საქმე №ას-482-2022 16 სექტემბერი, 2022 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ეკატერინე გასიტაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ზურაბ ძლიერიშვილი,

ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – დ. ა-ძე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. ტ-ცი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – მესაკუთრედ ცნობა

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 2 ივლისის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა გ. ა-ის (შემდეგში: მოსარჩელე ან აწ გარდაცვლილი) სარჩელი და მოსარჩელე ცნობილ იქნა დ. ა-ის (შემდეგში - მოპასუხე, აპელანტი ან კასატორი) სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონების, ქ. თბილისი, ---- მე--- მიკრორაიონში, მე--- კორპუსში მდებარე, 82.33 კვ.მ ბინის (ს/კოდი Ν--------) 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ.

2. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც მოპასუხემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 19 აპრილის გადაწყვეტილებით გაუქმდა, მოპასუხის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა და ვ. ტ-ცი (შემდეგში - აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლე) ცნობილ იქნა მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონებიდან (ს/კოდი Ν------) 1/9 წილის მესაკუთრედ.

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 სექტემბრის განჩინებით, აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლეებად ცნობილ იქნენ მისი შვილები, მ. ა-ძე და მოპასუხე. ამავე პალატის 2022 წლის 5 აპრილის განჩინებით, აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მეუღლე, ახლანდელი მოსარჩელე.

4. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

4.1. სსრ-ის ქ. თბილისის ლენინის რაიონის მშრომელი დეპუტატების საბჭოს აღმასრულებელმა კომიტეტმა 1976 წლის 30 აგვისტოს Ν----- ორდერი გასცა, რომლის საფუძველზეც საცხოვრებელი ფართი (მდებარე - ქ. თბილისი, ----- დასახლება, მე----მ/რაიონი, კორპ. N---, სადარბაზო N-- სართული -, ბინა Ν-, 44.26 კვ.მ ფართი, სამი ოთახი) აწ გარდაცვლილ მოსარჩელეს გადაეცა.

4.2. ორდერის თანახმად, აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის ოჯახი შედგებოდა სამი წევრისაგან - თავად მოსარჩელე, მისი მეუღლე - ტ. ა-ძე და მოპასუხე.

4.3. პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე 1995 წლის 23 დეკემბერს ბინა უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა მოპასუხეს, რომელიც საჯარო რეესტრში მის საკუთრებადაა რეგისტრირებული.

4.4. მოსარჩელე 2021 წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა და მისი სამკვიდრო მოპასუხე მ. ა-ემ და აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლემ მიიღეს.

5. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქალაქო სასამართლომ დადგენილი ფაქტები არსებითად სწორად შეაფასა და „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის 107-ე დადგენილების საფუძველზე, მართებულად მიიჩნია მოსარჩელე სადავო ნივთის 1/3 წილის მესაკუთრედ.

6. ზემოთ ხსენებული დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას, ხოლო, მე-5 პუქნტის თანახმად, საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან.

7. სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვან პრაქტიკაზე მიუთითა - „სასამართლო, მსგავსი დავების გადაწყვეტისას ითვალისწინებს, თუ ვინ იყო პრივატიზების მომენტისათვის ჩაწერილი სადავო ბინაში და განმარტავს, რომ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას სწორედ აღნიშნული პირები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებით მოიპოვონ საკუთრების უფლება მათ მიერ დაკავებულ ბინაზე. საკასაციო სასამართლო, ამ შემთხვევაში, განმარტავს, რომ ბინის მესაკუთრეებად ითვლებიან არა მხოლოდ პრივატიზების ხელშეკრულებაში მითითებული პირები, არამედ, მათთან ერთად მცხოვრები ოჯახის ყველა წევრი“ (იხ. სუსგ Nას-1115-1361-05, ას-983-1183-08).

8. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მიუხადავად იმისა, რომ მოსარჩელე პრივატიზაციის დროისათვის სადავო ბინაში რეგისტრაციისა და იქ ცხოვრების ფაქტს ამტკიცებდა, აპელანტმა საქმის მომზადების ეტაპზე - შესაგებელსა და მოსამზადებელ სხდომაზე ეს სადავო გარემოებად მიიჩნია. შესაბამისად, ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრებოდა, რაც ვერ დაამტკიცა და ამ ნაწილში აპელანტის პოზიცია გაიზიარა. 1995 წლის 23 დეკემბრისათვის სადავო ბინაში ცხოვრების დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია და არც მიუთითებია მათზე, ხოლო ჩაწერის დასადასტურებლად სასამართლოს მთავარ სხდომაზე წარადგინა საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობის ასლი, რომლითაც პრივატიზაციის დროის სადავო ბინაში ჩაწერის ფაქტი ვერ დამტკიცდება. სააპელაციო სასამართლომ მითითებული მსჯელობის მიუხედავად, მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს სადავო ბინაზე უფლება მინიჭებული ჰქონდა.

9. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ - „საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, სახელმწიფო და საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლებში საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობა ხორციელდება საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების შესაბამისად, რომელიც იდება გამქირავებელს - საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციასა და დამქირავებელს - მოქალაქეს შორის, რომლის სახელზეც გაცემულია ორდერი. ანალოგიურ დანაწესს შეიცავდა სსრ საბინაო კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი აბზაცი. ამავე კოდექსის 57-ე მუხლის პირველი აბზაცის თანახმად, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი საბინაო ფონდის სახლში საცხოვრებელი სადგომის მიცემის გადაწყვეტილების საფუძველზე სახალხო დეპუტატთა რაიონული, საქალაქო, ქალაქის რაიონული, სადაბო, სასოფლო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტი მოქალაქეს აძლევს ორდერს, რომელიც მოცემულ საცხოვრებელ სადგომში შესახლების ერთადერთი საფუძველია. საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის პირველი აბზაცის პირველი წინადადების თანახმად კი, განსაზღვრულია იმ პირთა უფლება-ვალდებულებები, რომლებიც დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან და მასთან ერთად ცხოვრობენ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ არა აქვთ დადებული საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის შესახებ ხელშეკრულება, ისინი სარგებლობენ ყველა უფლებით და ეკისრებათ ყველა მოვალეობა საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე. „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილებით განისაზღვრა უფლება, რომლის რეალიზაციის ფაქტობრივ საფუძველს საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსი წარმოადგენს.ქირავნობის ურთიერთობის ნამდვილობისათვის განმსაზღვრელი იყო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი‚ რომელიც, ერთ შემთხვევაში, წარმოიშობოდა წერილობითი ხელშეკრულების საფუძველზე, ხოლო სხვა შემთხვევაში - დამქირავებელთან მცხოვრები ოჯახის წევრობის ინსტიტუტით“ - (სუსგ. №ას-1382-2020, 8.04.2012წ, პ. 31-32).

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან, 1976 წლის 30 აგვისტოს ორდერით სადავო ბინა მოსარჩელეს გადაეცა, საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის მე-60 მუხლის შესაბამისად, ბინის დამქირავებელი სწორედ ის იყო. აღნიშნული ქირავნობის ხელშეკრულება მოშლილი, ხოლო დამქირავებელი ფართზე უფლებადაკარგულად ცნობილი არ ყოფილა. მოსარჩელეს ფართზე უფლება გადაეცა როგორც დამქირავებელს, ხოლო აპელანტს - როგორც დამქირავებლის ოჯახის წევრს. ამიტომ პრივატიზაციის დროისათვის სადავო ბინაში ცხოვრებისა და რეგისტრაციის ფაქტს მნიშვნელობა ექნებოდა არა მოსარჩელის, არამედ აპელანტის უფლებების განსასაზღვრად. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის 107-ე დადგენილების მე-5 მუხლის პირველი აბზაცის საფუძველზე, მოსარჩელემ პრივატიზებული ბინის წილზე საკუთრების უფლება მოიპოვა.

11. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში - სსკ-ის) 1336-ე მუხლის თანახმად, კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან: პირველ რიგში – გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები).

12. დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2021 წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა, რომელსაც პირველი რიგის სამი მემკვიდრე: შვილები - მოპასუხე, მ. ა-ძე და მეუღლე, აწ გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლე, ჰყავს. სსკ-ის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით (მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო) მხარეებმა მოსარჩელის სამკვიდრო ნოტარიუსისათვის მიმართვის გზით მიიღეს, ამის შესაბამისად, თითოეულ მათგანს სამკვიდროდან 1/3 წილი ეკუთვნის. მ. ა-ემ სააპელაციო საჩივარი ცნო და სადავო ბინაში მოსარჩელის კუთვნილ წილზე პრეტენზიას არ აცხადებს. შესაბამისად, მოსარჩელის უფლებამონაცვლეს სამკვიდროდან 1/3 წილი, ე.ი. მთელი ბინიდან 1/9 წილი ეკუთვნის. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილში უნდა შეიცვალოს და მოსარჩელის უფლებამონაცვლე ცნობილ იქნეს მოპასუხის სახელზე საკუთრების უფლებით რიცხული უძრავი ქონებიდან (ს/კოდი Ν------) 1/9 წილის მესაკუთრედ.

13. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდეგში - სსსკ-ის) 215-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე (მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა შუამდგომლობები და განცხადებები ახალ მტკიცებულებათა წარმოდგენის ან გამოთხოვის შესახებ სასამართლომ შეიძლება განიხილოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარეს არ შეეძლო მათი წარმოდგენა, აგრეთვე, თუ მათ შესახებ მისთვის ობიექტური მიზეზებით ვერ იქნებოდა ცნობილი და მათი წარმოდგენის საფუძველი წარმოიშვა მთავარ სხდომაზე ან, თუ მხარემ საპატიო მიზეზით ვერ უზრუნველყო შესაბამისი შუამდგომლობებისა და განცხადებების წარმოდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე) მითითებით, აპელანტის პრეტენზია გაიზიარა და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ წერილობითი მტკიცებულება, საქართველოს მოქალაქის პირადობის მოწმობის ასლი საპროცესო ნორმის დარღვევით წარადგინა, რის გამოც შუამდგომლობა დაუშვებელი იყო და საქალაქო სასამართლომ არასწორად დააკმაყოფილა, თუმცა აღნიშნა, რომ რამდენადაც სააპელაციო სასამართლო ამ მტკიცებულებას საქმისათვის მნიშვნელობის მქონედ არ მიიჩნევს და, ამავდროულად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2020 წლის 29 ივნისის განჩინების ცალკე გაუქმების აუცილებლობა არ არსებობს.

14. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი

14.1. მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

14.2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 22 ივნისის განჩინებით, მოპასუხის საკასაციო საჩივარი სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის წინაპირობების შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლოს საქმის შესწავლის, მტკიცებულებათა გაანალიზებისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის იურიდიული დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად გამოაქვს დასკვნა, რომ მოპასუხის საკასაციო განაცხადი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, ამიტომ იგი დაუშვებელია შემდეგი არგუმენტაციით:

15. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

16. სსსკ-ის 404-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საკასაციო სასამართლო გადაწყვეტილებას ამოწმებს საკასაციო საჩივრის ფარგლებში, ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396 - ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება); საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება), რაც საშუალებას მისცემდა სასამართლოს, არსებითად განსახილველად დაეშვა საკასაციო განაცხადი.

17. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოხსენებული საფუძვლით.

18. საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის საკითხის შემოწმებამდე საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია სამართლებრივი მნიშვნელობის მქონე ყველა ფაქტობრივი გარემოება, რაც აუცილებელია საქმის სწორი იურიდიული კვალიფიკაციისათვის.

19. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა აპელანტის პოზიცია, რომ მოსარჩელემ 1995 წლის 23 დეკემბრისათვის სადავო ბინაში ცხოვრების ფაქტი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა და არც მიუთითებია მათზე, თუმცა საბოლოოდ დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს სადავო ბინაზე უფლება გააჩნდა; კასატორის მტკიცებით, მოთხოვნა მაშინ იქნებოდა განხორციელებადი, თუკი მოსარჩელე N107-ე დადგენილების შესაბამისად, სარწმუნოდ დაასაბუთებდა პრივატიზაციის დროისათვის სადავო მისამართზე ცხოვრებისა და ნივთით სარგებლობის ფაქტს; სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია მტკიცებულების საპროცესო ნორმის დარღვევის თაობაზე და დაუშვებელ მტკიცებულებად მიიჩნია, თუმცა მიუთითა, რომ ვინაიდან გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას აუქმებს განჩინების ცალკე გაუქმების აუცილებლობა არ არსებობდა. სასამართლომ ეს ფაქტი სწორად შეაფასა, თუმცა შემდეგში მისი განმარტება გადაწყვეტილების შედეგს ეწინააღმდეგება.

20. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე სადავო უძრავ ქონებაზე თანასაკუთრების წარმოშობას 1976 წლის 30 აგვისტოს გაცემულ ორდერს უკავშირებს, რომლის საფუძველზეც ადგილობრივი თვითმართველი ორგანოს საკუთრებაში რიცხული ბინა აწ გარდაცვლილ მოსარჩელესა და მის ოჯახს (მოპასუხესა და მეუღლეს ტ. ა-ეს) გადაეცათ.

21. საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 01.02.1992წ №107 დადგენილების პირველ პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია წარმოადგენს მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას. ამავე დადგენილების მე-5 პუნქტით განსაზღვრულია პრივატიზაციის განხორციელების სუბიექტების ცნება, ასევე - პრივატიზაციის განხორციელების წესი და ნორმის პირველი წინადადებით დადგენილია, რომ საცხოვრებელი სახლი (ბინა) უსასყიდლოდ გადაეცემათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები არიან. მოხმობილი ნორმების ანალიზით დგინდება, რომ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) პრივატიზაციისას თანაბარი უფლებებით სარგებლობენ ის პირები, ვინც წარმოადგენენ ამ საცხოვრებელი სახლის (ბინის) დამქირავებლებს ან მათი ოჯახის წევრებს. აღნიშნული ნორმატიული აქტი არ აყენებს საცხოვრებელი სახლის (ბინის) არცერთ დამქირავებელს ან მისი ოჯახის წევრს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში (სუსგ №ას-1161-1107-2013, 29.05.2015წ.; სუსგ Nას-1169-1124-2016, 10.03.2017წ.).

22. „კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 20.02.2014წ. N189 დადგენილების მიხედვით, შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო არაპრივატიზებული ფართის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის შესახებ იღებს გადაწყვეტილებას. დადგენილება ადგენს ფართის საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს.

23. პრივატიზაციის უფლების მქონე ერთ-ერთ პირზე საკუთრების უფლების აღრიცხვა არ ნიშნავს იმას, რომ მასთან მცხოვრებმა ოჯახის წევრებმა უარი განაცხადეს საკუთრების უფლების მოპოვებაზე. ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია, რომ პრივატიზაციის განხორციელებაზე ოჯახის ყველა წევრის ნების არსებობა გულისხმობს საკუთრების უფლების მოპოვებას ოჯახის ყველა წევრის სასარგებლოდ, მიუხედავად იმისა, რომ საკუთრების უფლება შეიძლება, რეგისტრირებულ იქნეს მხოლოდ ერთ-ერთ დამქირავებელზე. ამ შემთხვევაში არ შეიძლება საკუთრების ინსტიტუტი განვმარტოთ მხოლოდ უძრავი ნივთების შეძენის იურიდიული დეფინიციის ფარგლებში. კონკრეტულ შემთხვევაში აქვს სოციალური დანიშნულება, რაც პოზიტიურად სამართლებრივი სახით ვლინდება საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 01.02.1992წ. №107 დადგენილების პირველ აბზაცში (იხ. სუსგ-ები: №ას-934-877-2012, 24.12.2012წ; Nას-1169-1124-2016, 10.03.2017წ; Nას-213-202-2017, 10.07.2017წ). საკასაციო სასამართლო არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტავს, რომ პრივატიზებულ ბინებზე საკუთრების უფლება მიეცემა ყველა იმ პირს, რომელსაც ბინის პრივატიზაციის დროისათვის საცხოვრებელ ფართობზე უფლება მოპოვებული ჰქონდა (№ას-865-2019, 01.08.2019წ).

24. საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობასა და სამართლებრივ დასკვნებს და მიიჩნევს, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის 107-ე დადგენილების მე-5 მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელე აღიჭურვა უძრავი ქონების კანონიერი სარგებლობის უფლებით და სადავო ბინის პრივატიზაციის უფლება მოიპოვა. შესაბამისად, კასატორის მტკიცება, რომ პრივატიზაციის დროისათვის სადავო მისამართზე მოსარჩელის ცხოვრებისა და ნივთით სარგებლობის ფაქტი არ დასტურდება, საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, განსახილველი დავის იურიდიულ შედეგზე გავლენას ვერ მოახდენს.

25. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსკ-ის 1328-ე მუხლის შესაბამისად, პრივატიზაციის უფლებიდან ნაწარმოები საკუთრება წარმოადგენს სამემკვიდრეო გზით მიმოქცევად უფლებას.

26. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელე 2021 წლის 13 თებერვალს გარდაიცვალა, რომელსაც პირველი რიგის სამი მემკვიდრე: შვილები - მოპასუხე, მ. ა-ძე და მეუღლე აწ. გარდაცვლილი მოსარჩელის უფლებამონაცვლე ჰყავს; მხარეებმა მოსარჩელის სამკვიდრო ნოტარიუსისათვის მიმართვის გზით მიიღეს, ამის შესაბამისად, თითოეულ მათგანს სამკვიდროდან 1/3 წილი ეკუთვნის. მ. ა-ემ სააპელაციო საჩივარი ცნო და სადავო ბინაში მოსარჩელის უფლებამონაცვლის კუთვნილ წილზე პრეტენზიას არ აცხადებს. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელის უფლებამონაცვლე (სსკ-ის 1421-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად), მართებულად ცნო უძრავი ქონების 1/9 ნაწილის მესაკუთრედ.

27. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არსებულ მსჯელობასა და დასკვნებს და აღნიშნავს, რომ სასარჩელო მოთხოვნა უძრავი ქონების თანამესაკუთრედ ცნობის თაობაზე მართებულად დაკმაყოფილდა.

28. ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

29. ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს. ამრიგად, უარყოფილია საკასაციო განაცხადის დასაშვებად ცნობა და უცვლელად უნდა დარჩეს სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

30. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 პუნქტის საფუძველზე, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. დ. ა-ეს (პ/ნ ------) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი -----, მიმღების ანგარიშის №---, სახაზინო კოდი ---) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ვ. ბ-ის (პ/ნ -----) მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 520,36 ლარის (საგადახდო დავალება N-, გადახდის თარიღი 2022 წლის 9 ივნისი), 70% – 364,25 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ე. გასიტაშვილი

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური