1 ივნისი, 2022 წელი,

საქმე №ას-789 -2020 თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა/მოსამართლეები:

ვლადიმერ კაკაბაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

გიორგი მიქაუტაძე,

მირანდა ერემაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ი. ა-ლი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - შპს „…… -კ…….ტი“, გ. ბ-ძე, დ. მ-ლი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება; ამავე სასამართლოს 2019 წლის 11 დეკემბრის საოქმო განჩინება მტკიცებულების დართვაზე უარის თქმის თაობაზე

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ი. ა-ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მოსარჩელე, მოწინააღმდეგე მხარე, კასატორი ან დამფუძნებელი პარტნიორი) საკასაციო პრეტენზიით, მატერიალურსამართლებრივი თვალსაზრისით, დაუსაბუთებელია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „….-კ…..ის“ (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც პირველი მოპასუხე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე, საზოგადოება, შპს ან კომპანია), დ. მ-ისა (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მეორე მოპასუხე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე ან დამფუძნებელი პარტნიორი) და გ. ბ-ის (შემდეგში ტექსტში მოხსენიებული, როგორც მესამე მოპასუხე, აპელანტი, მოწინააღმდეგე მხარე ან საზოგადოების დირექტორი) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 20 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-4 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს-ს დირექტორის გათავისუფლების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა უარყოფილ იქნა, სახელდობრ:

1.1. კასატორის მტკიცებით, საზოგადოებას ფაქტობრივად მართვს არა კომპანიის დირექტორი, არამედ საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორი/მეორე მოპასუხე, რაც, თავის მხრივ, ეწინააღმდეგება იმ მიზანს, რომლის მისაღწევადაც პარტნიორებმა საზოგადოებაში მოწვეული დირექტორი დანიშნეს.

1.2. კასატორის მითითებით, დირექტორი და დამფუძნებელი პარტნიორი საწარმოს ინტერესების საწინააღმდეგოდ შეთანხმებულად მოქმედებენ, რაც დირექტორის გათავისუფლების წინაპირობაა.

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის, შემდეგში სსსკ-ის, 391-ე მუხლის საფუძველზე, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

3. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

4. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივარი დასაშვები რომც ყოფილიყო, მას არა აქვს წარმატების პერსპექტივა, სახელდობრ:

4.1. სსსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია. დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

4.2. განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა მოთხოვნის ფაქტობრივი საფუძველი, ანუ სწორად დაადგინა სამართლებრივად მნიშვნელოვანი ფაქტები:

4.3. შპს „….-კ…..ი“ იურიდიულ პირად სამეწარმეო რეესტრში რეგისტრირებულია 2010 წლის 3 ივნისიდან, საწარმოს დამფუძნებელი პარტნიორები არიან მოსარჩელე (50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი) და მეორე მოპასუხე (50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორი).

4.4. საზოგადოების დირექტორი მესამე მოპასუხეა.

საზოგადოების თავდაპირველი დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მესაკუთრე მეორე მოპასუხე იყო.

4.6. საზოგადოების მართვის უმაღლესი ორგანო პარტნიორთა კრებაა, რომელიც გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება კაპიტალის 50%-ზე მეტის მფლობელი პარტნიორი. გადაწყვეტილება მიიღება დამსწრე კაპიტალის უბრალო უმრავლესობით. დირექტორის დანიშვნა და გამოწვევა, მათთან ხელშეკრულების დადება და შეწყვეტა, მათი ანგარიშების დამტკიცება დამფუძნებელი პარტნიორების კომპეტენციაა (იხ. წესდება, მუხლი 8, ს.ფ. 25. ტ.1)

4.7. საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობას დირექტორი ახორციელებს. საზოგადოების დირექტორს ნიშნავს დამფუძნებელი პარტნიორი, მასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, რომლითაც განისაზღვრება დირექტორის უფლება-მოვალეობანი, პასუხისმგებლობა, მატერიალური უზრუნველყოფისა და თანამდებობიდან გათავისუფლების პირობები.

4.7.1 დირექტორი უფლებამოსილია, გასცეს მინდობილობა (იხ. წესდება, მუხლი 9, ს.ფ. 25. ტ.1).

4.8. 2015 წლის 3 აპრილს გამართულ პარტნიორთა კრებაზე საზოგადოების 100%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა/მეორე მოპასუხემ მიიღო გადაწყვეტილება და დირექტორის თანამდებობაზე მოსარჩელის ნაცვლად, მესამე მოპასუხე დანიშნა. იმავე კრებაზე მიღებული გადაწყვეტილებით მეორე მოპასუხის 100%-იანი წილიდან 50% მოსარჩელეზე გასხვისდა და დამფუძნებელ პარტნიორთა წილი 50-50%-ით განისაზღვრა.

4.9. 2015 წლის 6 აპრილს მესამე მოპასუხესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე, იგი იმავე წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით კომპანიის დირექტორად დაინიშნა. თავის მხრივ, კომპანიის დირექტორმა 2016 წლის 26 თებერვალს შრომითი ხელშეკრულება გააფორმა ლ. ლ-თან და ეს უკანასკნელი კომპანიის დირექტორად 2016 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით დაინიშნა.

4.10. 2016 წლის 1 მარტს კომპანიის დირექტორმა მესამე პირებთან ურთიერთობაში საზოგადოების სახელით გამოსვლის უფლებამოსილება, კომპანიის დამფუძნებელ პარტნიორს/მეორე მოპასუხეს მიანიჭა.

4.11. 2016 წლის 31 მარტსა და 2017 წლის 9 ივნისს გამართულ პარტნიორთა კრებაზე დღის წესრიგით განსახილველ ერთ-ერთ საკითხს წარმოადგენდა დირექტორის გათავისუფლება და ახალი დირექტორის დანიშვნა. აღნიშნულ საკითხზე საწარმოს 50-50%-იანის წილის მფლობელი პარტნიორების მიერ გადაწყვეტილება ვერ იქნა მიღებული;

5. საკასაციო სასამართლოს არაერთი განმარტებით, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით რეგულირებულია სამეწარმეო საზოგადოების ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის საკითხები. ნორმის მე-7 პუნქტი, ასევე, 56-ე მუხლის მე-2 პუნქტი ადგენს ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირსა და საზოგადოებას შორის ურთიერთობის მოწესრიგების სამართლებრივ საფუძვლებს, კერძოდ, ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთან (პირებთან), ასევე სამეთვალყურეო საბჭოსა და საწარმოს სხვა ორგანოების წევრებთან ურთიერთობები რეგულირდება ამ კანონით, საზოგადოების წესდებითა და მათთან დადებული ხელშეკრულებებით.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკორპორაციო სამართალი ერთმანეთისაგან განასხვავებს საწარმოს დირექტორის დანიშვნასა და მის შრომით თანამდებობაზე გამწესებას. პირის დანიშვნის ცნება მოიაზრებს დირექტორის დანიშვნას მის ორგანულ თანამდებობაზე, რაც ამ აქტის კორპორაციულსამართლებრივ და ცალმხრივ ხასიათზე მიუთითებს. იგი დირექტორის დანიშვნის ფაქტის მარეგისტრირებელი ორგანოს მეშვეობით გასაჯაროებისა და შესაბამისად, დანიშვნაზე უფლებამოსილი პირის ნების სისრულეში მოყვანის საფუძველია. სწორედ რეგისტრაციის მომენტიდან ხდება დირექტორი უფლებამოსილი, განახორციელოს მისთვის მინიჭებული უფლებები, რაც შეეხება შრომით თანამდებობაზე გამწესების აქტს, იგი წარმოადგენს იურიდიულ პირსა და დირექტორს შორის დადებულ ხელშეკრულებას, რომლითაც მხარეებს შორის ვალდებულებითსამართლებრივი ურთიერთობა წარმოიშობა...

„მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის 7 ¹ მუხლი აზუსტებს დირექტორის უფლებამოსილების შეწყვეტის პირობებს, რომლებიც უკავშირდება ამ ნების მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციას და შრომის კოდექსის 38-ე მუხლზე კანონის მითითება არ განაპირობებს მასთან დადებული სახელშეკრულებო შეთანხმების შრომითსამართლებრივ ხელშეკრულებად მიჩნევას, არამედ იგი ე.წ სასამსახურო ხელშეკრულებაა, რომელიც მომსახურების ხელშეკრულების ნაირსახეობაა და სავსებით განსხვავდება შრომის სამართლისათვის დამახასიათებელი პრინციპებისაგან.

საკორპორაციო სამართლის მიზნებისათვის საწარმოს ხელმძღვანელობა/წარმომადგენლობა ორმხრივი სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მიღწეული შეთანხმებაა, რომლის ერთი მხარე - მომსახურების გამწევი ვალდებულია, გაწიოს შეპირებული მომსახურება, ხოლო მეორე მხარე - გადაიხადოს საზღაური. ამ ტიპის შეთანხმება დამყარებულია განსაკუთრებულ ნდობაზე და უფლებით აღჭურვილ პირს, ფიდუციური ვალდებულების ფარგლებში, აძლევს სრულ დამოუკიდებლობას, იურიდიული პირის სახელითა და ხარჯზე განახორციელოს ყველა ის მოქმედება, რაც წესდებით გათვალისწინებული მიზნის მიღწევას შეუწყობს ხელს...

საწარმოს დირექტორთან დადებული ვალდებულებით-სამართლებრივი აქტის შეწყვეტის მარეგულირებელი ნორმა სამოქალაქო კოდექსში უნდა იქნას მოძიებული... მეწარმე სუბიექტის ხელმძღვანელობითი/წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების სამოქალაქო მხარე ყველაზე ახლოს დავალების ხელშეკრულებასთან დგას, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ დავალება იმ ხელშეკრულებათა რიცხვს მიეკუთვნება, რომელიც დაკავშირებულია სამუშაოს შესრულებასთან, მისი საგანია რწმუნებული პირის მიერ ერთი ან რამდენიმე იმგვარი მოქმედების შესრულება, რომელიც იწვევს ამა თუ იმ შედეგის დადგომას და, როგორც წესი, ეფუძნება ურთიერთნდობას, რწმუნებულის ვალდებულებას წარმოადგენს დავალებული მოქმედების მმართველის გულისხმიერებით წარმოება და მიღწეული შედეგის ადრესატი ხდება წარმოდგენილი პირი.

საგულისხმოა, რომ დავალების ხელშეკრულების ვადასთან მიმართებით სამოქალაქო კოდექსი რაიმე მოწესრიგებას არ ითვალისწინებს, არამედ, მისი განსაზღვრა მხარეთა შეთანხმებაზეა დამოკიდებული, ამასთანავე, 710-ე მუხლის ძალით, დავალება შეიძლება იყოს სასყიდლიანი, ხოლო, ამავე კოდექსის 720-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტა მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ დროს. შეთანხმება ამ უფლებაზე უარის შესახებ ბათილია. მითითებულ ნორმათა ანალიზის საფუძველზე შეიძლება დავასკვნათ, რომ სამეწარმეო იურიდიულ პირს შეუძლია, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე, ნებისმიერ დროს, შეწყვიტოს ხელშეკრულება ხელმძღვანელთან და გამოვლენილი ნება მესამე პირების მიმართ ნამდვილი ხდება მისი მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციის მომენტიდან (შდრ. სუსგ # ას- 319-302-2017, 28.07.2017წ; შდრ. #ას-18-884-20116, 10.07.2017წ; #ას-225-214-2017, 16.06.2017წ).

6. დირექტორთან სასამსახურო ხელშეკრულების ნებისმიერ დროს შეწყვეტის თაობაზე არსებობს საკასაციო სასამართლოს მიერ მყარად დადგენილი სასამართლო პრაქტიკა, თუმცა განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ საზოგადოების პარტნიორები არიან მოსარჩელე და მეორე მოპასუხე თითოეული 50-50%-იანი წილით (იხ. ამონაწერი სამეწარმეო რეესტრიდან), ასევე დადგენილია, რომ პარტნიორთა კრებამ საწარმოს დირექტორთან/მესამე მოპასუხესთან სასამსახურო ხელშეკრულების შეწყვეტაზე გადაწყვეტილება ვერ მიიღო, რადგან მას მხარი დაუჭირა მოსარჩელემ/ხმებისა და კაპიტალში 50%-იანი წილის მფლობელმა, ხოლო წინააღმდეგ ხმა მისცა მეორე მოპასუხემ, ასევე - ხმებისა და კაპიტალში წილის 50%-ის მფლობელმა პარტნიორმა.

7. სპეციალური კანონის 47-ე მუხლის თანახმად, საწარმოს პარტნიორები მმართველობით უფლებამოსილებას ახორციელებენ პარტნიორთა საერთო კრების მეშვეობით (მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონის 2022 წლის 01 იანვრამდე მოქმედი რედაქცია). პარტნიორთა კრება განსაზღვრავს საწარმოს ძირითად მიმართულებებსა და, ზოგადად, საქმიანობის პოლიტიკას, ხოლო დირექტორი არის პარტნიორთა მიერ შემუშავებული ძირითადი მიმართულებებისა და პოლიტიკის განმახორციელებელი.

დირექტორის კომპეტენცია და პასუხისმგებლობის მოცულობა განისაზღვრება სპეციალური კანონით ან/და საწარმოს წესდებით. სპეციალური კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, ხელმძღვანელობის უფლება შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებაში აქვთ დირექტორებს, თუ წესდებით (პარტნიორთა შეთანხმებით) სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

დირექტორები საზოგადოების საქმეებს უნდა გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად; კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის. თუ ისინი არ შეასრულებენ ამ მოვალეობას, საზოგადოების წინაშე წარმოშობილი ზიანისთვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად, მთელი თავისი ქონებით, პირდაპირ და უშუალოდ.

ხელმძღვანელობაზე/წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირთან (პირებთან), ასევე - სამეთვალყურეო საბჭოსა და საწარმოს სხვა ორგანოების წევრებთან ურთიერთობები წესრიგდება ამ კანონით, საზოგადოების წესდებითა და მათთან დადებული ხელშეკრულებებით. სწორედ დირექტორის უნარ-ჩვევებსა და კეთილსინდისიერებაზეა დამოკიდებული საწარმოს განვითარება. ამ რისკის საკომპენსაციოდ კი, პარტნიორებს უფლება აქვთ, გაათავისუფლონ დირექტორი დაკავებული თანამდებობიდან (შდრ. სუსგ #ას-23-23-2016, 09.03.2016 წ.).

8. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის/კასატორის მითითებით, დირექტორი და დამფუძნებელი პარტნიორი/მეორე მოპასუხე საწარმოს ინტერესების საწინააღმდეგოდ შეთანხმებულად მოქმედებენ, კომპანიის საუკეთესო ინტერესებს უგულებელყოფდნენ, არ ზრუნავდნენ საწარმოზე, რაც გამოიხატა შემდეგში: პარტნიორთა კრების გადაწყვეტილების არარსებობის პირობებში, დირექტორმა ბათუმში შექმნა საწარმოს ფილიალი მას არამიზნობრივად ახმარს თანხებს, კერძოდ, გასცემს ხელფასებს, 2015 წლის 15 ივლისის იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე, სარგებლობისთვის გადასცა პირად საკუთრებაში არსებული 41 კვ.მ და საზოგადოების თანხებიდან თავის თავს - 750 აშშ დოლარს ყოველთვიურად უხდის.

9. საკასაციო სასამართლო კასატორის ამ მსჯელობას უარყოფს და მის ყურადღებას მიაქცევს „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.6 მუხლზე, რომლის თანახმადაც, ამ კანონის მე-9 მუხლის 9.1 პუნქტში დასახელებულ პირებს და სამეთვალყურეო საბჭოს წევრებს საზოგადოების მიმართ ეკისრებათ ფიდუციური მოვალეობები, ერთი მხრივ, საზოგადოების საქმეებს გაუძღვნენ კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდნენ ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი, და მოქმედებდნენ იმ რწმენით, რომ მათი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის, ხოლო, მეორე მხრივ, პირადი სარგებლის მიღების მიზნით არ გამოიყენონ საზოგადოების საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია, რომელიც მათთვის ცნობილი გახდა თავიანთი მოვალეობის შესრულების ან თანამდებობრივი მდგომაროების გამო. აღნიშნული გულისხმობს, ასევე, ინფორმაციას იმ სამეწარმეო (ბიზნეს) შესაძლებლობების შესახებ, რომელთა გამოყენებაც შეუძლია და რომლებიც ეკუთვნის კორპორაციას.

10. დასახელებული ნორმა არა მხოლოდ მატერიალურსამართლებრივი, არამედ საპროცესოსამართლებრივი თვალსაზრისითაცაა მნიშვნელოვანი და პასუხობს კითხვაზე - მსგავს შემთხვევაში, თუ როგორ უნდა განაწილდეს მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, თუმცა დავის არსებითად განხილვამდე, სავალდებულოა, შეფასდეს სარჩელის საფუძვლიანობის საკითხიც: მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები, დამტკიცებულად მიჩნევის შემთხვევაში, პასუხობენ თუ არა მოთხოვნის მატერიალური სამართლის ნორმის აბსტრაქტულ შემადგენლობას.

11. ნიშანდობლივია, რომ საზოგადოება დაფუძნდა 2010 წლის 3 ივნისს, საწარმოს 50-50%-იანის წილის მფლობელი პარტნიორები არიან მოსარჩელე და მოპასუხე, ხოლო დირექტორი მესამე მოპასუხეა. დირექტორი შპს-ს წესდებისა და „მეწამეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, ახორციელებდა ხელმძღვანელობით და წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას, რის ფარგლებშიც კომპანიის ინტერესებიდან გამომდინარე ბათუმში შექმნა ფილიალი, რომელიც სამეწარმეო საქმიანობას ეწევა.

12. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ როდესაც ერთმანეთს უპირისპირდება დირექტორის ცვლილებებთან დაკავშირებით პარტნიორთა ნება, მოსარჩელის ვალდებულებას წარმოადგენს, დაადასტუროს, რომ მისი მოთხოვნა მიმართულია საწარმოს საუკეთესო ინტერესებისკენ და საწარმოს დირექტორის თანამდებობიდან გათავისუფლება ხელმძღვანელის მიერ კომპანიის საუკეთესო ინტერესების აშკარა უგულებელყოფას უკავშირდება.

13. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატის განსჯით საზოგადოების საქმიანობის არეალის გაფართოება და შესაბამისად ახალი ფილიალის შექმნა აპრიორი მცდარ, შეუსაბამო და არაგონივრულ გადაწყვეტილებად ვერ მიიჩნევა, რამდენადაც ამგვარი მოქმედება სრულად ესადაგება სამეწარმეო სუბიექტის ბიზნესსაქმიანობის გაფართოება განვითარების ინტერესებს. ამდენად, დირექტორის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, საწარმოსთვის ზიანის მიმყენებელ მოქმედებად ვერ განიხილება, ვინაიდან დირექტორის საქმიანობის ერთ ერთი მთავარი მიზანი საწარმოს მომგებიანობის გაზრდაა, რაც უშუალოდ კომპანიის საქმიანობის გაფართოების გარეშე ვერ მიიღწევა.

14. დირექტორის პასუხისმგებლობათან დაკავშირებით, პალატა განმარტავს, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 9.6 მუხლის შესაბამისად, კომპანიის დირექტორს აკისრია განსაკუთრებული მოვალეობები კომპანიის წინაშე, რომლებსაც ეწოდება ფიდუციური მოვალეობები და რომლებიც, სხვასთან ერთად, მოიცავს დირექტორის მოვალოებას საზოგადოების საქმეებს გაუძღვეს კეთილსინდისიერად, კერძოდ, ზრუნავდეს ისე, როგორც ზრუნავს ანალოგიურ თანამდებობაზე და ანალოგიურ პირობებში მყოფი ჩვეულებრივი, საღად მოაზროვნე პირი და მოქმედებდეს იმ რწმენით, რომ მისი ეს მოქმედება ყველაზე ხელსაყრელია საზოგადოებისათვის („ზრუნვის მოვალეობა“). ზრუნვის მოვალეობა მოითხოვს დირექტორისაგან მიიღოს ისეთი გადაწყვეტილებები, რომლებიც გამოიწვევს კომპანიის მოგების გაზრდას. აღნიშნული გადაწყვეტილებები შეიძლება იყოს მაღალი რისკის მატარებელიც და მცდარიც, თუმცა „ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის“ პრეზუმფციიდან გამომდინარე, თუ ხელმძღვანელი კეთილგონიერების ფარგლებში მოქმედებს იმ რწმენით, რომ მისი გადაწყვეტილება მიღებულია საზოგადოების საუკეთესო ინტერესების დაცვის მიზნით და ამ გადაწყვეტილების მიღებისას იგი ინფორმირებული იყო იმ ზომით, რაც მას, მოცემულ ვითარებაში საკმარისად მიაჩნდა, ამ გადაწყვეტილების შედეგებისათვის კომპანიის დირექტორი დაცულია პირადი პასუხისმგებლობისაგან (საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამეწარმეო საზოგადოების დირექტორის პასუხისმგებლობის თავისებურებებთან დაკავშირებით ყურადსაღებია გერმანიის საკანონმდებლო და პრაქტიკული მიდგომები, საქართველოსათვის, როგორც რომანულ-გერმანული სამართლებრივი სისტემის ქვეყნისათვის. შესაბამისად იხ. Merkt in MüKo zum GmbHG, §13,Rn.343; Raiser in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl., §13,Rn.51; Fleischer in MüKozum GmbHG, §43,Rn.276; Walter G. Paefgen in Ulmer/Habersack/Löbbe GmbHG Gr.Komm. 2.Aufl,) (შდრ.სუსგ № #ას-1158-1104-2014, 06 მაისი, 2015 წელი; #ას-1307-1245-2014, 06 მაისი, 2015 წელი).

15. პალატის განმარტებით, ზოგადად, დირექტორთა მიერ სამეწარმეო გადაწყვეტილებათა მიღებისას მოქმედებს ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია, რომელიც გამოიყენება გულმოდგინე (ზრუნვის) ხელმძღვანელობის მოვალეობის დარღვევიდან წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული პრეზუმფცია გამორიცხავს დირექტორთათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას კომერციული წარუმატებლობისთვის. დირექტორს არ შეიძლება, დაეკისროს პასუხისგებლობა იმ ზიანისთვის, რაც ისეთმა შეცდომამ გამოიწვია, რომელიც ნებისმიერ გულმოდგინე დირექტორსაც კი შეიძლება მოსვლოდა. პასუხისმგებლობა მხოლოდ ისეთი უხეში შეცდომისათვის უნდა დადგეს, რომელიც ჯანსაღი გონებისა და ჩვეულებრივი გულმოდგინების ადამიანს არ უნდა დაეშვა.

16. ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია სამ არსებით ელემენტს შეიცავს, რომლებიც გადამწყვეტია ამ ინსტიტუტის სამართლებრივი ბუნების გაგებისათვის - დირექტორის პირადი დაუინტერესებლობა (მიუკერძოებლობა), საკმარისი ინფორმაციის არსებობა მიღებულ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით და კეთილსინდისიერი მოქმედება კორპორაციის საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე. შესაბამისად, ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია მხოლოდ ისეთ სამეწარმეო გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებით გამოიყენება, რომელთა მიმართაც დირექტორს პირადი მადისკვალიფიცირებელი დაინტერესება არ გააჩნია.

17. როგორც წესი, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, შეაფასოს კონკრეტული დირექტორის გადაწყვეტილება მართებულია თუ არა კომპანიისათვის. სასამართლო მხოლოდ მაშინ არის უფლებამოსილი შეიჭრას სამეწარმეო გადაწყვეტილების განხილვაში და არსებითად შეამოწმოს იგი, თუ მოსარჩელე, რომელსაც ეკისრება მოცემულ შემთხვევაში

მტკიცების ტვირთი, დაამტკიცებს, რომ დირექტორის მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას ბიზნესგადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფციის მოქმედების ერთ-ერთი წინაპირობა დაირღვა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ფილიალის შექმნაზე მითითება არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს იმისთვის, რომ დირექტორის გადაწყვეტილება მიჩნეულ იქნეს კომპანიის საზიანოდ მიღებულ გადაწყვეტილებად. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნებისმიერი გადაწყვეტილება მხოლოდ მოგების მომტანი ვერ იქნება საწარმოსთვის, რაც ვერ გახდება დირექტორის პასუხისმგებლობის წარმოშობის საფუძველი, ვინაიდან იმ ვითარებაში, როდესაც არ დასტურდება დირექტორის არაკეთილსინდისიერი განზრახვა, დაუშვებელია მისი პასუხისმგებლობის წარმოშობა; მით უფრო, როდესაც მოთხოვნა ეფუძნება მოსარჩელის პირად უთანხმოებას მეორე პარტნიორსა და დირექტორთან, რაც ვერ მიიჩნევა, საწარმოს ინტერესების საზიანოდ მიმართულ ქმედებად, საქმეში წარმოდგენილი არ არის სხვა მტკიცებულებები, რომელთა ერთობლივად შეფასებით პალატა გამოიტანდა დასკვნას, რომ საზოგადოების დირექტორი ამ საზოგადოების საუკეთესო ინტერესებიდან გამომდინარე არ მოქმედებდა.

ნიშანდობლივია, რომ საქმის მასალები არ ქმნის დასკვნის საფუძველს, რომ საზოგადოების დირექტორი არაკეთილსინდისიერად მოქმედებდა და სათანადოდ არ ასრულებდა ვალდებულებას. შესაბამისად, მის მიმართ ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებების მიღებისას მოქმედებს სამეწარმეო სამართალში მოქმედი ,,ბიზნეს გადაწყვეტილების მართებულობის პრეზუმფცია“, მანამ, სანამ კონკრეტული მტკიცებულებებით არ დადასტურდება ამ პრეზუმფციის დარღვევა. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი პალატა ასკვნის, რომ სარჩელი მართებულად იქნა უარყოფილი.

18. კასატორი ასაჩივრებს მტკიცებულების, კერძოდ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 თებერვლის #---- გადაწყვეტილების საქმისთვის დართვაზე უარის თქმის შესახებ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2019 წლის 11 დეკემბრის საოქმო განჩინებასაც.

19. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის ინტერესს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 19 თებერვლის #----- გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება წარმოადგენდა, კერძოდ, ის, რომ რეგისტრირებული დირექტორი და დამფუძნებელი პარტნიორი შეთანხმებული ქმედებით საზოგადოებას ზიანს აყენებდნენ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატამ მართებულად უთხრა უარი მოსარჩელეს საქმეზე მითითებული მტკიცებულების დართვაზე. ამავე საკითხთან დაკავშირებით მნიშვნელოვანია საკუთრივ საკასაციო საჩივრის 9-ე გვერდზე ჩამოყალიბებული პოზიცია იმის შესახებ, რომ შუამდგომლობაზე მსჯელობის ეტაპზე ი. ა-ლი არ ფლობდა და შესაბამისად სააპელაციო სასამართლოსაც არ მიაწოდა ინფორმაცია 2019 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შესახებ. დასახელებული გარემოების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ფორმალურ-სამართლებრივი თვალსაზრისით კანონშესაბამისია.

20. კასატორი ასევე შუამდგომლობს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილებისა და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2019 წლის 18 ივლისის #..-…(…..) გაჩინების საქმისთვის დართვაზეც. საკასაციო სასამართლო განუმარტავს შუამდგომლობის ავტორს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.1 მუხლიდან გამომდინარე (საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები), ვინაიდან საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ ინსტანციას, ამ ინსტანციაში ახალი მტკიცებულებების წარდგენას თავად საპროცესო წესები, კერძოდ, ამავე კოდექსის 104.1 (სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არა აქვთ) მუხლი მკაცრად გამორიცხავს.

21. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

22. საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა.

23. სსსკ-ის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. განსახილველ შემთხვევაში, რაკი საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. ე-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება #-, გადახდის თარიღი 19.05.2020წ), 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი -----, მიმღების ანგარიშის №----, სახაზინო კოდი -----;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ი. ა-ლს (ს/ნ -----) დაუბრუნდეს ნ. ე-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის (საგადახდო დავალება #-, გადახდის თარიღი 19.05.2020წ), 70% - 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი ----, მიმღების ანგარიშის №-----, სახაზინო კოდი -----;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

მოსამართლეები : ვლადიმერ კაკაბაძე

გიორგი მიქაუტაძე

მირანდა ერემაძე