საქმე №ას-39-2022 17 მაისი, 2022 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ნ.მ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, ზიანის ანაზღაურება

საკითხი, რომელზედაც მიღებულია განჩინება - საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ნ.მ–ძემ (შემდეგში - მოსარჩელემ, კასატორმა) სარჩელით მიმართა სასამართლოს სსიპ შემოსავლების სამსახურის (შემდეგში - მოპასუხის), წინააღმდეგ და მოითხოვა:

1.1. სსიპ შემოსავლების სამსახურს აეკრძალოს ნ.მ–ძის მიერ საჯარო გზით (......ქუჩა) შეუზღუდავად სარგებლობაში ხელშეშლა, რათა თავისუფლად შეძლოს კუთვნილ მიწის ნაკვვეთთან კომუნიკაციის შესაძლებლობა. სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალოს, მოხსნას გზაზე დაყენებული შლაგბაუმი და აიღოს რკინის ჭიშკარი, ასევე ნებისმიერი დაბრკოლება, რომელიც ხელს შეუშლის მოსარჩელეს საჯარო გზით სარგებლობაში.

1.2. სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაეკისროს მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის - 4000 ლარის ანაზღაურება.

2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

3. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

4. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ხელშეშლის აღკვეთისა და ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2019 წლის 19 ნოემბრის გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

5. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი უდავო ფაქტობრივი გარემოებები:

5.1. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, უძრავი ნივთი, ნ.მ–ძის საკუთრება, რომელიც მდებარეობს ქ. თბილისში, ......., №22 პოლიკლინიკის დასავლეთით, საკადასტრო კოდი: .......

5.2. ქ. თბილისში, ..... ქუჩა №4/..... ქუჩა №9-ში განთავსებული უძრავი ქონების მესაკუთრეა სახელმწიფო, რომლის საკადასტრო კოდია ....., დაზუსტებული ფართობი - 12931.00 კვ.მ. სსიპ სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს №7/26657 წერილის საფუძველზე, აღნიშნული უძრავი ქონების მოსარგებლედ რეგისტრირებულია სსიპ შემოსავლების სამსახური.

5.3. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა თავის სარგებლობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განათავსა შლაგბაუმი და რკინის კარი.

6. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტმა ვერ წარმოადგინა მტკიცებულებები, რომელიც დაადასტურებდა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახური ფლობს იმ ტერიტორიას, რომლის ფლობის უფლებაც არ აქვს შესაბამისი აქტის საფუძველზე, მით უფრო, რომ სადავოდ არ არის გამხდარი სახელმწიფოს მიერ უძრავი ქონების რეგისტრაციისა და რეგისტრირებული ტერიტორიის სსიპ შემოსავლების სამსახურის მფლობელობაში გადაცემის ფაქტები.

6.1. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 170-ე მუხლზე რომლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. უფლების ბოროტად გამოყენებად ჩაითვლება საკუთრებით ისეთი სარგებლობა, რომლითაც მხოლოდ სხვებს ადგებათ ზიანი ისე, რომ არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა, და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია. პალატამ ასევე განმარტა, რომ მესაკუთრის მიერ საკუთრების უფლებას ბოროტად მაშინ იყენებენ, როდესაც, არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებელია. პალატამ განმარტა ისიც, რომ კეთილსინდისიერება და მართლზომიერება აუცილებლად უნდა იქნეს დაცული პირის მიერ უფლებათა განხორციელებისას. ამასთან, პირის მიერ მესაკუთრის უფლებების ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობა არა მარტო კანონმდებლობითაა აკრძალული, არამედ მესაკუთრის ზნეობრივი მოვალეობაცაა. უფლების ბოროტად გამოყენებას უთანაბრდება ის მდგომარეობაც, როცა პირის უმოქმედობა მიზნად არ ისახავს უფლების განხორციელების აუცილებლობით ნაკარნახები ინტერესის დაცვას.

6.2. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდეგში სსკ-ის) 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს №ას-1041-998-2016, 12.02.2016 №ას-843-809-2016, 26.10.2016 გადაწყვეტილებებზე და აღნიშნა, მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ ნ.მ–ძე წარმოადგენს მესაკუთრეს უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისში, ......., №22 პოლიკლინიკის დასავლეთით, საკადასტრო კოდი: ...... მისი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის (დაზუსტებული ფართობი: 12931.00 კვ.მ.) მოსარგებლეა სსიპ შემოსავლების სამსახური, რომელსაც თავისი საქმიანობისა და ფუნქციის შესაბამისად აქვს ათვისებული კუთვნილი უძრავი ქონება. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა სადავო მიწის ნაკვეთზე განათავსა რკინის კარი და შლაგბაუმი. ამასთან, ის ფაქტი, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მფლობელობაში არსებული ტერიტორია მოიცავს საავტომობილო ან საფეხმავლო გზას, რომელიც საჯარო სარგებლობის საგანი უნდა იყოს, არ დადასტურდა საქმის განხილვის ეტაპზე საქმეში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. ამგვარი მითითების პირობებში კი, პალატამ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარე უძრავ ქონებას მართლზომიერად ფლობს მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებში, სახელმწიფოს მიერ საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ ტერიტორიაზე.

7. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის პირველი ნაწილის პირველ აბზაცსა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ კეთილსინდისიერება და მართლზომიერება აუცილებლად უნდა იქნეს დაცული პირის მიერ უფლებათა განხორციელებისას. ამასთან, პირის მიერ მესაკუთრის უფლებების ბოროტად გამოყენების დაუშვებლობა არა მარტო კანონმდებლობითაა აკრძალული, არამედ მესაკუთრის ზნეობრივი მოვალეობაცაა. უფლების ბოროტად გამოყენებას უთანაბრდება ის მდგომარეობაც, როცა პირის უმოქმედობა მიზნად არ ისახავს უფლების განხორციელების აუცილებლობით ნაკარნახები ინტერესის დაცვას. მესაკუთრის მიერ საკუთრების უფლების ბოროტად გამოყენებას კი მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც არ არის გამოკვეთილი მესაკუთრის ინტერესის უპირატესობა და მისი მოქმედების აუცილებლობა გაუმართლებლია.

7.1. პალატამ აღნიშნა, რომ ზოგადად, ყველა მართლწესრიგი სამართლის სუბიექტთა ქცევის წესს კეთილსინდისიერების პრინციპზე აფუძნებს და ამ პრიციპს ნორმატიულ კონცეფციად განიხილავს. კეთილსინდისიერების პრინციპი სათავეს იღებს რომის სამართლიდან. პრინციპი “ბონა ფიდეს“, რომელიც კეთილსინდისიერებას ნიშნავს, მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა „იუს ცივილე“-სა და რომაულ სამართლებრივ აზროვნებაში. კეთილსინდისიერების პრინციპი თანამედროვე განვითარებული ქვეყნების სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 8.3 და 115-ე მუხლებზე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 29 ივნისის განჩინებაზე საქმე №ას-1338-1376-2014 და აღნიშნა, რომ უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა უნდა ხორციელდებოდეს კანონიერების ფარგლებში და არა კანონმდებლობის მოთხოვნათა, სხვათა უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევის ხარჯზე. სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტს არ წარმოუდგენია ნეგატორული სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი მტკიცებულებები. წინამდებარე შემთხვევაში კი, ვინაიდან საქმის გარემოებებით არ დასტურდება სადავო ტერიტორიის საჯარო გზის სტატუსით არსებობის ფაქტი, ხოლო სსიპ შემოსავლების სამსახურის მხრიდან სახელმწიფოს საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონებით ფლობა და სარგებლობა მართლზომიერია, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ არსებობდა გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები.

8. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

9. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2022 წლის 21 მარტის განჩინებით, სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით, მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შესამოწმებლად.

10. მოსარჩელის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

- კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა, მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170, 172, 180 მუხლები რასაც შედეგად მოჰყვა უკანონო და დაუსაბუთებელი განჩინების მიღება. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით და თვით მოწინააღმდეგე მხარის აღიარებით დადასტურებულია გარემოება იმის თაობაზე, რომ მის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთთან დამაკავშირებელ საავტომობილო-სატრანსპორტო გზას . ..... ქუჩა) დაეუფლა მოწინააღმდეგე მხარე, ანუ გზაზე დააყენა შლაგბაუმი და რკინის ჭიშკარი, რითაც კასატორს არ ეძლევა მიწის ნაკვეთის არა სრულყოფილად, არამედ საერთოდ გამოყენების შესაძლებლობა. მოწინააღმდეგის აღიარებით, დასტურდება უკანონო ხელშეშლის ფაქტი, რომელიც აცხადებს, რომ გზის გადაკეტვის სანაცვლოდ გამოყო საცალფეხო ბილიკი დაახლოებით 300-400მ შემოვლითი გზით.

- მოპასუხემ იმოქმედა უკანონოდ, როდესაც საჯარო საავტომობილო გზაზე განათავსა შლაგბაუმი და რკინის კარი. ..... სახელობის საავტომობილო გზა, თავისი ფუნქციით საერთო სარგებლობის გზაა, და რაც საჯარო რეესტრის ამონაწერით ცალსახად დასტურდება. საკუთრების ხელშეშლა გამოწვეულია მოპასუხის მოქმედებით, გზის უკანონო გადაკეტვით, რომელიც მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენებისათვის ერთადერთ და აუცილებელ გზას წარმოადგენდა.

- კასატორს მიაჩნია, რომ უხეშად ირღვევა მისი თავისუფლად გადაადგილების, საჯარო გზით შეუზღუდავად სარგებლობისა და საკუთრებით სარგებლობის კონსტიტუციური უფლება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

11. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მოსარჩელის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სსსკ-ის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგი გარემოებების გამო:

12. სსსკ-ის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო, არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

13. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

14. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილი სამართლებრივი დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების შესახებ არსებითად სწორია.

15. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

16. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კრიტერიუმი, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს სასამართლომ იმისათვის, რომ სწორად განსაზღვროს მხარეთა მიერ მითითებული ფაქტებიდან, თუ რომელი ამართლებს სამართლებრივად მხარეთა მოთხოვნებს (შესაგებელს) და რომელი არა, ესაა – სარჩელის საგანი (მოსარჩელის მოთხოვნის შინაარსი), მოპასუხის შესაგებელი და შესაბამისი მატერიალურსამართლებრივი ნორმა. მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებებიდან ერთი ნაწილი უნდა დაამტკიცოს მოსარჩელემ, მეორე ნაწილი კი – მოპასუხემ. ამასთან ერთად, დამტკიცების ტვირთის განაწილების საფუძველზე, მოსარჩელე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოპასუხემ უნდა დაამტკიცოს და პირიქით, მოპასუხე თავისუფლდება იმ ფაქტების დადგენისაგან, რომელიც მოსარჩელემ უნდა დაამტკიცოს. მტკიცების ტვირთის მხარეთა შორის განაწილების ინსტიტუტი მიუთითებს არა მარტო იმაზე, თუ რომელმა მხარემ რა ფაქტები უნდა დაადგინოს, არამედ იმაზეც, თუ რომელი ფაქტების დადგენის მოვალეობისაგან თავისუფლდება ესა თუ ის მხარე. შესაბამისად, მოსარჩელემ, როგორც წესი, უნდა დაამტკიცოს ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის წარმოშობის საფუძველს, ხოლო მოპასუხემ კი – ყველა გარემოება, რომელიც წარმოადგენს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს (იხ. ჰაინ ბიოლინგი, ლადო ჭანტურია, სამოქალაქო საქმეებზე გადაწყვეტილებათა მიღების მეთოდიკა, თბ., 2003, გვ.64) - შეად. სუსგ-ებს: N ას- 475-2019, 15.04.2021წ; N ას-1065-2020, 08.04.2021წ; N ას- 338-2019, 22.03.2021წ. ).

17. პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პრეტენზიას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლების არასწორ განმარტებასთან დაკავშირებით და მიუთითებს, რომ სსკ-ის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით განმტკიცებულია საკუთრების უფლების არსი და „ნორმაში გადმოცემულია ის ელემენტები, რომლებიც ქმნის საკუთრების უფლების შინაარსს „მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას“. სსკ-ის 172.2 მუხლის მიხედვით კი, ,,თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია, ხელისშემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, მესაკუთრეს შეუძლია თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ნივთებით, არ დაუშვას მესამე პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა. მესაკუთრეს შეუძლია განახორციელოს პოზიტიური უფლებამოსილებანი ან ნეგატიური - გამორიცხოს ნებისმიერი მესამე პირის მიერ ქონებით სარგებლობა“ (იხ. სუსგ Nას-25-2021, 27.04.2021წ; Nას-583-2021, 23.07.2021წ).

18. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სსკ-ის 180-ე მუხლით წესრიგდება სამეზობლო თმენის ვალდებულება, რაც წარმოადგენს საკუთრების კანონისმიერი ბოჭვის სამართლებრივ მექანიზმს. ამ ნორმით გათვალისწინებული ბოჭვის უფლების ამ ხარისხით გამოყენება განპირობებული უნდა იყოს ისეთი ობიექტური ფაქტორებით, რომლის არსებობის შემთხვევაში პრაქტიკულად შეუძლებელია მესაკუთრის მიერ თავის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება, მეზობელი მიწის ნაკვეთით სარგებლობის გარეშე. მიწის ნაკვეთის ჯეროვანი გამოყენება ნიშნავს საჯარო გზებთან, ელექტრო, გაზისა და წყალმომარაგების ქსელთან აუცილებელი კავშირის არსებობას. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია, აღინიშნოს, რომ ამ კავშირის არსებობა არ არის დამოკიდებული სუბიექტურ მიზანშეწონილობასა და არჩევანზე, არამედ ობიექტურად არსებულ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც უთითებენ აუცილებელ, უალტერნატივო კავშირზე საჯარო გზებთან და ა.შ (შდრ. სუსგ №ას-1513-2018, 08.02.2019). საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის აღკვეთის უფლება წარმოიშობა მაშინ, როცა არსებობს შემდეგი საფუძვლები: ა) მოსარჩელე არის ნივთის მესაკუთრე; ბ)ნივთი მესაკუთრის მფლობელობაშია; გ) მოპასუხე ხელყოფს ან სხვაგვარად ხელს უშლის მოსარჩელეს თავისი საკუთრებით სარგებლობაში. ხელშეშლის აღკვეთის მოთხოვნის წარმოშობის აუცილებელ პირობას საკუთრების ხელყოფის ან სხვაგვარი ხელშეშლის ფაქტის არსებობა წარმოადგენს. ფაქტის არსებობა კი, როგორც წესი, დადასტურებული უნდა იქნეს სათანადო მტკიცებულებებით (იხ. სუსგ Nას-1250-2018, 21.12.2018წ). ამავე კოდექსის 115-ე მუხლით განსაზღვრულია, რომ „სამოქალაქო უფლება უნდა განხორციელდეს მართლზომიერად. დაუშვებელია უფლების გამოყენება მარტოოდენ იმ მიზნით, რომ ზიანი მიადგეს სხვას.“ სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ნ.მ–ძე მესაკუთრეა უძრავი ქონების, მდებარე: ქ. თბილისი, ..... ქუჩა №21-ში, №22 პოლიკლინიკის დასავლეთით, საკადასტრო კოდი: ..... მისი მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის (დაზუსტებული ფართობი: 12 931.00 კვ.მ.) მოსარგებლე სსიპ შემოსავლების სამსახურია, რომელმაც თავისი საქმიანობისა და ფუნქციის შესაბამისად აითვისა კუთვნილი უძრავი ქონება. სსკ-ის 312-ე მუხლის თანახმად, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. მოპასუხის შედავება დაფუძნებულია იმაზე, რომ მართლზომიერად ფლობს საკუთრებას, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად ტერიტორია - რომელზეც მხარე მიუთითებს, წარმოადგენს სახელმწიფო საკუთრებას, რომლის მოსარგებლედ დარეგისტრირებულია სსიპ შემოსავლების სამსახური. სსიპ შემოსავლების სამსახურმა სადავო მიწის ნაკვეთზე განათავსა რკინის კარი და შლაგბაუმი. ამასთან, ის ფაქტი, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მფლობელობაში არსებული ტერიტორია მოიცავს საავტომობილო ან საფეხმავლო გზას, რომელიც საჯარო სარგებლობის საგანი უნდა იყოს, არ დადასტურდა საქმის განხილვის ეტაპზე საქმეში მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით. შესაბამისად, მოპასუხე ფლობს იმ უძრავ ნივთს, რომელიც უფლება გადაცემული აქვს მესაკუთრისგან. ამასთან, არ არის გამოკვეთილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ უფლების ბოროტად გამოყენების საფუძვლები. მოპასუხე მიწის ნაკვეთს ფლობს იმ ფარგლებში, რისი უფლებაც მას მინიჭებული აქვს მესაკუთრისგან, სადავო არ არის სახელმწიფოს საკუთრება სადავო ტერიტორიაზე. იმ პირობებში, როდესაც ვერ იქნა დადასტურებული მოპასუხის მხრიდან არამართლზომიერი ხელშეშლა, სასარჩელო მოთხოვნის (საჯარო გზით შეუზღუდავად სარგებლობით ხელშეშლა) დაკმაყოფილების წინაპირობებიც, ისევე, როგორც მისი თანამდევი მოთხოვნის (ზიანის ანაზღაურების) - ვერ იარსებებს.

19. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ მართებულად დაადგინა ამ ნორმით განსაზღვრული ყველა წანამძღვრის არსებობის ფაქტი, რის გამოც მართებულად დატოვა უცვლელად ხელშეშლის აღკვეთისა და ზიანის ანაზღურების თაობაზე, საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

20. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი ვერ მიუთითებს. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. წინამდებარე განჩინების 18-ე პუნქტი).

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

22. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სსსკ-ის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

23. სსსკ-ის 401.4-ე მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, (400.00 ლარის, საგადახდო დავალება N12849361178, გადახდის თარიღი 17.03.2022), 70% – 280.00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 285-ე, 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ნ.მ–ძეს (პ/ნ .....) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 400.00 ლარის (საგადასახადო დავალება N12849361178, გადახდის თარიღი 2022 წლის 17 მარტი), 70% –280 ლარი;

3. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

თეა ძიმისტარაშვილი