საქმე №ას-468-2021 23 სექტემბერი, 2022 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ეკატერინე გასიტაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ე-------ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ქ. კ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, კომპენსაციის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. ქ. კ-ძე (შემდგომში - „მოსარჩელე“ ან „დასაქმებული“) 2019 წლის 22 აპრილიდან ორთვიანი გამოსაცდელი ვადით დასაქმებული იყო შპს ,,ე-----ში“ (შემდგომში - „მოპასუხე“, „დამსაქმებელი“, „კომპანია“, „აპელანტი“ ან „კასატორი“) კორპორატიული გაყიდვების ლიდერის თანამდებობაზე, ხოლო იმავე წლის 22 ივნისიდან მასთან გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ერთი წლის ვადით - 2020 წლის 22 ივნისამდე. დასაქმებულის ყოველთვიური შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 3125 ლარს (დარიცხული).

2. მოსარჩელეს 2019 წლის 20 სექტემბერს ელ. ფოსტაზე მიუვიდა შეტყობინება იმის თაობაზე, რომ ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე, კომპანია 2019 წლის 20 ოქტომბრიდან წყვეტდა მასთან შრომით ხელშეკრულებას. მოსარჩელემ 2019 წლის 21 სექტემბერს ელ.ფოსტის მეშვეობით, ხოლო 25 სექტემბერს ფოსტის საშუალებით კომპანიის დირექტორს აცნობა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტაზე თანახმა არ იყო.

3. მოსარჩელეს 2019 წლის 08 ოქტომბერს ჩაბარდა კომპანიის 2019 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილება 2019 წლის 09 ოქტომბრიდან დაკავებული თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების შესახებ, შრომითი ვალდებულების უხეში დარღვევის, კერძოდ, საკვალიფიკაციო წერაზე უარის თქმის გამო.

4. მოსარჩელემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხის მიმართ და მოითხოვა თანამდებობიდან მისი გათავისუფლების შესახებ კომპანიის 2019 წლის 20 სექტემბრისა და იმავე წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა; პირვანდელ სამუშაო ადგილზე (კორპორატიული გაყიდვების ლიდერი) აღდგენა; განაცდურის ანაზღაურება ყოველთვიურად 3125 ლარის ოდენობით 2019 წლის 09 ოქტომბრიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე; მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრება 2019 წლის 01 ოქტომბრიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე დაყოვნებული თანხის - 3125 ლარის 0,07%-ის ოდენობით; ასევე, მისთვის გამოუყენებელი შვებულების თანხის - 1988,6 ლარის გადახდის დაკისრება.

5. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.

6. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი კომპანიის დირექტორის 2019 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილება 2019 წლის 09 ოქტომბრიდან მოსარჩელესთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა კომპენსაციის გადახდა 25 000 ლარის (დარიცხული) ოდენობით.

7. მოპასუხემ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე წარადგინა სააპელაციო საჩივარი. აპელანტმა გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

8. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 16 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

9. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია წინამდებარე განჩინების 1-3 პუნქტებში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტი მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების კანონიერების დასადასტურებლად მიუთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ დასაქმებულმა უხეშად დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება, რაც საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე ორჯერ უარის თქმაში გამოიხატა და რითაც დაირღვა შრომითი ხელშეკრულების 2.10. პუნქტი [დამსაქმებელი უფლებამოსილია, რომ ჩაუტაროს დასაქმებულს საკვალიფიკაციო მოთხოვნების შემოწმების ტესტი ხელშეკრულების მოქმედების ნებისმიერ ეტაპზე. იმ შემთხვევაში თუ დასაქმებული ვერ დააგროვებს ტესტით განსაზღვრული შეფასების 80%-ზე მეტს, დამსაქმებელი უფლებამოსილი იქნება, რომ შეწყვიტოს ხელშეკრულება დასაქმებულთან ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაზე ადრე]. აპელანტის წარმომადგენლის განმარტებით, მას შემდეგ, რაც კომპანიის დირექტორმა მიიღო მოსარჩელის წერილი შვებულების მოთხოვნის თაობაზე, საპასუხო წერილით მან აღნიშნულზე უარი განუცხადა და 2019 წლის 02 ოქტომბერს 15:00 საათზე იგი საკვალიფიკაციო ტესტირების გასავლელად დაიბარა. აღნიშნულ წერილს მოსარჩელე გაეცნო, რაც დასტურდება მის მიერ იმავე დღეს დირექტორისთვის გაგზავნილი ელექტრონული წერილით, რომლის ბოლო წინადადების თანახმად, მან მოითხოვა ინფორმაცია იმის შესახებ ყველა თანამშრომელს თუ მხოლოდ მას მოეთხოვა საკვალიფიკაციო ტესტის წერა. კომპანიის დირექტორის მიერ მოსარჩელისთვის 01 ოქტომბერს გაგზავნილ მეორე წერილში საუბარია კომპანიის კუთვნილი ტექნიკის დაბრუნებაზე. ამასთან, ის შეიცავს მითითებას, რომ მოსარჩელის მიერ საკვალიფიკაციო ტესტის ჩაბარების შემდგომ, იგი უზრუნველყოფილი იქნებოდა უკეთესი ხარისხის „Apple”-ის ტექნიკით. აპელანტის მტკიცებით, ზემოაღნიშნული წერილები ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე 02 ოქტომბერს დაბარებული იყო საკვალიფიკაციო ტესტის ჩასაბარებლად და ის ამის შესახებ სათანადო წესით იყო ინფორმირებული. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოსარჩელე განმარტავს, რომ ის არ იყო ინფორმირებული ტესტირების ჩატარების თაობაზე და მასში მონაწილეობაზე უარი არ განუცხადებია. ის მუდმივად აბარებდა საკვალიფიკაციო ტესტებს და იღებდა უმაღლეს შეფასებებს. ამასთან, ყოველთვიურად ვებგვერდზე „Apple”-ის ოფიციალურ საკვალიფიკაციო ტესტებსაც ავსებდა და წარმატებული შედეგები ჰქონდა. მისი განმარტებით, ოქტომბრის დასაწყისში იმყოფებოდა საავადმყოფო ფურცელზე (ბიულეტენზე) და ჩამორთმეული ჰქონდა სამსახურებრივი კომპიუტერი და მობილური. გარდა ამისა, არსებობდა კომპანიის დირექტორის 20.09.2019წ. ბრძანება სამსახურიდან მისი გათავისუფლების შესახებ, რომლის დასაბუთების გადაცემის მოთხოვნაზე დამსაქმებელს პასუხი არ გაუცია. ტესტირების შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა მხოლოდ სამსახურიდან გათავისუფლების შემდეგ.

11. სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია აპელანტის პოზიცია, რომ მოსარჩელე გაეცნო კომპანიის დირექტორის 01.10.2019წ. წერილს, რომლითაც იგი 02 ოქტომბერს 15:00 საათზე დაბარებულ იქნა საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე. ეს გარემოება დასტურდება მოსარჩელის მიერ იმავე დღეს დირექტორისთვის გაგზავნილი საპასუხო ელექტრონული წერილით, რომლითაც მან მოითხოვა ინფორმაცია იმის შესახებ ყველა თანამშრომელს თუ მხოლოდ მას მოეთხოვა საკვალიფიკაციო ტესტის წერა. რაც შეეხება მოსარჩელის განმეორებით, 07 ოქტომბერს 15:00 საათზე დანიშნულ ტესტირებაზე დაბარებას, მართალია, კომპანიის დირექტორმა მას აღნიშნულის თაობაზე ელექტრონული ფოსტის საშუალებით გაუგზავნა შეტყობინება, თუმცა საქმეში არ მოიპოვება მოსარჩელის მიერ ამ შეტყობინების მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამასთან, მხარეთა შორის არ არსებობდა (საქმის მასალებში წარდგენილი არ არის) შეთანხმება, რომ სამსახურებრივ ფოსტაზე გაგზავნილი წერილობითი შეტყობინება დასაქმებულს ავტომატურად ჩაბარებულად ეთვლებოდა.

12. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ვინაიდან საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დგინდება, რომ მოსარჩელეს საკვალიფიკაციო ტესტირების ჩატარების თაობაზე მხოლოდ ერთი - 01.10.2019წ. შეტყობინება ჩაბარდა, ტესტირების ჩატარებაზე მხოლოდ ერთხელ უარის თქმა, ვერ მიიჩნევა ხელშეკრულების პირობების უხეშ დარღვევად, ვინაიდან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველი გახდა შრომითი ხელშეკრულების პირობების უხეში დარღვევა, რაც ტესტირების ჩატარებაზე ორჯერ უარის თქმაში გამოიხატა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის გათავისუფლება მოხდა საქართველოს შრომის კოდექსის (კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნათა დარღვევით, რის გამოც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შესაბამისად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სადავო ბრძანება მართებულად ცნო ბათილად.

13. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თუნდაც მოსარჩელე გაცნობოდა ორივე წერილს და უარი განეცხადებინა ტესტირებაზე, ეს არ უნდა შეფასებულიყო უხეშ დარღვევად და არ უნდა გამხდარიყო მისი უალტერნატივოდ თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი, ვინაიდან აღნიშნული დარღვევა არ წარმოადგენს ისეთი ხასიათის დარღვევას, რომლისთვისაც რელევანტური იქნებოდა დამსაქმებლის მხრიდან ყველაზე მძიმე დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენება. ასეთ შემთხვევაში დამსაქმებელს უნდა ეხელმძღვანელა “Ultima Ratio“ -ს პრინციპით, რაც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა უნდა შეფასდეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და, რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით.

14. სააპელაციო პალატამ ასევე შეაფასა კომპანიის დირექტორის მიერ 2019 წლის 02 და 07 ოქტომბერს საკვალიფიკაციო ტესტირების ჩატარების მოთხოვნა რამდენად აკმაყოფილებდა კეთილსინდისიერების პრინციპს. სასამართლოს მოსაზრებით, ამ თვალსაზრისით მნიშვნელოვანია ის გარემოება თუ რა პერიოდი შეარჩია დამსაქმებელმა ტესტირების ჩასატარებლად. მოსარჩელე ტესტირებაზე პირველად დაბარებულ იქნა 2019 წლის 02 ოქტომბერს, ხოლო მეორედ იმავე წლის 07 ოქტომბერს, რა დროსაც მას უკვე ჩაბარებული ჰქონდა კომპანიის დირექტორის 20.09.2019წ. წერილი 2019 წლის 20 ოქტომბრიდან, მხარეთა ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე, მასთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ, რაზეც მოსარჩელემ უარი განაცხადა. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ მეორე შეტყობინება საკვალიფიკაციო ტესტირების ჩატარების მოთხოვნით მოსარჩელეს გაეგზავნა 07 ოქტომბერს 13:27 საათზე ელექტრონული ფოსტის საშუალებით და ტესტირებაზე დაბარებულ იქნა იმავე დღეს 15:00 საათზე. მხარეთა განმარტებებით დადგენილია, რომ მოსარჩელე ტესტირებაზე დაბარებულ იქნა დირექტორის კაბინეტში, ფურცელზე დაწერილი ტესტის დასაწერად. აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ დამსაქმებელმა არაკეთილსინდისიერად და არამართლზომიერად გამოიყენა ხელშეკრულების 2.10. პუნქტში მითითებული უფლებამოსილება ტესტირების ნებისმიერ ეტაპზე ჩატარების შესახებ, რათა ხელოვნურად შეექმნა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი საფუძველი.

15. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, პირველი ინსტანციის სასამართლო თავის გადაწყვეტილებაში მიუთითებს დასაქმებულის სამსახურში აღდგენის შეუძლებლობაზე ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის გამო. სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კოდექსის 48-ე მუხლის მე-8 პუნქტით და საქმეში არსებული მტკიცებულებების შეფასების, ასევე, მოსარჩელის სამუშაო გამოცდილებისა და იმ მატერიალური დანაკარგის გათვალისწინებით, რაც მან უკანონოდ დათხოვნით განიცადა და რასაც იგი საშუალოდ შესატყვისი სამსახურის მოძებნამდე განიცდის, მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ განსაზღვრული კომპენსაციის ოდენობა - მოსარჩელის მიერ ერთი წლის განმავლობაში მისაღები შრომის ანაზღაურება - 25 000 ლარი, სამართლიან და გონივრულ ოდენობას წარმოადგენდა.

16. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე მოპასუხემ წარადგინა საკასაციო საჩივარი. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

17. საკასაციო საჩივარი ემყარება შემდეგ საფუძვლებს:

17.1. სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტი და სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი;

17.2. სასამართლომ უგულებელყო მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, ასევე, მისი ახსნა-განმარტება და გადაწყვეტილების მიღებისას იხელმძღვანელა მხოლოდ მოსარჩელის ზეპირი განმარტებით, რითაც დაარღვია შეჯიბრებითობის პრინციპი და არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი;

17.3. კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში მითითებულ მსჯელობას, რომლის თანახმად, მოსარჩელის მხრიდან ტესტის წერაზე დაუსაბუთებლად და ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე ორჯერ უარის თქმაც არ წარმოადგენს შრომითი ხელშეკრულების უხეშ დარღვევას. სასამართლომ უგულებელყო არა მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების 2.10. პუნქტი, არამედ საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებდა, რომ მოსარჩელეს ეფლის ელექტრონულ სისტემაში არსებული ტესტების ნაწილში არ ჰქონდა მაღალი შეფასებები. გარდა ამისა, იგი სათანადოდ ვერ წარმართავდა კორპორატიულ გაყიდვებს;

17.4. კომპანია წარმოადგენს "Apple"-ის პროდუქციის ოფიციალურ გამყიდველს (პრემიუმ რესელერი) საქართველოში. ვინაიდან მოსარჩელე დასაქმებული იყო კორპორატიული გაყიდვების ლიდერის თანამდებობაზე, მისი საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მას მოეთხოვებოდა გასაყიდი პროდუქციის მახასიათებლების ცოდნა უმაღლესი სტანდარტით, რათა ის სათანადოდ წარედგინა კლიენტებისთვის. მოსარჩელის მუშაობის გამო კომპანიას აღენიშნებოდა ზარალი, ამასთან, მის მიერ გავლილი "Apple"-ის შიდა პროგრამული ტესტირებით დგინდებოდა, რომ იგი სათანადოდ არ იცნობდა ყველა პროდუქტს. ამ გარემოებების ერთობლიობამ კომპანიის ინტერესებიდან გამომდინარე, განაპირობა მისი დაბარება ტესტირებაზე შრომითი ხელშეკრულების 2.10. პუნქტის საფუძველზე;

17.5. მოსარჩელის მიერ საკვალიფიკაციო ტესტის წერაზე დაუსაბუთებლად და მიზეზის მითითების გარეშე უარის თქმა, იმ პირობებში, როდესაც მისი პოზიციიდან გამომდინარე, ტესტირებაზე არსებული საკითხების არცოდნა პირდაპირი რისკის შემცველი და ზიანის მომტანი იყო კომპანიისათვის, ნამდვილად წარმოადგენდა უხეშ დარღვევას. დასაქმებულის ცოდნის დონის შემოწმება, მისი პოზიციიდან გამომდინარე, უმნიშვნელოვანესი იყო კომპანიის ინტერესებისთვის და არ წარმოადგენდა ხელოვნურად შექმნილ საფუძველს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისთვის.

18. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2019 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

19. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.

20. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

21. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

22. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება.

23. კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით პრეტენზია (შედავება) არ განუხორციელებია.

24. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლოს მსჯელობის საგანია დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მართლზომიერება.

25. კასატორი დავობს, რომ სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. მოსარჩელის მიერ საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე უარის თქმა, კომპანიაში მის მიერ დაკავებული პოზიციიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა შრომითი ვალდებულების უხეშ დარღვევას.

26. საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის (კანონის ამჟამად მოქმედი რედაქციის 47-ე მუხლი) პირველი პუნქტის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია დასაქმებულის მიერ მისთვის ინდივიდუალური შრომითი ხელშეკრულებით ან კოლექტიური ხელშეკრულებით ან/და შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების უხეში დარღვევა.

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განმარტებების თანახმად, უმნიშვნელოვანესი პრინციპი, რომელიც უნდა იყოს გათვალისწინებული აღნიშნული საფუძვლით შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონიერების შეფასებისას, არის პროპორციულობისა და გონივრული საფუძვლის პრინციპი. პროპორციულობის, იგივე თანაზომიერების პრინციპი ნიშნავს, რომ კანონის მიზნის მისაღწევად გამოყენებული ღონისძიება უნდა იყოს დასაშვები, აუცილებელი და პროპორციული. ერთ-ერთ საქმეში საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ პროპორციულობის პრინციპის გამოყენებისას განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებულის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება (იხ. სუსგ საქმე №ას-106-101-2014, 02 ოქტომბერი, 2014 წელი; №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი).

28. საქართველოს სასამართლოების მიერ შრომით დავებთან დაკავშირებულ არაერთ გადაწყვეტილებაში განმარტებულია, რომ სამსახურიდან პირის გათავისუფლების შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების მართლზომიერების შეფასებისას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ „Ultima Ratio“-ს პრინციპის დაცვას, რომელიც გულისხმობს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებული უნდა იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ დარღვევის ჩადენისას დამსაქმებლის მიერ გამოყენებული უნდა იქნას ისეთი ზომები, რომლებიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს (იხ. სუსგ საქმე №ას-1183-1125-2014, 13 თებერვალი, 2015 წელი; №ას-1276-1216-2014, 18 მარტი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

29. ამრიგად, მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას, სასამართლო ამოწმებს დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხს, რის საფუძველზეც აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. ამისათვის კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელი გარემოებების მართლზომიერების საკითხის შესწავლა. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერების შეფასების მიზნით, დადგინდეს დასაქმებულის მიერ მასზე დაკისრებული ვალდებულებების უხეში დარღვევის ფაქტი, რაც შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად (იხ. სუსგ საქმე №ას-1391-1312-2012, 10 იანვარი, 2014 წელი; №ას-483-457-2015, 07 ოქტომბერი, 2015 წელი; №ას-127-123-2016, 13 ივნისი, 2016 წელი).

30. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს დამსაქმებლის მხარეს, რომელსაც აკისრებს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას (იხ. სუსგ საქმე №ას-1056-996-2015, 15 დეკემბერი, 2015 წელი; №ას-151-147-2016, 19 აპრილი, 2016 წელი; №ას-539-539-2018, 21 დეკემბერი, 2018 წელი).

31. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელემ უხეშად დაარღვია შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და იგი მართლზომიერად გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან ეკისრებოდა მოპასუხეს/დამსაქმებელს.

32. წინამდებარე საქმეში დადგენილია, რომ მოსარჩელე კომპანიის 2019 წლის 07 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2019 წლის 09 ოქტომბრიდან გათავისუფლდა კომპანიის კორპორატიული გაყიდვების ლიდერის თანამდებობიდან შრომითი ვალდებულების უხეში დარღვევის, კერძოდ, საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე უარის თქმის გამო. შრომითი ხელშეკრულების 2.10. პუნქტის თანახმად, დასაქმებული უფლებამოსილია შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ნებისმიერ ეტაპზე ჩაატაროს დასაქმებულის საკვალიფიკაციო მოთხოვნების შემოწმების ტესტი, რაც, შესაბამისი შედეგების მიუღებლობის პირობებში, შესაძლოა დასაქმებულის ვადაზე ადრე გათავისუფლების საფუძველი გახდეს. საქმეში წარდგენილია კომპანიის დირექტორის მიერ მოსარჩელისათვის გაგზავნილი ორი - 01.10.2019წ. და 07.10.2019წ. წერილი (იხ. ს.ფ. 82-84, 89-91), რომლებითაც მოსარჩელე შრომითი ხელშეკრულების ზემოაღნიშნული პუნქტის შესაბამისად, დაბარებულ იქნა საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე. სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ აღნიშნული წერილებიდან მხოლოდ ერთი - 01.10.2019წ. წერილი ჩაბარდა მოსარჩელეს. ამდენად, ცხადია, რომ ამ უკანასკნელისთვის საკვალიფიკაციო ტესტირებაზე დაბარების თაობაზე ცნობილი იყო. სადავო არ არის, რომ მოსარჩელეს ტესტირება არ გაუვლია, თუმცა საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ საკვალიფიკაციო ტესტირების გავლაზე, თუნდაც ორჯერ, უარის თქმა, არ შეიძლება შრომითი ხელშეკრულების იმგვარ დარღვევად შეფასდეს, რაც შესაძლოა დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წინაპირობა გახდეს. საკასაციო სასამართლო განმეორებით აღნიშნავს, რომ დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა გამართლებული შესაძლოა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხემ/დამსაქმებელმა ვერ უზრუნველყო დასაქმებულის მიერ ჩადენილი დარღვევისა და მის მიმართ გამოყენებული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის პროპორციულობის დადასტურება.

33. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს წინამდებარე განჩინების მე-14 პუნქტში მითითებულ გარემოებებს და გამართლებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს ვარაუდს, რომ დამსაქმებლის მიერ შრომითი ხელშეკრულების 2.10. პუნქტით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენება მოხდა არაკეთილსინდისიერად, დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის მართლზომიერი საფუძვლის შექმნის მიზნით.

34. კასატორი გათავისუფლების ბრძანების მართლზომიერების დასაბუთების მიზნით, აგრეთვე, მიუთითებს დასაქმებულის კვალიფიკაციის შეუსაბამობაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო კვლავ განმარტავს, რომ მუშაკის სამუშაოდან გათავისუფლების საფუძვლების კვლევისას დამსაქმებლის უფლების გამოყენების მართლზომიერების საკითხის შეფასება შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე გამოცემულ ბრძანებაში მითითებული გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

35. როგორც ზემოთ აღინიშნა, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძველი გახდა საკვალიფიკაციო ტესტირების გავლაზე უარის თქმა. შესაბამისად, სადავო ბრძანების მართლზომიერების შეფასებისას სასამართლო ვერ იმსჯელებს მოსარჩელის პროფესიული უნარ-ჩვევებისა და კვალიფიკაციის მის მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან შესაბამისობაზე.

36. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის პრეტენზიას საქმეში არსებული მტკიცებულებების არასათანადოდ შეფასებასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ სადავო ბრძანება მართებულად იქნა ბათილად ცნობილი.

37. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში კასატორს არ წარმოუდგენია იმგვარი დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გასაჩივრებული განჩინებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გაბათილებისა და საკასაციო საჩივრის არსებითად განსახილველად დაშვების შესაძლებლობას მისცემდა სასამართლოს.

38. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული საპროცესო დარღვევებით; ვერც საკასაციო საჩივრის ავტორი მიუთითებს რაიმე ისეთ დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

39. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. მაგ., სუსგ საქმე №ას-368-2019, 31 ივლისი, 2019 წელი; №ას-1483-2019, 19 დეკემბერი, 2019 წელი; №ას-982-2019, 18 სექტემბერი, 2020 წელი; №ას-302-2021, 15 ოქტომბერი, 2021 წელი), რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით.

40. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

41. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1250 ლარის 70% – 875 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ე------ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. შპს „ე-----ის“ (ს.ნ. ----) დაუბრუნდეს მის მიერ 2021 წლის 31 მაისს №----საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1250 (ათას ორას ორმოცდაათი) ლარის 70% – 875 (რვაას სამოცდათხუთმეტი) ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი -----, მიმღების ანგარიშის №-----, სახაზინო კოდი -----;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ე. გასიტაშვილი