3გ-ად-59-გ-02 17 იანვარი, 2003 წ., ქ. .თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. კობერიძე (თავმჯდომარე)

გ. ქაჯაია,

ნ. ქადაგიძე

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლისა და 26-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი მოსმენის გარეშე განიხილა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატასა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას შორის განსჯადობის შესახებ დავა.

აღწერილობითი ნაწილი:

მ. მ.-მ სარჩელით მიმართა ქარელის სასამართლოს, ქარელის რაიოის განათლების განყოფილებასა და საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს ქარელის რაიონული განყოფილების მიმართ და მოითხოვა მისთვის, როგორც გ. და გა. მ.-ების ერთადერთი მამკვიდრისათვის საკუთრების უფლების აღდგენა ქარელის რაიონის სოფ. ...-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაზე, სადაც განთავსებულია @¹2 საბავშო ბაღი, აღნიშნულ საცხოვრებელ ბინიდან ¹2 საბავშო ბაღის გამოსახლება და მამისეულ სახლში ცხოვრების უფლების აღდგენა. შემდგომ საქმეში მოსარჩლეებად ჩაერთვნენ ლ. კ.-ი და ვ. მ.-ი, რომელთა მიერ შემცირებულ იქნა სასარჩელო მოთხოვნა იმ სახით, რომ ითხოვეს საკუთრების უფლების აღდგენა ქარელის რაიონის სოფ. ...-ში მდებარე სახლთმფლობელობაზე.

ქარელის რაიონული სასამართლოს 2002წ. 10 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო, რაც მოსარჩლეების მიერ გასაჩივრებული იქნა აპელაციის წესით თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 28 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი განსახილველად გადაეცა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას, იმ მოტივით, რომ დავის საგანს წარმოადგენს ქარელის რაიონის განათლების განყოფილების ბალანსზე რიცხული ¹...-ე საბავშო ბაღის შენობა, საქმეში მოპასუხეებად ჩართულია ქარელის რაიონის განათლების განყოფილება და ქონების მართვის განყოფილება და სახელმწიფო ქონებაზე ფიზიკური პირის მესაკუთრედ ცნობა წარმოადგენს ადმინისტრაციული დავის საგანს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატამ 2002წ. 6 დეკემბრის განჩინებით მიიჩნია, რომ სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 28 ნოემბრის განჩინება არ არის სწორი, ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26.3-ე მუხლის საფუძველზე განსჯადობის საკითხის გადასაწყვეტად გადმოუგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

1. სააპელაციო სასამართლო მიიჩნევს რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების სააპელაციო პალატის 2002წ. 28 ნოემბრის განჩინება შეიცავს უზუსტობებს კერძოდ, სააპელაციო საჩივარს ხელს აწერს არა მხოლოდ ვ. მ.-ი, არამედ მ. მ.-იც.

2. სააპელაციო პალატა განმარტავს, რომ ზემოთხსენებული განჩინების საფუძველზე საქმე გადმოეცა “თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას”, ასეთი პალატა კი თბილისის საოლქო სასამართლოში არ არსებობს. 1997წ. 13 ივნისის ორგანული კანონის “საერთო სასამართლოების შესახებ” 20.2 მუხლის მიხედვით საოლქო სასამართლოებში შექმნილია “ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატა”.

3. სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამრეწველო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 23 აგვისტოს განჩინებით აპელანტს მიეცა ვადა ხარვეზის შესავსებად, საქმის მასალებით ცხადია, რომ აპელანტს არ ჩაბარებია განჩინება და არც ხარვეზები შეუვსია, მიუხედავად ამისა სასამართლომ სამთვენახევრის შემდეგ საქმე სხვა პალატას გადაუგზავნა. სსკ-ს 368-ე მუხლის მიხედვით დადგენილი მოთხოვნების არარსებობისას სასამართლო ავალებს საჩივრის შემტან პირს შეავსოს ხარვეზები დანიშნულ ვადაში თუ ამ ვადაში ხარვეზები არ იქნება შევსებული სააპელაციო საჩივარი აღარ მიიღება სააპელაციო საჩივრის ხარვეზების შევსებამდე, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი განახორციელოს რომელიმე საპროცესო მოქმედება, მათ შორის განსჯადი სასამართლოსათვის საქმის გადაცემა.

4. ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის აზრით, გაუგებარია და არაზუსტია ხსენებულ განჩინებაში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2. 2. მუხლის “გ” პუნქტზე მითითებით საქმის ადმინისტრაციულად მიჩნევა იმ მიზეზით, რომ აღნიშნული ნორმით განსაზღვრულია: ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება ზიანის ანაზღაურების, ადმინისტრაციული სამართლებლივი აქტის გამოცემის ან სხვა რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე. მითუმეტეს სასამართლო იქვე მიუთითებს, რომ საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენს ქარელის რაიონის განათლების განყოფილების ბალანსზე რიცხული ¹... საბავშვო ბაღის შენობა.

5. პალატა არ იზიარებს მოსაზრებას, რომ “სახელმწიფო ქონებაზე ფიზიკური პირის მესაკუთრედ ცნობა წარმოადგენს ადმინისტრაციული დავის საგანს”, ვინაიდან ადმინისტრაციული დავის საგნის სახეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი არ იცნობს და სავსებით ლოგიკურადაც, ვინაიდან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლი სქემატურად არის განსაზღვრული სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები. კერძოდ, 2.1. მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან უნდა გამომდინარეობდეს ის სამართებლივი ურთიერთობა, რომელთან დაკავშირებითაც წარმოიშვა დავა. ასეთ შემთხვევაში საქმე განიხილება ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენს “სახლზე უფლების ცნობა” და ის გარემოება, რომ ეს სახლი სახელმწიფო ქონებას წარმოადგენს, ვერ გახდება სამართებლივი ურთიერთობის განმსაზღვრელი, რადგან საკუთრება ისტორიულად წარმოადგენს სამოქალაქო სამართლის კლასიკურ ინსტიტუტს კერძოდ სამოქალაქო კოდექსი აწესრიგებს საკუთრების უფლების საკითხებს.

6. სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოცემული დავა სამოქალაქო ურთიერთობიდან წარმოშობილი დავაა და ის გარემოება, რომ საქმეში მოპასუხეებად მითითებულნი არიან ადმინისტრაციული ორგანოები არ განაპირობებს დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის საფუძველს.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების შესწავლისა და განსჯადობის შესახებ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატისა და თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადაო საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინებათა გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მოსაზრება განსახილველი საქმის განსჯადობაზე სწორია და სააპელაციო საჩივარი თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის განსჯადია შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელეების მიერ სასამართლოში შეტანილი სარჩელი ფაქტიურად ვინდიკაციურ სარჩელს წარმოადგენს, რომლის დავის საგანია მათთვის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონებაზე, კერძოდ ქარელის რაიონის სოფ. ...-ში მდებარე ¹... საბავშვო ბაღის შენობაზე, საკუთრების უფლების აღდგენა. საქმეში მოპასუხეებად ჩაბმულნი არიან საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ქარელის რაიონული განყოფილება, ქარელის რაიონის განათლების განყოფილება, ქარელის რაიონის სოფ. ...-ის ¹.. საბავშვო ბაღი და ¹... საშუალო სკოლა. ამდენად, ამ კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე გვაქვს დავაში ჩაბმული ადმინისტრაციული ორგანოები, რაც დავის ადმინისტრაციულ კატეგორიად მიჩნევის ერთ-ერთი პირობაა და აგრეთვე ამ ადმინისტრაციული ორგანოებისაგან გარკვეული მოქმედების განხორციელების მოთხოვნა. ის გარემოება, რომ მოპასუხე მხარე სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე შეიძლება ვალდებული გახდეს განახორციელოს გარკვეული ქმედებები ნათლად დასტურდება ქარელის რაიონული სასამართლოს მიერ 2000წ. 13 დეკემბერს მხარეებს შორის შეთანხმების შედეგად გამოტანილი განჩინებითაც. აღნიშნული სრულად შეესაბამება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მეორე ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის მოთხოვნას, რომლის თანახმადაც «სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს შეიძლება წარმოადგენდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება რაიმე ქმედების განხორციელების თაობაზე».

საკასაციო სასამართლო ამავე დროს აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მეორე მუხლის მე-2 ნაწილში მოცემული ჩამონათვალი არ ამოწურავს ადმინისტრაციულ-სამართლერივი წესით განსახილველ სასამართლოს განსჯად ადმინისტრაციულ საქმეებს.

საკასაციო სასამარლო ასევე თვლის, რომ თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის განჩინებაში მითითებულ ხარვეზებს და უზუსტობებს, რომლებსაც შეიცავს თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002წ. 28 ნოემბრის განჩინება, კერძოდ: 1. სააპელაციო საჩივარს ხელს აწერს არა მხოლოდ ვ.მ.-ი, არამედ მ.მ.-ი; 2. ორგანული კანონის «საერთო სასამართლოების შესახებ 20.2 მუხლის შესაბამისად შექმნილია საოლქო სასამართლოში «ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატა» და არა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატა»; 3. მას შემდეგ, რაც მხარეს სასამართლოს მიერ მიეცა ვადა ხარვეზების შესავსებად და ისე, რომ არ შევსებულა ხარვეზი, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ საქმე გადაეცა სხვა სასამართლოს, განსჯადობის საკითხთან არავითარი შემხებლობა არ გააჩნია, მითუმეტეს, რომ ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, «ფიზიკური პირის მიერ სახელმწიფო ბაჟის გადაუხდელობა არ დააბრკოლებს საქმის განხილვას და გადაწყვეტას».

საკასაციო სასამართლო აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით მიიჩნევს, რომ კონკრეტული სადავო ურთიერთობანი საჯარო ადმინისტრაციულ ურთიერთობათა რიგს განეკუთვნებიან და ვ.მ.-ისა და მ.მ.-ის სააპელაციო საჩივარი განხილული უნდა იქნეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის მიერ.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა რა საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 1-ლი, 2-ე, 26-ე მუხლებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლით,

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. მ.-ისა და მ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი განსახილველად განსჯადობით დაექვემდებაროს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატას.

2. უზენაესი სასამართლოს განჩინების ასლები მხარეებს გადაეგზავნოთ დადგენილი წესით.

3. უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.