყო მითითებული ლ.ღ–იას გათავისუფლების კონკრეტული საფუძველი, არ შეესაბამებოდა „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ პუნქტის (დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა სხვა საფუძვლით, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლისა) მოთხოვნებს. აღნიშნულს არ ეთანხმება კასატორი და მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე ლ.ღ–იას მიერ დაკავებული თანამდებობა შრომითი ხელშეკრულებით დასაქმებული პირის თანამდებობასა და „საქართველოს შრომის კოდექსის“ რეგულირების სფეროს არ განეკუთვნებოდა და მოსარჩელის დანიშვნა/გათავისუფლების მარეგულირებელ საკანონმდებლო აქტს სპეციალური საკანონმდებლო აქტი - „აფხაზეთის მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ აფხაზეთის კანონი წარმოადგენდა.

15. ამდენად, დასადგენია გარემოება, ჰქონდა თუ არა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას უფლება, კონკრეტული საფუძვლის გარეშე, მხოლოდ საკანონმდებლო აქტებსა და სამართლებრივ ნორმებზე მითითებით გაეთავისუფლებინა სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლ „აფხაზეთის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე დანიშნული პირი, რისთვისაც პირველ რიგში შესაფასებელია მხარეთა შორის არსებული სადავო სამართალურთიერთობის ხასიათი.

15.1. სადავო საკითხის შეფასების მიზნით, საკასაციო პალატა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მსგავსად, ყურადღებას მიაპყრობს იმ გარემოებას, რომ მოცემულ სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ იმსჯელა 2021 წლის 25 თებერვლის Nბს-1237 (კ-20) განჩინებაში, სადაც შესაბამისი საკანონმდებლო აქტებისა და სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე, სათანადო დასკვნა გამოიტანა. კერძოდ, Nბს-1237 (კ-20) ადმინისტრაციული საქმის განხილვისას, საკასაციო პალატამ მოიხმო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „გ“ პუნქტის პირველი წინადადება (საჯარო სამსახური – სახელმწიფო სამსახურში საქმიანობა (გარდა ამ კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პირების მიერ განხორციელებული საქმიანობისა), მუნიციპალიტეტის ორგანოებში (დაწესებულებებში) საქმიანობა, საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში საქმიანობა (გარდა კულტურულ, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო, კვლევით, სასპორტო და რელიგიურ, წევრობაზე დაფუძნებულ და ამ კანონითა და „საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული კატეგორიის საჯარო სამართლის იურიდიულ პირებში საქმიანობისა) და განმარტა, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონი საჯარო სამსახურის ცნებაში კულტურული საქმიანობის განხორციელებას არ მოიაზრებს, ხოლო, იმის გათვალისწინებით, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის 2015 წლის 11 მარტის №12 დადგენილებით დამტკიცებული სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „აფხაზეთის“ დებულებით, სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მიზნები და საქმიანობა პირდაპირ კავშირშია ქართული კულტურის შენარჩუნებასთან, შესწავლასთან და პოპულარიზაციასთან, მასში მუშაობა ვერ ჩაითვლება საჯარო სამსახურად, რის გამოც მოსარჩელე არ უნდა იქნეს მიჩნეული საჯარო მოხელედ. საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ Nბს-1237 (კ-20) ადმინისტრაციულ საქმესა და წინამდებარე სამოქალაქო საქმეზე, საკითხი შეეხება ერთი და იმავე - სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელის/აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ „აფხაზეთის“ ხელმძღვანელის თანამდებობას (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის 2015 წლის 11 მარტის №11 დადგენილების პირველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, რეორგანიზებულ იქნა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი და მის ბაზაზე ჩამოყალიბდა საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლი „აფხაზეთი“), რაც არ იქნა მიჩნეული საჯარო მოხელის თანამდებობად. შესაბამისად, ვინაიდან საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ ერთხელ უკვე იმსჯელა მოცემულ სადავო საკითხზე, საკასაციო პალატა ამ ნაწილში ფართოდ აღარ განავრცობს მსჯელობას, რადგან სრულად იზიარებს Nბს-1237 (კ-20) განჩინებაში განვითარებულ მსჯელობას.

15.2. გარდა ზემოაღნიშნულისა, პალატა მიიჩნევს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მოსარჩელის უფლებათა ჭრილში, თავადაც ამომწურავად იმსჯელეს ზემოაღნიშნულ სადავო საკითხზე, შესაბამისი ნორმატიული აქტებით იხელმძღვანელეს და მართებულად განმარტეს სამართლის ნორმები. შესაბამისად, სწორად დაადგინეს, რომ თანამდებობა, სადაც დასაქმებული იყო ლ.ღ–ია, ვერ ჩაითვლება საჯარო სამსახურად, რის გამოც, იგი ვერ მიიჩნევა საჯარო მოხელედ.

15.3. რაც შეეხება კასატორის არგუმენტს მასზედ, რომ არ არსებობდა სარჩელის სამოქალაქო სამართლებრივ ჭრილში განხილვის სამართლებრივი საფუძვლები, რადგან მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ აფხაზეთის მთავრობის განკარგულება ადმინისტრაციული კანონმდებლობის ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებას წარმოადგენს და ამასთან, სამართლებრივი ურთიერთობა, რომელშიც მონაწილეობს ადმინისტრაციული ორგანო, რეგულირდება ადმინისტრაციული კანონმდებლობით, პალატა განმარტავს, რომ დავა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიიჩნევა არა იმის გამო, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ადრესატი ადმინისტრაციული ორგანოა, არამედ სადავო სამართალურთიერთობის იმმანენტური ბუნების გამო, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სამართალურთიერთობის ხასიათს. სზაკ-ის 2.1 მუხლი შეიცავს ადმინისტრაციული დავის საგნის ჩამონათვალს (ტაქსაცია). ამდენად, კანონმდებლობამ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობით არის მოწესრიგებული (ენუმერაცია). სასკ-ის 2.3 მუხლის დებულება იმის შესახებ, რომ საერთო სასამართლოში ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილება ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობასთან დაკავშირებული დავა, ასახავს განსჯადობის გარეგან ნიშანს. სამართალურთიერთობის კუთვნილების გარეგანი ნიშანი ეხება სადავო სამართალურთიერთობის მარეგულირებელი ნორმების ადგილს კანონმდებლობაში (იხ. სუსგ საქმეზე №ბს-350-346(გ-14), 11/09/2014 წ.).

15.4. საგნობრივი განსჯადობის შესახებ დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელობა ენიჭება სადავო ბრძანების გამოცემის საფუძველს, სამართალურთიერთობის სუბიექტის მოქმედების ფორმას. უკეთუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტი გამოცემულია საჯარო კანონმდებლობის საფუძველზე, სზაკ-ის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტიდან გამომდინარე, სახეზე იქნება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ხოლო თუ აქტის გამოცემის საფუძველი კერძო-სამართლებრივია, იგი არ ჩაითვლება ადმინისტრაციულ აქტად (იხ. სუს დიდი პალატის 10.07.2007წ. განჩინება საქმეზე ბს-132-123(კ-07)).

15.5. ამდენად, განსჯადობის შესახებ დავის გადაწყვეტისათვის, მნიშვნელობა ენიჭება დავის საგნის შემხებლობას სამოხელეო სამართალურთიერთობასთან. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატამ უკვე გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნა მასზედ, რომ თანამდებობა, სადაც დასაქმებული იყო ლ.ღ–ია, ვერ ჩაითვლება საჯარო სამსახურად და იგი ვერ მიიჩნევა საჯარო მოხელედ. შესაბამისად, საკასაციო პალატა კასატორის მოსაზრების საპირისპიროდ მიიჩნევს, რომ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობასა და ლ.ღ–იას შორის არსებული სადავო ურთიერთობა შრომითსამართლებრივ ურთიერთობას წარმოადგენდა; მოსარჩელის საქმიანობის დაწყებისა და გათავისუფლების საფუძველი სწორედ შრომითი ხელშეკრულების დადება და შეწყვეტა იყო, ხოლო, მათ შორის ურთიერთობა საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსით“ უნდა მოწესრიგებულიყო. შესაბამისად, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორად განსაზღვრეს სადავო სამართალურთიერთობის ხასიათი და მართებულად იხელმძღვანელეს საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს შრომის კოდექსით“.

16. პალატა განმარტავს, რომ საქართველოში შრომითი ურთიერთობების შეწყვეტა მოწესრიგებულია „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-48 მუხლებით (მოქმედი რედაქცია, რაც მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის პერიოდსაც შეესაბამება), რომელთაგან პირველი მოიცავს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს, ხოლო მეორე არეგულირებს შეწყვეტის პროცედურულ მხარეს. აღნიშნული მუხლების კუმულატიური ერთობლიობით შესაძლოა განიმარტოს, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას დამსაქმებლის პოზიტიური ვალდებულებაა დაასრულოს დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა მხოლოდ ლეგიტიმური გზებით, ხოლო ნეგატიური ვალდებულებაა, სათანადო საფუძვლის გარეშე არ შეწყვიტოს შრომითი ურთიერთობა (სუსგ №ას-1776-2019, 10.04.2020წ.; №ას-1189-2020, 04.02.2021წ.).

17. შრომით ურთიერთობებში უფლებათა რეალიზაციას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, ვინაიდან შესაძლებელია, სამართალურთიერთობა შეწყდეს როგორც ლეგიტიმურ, ისე არალეგიტიმულ საფუძველზე. შრომითი ურთიერთობის სწორი რეგულაცია წარმოადგენს შრომის უფლების დაცვის გარანტს. შესაბამისად, დასაქმებულსა და დამსაქმებელს შორის უფლებათა წონასწორობას ემსახურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონისმიერი საფუძვლის არსებობა. შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის კანონისმიერ რეგულირებას აქვს შემაკავებელი ეფექტი, რომელიც ამ ურთიერთობის მონაწილეებს იცავს თვითნებობისა და სოციალური უსამართლობისაგან.

18. საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ არაერთ საქმეში განმარტა, რომ სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლო პირველ რიგში ამოწმებს, რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან გათავისუფლებისას. ამ საკითხის გამორკვევა კი, შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი; №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი). მუშაკის სამუშაოდან დათხოვნის შესახებ ყოველ კონკრეტულ ბრძანებას თავისი საფუძველი გააჩნია, რაც ამართლებს ან არ ამართლებს მის გამოცემას. ასეთ დროს, სასამართლოს როლი სწორედ ბრძანების საფუძვლის მართლზომიერების საკითხის გამორკვევაა, რაც დასაქმებულის სარჩელის იურიდიული ბედის განმსაზღვრელია (იხ. სუსგ: №ას-1304-2020, 11.06.2021; №ას-151-147-2016,1 9.04.2016).

19. „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ა“ პუნქტის თანახმად, დაუშვებელია შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა სხვა საფუძვლით, გარდა ამ მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლისა. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია და მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ ლ.ღ–იას თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ განკარგულებაში, მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების კონკრეტული საფუძველი, მითითებული არ არის და ამგვარი საფუძველი მოპასუხეს საქმის განხილვის არცერთ ეტაპზე არ მიუთითებია, რის გამოც სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას შეეფასებინა რამდენად მიესადაგებოდა სადავო განკარგულება „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 47-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით განსაზღვრულ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ლეგიტიმურ საფუძვლებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა მართებულად მიიჩნიეს განკარგულება ბათილად.

20. რაც შეეხება ლ.ღ–იას საკასაციო პრეტენზიებს, პალატა პირველ რიგში პირვანდელ თანამდებობაზე აღდგენის შეუძლებლობის საკითხზე იმსჯელებს და განმარტავს, რომ ბრძანების ბათილად ცნობის თანმდევ შედეგებს ადგენს საქართველოს ორგანული კანონის „საქართველოს შრომის კოდექსის“ 48-ე მუხლის მე-8 ნაწილი, რომლის თანახმად, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობით. მოხმობილი ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, კანონმდებელი ითვალისწინებს დასაქმებულის უფლებრივი რესტიტუციის სამ საშუალებას, რომლებიც თანმიმდევრობით უნდა შეამოწმოს სასამართლომ (სუსგ №ას-1210-2018, 15/02/2019 წ.).

20.1. ერთ-ერთ საქმეზე, რომელშიც ბათილად იქნა ცნობილი სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა სამართლებრივ პრობლემაზე, რომელიც შეეხებოდა დასაქმებულის დარღვეული უფლების აღდგენის საკითხს. საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „როდესაც უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებული შრომითი ხელშეკრულების ბათილად ცნობასა და უფლებებში აღდგენას ითხოვს, სასამართლომ თავად უნდა შეაფასოს მოსარჩელის უფლებრივი რესტიტუციის საუკეთესო გზა შემდეგი პრიორიტეტული თანმიმდევრობით, კერძოდ, თუ მოსარჩელის ინტერესი პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენაა, სასამართლომ დასაქმებულისა და დამსაქმებლის ორმხრივი პატივსადები ინტერესების დაცვით უნდა შეამოწმოს მითითებული მოთხოვნის საფუძვლიანობა და დაკმაყოფილების მიზანშეწონილობა. პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენის მოთხოვნა საფუძვლიანია, თუ ხელშეკრულების შეწყვეტა უკანონოა, თუმცა აღნიშნული ავტომატურად არ იწვევს დასაქმებულის პირვანდელ მდგომარეობის აღდგენას, ვინაიდან, აღნიშნული მოთხოვნის დაკმაყოფილება დამოკიდებულია მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და მხარეთა კანონიერი ინტერესების გათვალისწინებით, მისი აღსრულების შესაძლებლობასა და ეფექტიანობაზე“ (იხ. სუსგ Nას-792-2019, 18.02.2021წ).

20.2. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ სსიპ აფხაზეთის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლ „აფხაზეთის“ სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობა ვაკანტური არ არის და ლ.ღ–იას მიერ დაკავებულ პოზიციაზე, უკვე დასაქმებულია მესამე პირი (ს.ფ. 53). შესაბამისად, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ ერთი ადამიანის შრომის უფლების აღდგენით არ შეიძლება სხვების შრომითი უფლებების იგნორირება, პალატა მიიჩნევს, რომ მართებულად არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა თანამდებობაზე აღდგენის ნაწილში.

21. პირვანდელ სამუშაოზე აღდგენის ნაცვლად, ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის საკითხთან დაკავშირებით პალატა განმარტავს, რომ შრომითი ურთიერთობის უკანონოდ შეწყვეტის ბათილად ცნობა უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულისათვის ტოლფასი თანამდებობით უზრუნველყოფის ვალდებულებას იწვევს მაშინ, როდესაც პირვანდელ სამუშაო ადგილზე დასაქმებულის აღდგენა ობიექტურად შეუძლებელია. თუ სასამართლომ დაადგინა, რომ გათავისუფლების ბრძანება უკანონოა, თუმცა, უკანონოდ დათხოვნილი დასაქმებულის პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღდგენა შეუძლებელია ან მიზანშეუწონელია, ასეთ შემთხვევაში, სასამართლომ უნდა დაადგინოს, ხომ არ არის შესაძლებელი უფლებადარღვეული დასაქმებულის ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა. ამ მიზნით, მან უნდა გამოიკვლიოს რა ადამიანურ რესურსს ფლობს დამსაქმებელი, რა ტოლფასი ვაკანტური პოზიციები აქვს მას, რა ფუნქციური მსგავსებაა პირვანდელ და ტოლფას თანამდებობებს შორის. იმავდროულად, სასამართლომ კვლევის შედეგები უნდა შეუსაბამოს უკანონოდ დათხოვნილი პირის ნებას, ინტერესსა და შესაძლებლობას, დაიკავოს კონკრეტული ტოლფასი თანამდებობა (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, გვ. 270-272).

21.1. ზემოაღნიშნული გარემოების - ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის - მტკიცების ტვირთი აწევს მოსარჩელეს და არა მოპასუხეს, როგორც კასატორი უთითებს. კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სწორედ მოსარჩელემ უნდა მიუთითოს და დაამტკიცოს, დამსაქმებელთან არსებული საშტატო ნუსხიდან კონკრეტულად რომელი სამუშაო (თანამდებობა) წარმოადგენს განთავისუფლებამდე მის მიერ დაკავებულ სამუშაოს (თანამდებობას), ხოლო, მოპასუხის ვალდებულებაა გააბათილოს მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებები ვაკანტური ტოლფასი თანამდებობის არსებობის შესახებ. კერძოდ, დამსაქმებლის ვალდებულებაა მიუთითოს, რომ მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი კონკრეტული თანამდებობა მოსარჩელის მიერ გათავისუფლებამდე დაკავებული თანამდებობის ტოლფასი არ არის, ან თუ ტოლფასია, არ არის ვაკანტური. დამსაქმებელმა უნდა წარადგინოს რელევატური მტკიცებულებები, რომ ადგილი ვაკანტური არ არის (ტოლფასი თანამდებობის არსებობის მტკიცების ტვირთზე და სასამართლოს მიერ ტოლფასი თანამდებობის არსებობის კვლევის სტანდატზე იხ. სუსგ-ები №ას-687-687-2018, 20 ივლისი, 2018 წელი; №ას-902-864-2014, 2015 წლის 30 მარტი; №ას-475-456-2016, 2016 წლის 24 ივნისი; №ას-761-712-2017, 2017 წლის 10 ივლისი).

21.2. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლო საქართველოში სასამართლო სისტემის მნიშვნელოვანი რგოლია, რომელიც განიხილავს მხარეთა მიერ სადავოდ მიჩნეული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი განსაზღვრავს სააპელაციო წარმოების წესსა და ფარგლებს, ამავე დროს იმპერატიულად ადგენს, რომ სააპელაციო სასამართლო უფლებამოსილია, სააპელაციო საჩივრის დასაბუთება შეამოწმოს მხოლოდ იმ ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით და იმ მტკიცებულებებით, რომლებიც წარდგენილი იყო და შემოწმდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში. ახალი ფაქტებისა და მტკიცებულებების წარდგენა სააპელაციო სასამართლოში მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ გამონაკლის შემთხვევებშია დასაშვები. ამდენად, ერთმნიშვნელოვნად შეიძლება ითქვას, რომ მხარეთა აქტიურობა უფლებებისა და ინტერესების დასაცავად უზრუნველყოფილი და ეფექტურია საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის დროს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოში მხარეთა აქტიურობა შეზღუდულია თვით სააპელაციო სამართალწარმოების შეზღუდვის გამო. ამ მოსაზრების ნათელ დადასტურებას წარმოადგენს სსსკ-ის 377-ე, 380-ე, 381-ე, 382-ე, 384-ე მუხლები, რომლებიც ფაქტობრივად გამორიცხავს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელმეორედ განხილვის შესაძლებლობას და ადგენს სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვის მკაცრად შეზღუდულ ფარგლებს (იხ. სუს დიდი პალატის 2016 წლის 17 მარტის გადაწყვეტილება საქმეზე №ას-121-117-2016).

21.3. განსახილველ შემთხვევაში, არ დასტურდება პირველი ინსტანციის სასამართლოში, მოსარჩელის მხრიდან, დარღვეული უფლების რესტიტუციის სახით, კონკრეტულად რომელიმე ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ მითითების ფაქტი. ამასთან, მოსარჩელეს არ წარუდგენია ტოლფასი თანამდებობის არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და არ განხორციელებულა აღნიშნული საკითხის კვლევა პირველი ინსტანციის სასამართლოში. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება არ გამხდარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობის საგანი. დასახელებული გარემოებებიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცეს ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად დაადგინეს, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების ბათილად ცნობის შედეგი უნდა ყოფილიყო არა სამსახურში პირვანდელ ან ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენა, არამედ მოსარჩელის სასარგებლოდ მოპასუხეთათვის კომპენსაციის გადახდის დაკისრება. ამასთან, სააპელაციო საჩივრის შემოწმების ფარგლების შეზღუდვის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას შეუძლებლად მიაჩნია სააპელაციო განხილვის ეტაპზე, პალატას დაეკმაყოფილებინა მოსარჩელის მოთხოვნა ტოლფას თანამდებობაზე აღდგენის შესახებ.

22. პალატა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე სადავოდ ხდის დაკისრებული კომპენსაციის ოდენობასაც და აღნიშნავს, რომ კომპენსაციის სახით 15000 (თხუთმეტი ათასი) ლარის გადახდის დაკისრება, არ უნდა იქნეს მიჩნეული გონივრულ ოდენობად.

22.1. კასატორის ზემოაღნიშნულ შედავებასთან დაკავშირებით, პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს შრომის კოდექსი, კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრის თაობაზე არაფერს ამბობს; კერძოდ, დადგენილი არ არის არც მინიმალური და არც მაქსიმალური კომპენსაციის ოდენობა, გამოანგარიშების წესი ანდა კრიტერიუმები. შესაბამისად, კომპენსაციის განსაზღვრის დროს სასამართლომ, ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, უნდა იხელმძღვანელოს განსახილველი საქმის ინდივიდუალური მახასიათებლებით, დოქტრინითა და შრომისსამართლებრივი „კარგი პრაქტიკით“. დოქტრინაში გაბატონებული შეხედულების თანახმად, შრომითსამართლებრივი კომპენსაცია ერთდროულად უნდა ფარავდეს იმ მატერიალურ დანაკარგს, რაც მხარემ უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი, საშუალოდ, შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, ასევე იმ მორალურ ზიანს, რაც მას უკანონოდ დათხოვნით მიადგა (იხ. საქართველოს შრომის სამართალი და საერთაშორისო შრომის სტანდარტები, სახელმძღვანელო მოსამართლეების, იურისტებისა და სამართლის პედაგოგებისთვის, შრომის საერთაშორისო ორგანიზაცია 2017, გვ. 272). ამავდროულად, მისი ოდენობა უნდა იყოს გონივრული და არ უნდა ქმნიდეს არცერთი მხარისათვის უსაფუძვლო გამდიდრების ობიექტურ წინაპირობებს (იხ. სუსგ №ას-1032-2020, 24/03/2022 წ.).

22.2. განსახილველ შემთხვევაში, კომპენსაციის გამოანგარიშებისას, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ გათვალისწინებულ იქნა მოსარჩელის სამუშაო გამოცდილება, ყოველთვიური ანაზღაურება (დარიცხული 1500 ლარი), ის მატერიალური დანაკარგი, რაც მან უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის და გონივრულად მიიჩნიეს კომპენსაციის სახით მოპასუხისათვის 15000 (ხელზე მისაღები თანხა) ლარის დაკისრება. ჩამოთვლილი გარემოებების ერთობლიობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ კომპენსაციის ადეკვატური ოდენობით ანაზღაურება დაეკისრა და ამ ნაწილშიც, გასაჩივრებული განჩინება სრულად შეესაბამება დადგენილ სასამართლო პრაქტიკას (იხ. სუსგ-ები საქმეზე №ას-632-2019 წ.; 21.06.2019წ.; №ას-395-2019, 27.06.2019 წ.).

23. ამდენად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად სწორად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რის შედეგადაც მიიღო დასაბუთებული, კანონიერი და უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

24. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი მატერიალური ან/და საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

25. კასატორებმა ვერ დაასაბუთეს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან.

26. ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით და არც იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო სასამართლოს მსგავს საკითხზე ჯერ არ უმსჯელია და გადაწყვეტილება არ მიუღია. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე არ არსებობს ვარაუდი, რომ საკასაციო საჩივრების განხილვის შემთხვევაში მოსალოდნელია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს უკვე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

27. ამავდროულად, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკისაგან, რომელთა ნაწილიც ასახულია წინამდებარე განჩინებაში.

28. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

29. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, ლ.ღ–იას (......) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება 0, გადახდის თარიღი 13.12.2021) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 264.3-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

2. ლ.ღ–იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

3. ლ.ღ–იას (......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის (საგადახდო დავალება 0, გადახდის თარიღი 13.12.2021) 70% – 210 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე გიორგი მიქაუტაძე

მოსამართლეები: რევაზ ნადარაია

თამარ ზამბახიძე