საქმე № ას-784-2021 5 აპრილი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მირანდა ერემაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: თეა ძიმისტარაშვილი,

ლევან მიქაბერიძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი - სს „სადაზღვევო კომპანია ---------------- (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ა-ვი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულ უნდა იქნეს განჩინება - საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სამსახურებრივი ავტომანქანა ------ სახ. ნომრით ------, რომელსაც შსს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის თანამშრომელი გ. ჟ-ლი მართავდა, 2016 წლის 14 ივნისს თ.ს.ლ. სავალი გზის …..-ე კილომეტრზე მოძრაობდა, სადაც ავტომანქანა ------ სახ. ნომრით ------ დააფიქსირა. გადამოწმებისას აღმოჩნდა, რომ პიროვნებას ავტომანქანის მართვა ეკრძალებოდა. გ. ჟ-ლი ------ მარკის ავტოსატრანსპორტო საშუალებას დაედევნა, ჩართო ციმციმა და ხმამაღლა მოლაპარაკით უთითებდა გაეჩერებინა ავტომობილი. დევნის პროცესში, მანევრირებისას, პატრულ ინსპექტორმა უკუსვლით მოძრავი მანქანა სახ. ნომრით ------- დაინახა. პატრულ ინსპექტორმა გამოიყენა მუხრუჭი, მაგრამ ავტოსაგზაო შემთხვევა თავიდან ვერ აიცილა და ------ მარკის ავტომობილს შეეჯახა (ტ.1,ს.ფ…..).

2. ავტოსაგზაო შემთხვევა მოპასუხე გ. ა-ის მიერ ავტოტრანსპორტის მართვის წესების უგულებელყოფის შედეგადაა გამოწვეული, ამავდროულად მოპასუხე ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილის საფუძველზე, 250 ლარით დაჯარიმდა. ჯარიმა მოპასუხის მიერ სრულად არის გადახდილი (ტ.1, ს.ფ. 18, 19).

3. ავტომანქანა ------ სახ. ნომრით -----, რომელიც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის ბალანსზე ირიცხება, სს „სადაზღვევო კომპანია ------- (შემდეგში: მოსარჩელე, კომპანია, კასატორი) იყო დაზღვეული. ავტოსატრანსპორტო საშუალების სადაზღვევო თანხა 45 059.59 ლარს შეადგენდა (ტ.1, ს.ფ 20).

4. შპს „--------“ დასკვნის მიხედვით, გამოსაკვლევად წარდგენილი ავტომობილის ---- ------, სახ. ნომრით ------ დათვალიერების შედეგად დადგინდა, რომ ავტომანქანას სხვადასხვა სახის მძიმე დაზიანებები აღენიშნებოდა, კერძოდ, ძარამ შეჯახების შედეგად მიიღო მნიშვნელოვანი დაზიანება, რაც გამოიხატება მისი გეომეტრიის რღვევაში, მნიშვნელოვნად დაზიანდა ავტომანქანის მზიდი ძარა და სავალი ნაწილი. მწყობრიდანაა გამოსული უსაფრთხოების სისტემა. გარდა ამისა, შემთხვევის შედეგად დაზიანებულია და გამოცვლას საჭიროებს მაკომპლექტებელი დეტალები. დეფექტურ აქტში დასახელებული დეტალების მდგომარეობიდან გამომდინარე, ჩამოთვლილი დაზიანებების გათვალისწინებით, ავტომანქანის აღდგენა ტექნიკური, ფინანსური და პრაქტიკული თვალსაზრისით არ არის რეკომენდირებული. არსებულ მდგომარეობაში აღნიშნული ავტომანქანის თავისუფალი საბაზრო ღირებულება საორიენტაციოდ 5 000 აშშ დოლარს შეადგენს (ტ.1,ს.ფ. 21).

5. 2017 წლის 9 ნოემბერს შპს „----------“, მოსარჩელე კომპანიასა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს (მიმღები) შორის შედგა შეთანხმება, რომლის თანახმად მოსარჩელე მიმწოდებლისთვის მიმღების თანხმობით შერჩეულ, ქარხნულ მდგომარეობაში მყოფი (ახალი), ავტომანქანის ღირებულების ანაზღაურებას უზრუნველყოფდა.

6. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელის მხრიდან მიყენებული ზიანი აუნაზღაურდა, რომელიც განისაზღვრა შემდეგნაირად: იმის გათვალისწინებით, რომ სახეზე იყო სრული ზიანი და სადაზღვევო თანხა განისაზღვრებოდა 45 059.59 ლარით, აღნიშნულ თანხას გამოაკლდა ავტომანქანის ნარჩენი ღირებულება 5 000 აშშ დოლარი (13 136 ლარი) და ანაზღაურებული თანხის ოდენობამ 31 923.59 ლარი შეადგინა (ტ.1, ს.ფ. 22-26, 31).

7. სარჩელის მოთხოვნა

7.1. კომპანიამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხისთვის 31 923.59 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

8. მოპასუხის შესაგებელი

8.1. მოპასუხემ წერილობით წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო.

9. თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

9.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხეს, მოსარჩელე კომპანიის სასარგებლოდ დაეკისრა 31 923.59 ლარის გადახდა.

10. სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა

10.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2019 წლის 23 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

11. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება და დასკვნები

11.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და კომპანიას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

11.2. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოპასუხისათვის, მოსარჩელის სასარგებლოდ, სუბროგაციის წესით 31 923.59 ლარის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობდა.

11.3. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სადავო იყო, როგორც ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირად ცნობის საკითხი, აგრეთვე ზიანის ოდენობაც, შესაბამისად, სასამართლოს კვლევის საგანი იყო, წარმოადგენდა თუ არა აპელანტი ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებულ პირს, ამასთან, დაკისრებული ზიანის ოდენობა შეესაბამებოდა თუ არა რეალურ ოდენობას.

11.4. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილი გარემოებების გარდა, დამატებით საქმის მასალებში არსებულ, შემთხვევის მონაწილე პირების ახსნა-განმარტებებზე მიუთითა, კერძოდ, კ. თ-ის 2016 წლის 16 ივნისით დათარიღებული ახსნა-განმარტების მიხედვით ირკვევა, რომ 14 ივნისს მართავდა ავტომანქანა ------, რა დროსაც შეეჯახა ავტომანქანა -----, რომელსაც აპელანტი მართავდა (ტ.1, ს.ფ. 82). აგრეთვე, საქმეში წარდგენილი 2016 წლის 14 ივნისის ახსნა-განმარტების მიხედვით, რომელიც საპატრულო პოლიციის თანამშრომლის გ. ნ-ის შედგენილია, ირკვეოდა, რომ ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დროს, მისი ეკიპაჟი მარჯვენა უკიდურეს ზოლში დაახლოებით 110 კმ-სიჩქარით მოძრაობდა, რა დროსაც სავარაუდო სამართალდამრღვევ მანქანა ----- დაედევნა. დადევნების დროს, ეკიპაჟმა უკიდურეს მარცხენა ზოლში გადაინაცვლა, მოძრაობა თავისუფალი იყო, მოულოდნელად ავტომანქანა -----, მკვეთრად გადავიდა მარცხენა სამოძრაო ზოლში, ამ დროს საპატრულო პოლიციის თანამშრომელმა დაინახა, რომ მარჯვენა სამოძრაო ზოლში, უკან სვლით ავტომანქანა შავი ფერის ----- ----- მოძრაობდა, რომელსაც აპელანტი მართავდა, აღნიშნული სიტუაციის გამო საპატრულო ეკიპაჟმა იხმარა მუხრუჭი მიმართულების შეუცვლელად, რა დროსაც მათი ავტომანქანის წინა გვერდითა ნაწილით აპელანტის მფლობელობაში არსებულ მანქანას შეეჯახა. პატრულის თანამშრომელი განმარტავდა, რომ ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დადგომაში ბრალი არ მიუძღოდა, ვინაიდან მოძრაობდა თავისუფალ ზოლში, აპელანტის მიერ წინასწარი მინიშნებისა და სიგნალის გარეშე მოხდა სამოძრაო ზოლის შეცვლა, ავტომანაქანა ------- დაარღვია სამოძრაო წესები, ვინაიდან ავტობანზე მოძრაობდა უკუსვლით (ტ.1, ს.ფ. 84- 85). იდენტური ახსნა-განმარტება იყო მოცემული 2016 წლის 14 ივნისს შედგენილ დოკუმენტშიც, რომელსაც საპატრულო პოლიციის მეორე თანამშრომელი, გ. ჟ-ლი აწერდა ხელს (ტ.1, ს.ფ. 85-86).

11.5. საქმის მასალებშივე იყო წარდგენილი კ. თ-ძის ახსნა-განმარტება, რომლის მიხედვითაც, ავტოსატრანსპორტო შემთხვევის დროს, დაინახა მის წინ მოძრავი შავი ფერის -----, რომელიც მოულოდნელად გაჩერდა გზის სავალ ნაწილზე და უკუსვლით მოძრაობა დაიწყო, იგი უკიდურეს მარცხენა ზოლში გადავიდა, კ. თ-ემ მოახერხა აღნიშნულ ---- და ბეტონის ჯებირებს შუაში გავლა, რა დროსაც იგრძნო შეჯახება, მისმა ავტომანქანამ მართვა დაკარგა და შემდეგ ბეტონის ჯებირს შეეჯახა. აქვე მითითებულია, რომ კ. თ-ძე სატრანსპორტო შემთხვევაში დამნაშავე მძღოლისგან ზარალის ანაზღაურებას მოითხოვდა (ტ.1, ს.ფ. 88-89).

11.6. ახსნა-განმარტებებში მითითებული ავტოსაგზაო დარღვევის ფაქტს ასევე, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევის ოქმი N------- ადასტურებს, სადაც მითითებულია, რომ 2016 წლის 4 ივნისს გ. ა-ვი საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლის მე-10 ნაწილით დაჯარიმდა, საჯარიმო ქვითარში სამართალდარღვევის არსის გრაფაში მიეთითა, რომ აპელანტმა დაარღვია მოძრაობის წესები, მაგისტრალზე მოძრაობდა უკუსვლით, რასაც შეჯახება მოჰყვა (ტ.1, ს.ფ. 80).

11.7. სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერების საფუძველზე განმარტა, რომ აპელანტი მძღოლი მაღალი ალბათობით უხეში გაუფრთხილებლობით მოძრაობდა, რაც შეეხება სააპელაციო საჩივარში მოყვანილი მსჯელობის შესაბამისი იმპერატიული მტკიცებულება, რომლითაც სხვა ავტოსატრანსპორტო საშუალებათა მძღოლების ბრალეული მოქმედებაც უცილობლად დადასტურდებოდა საქმის მასალებში არ მოიძებნება, თუმცა პალატა აქვე განმარტავს, რომ საჩივარში მოყვანილი მსჯელობა, მხარეთა ახსნა-განმარტება და საქმის მასალებში წარმოდგენილი ავტოსაგზაო შემთხვევის ნახაზი, შერეული ბრალის არსებობის ნიშნებს კვეთავს, მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ მომეტებული საფრთხის წყაროს ექსპლუატაციის შედეგად დამდგარი ზიანის ანაზღაურების საქმეებზე, საერთო სასამართლოების მიერ მტკიცების ტვირთის საკმაოდ მაღალი სტანდარტია დაწესებული, სააპელაციო პალატა მხოლოდ შერეული ბრალის გარკვეული ნიშნების გამოკვეთისას, იმპერატიული და ცალსახა მტკიცებულების არსებობის გარეშე, მოკლებულია შესაძლებლობას შერეული ბრალის არსებობის შესახებ სამართლებრივი შეფასება მისცეს ფაქტებს და მხოლოდ აღნიშნული დაუდოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად.

11.8. დამდგარი ზიანის ოდენობასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეში სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული ზიანის ოდენობის დამადასტურებელი, წონადი, განკუთვნადი და რელევანტური მტკიცებულებები არ მოიპოვებოდა.

11.9. მოცემულ შემთხვევაში, მტკიცების ტვირთის სამართლიანი პრინციპის გათვალისწინებით, სადაზღვევო კომპანიას ზიანის ოდენობის უტყუარად დადასტურების ვალდებულება ეკისრებოდა, აღნიშნული იმ უმნიშვნელოვანესი პრინციპიდან გამომდინარეობს, რომლის თანახმად, ზიანის ანაზღაურების ინსტიტუტი ემსახურება არა ზიანის მიმყენებლის დასჯას, არამედ იმ დანაკლისის შევსებას, რომელიც მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად სხვა პირს მიადგა. ამიტომ, კრედიტორი ვალდებულია კეთილსინდისიერების პრინციპის გათვალისწინებით მოახდინოს ზიანის მოცულობის შესაძლებელი მინიმალიზაცია. დანაკლისის განსაზღვრის სტანდარტი საბაზრო ღირებულების შეფასების კრიტერიუმით შემოიფარგლება.

11.10. სააპელაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ დათვალიერების ოქმის დანართში (ტ.1, ს.ფ. 81) მითითებულ დაზიანებებსა და დასკვნაში მითითებულ ნაწილებს/დაზიანებებს შორის პირდაპირი მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი არ იკვეთებოდა. საქმეზე წარდგენილი არცერთი მტკიცებულებით არ დგინდებოდა დაზიანებული ნაწილების შეკეთების შეუძლებლობა და მათი ახალი ნაწილით შეცვლის აუცილებლობა, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილ დასკვნას თან არც ფოტოილუსტრაციები, არც დაზიანებული ნაწილების ღირებულებათა განფასება და არც სხვა ისეთი აღწერილობითი ხასიათის მტკიცებულება ერთვოდა, რომელიც პალატას დაარწმუნებდა, რომ ავტოავარიის შედეგად საპატრულო პოლიციის მანქანა, რომლის საბალანსო ღირებულება 45 059.59 ლარით განისაზღვრებოდა, მითითებული შემთხვევის შედეგად, იმდენად დაზიანდა, რომ მისი საბაზრო ღირებულება 5 000 აშშ დოლარით შეფასდა (ტ.1,ს.ფ. 22). გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატა განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაპყრობს, რომ დაზღვევის ხელშეკრულებით მხარეები უფლებამოსილნი არიან იმგვარი ანაზღაურების მოდელზე შეთანხმდნენ, რომელიც მათთვის მისაღებია. სწორედ ამ და სხვა მნიშვნელოვანი გარემოებების მხედველობაში მიღებით განისაზღვრება სადაზღვევო პრემიის ოდენობაც, თუმცა, სადაზღვევო კომპანიის მიერ, სადაზღვევო შემთხვევის შედეგად ანაზღაურებული ზიანის მესამე პირისგან სუბროგაციის წესით მოთხოვნისას, მესამე პირებისთვის ხელშეკრულების მხარეების მიერ შეთანხმებული ანაზღაურების მოდელი ავტომატურად მბოჭავი ვერ იქნება. რაც იმას ნიშნავს, რომ სამოქალაქო უფლების კეთილსინდისიერად გამოყენების პრინციპიდან გამომდინარე (სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი) დაზარალებულმა მხარემ ყველაფერი უნდა გააკეთოს, რათა ზიანის ოდენობა გონივრულ ოდენობამდე შემცირდეს. როგორც წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან ირკვევა 2017 წლის 9 ნოემბერს შპს „-------“ (მიმწოდებელი), კომპანიისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს (მიმღები) შორის შედგა შეთანხმება, რომლის თანახმად სს „სადაზღვევო კომპანია ----- -----“ მიმწოდებლისთვის მიმღების თანხმობით შერჩეულ, ქარხნულ მდგომარეობაში მყოფი (ახალი), ავტომანქანის ღირებულების ანაზღაურებას უზრუნველყოფდა.

11.11. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტს მოსარჩელის მხრიდან მიყენებული ზიანი აუნაზღაურდა, რომელიც განისაზღვრა შემდეგნაირად: იმის გათვალისწინებით, რომ სახეზე იყო სრული ზიანი და სადაზღვევო თანხა განისაზღვრებოდა 45 059.59 ლარით, აღნიშნულ თანხას გამოაკლდა ავტომანქანის ნარჩენი ღირებულება 5 000 აშშ დოლარი (13 136 ლარი) და ანაზღაურებული თანხის ოდენობამ 31 923.59 ლარი შეადგინა (ტ.1,ს.ფ. 22-26, 31). პალატა განმეორებით განმარტავს, რომ მხარეთა შორის მიღწეული შეთანხმება და ანაზღაურებული ზიანის ოდენობა აპელანტი მხარისთვის, დამაჯერებელი, წონადი და რელევანტური მტკიცებულებების არარსებობის პირობებში მბოჭავი ვერ იქნება.

11.12. რაც შეეხება მითითებას, რომ ზიანის ოდენობის სხვა ოდენობით განსაზღვრის მიზნით მოპასუხეს საპირისპირო მტკიცებულება არ წარუდგენია, ამ მიმართებით პალატამ განმარტა, რომ ავტოსატრანსპორტო შემთხვევა 2016 წლის 4 ივნისს მოხდა, სადაზღვევო კომპანიამ სარჩელით სასამართლოს 2019 წლის 1 მარტს მიმართა, ამ დრომდე მხარეთა შორის ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის შესახებ კომუნიკაციის არსებობა, საქმის მასალებით არ დადგინა. ფაქტი, რომ სარჩელის აღძვრის დროს დაზიანებული ავტომანქანის მდებარეობა, მისი არსებობა/არარსებობის საკითხი და სხვა გარემოებები მოპასუხისთვის ცნობილი არ ყოფილა გაქარწყლებული არ არის, რაც მას გონივრულ შესაძლებლობას უსპობდა ზიანის დადგომიდან თითქმის სამი წლის გასვლის შემდეგ, ჩაეტარებინა ექსპერტიზა და ავტომანქანის დაზიანებების ღირებულება განესაზღვრა.

11.13. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სასამართლომ განმარტა, რომ წარდგენილი მტკიცებულებებით ვერ დადგინდა მოპასუხისთვის 31 923.59 ლარის დაკისრების ფაქტობრივ-სამართლებრივი წინაპირობები.

11.14. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა ნაწილობრივ წარმატებით განახორციელა მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთი მოთხოვნილი ზიანის ოდენობის არაგონივრულობის თაობაზე, რაც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი იყო.

12. კომპანიის საკასაციო საჩივარი

12.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა კომპანიამ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით.

12.2. კასატორის განმარტებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებები ცალსახად ადასტურებდნენ როგორც ზიანზე ბრალეული პირის ასევე, ზიანის ოდენობის ფაქტს. უდავო იყო, რომ ავტომობილი სრულად დაზიანდა, რის გამოც სრულ სადაზღვევო თანხას უნდა გამოკლებოდა ავტომობილის ნარჩენი ღირებულება, ხოლო, დარჩენილი თანხა უნდა დაკისრებოდა მოპასუხეს.

13. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

13.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი წარმოებაშია მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ წარმოდგენილი საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

14. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

15. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

16. საკასაციო საჩივრის არსებითად განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

17. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებიც რომ ყოფილიყო, მათ არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით დადგენილი საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობაც, რომლის მიხედვითაც, საკასაციო საჩივარი დასაშვებია, თუ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე;

ბ) სსსკ-ის 407.2-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით კასატორს ასეთი დასაბუთებული პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

18. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ სრულად გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და სათანდოდ შეაფასა ისინი, ამასთან, კასატორს არ წარმოუდგენია არსებითად დასაბუთებული შედავება, რომლითაც გააქარწყლებდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებსა თუ მსჯელობას.

19. საკასაციო სასამართლო წინამდებარე განჩინების 1-6 პუნქტებში ასახულ გარემოებებზე მიუთითებს და დამატებით განმარტავს, რომ ავტოსაგზაო შემთხვევა 2016 წლის 14 ივნისს მოხდა, რომლის შედეგადაც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმის გათვალისწინებით, მოპასუხე დაჯარიმდა ავტოტრანსპორტის მართვის წესების უგულებელყოფისთვის.

20. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სსკ-ის 832-ე მუხლით გათვალისწინებული სუბროგაციის უფლების განხორციელება დამოკიდებულია სსკ-ის 992-ე მუხლის შემადგენლობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დავის საგანს ავტოსატრანსპორტო შემთხვევით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება წარმოადგენს და სახეზე გვყავს რამდენიმე სამართალდამრღვევი, ასევე, დელიქტური ვალდებულების ზოგადი შემთხვევისაგან განსხვავებულია სამართალდარღვევის საგანიც - ავტოსატრანსპორტო საშუალება, რომელიც წარმოადგენს მომეტებული საფრთხის წყაროს. საკასაციო პალატამ არაერთხელ განმარტა, რომ კანონისმიერი ვალდებულებითი ურთიერთობიდან გამომდინარე პასუხისმგებლობის დაკისრების ერთ-ერთ საფუძველს დელიქტური ვალდებულება წარმოადგენს, რომლისაგან ნაწარმოები პასუხისმგებლობის გენერალური დათქმაც მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლში. ნორმის თანახმად, პასუხისმგებლობის დაკისრების საფუძველია შემდეგი ელემენტების კუმულატიური ერთობა: პირის ბრალეული (განზრახი ან გაუფრთხილებელი) ქმედება; ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. შეიძლება ითქვას, რომ ავტოსატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციის შედეგად გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დელიქტური ვალდებულების კერძო შემთხვევაა და მიუხედავად ბრალისა, მომეტებული საფრთხის წყაროს იურიდიულ მფლობელს (რომელიც შეიძლება მესაკუთრედაც განვიხილოთ) აკისრებს ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას, კერძოდ: სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მგზავრების გადაყვანისა და ტვირთების გადაზიდვისთვის გათვალისწინებული სატრანსპორტო საშუალების მფლობელი, თუ მისი სატრანსპორტო საშუალების ექსპლუატაციას მოჰყვა ადამიანის სიკვდილი, დასახიჩრება ან ჯანმრთელობის მოშლა, ანდა ნივთის დაზიანება, ვალდებულია დაზარალებულს აუნაზღაუროს აქედან წარმოშობილი ზიანი. უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის 999-ე მუხლით გათვალისწინებულ გამონაკლისს საფუძვლად უდევს ის გარემოება, რომ სატრანსპორტო საშუალება პოტენციური საფრთხის წყაროა და მისი მოხმარება განაპირობებს შედარებით მაღალი ხარისხით საზიანო შედეგების მიღების შესაძლებლობას, ვიდრე სხვა ჩვეულებრივი საქმიანობისას. ავტოსატრანსპორტო საშუალების ამგვარი თვისების გამო იგი მომეტებული საფრთხის წყაროდაა მიჩნეული და, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მოხმარება სამართლებრივად ნებადართულია, პასუხისმგებლობა მომეტებული საფრთხის წყაროდან მომდინარე ზიანისათვის, ჩვეულებრივ, სამოქალაქოსამართლებრივ პასუხისმგებლობასთან შედარებით უფრო მკაცრია - ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება მომეტებული საფრთხის წყაროს მფლობელს ბრალის მიუხედავად ეკისრება. აღნიშნული გამოწვეულია იმ მატერიალური ობიექტების ფლობითა და სარგებლობით (ექსპლუატაციით ან ნებისმიერი ფორმით მისი გამოყენებით), რომელსაც განსაკუთრებული ხარისხობრივი თვისება აქვთ და ადამიანის მხრიდან მასზე სრული კონტროლის დამყარება შეუძლებელია (იხ. სუსგ №ას-494-463-2010, 9 ნოემბერი, 2010 წელი).

22. საკასაციო სასამართლო, უხეში და მარტივი გაუფრთხილებლობის თაობაზე უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკაზე მიუთითებს, რომლის მიხედვითაც, უხეშ და მარტივ გაუფრთხილებლობას, როგორც სამართლებრივად სანქცირებულ ქმედებებს შემდეგნაირად განმარტავს: „სამოქალაქო კანონმდებლობა არ იძლევა უხეში გაუფრთხილებლობის ლეგალურ დეფინიციას. ამდენად, მისი არსებობა უნდა დადგინდეს ყოველი კონკრეტული შემთხვევის განმაპირობებელი ფაქტობრივი გარემოებების ერთობლივი და ლოგიკური შეფასების შედეგად. მძღოლის უხეში გაუფრთხილებლობა არის მეტისმეტი დაუდევრობა, უხეში გაუფრთხილებლობით მოქმედებს ის, ვინც თავისი მოქმედებით აუცილებელ ყურადღებას არ იჩენს უჩვეულოდ მაღალი ხარისხით“ (იხ. საქმე № ას-745-713-2014 ; ას-654-2019, 26.06.2020).

23. საკასაციო სასამართლო სააპელაციო სასამართლოს მიერ, სათანადოდ შეფასებულ მხარეთა და საქმის მონაწილე სხვა პირთა ახსნა-განმარტებებზე, წარმოდგენილ მტკიცებულებებზე მიუთითებს და განმარტავს, რომ ბრალეულობის მიუხედავად წინამდებარე განხილვის საგანს, დამდგარი ზიანის ოდენობა წარმოადგენს, რომელიც კასატორისთვის ცალკე მტკიცების საგანს წარმოადგენდა.

24. კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით, აგრეთვე საქმეში არსებული ნახაზითა და ადგილზე დათვალიერების ოქმების გაანალიზების საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მხარის მიერ მითითებული ზიანის ოდენობა არ დასტურდება. შესაბამისი მკტიცებულებებით არაა დადასტურებული, მაგალითად დეფექტურ აქტში მითითებული დაზიანებები არ ემთხვევა სრულად ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ოქმზე დართულ სატრანსპორტო საშუალებების დაზიანების აღწერას (ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობის გათვალისწინებით ადმინისტრაციულსამართალდარღვევათა ოქმს ), ამასთან, მითითებულ დაზიანებებსა და შემთხვევას შორის, მიზეზ შედეგობრივი კავშირი არ იკვეთება, არც ისაა დადასტურებული დაზიანებული ნაწილების შეცვლის ნაცვლად ხომ არაა შესაძლებელი მათი აღდგენა, რაც შესაძლებელი იყო ნაკლებ ხარჯებთან ყოფილიყო დაკავშირებული.

25. ამდენად ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კასატორმა სათანადო მტკიცებულებების საფუძველზე ვერ დაადასტურა მის მიერ მითითებული ზიანის ოდენობის მოპასუხისათვის დაკისრების აუცილებელი გარემოებები, ამასთან, კასატორის პრეტენზია, რომ საწინააღმდეგოს მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს ეკისრება, სასამართლოსთვის დაუსაბუთებელია, ვინაიდან, უდავოა, შემთხვევასა და სარჩელის აღძვრა შორის თითქმის სამ წლიან პერიოდში მხარეთა შორის კომუნიკაცია არ ყოფილა, შესაბამისად, მოპასუხე მოკლებული იყო შესაძლებლობას საპასუხო მოქმედებები გაეტარებინა.

26. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები არსებითად სწორია. რადგანაც კასატორებმა ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასაბუთება დამაჯერებელი და სარწმუნო მტკიცებულებებით, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობისა და დაკმაყოფილების კანონისმიერი საფუძველი.

27. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს ,,სადაზღვევო კომპანია --------“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველი;

2. სს ,,სადაზღვევო კომპანია ---------“ (------) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი ----, მიმღების ანგარიშის №----, სახაზინო კოდი ----) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი (საგადახდო დავალება №-----, გადახდის თარიღი 2021 წლის 9 სექტემბერი), 1 597 ლარის 70% - 1 117.9 ლარი;

4. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ერემაძე

მოსამართლეები: თ. ძიმისტარაშვილი

ლ. მიქაბერიძე