08 ივნისი 2022 წელი
№ას-975-2021 ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ამირან ძაბუნიძე
თეა ძიმისტარაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი - ი.ს–ი
მოწინააღმდეგე მხარე - ი.დ–ი, ლ.დ–ვა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი - თანხის დაკისრება, ავტომანქანის დაბრუნება და მესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სასარჩელო მოთხოვნა:
1. ი.დ–მა, ლ.დ–ვამ და ა.დ–მა სარჩელით მიმართეს გურჯაანის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ი.ს–ის მიმართ შემდეგი მოთხოვნებით:
1.1. ი.ს–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილი იქნეს ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer” და დაუბრუნდეს მოსარჩელე ი.დ–ს;
1.2 ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს ავტომანქანის ცვეთის ღირებულება 35 000 აშშ დოლარის ოდენობით;
1.3. ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს მიწის ღირებულების 100000 აშშ დოლარის და ღვინის ქარხნის დანადგარების ღირებულების 100000 აშშ დოლარის (სულ 200000 აშშ დოლარი) გადახდა;
1.4. ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს 200000 აშშ დოლარის 1%-ის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით, სულ 34 თვის პროცენტი 68 000 აშშ დოლარის ოდენობით;
1.5. ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს 14 472 აშშ დოლარის, 12 000 აშშ დოლარის, 9 644 აშშ დოლარის (სულ 36 116 აშშ დოლარი) გადახდა;
1.6. ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს 36 116 აშშ დოლარის 1%-ის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით სულ 12 279.44 აშშ დოლარის გადახდა;
1.7. ი.ს–ს მოსარჩელე ა.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს 25 000 აშშ დოლარის გადახდა;
1.8 ი.ს–ს მოსარჩელე ა.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისროს 25 000 აშშ დოლარის 1%-ის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით სულ 8 500 აშშ დოლარის გადახდა;
1.9. ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ დაეკისროს 75 000 აშშ დოლარის გადახდა;
1.10. ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ დაეკისროს 125 000 აშშ დოლარის 1%-ის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით სულ 51 000 აშშ დოლარის გადახდა.
2. ი.ს–მა შეგებებული სარჩელი აღძრა ი.დ–ის მიმართ ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“-ის (გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი .....) მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.
სარჩელის საფუძვლები:
3.1. ი.დ–ს მოპასუხე ი.ს–თან საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა. 2006-2013 წლებში, როდესაც მოსარჩელე ი.დ–ი თავისუფლების აღკვეთის ადგილებში იმყოფებოდა, იგი განკარგავდა მოსარჩელეების კუთვნილ ფულად სახსრებს. 2008 წლის 29 დეკემბერს სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში მყოფმა ი.დ–მა მინდობილობა გასცა მოპასუხეზე, მათ შორის, მარწმუნებლის უძრავი ქონების გასხვისების, ავტომანქანის მართვისა და გასხვისების, ვალების მიღების უფლებამოსილებით.
3.2. მოპასუხე აგრეთვე განკარგავდა ს.ს. „ს.ს.ბ“-ს ყვარლის ფილიალში ი.დ–ის მიერ 2006 წლის 19 აპრილს ა.დ–ის სახელზე შეტანილ 25 000 აშშ დოლარისა და 2006 წლის 19 მარტს ლ.დ–ვას სახელზე შეტანილ 125 000 აშშ დოლარის ოდენობით დეპოზიტს. აღნიშნული დეპოზიტების თავისუფლად ბრუნვის შესაძლებლობა გამომდინარეობდა მისი სამსახურებრივი მდგომარეობიდან - ი.ს–ი ამავდროულად ს.ს. „ს.ს.ბ“-ს (ახლანდელი ს.ს. „ლ.ბ–ი“) ყვარლის ფილიალის მმართველი იყო. დეპოზიტის სარგებელი შეადგენდა 1%-ს, რომელიც უნდა გადახდილიყო ყოველთვიურად.
3.3. მოსარჩელე ლ.დ–ვამ, ი.დ–ის დავალებით, მოპასუხე ი.ს–ს გადაურიცხა 14 472 აშშ დოლარი, 9 644 აშშ დოლარის და 12 000 აშშ დოლარი. ამ თანხებსაც 1% სარგებელი ერიცხებოდა და რომელსაც მოპასუხე ი.ს–ი ი.დ–ის ოჯახს უხდიდა. სულ მოპასუხეს ფულადი სახით გადაეცა 186 116 აშშ დოლარი, რომელზეც მოპასუხე ყოველთვიურად, 2013 წლის აგვისტომდე სარგებლის სახით 1%-ს, ლ.დ–ვას ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვით იხდიდა. 2013 წლის აგვისტოდან მოპასუხეს სარგებელი აღარ გადაუხდია. მიუხედავად მოსარჩელის მოთხოვნისა, მოპასუხე გადაცემულ ძირითად თანხას არ აბრუნებს და არც სარგებელს იხდის.
3.4. მოპასუხემ, სასამართლოში სარჩელის შეტანის შემდეგ, 2006 წლის ხელშეკრულებებით თავდაპირველად გადაცემული 150000 აშშ დოლარიდან 50000 აშშ დოლარი დააბრუნა, რაც მოსარჩელეებმა ჩათვალეს ლ.დ–ვას (125 000 აშშ დოლარის) მოთხოვნის ნაწილში გადახდილად. შესაბამისად, სარჩელის განხილვის მომენტისთვის მოპასუხეს ლ.დ–ვას ნაწილში გადასახდელი დარჩა 75 000 აშშ დოლარი ძირითადი თანხის სახით და 125 000 აშშ დოლარის 1% სარგებელი 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლის, 34 თვეზე; ა.დ–ისათვის მოპასუხეს გადასახდელი აქვს 25 000 აშშ დოლარი ძირითადი ვალის სახით და 1% სარგებელი 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით, 34 თვეზე; ხოლო ი.დ–ისთვის მოპასუხეს ძირითადი თანხის სახით გადასახდელ აქვს 36 116 აშშ დოლარი და სარგებელი 1%-ის ოდენობით 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისის ჩათვლით სულ 34 თვეზე.
3.5. გაცემული მინდობილობის საფუძველზე მოპასუხეს ევალებოდა, მოეხდინა ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer” 4.2-ის რეალიზაცია და მიღებული თანხა ოჯახისთვის გადაეცა, თუმცა მან ეს პირობა არ შეასრულა და ავტომანქანას დღემდე განკარგავს. ავტომანქანა ახალი გამოყვანილი იყო ცენტრიდან და მისი ღირებულება 50000 აშშ დოლარს შეადგენდა. მას შემდეგ, რაც მოსარჩელე განთავისუფლდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან, მოპასუხეს მოსთხოვა, როგორც მანქანის, ასევე სხვა ქონების დაბრუნება, რაც მოპასუხის მხრიდან არ იქნა შესრულებული. მოპასუხე 10 წელია იყენებს ავტომანქანას. დღეის მდგომარეობით მისი ფასი 15 000 აშშ დოლარია. შესაბამისად, მოპასუხეს ავტომანქანის დაბრუნებასთან ერთად ევალება სხვაობის - 35 000 აშშ დოლარის გადახდაც.
3.6. მოპასუხე ი.ს–მა მინდობილობის საფუძველზე გაყიდა ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ..... და .... მიმდებარე ტერიტორიებზე მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი მიწის ნაკვეთები, თუმცა თანხა ი.დ–ისათვის არ მიუცია. ერთი ჰექტარი მიწის ნაკვეთის ფასი 1 000 აშშ დოლარზე ნაკლები არასდროს ყოფილა. შესაბამისად, ი.ს–ს მართებდა 100 000 აშშ დოლარის გადახდა ი.დ–ის მიმართ. მოპასუხემ ასევე წაიღო და გაყიდა მოსარჩელის კუთვნილი ღვინის ქარხნის დანადგარები და მიწის ნაკვეთზე არსებული ბუნკერის ,,სინკარები“, საერთო ღირებულებით 100 000 აშშ დოლარი, მაგრამ მოპასუხეს არც ეს თანხა მიუცია მოსარჩელე ი.დ–ისთვის. შესაბამისად, მოსარჩელემ მოითხოვა ღვინის ქარხნის ღირებულების - 100 000 აშშ დოლარის გადახდაც. მიწის ნაკვეთებისა და ღვინის ქარხნის გაყიდვიდან მიღებულ თანხებზე (200 000 აშშ დოლარზე), მოსარჩელემ მოითხოვა ყოველთვიური სარგებლის - 1%-ის გადახდა.
მოპასუხის პოზიცია:
4. მოპასუხემ წარმოდგენილი შესაგებელით სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“-ის (გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი ,,....") მოსარჩელე ი.დ–თან დადებული ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების საფუძველზე 30 000 აშშ დოლარად შეიძინა. ავტომანქანის ღირებულება კი ი.დ–ის მეუღლეს ლ.დ–ვას ანგარიშზე გადარიცხა. მისთვის უცნობია რა მიწის ნაკვეთებზე საუბრობს ი.დ–ი. მას არ აქვს წარმოდგენილი საკუთრების დამადასტურებელი მტკიცებულება. ასევე, არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულებები ღვინის ქარხნის თაობაზე და მოპასუხისთვის სარჩელში მითითებული გარემოებები და სასარჩელო მოთხოვნა ამ ნაწილში გაუგებარია. ს.ს. „ს.ს.ბ–“-ს (ახლანდელი ს.ს. „ლ.ბ–ი“) ანგარიშზე შეტანილი 125 000 და 25 000 აშშ დოლარის მოთხოვნის ნაწილში იგი არასათანადო მოპასუხეა, უფრო მეტიც ი.დ–მა, ლ.დ–ვამ და ა.დ–მა წერილობით გამორიცხეს 2006 წლის 19 მარტს და 19 აპრილს სადეპოზიტო ანგარიშებზე თანხების შეტანა, ამასთან სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.
შეგებებული სარჩელის საფუძვლები:
5. 2008 წლის 29 დეკემბერს გაცემული მინდობილობის საფუძველზე ი.დ–ის ოჯახმა ი.ს–ს 2010 წელს მფლობელობაში გადასცა ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer“ გაყიდვის მიზნით, თუმცა ნივთი არ გაიყიდა. მინდობილობის ვადის გასვლის შემდგომაც ავტომანქანა, ი.დ–ის ნებართვით, ისევ ი.ს–ის მფლობელობაში იყო. 2013 წელს, როდესაც ი.დ–ი განთავისუფლდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან, იგი დაუკავშირდა ი.ს–ს და უთხრა, რომ სურდა ,,Toyota Landcruizer“-ის გაყიდვა, რადგან სხვა ავტომანქანის შეძენა უნდოდა. ვინაიდან ი.ს–ი შეჩვეული იყო ამ ავტომანქანას, შესთავაზა, რომ იგი თვითონ იყიდიდა მას, რასაც ი.დ–ი დათანხმდა. ავტომანქანის ნასყიდობაზე ზეპირსიტყვიერი შეთანხმება 2013 წლის 03 აგვისტოს შედგა. ავტომანქანის ფასი კი 30 000 აშშ დოლარით განისაზღვრა. ი.ს–მა 30 000 აშშ დოლარი ი.დ–ის მეუღლეს, ლ.დ–ვას ანგარიშზე ჩაურიცხა. შესაბამისად, ი.ს–ის მხრიდან გადახდილია ავტომანქანის საფასური და ითხოვს, რომ იგი ცნობილი იქნეს ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer“-ის მესაკუთრედ.
შეგებებული სარჩელით მოპასუხის პოზიცია:
6. ი.დ–მა შეგებებული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ავტომანქანის შესყიდვაზე ი.ს–თან არ უსაუბრია. მან სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან გამოსვლისთანავე მოითხოვა ავტომანქანის დაბრუნება. ი.ს–ს ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer“-ის საფასური არ გადაუხდია და თანხა, რომელიც ლ.დ–ვას ანგარიშზე ჩარიცხა, იყო პროცენტი, რომელსაც იგი 2006-2013 წლებში იხდიდა. ამ გარემოებას ადასტურებს ისიც, რომ თანხა არა ი.დ–ის საბანკო ანგარიშზე, არამედ ლ.დ–ვას ანგარიშზეა ჩარიცხული. ეს თანხა ავტომანქანის ღირებულებაში გადახდილი რომ ყოფილიყო, მაშინ იგი ი.დ–ის ანგარიშზე ჩაირიცხებოდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:
7. მოსარჩელე ა.დ–ის სარჩელი, მოპასუხე ი.ს–ის მიმართ, დაკმაყოფილდა:
7.1. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ა.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 25 000 აშშ დოლარის გადახდა;
7.2. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ა.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითად თანხაზე 25 000 აშშ დოლარზე 1% სარგებლის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე, სულ 34 თვეზე 8 500 აშშ დოლარის ოდენობით.
8. მოსარჩელე ლ.დ–ვას სარჩელი, მოპასუხე ი.ს–ის მიმართ, დაკმაყოფილდა:
8.1. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ დაეკისრა 75 000 აშშ დოლარის გადახდა;
8.2. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითად თანხაზე 125 000 აშშ დოლარზე 1% სარგებლის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე, სულ 34 თვეზე 42 500 აშშ დოლარის ოდენობით.
9. მოსარჩელე ი.დ–ის სარჩელი, მოპასუხე ი.ს–ის მიმართ, დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:
9.1. მოპასუხე ი.ს–ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“ (გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი .....) და იგი დაუბრუნდა მოსარჩელე ი.დ–ს;
9.2. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 14 472 აშშ დოლარის, 12 000 აშშ დოლარის, 9 644 აშშ დოლარის (სულ 36 116 აშშ დოლარი) გადახდა;
9.3. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ი.დ–ის სასარგებლოდ დაეკისრა 36 116 აშშ დოლარზე 1% სარგებლის გადახდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე, სულ 34 თვეზე 12 279.44 აშშ დოლარის ოდენობით;
10. არ დაკმაყოფილდა ი.დ–ის მოთხოვნები ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“-ის (გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი .....) ფასის სხვაობის - 35 000 აშშ დოლარის დაკისრების, მიწების ღირებულების - 100 000 აშშ დოლარისა და ღვინის ქარხნის ღირებულების 100 000 აშშ დოლარის, აგრეთვე ამ თანხებზე 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე, სულ 34 თვეზე საპროცენტო სარგებლის დაკისრების შესახებ.
11. ი.ს–ის შეგებებული სარჩელი მოპასუხე ი.დ–ის მიმართ, ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer“ 4.2-ის, გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი ...., მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა.
12. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 05 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ი.ს–მა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ი.დ–ის, ლ.დ–ვასა და ა.დ–ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი და ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება:
13. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 24 ივნისის გადაწყვეტილებით, ი.ს–ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილების ნაწილობრივ შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ.დ–ვასა და ი.დ–ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ:
13.1. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ დაეკისრა ძირითად თანხაზე 125 000 აშშ დოლარზე წლიური სარგებლის გადახდა 4%-ის ოდენობით, 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე, სულ 34 თვეზე 14166.67 აშშ დოლარის ოდენობით;
13.2. ი.დ–ის მოთხოვნა მოპასუხე ი.ს–ზე მის სასარგებლოდ 36 116 აშშ დოლარზე 1%-ის ოდენობით სარგებლის დაკისრების ნაწილში არ დაკმაყოფილდა;
13.3. დანარჩენ ნაწილში უცვლელად დარჩა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილება;
14. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
14.1. ი.დ–ის სახელზე ირიცხება ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“, გამოშვების წელი 2006, სახელმწიფო ნომერი ....;
14.2. ი.დ–ი 2006-2013 წლებში იმყოფებოდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში;
14.3. ი.დ–ის დავალებით ლ.დ–ვამ მოპასუხე ი.ს–ს 2008 წლის 14 აგვისტოს 14 472.19 აშშ დოლარი, 18 აგვისტოს 9 644 აშშ დოლარი, ხოლო 2012 წლის 01 სექტემბერს 12 000 აშშ დოლარი ჩაურიცხა;
14.4. ი.დ–მა 2008 წლის 29 სექტემბერს გასცა მინდობილობა, რომლის საფუძველზეც, ი.ს–ს უფლება მიანიჭა, მიეღო მისი კუთვნილი ვალები, უარი ეთქვა ყველა დაგროვილ პროცენტზე, განეკარგა მიწის ნაკვეთები, რომლებიც მდებარეობს ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ........ და ........ მიმდებარე ტერიტორიაზე, განეკარგა მისი კუთვნილი ავტომანქანა ,,Toyota Landcruizer 4.2“, მათ შორის მისცა მისი გასხვისების უფლება.
14.5. ი.დ–ი 2013 წლის აგვისტოს თვეში გათავისუფლდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან;
14.6. შ.ს.ს. სამგორის პირველი ოცეულის პატრულ-ინსპექტორის ე.კ–ძის მიერ 11.11.2015 წელს შედგენილი რეაგირების ოქმით დადგენილია, რომ ი.დ–მა ავტომანქანა „Toyota Landcruizer“-ის დაბრუნების მოთხოვნით მიმართა პოლიციას. რეაგირების ოქმის თანახმად, ადგილზე მისულ პატრულ-ინსპექტორს ი.დ–მა განუცხადა, რომ მისი კუთვნილი ავტომანქანით 2011 წლიდან, მისივე ნებართვით, ი.ს–ი სარგებლობს და არაერთგზის მოთხოვნის მიუხედავად, ავტომანქანას არ უბრუნებს. რეაგირების ოქმის მიხედვით, ი.დ–ს განემარტა, რომ დავის გადასაწყვეტად სასამართლოსთვის უნდა მიემართა;
14.7. მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვასათვის ,,ლიბერთი ექსპრესის“ გზავნილით გაგზავნილი აქვს 28 000 აშშ დოლარი და 1 908 ლარი (გაგზავნის დღეს ბანკის მიერ დადგენილი კურსით 1138.15 აშშ დოლარი). ასევე, ლ.დ–ვას სავალუტო ანგარიშზე შეტანილი აქვს ნაღდი ფულის სახით 114 475 აშშ დოლარი და სალარე ანგარიშზე 21 841 ლარი (თანხის შეტანის დღეს ბანკის მიერ დადგენილი კურსით 13 101.92 აშშ დოლარი). სულ ი.ს–ს ლ.დ–ვასთვის 156 715 აშშ დოლარი აქვს გადახდილი;
14.8. მოპასუხე ი.ს–მა მოსარჩელე ი.დ–ს გადასცა 2016 წლის 29 ივნისს შედგენილი ხელწერილი, სადაც აღნიშნულია, რომ ი.დ–ს უბრუნებს სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით 2006 წელს ა.დ–ზე შეტანილ 25000 აშშ დოლარს და ლ.დ–ვას სახელზე შეტანილ 125 000 აშშ დოლარს. 50 000 აშშ დოლარის დაბრუნება მოხდებოდა იმავე დღეს, ხოლო 100 000 აშშ დოლარს დაუბრუნებდა ორ თვეში. ამავე ხელწერილში მითითებულია, რომ სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული იყო ყოველთვიურად მთლიანი თანხის 1%-ის გადახდა, რომელსაც ი.ს–ი იხდიდა პირადად, როგორც გზავნილით, ასევე ლ.დ–ვას ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვით 2006 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით. ხელწერილი დამოწმებულია ნოტარიულად 2016 წლის 29 ივნისს;
15. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2020 წლის 20 თებერვლის განჩინებით ი.ს–ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2018 წლის 27 ნოემბრის განჩინება, გაუქმდა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2017 წლის 5 იანვრის გადაწყვეტილება ა.დ–ის სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში, ა.დ–ის განცხადება სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმისწარმოების შეწყვეტის შესახებ დაკმაყოფილდა. ა.დ–ის სარჩელზე შეწყდა საქმისწარმოება.
16. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიკერძოებულობასთან დაკავშირებით და მიუთითა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე-206-ე მუხლები ადგენენ იმ საპროცესო ბერკეტებს, რომლებიც უნდა განკარგოს მოსამართლემ, რათა არსებითად განხილვის ეტაპზე ეფექტიანად განახორციელოს მართლმსაჯულება. უპირველესად, რაც ამ ეტაპზე მოწმდება, არის მითითების ტვირთი, კერძოდ, მოსამართლე განსაზღვრავს, გადმოცემული ფაქტებიდან გამომდინარე, თუ რისი მიღწევა სურს მოსარჩელეს და მოიძიებს მისი მოთხოვნის დამფუძნებელ ნორმას, ხოლო, მას შემდეგ, რაც ცხადი გახდება მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძველი, უნდა შემოწმდეს, სარჩელში მითითებული იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტები და ამ ნორმის წინაპირობები, უფრო კონკრეტულად, მოსარჩელე გადმოსცემს, თუ არა ყველა ფაქტს, რომელთა დადასტურებისა და მოძიებული სამართლებრივი საფუძვლის სუბსუმირება იურიდიულად ამართლებს სარჩელს (მითითების ტვირთი). იმ შემთხვევაში, თუკი სარჩელი ფორმალურად გაუმართავია, სასამართლოს შეუძლია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლის შესაბამისად, დააზუსტებინოს მხარეებს ფაქტები, მიიღოს მათი შემავსებელი განმარტებები და სხვა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თუ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოსარჩელეს (მოწინააღმდეგე მხარეს) დააზუსტებინა მოთხოვნა და/ან ფაქტები, მოცემულით არ შეიძლება დადასტურდეს სასამართლოს მიკერძოებულობა, პირიქით, მოქმედი პროცესუალური ნორმების ფარგლებში, სასამართლო გარკვეულწილად ვალდებულია განახორციელოს მსგავსი სახის ღონისძიებები.
17. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ი.ს–ის მიერ 2016 წლის 29 ივნისს შეადგენილ ხელწერილზე, რომლის შინაარსის თანახმად, ი.დ–ს უბრუნებს სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით 2006 წელს ა.დ–ზე შეტანილ 25 000 აშშ დოლარს და ლ.დ–ვას სახელზე შეტანილ 125 000 აშშ დოლარს. 50 000 აშშ დოლარის დაბრუნება მოხდებოდა იმავე დღეს, ხოლო 100 000 აშშ დოლარს დაუბრუნებდა ორ თვეში. ამავე ხელწერილში მითითებულია, რომ სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული იყო ყოველთვიურად მთლიანი თანხის 1%-ის გადახდა, რომელსაც ი.ს–ი იხდიდა პირადად, როგორც გზავნილით, ასევე ლ.დ–ვას ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვით 2006 წლიდან 2013 წლის ჩათვლით. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება მასზედ, რომ 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილი ი.ს–მა შეადგინა ი.დ–ის მხრიდან განხორციელებული მოტყუების გამო, რაც გამოიხატა ი.დ–ის მიერ ყალბი ხელშეკრულებებისა და სავალუტო შემოსავლის ორდერების დამზადებასა და აღნიშნული დოკუმენტების ი.ს–ის დამსაქმებელ ბანკში წარდგენის მუქარაში, რამაც ი.ს–ი იძულებული გახადა, დათანხმებოდა ი.დ–ის შემოთავაზებას და ეღიარებინა ი.დ–ის ოჯახის წევრების მიმართ. ე. წ. სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით შემოტანილი თანხები, რაც რეალურად არ ყოფილა შემოტანილი, რათა აერიდებინა ურთიერთობების გართულება ლ.ბ–ის ცენტრალურ ფილიალთან, შეენარჩუნებინა საკუთარი და ბანკის რეპუტაცია. 2016 წლის 29 ივნისის შემდეგ ი.ს–ისთვის ცნობილი გახდა ლ.ბ–იდან, რომ ი.დ–ს და მის ოჯახის წევრებს მიუმართავთ ბანკისათვის ჯერ ე. წ. სადეპოზიტო ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე თანხის დადასტურების თაობაზე, ხოლო შემდეგ მათვე განუცხადებიათ, რომ მათსა და ბანკს შორის არანაირი სახის სადეპოზიტო ხელშეკრულებები არ არსებობდა და არც თანხის შეტანას არ ჰქონია ადგილი, ამის შემდეგ ი.ს–ი დარწმუნდა, რომ ი.დ–მა მიზანმიმართულად განახორციელა ი.ს–ის მიმართ აღნიშნული ქმედება, რომ შეექმნა ყალბი მტკიცებულება, შეეყვანა შეცდომაში მოტყუებით.
18. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ აპელანტის მითითება ნების ნაკლთან მიმართებით ემყარება მხოლოდ მის ახსნა-განმარტებას. აპელანტის მიერ არ არის წარდგენილი აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. მეტიც, საგულისხმოა, რომ სარჩელი თანდართული მასალებით ი.ს–ს ჩაბარდა 2016 წლის 22 ივნისს, ხოლო ხელწერილი მის მიერ შედგენილ იქნა 2016 წლის 29 ივნისს ე.ი. გარიგების შედგენისას მისთვის უკვე ცნობილი იყო მოსარჩელეების მიერ სასამართლოსათვის მიმართვის, შესაბამისად იმ ფაქტების განსაჯაროვების შესახებ, რომელთა გაუმჟღავნებლობა, აპელანტის განმარტებით, წარმოადგენდა ამ გარიგების დადების ერთადერთ საფუძველს.
19. პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას, აგრეთვე ამავე კოდექსის 341-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე, რომელიც ადგენს, რომ იმ ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის, რომლითაც აღიარებულ იქნა ვალდებულებითი ურთიერთობის არსებობა (ვალის არსებობის აღიარება), აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას.
19.1. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქმეში ასლის სახით წარმოდგენილი 2006 წლის 19 მარტს დადებული სადეპოზიტო ხელშეკრულებაზე, რომლის შინაარსის მიხედვით, ლ.დ–ვამ დეპოზიტარს - ს.ს. ,,ს.ს.ბ–“-ს დეპოზიტის ფორმით საკუთრებაში გადასცა ფულადი სახსრები 125000 აშშ დოლარის ოდენობით. დეპოზიტარის მხრიდან ხელშეკრულებას ხელს აწერს ყვარლის ფილიალის მმართველი, ი.ს–ი. (ი.ხ. ტ. 1 ს.ფ. 25-28).
19.2. ს.ს. „ლ.ბ–ი“-ს 2016 წლის 04 ივლისის წერილის შესაბამისად, ბანკში არ ინახებოდა 2006 წლის 19 მარტის სადეპოზიტო ხელშეკრულება და 2006 წელს საერთოდ არ ფიქსირდება ლ.დ–ვას ანგარიშზე დეპოზიტის სახით 125 000 აშშ დოლარის შეტანის ფაქტი. წერილში აგრეთვე მითითებულია, რომ 2006 წლის 19 მარტი იყო კვირა დღე, რაც ბანკისთვის არასამუშაო დღეა და ამ დღეს სალარო ოპერაციების შესრულებას ადგილი ვერ ექნებოდა. ბანკმა აღნიშნული წერილით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურს შემდგომი რეაგირებისთვის მიმართა. (ი.ხ. ტ. 1 ს.ფ. 191-192).
19.3. 2016 წლის 29 ივნისს შედგენილი გარიგებით ი.ს–ის მიერ აღიარებულია არამხოლოდ 125 000 აშშ დოლარის დაბრუნების ვალდებულება, არამედ მხარემ ნების თავისუფალი გამოვლენით დაადასტურა მითითებული თანხის პირადად მიღების ფაქტი. ამდენად, ასეთ ქმედება უნდა ჩაითვალოს პირის გამოვლენილ ნებად არამხოლოდ ვალდებულების შესრულებასთან, არამედ თანხის მიღების ფაქტის დადასტურებასთან მიმართებითაც. ამასთან, საგულისხმოა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის მსვლელობისას მხარეებმა დაადასტურეს ი.ს–ის მიერ სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით გადაცემული 125 000 აშშ დოლარიდან 50 000 აშშ დოლარის დაბრუნების ფაქტი. მოცემული თავის მხრივ 361-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, საფუძველს აცლის აპელანტის განმარტებას, რომ თანხა მას არ მიუღია, ვინაიდან აღნიშნული ქმედებით მან დაადასტურა საწინააღმდეგო.
19.4. ზემოაღნიშნულ მტკიცებულებათა ერთობლიობის საფუძველზე პალატამ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს დასკვნა, რომ ი.ს–მა ს.ს. „ლ.ბ–ი“-ს (ყოფილი ს.ს. „ს.ს.ბ–“) ხელშეკრულების და სალაროს გადახდის ქვითრის გამოყენებით, ლ.დ–ვასთან ხელშეკრულება პირადად დადო, როგორც ფიზიკურმა პირმა და გადაცემული თანხებიც პირადად მიიღო.
19.5. პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლზე, 319-ე მუხლის 1-ლ ნაწილსა და 327-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე და განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსი კერძო სამართლებრივ ურთიერთობებს მხარეთა თანასწორობისა და თავისუფალი სახელშეკრულებო პრინციპით აწესრიგებს, რაც გულისხმობს მხარეთა თავისუფლებას ხელშეკრულების შინაარსში, ფორმასა და კონტრაჰენტის არჩევანში. ამასთან, ხელშეკრულების ერთ-ერთ არსებით პირობას წარმოადგენს სწორედ კონტრაჰენტის არჩევა. ამა თუ იმ პირთან ვალდებულებითსამართლებრივ ურთიერთობაში შესვლა, თავისთავად გულისხმობს კონტრაჰენტის მიმართ ნდობის გარკვეული სტანდარტის არსებობას, შესაბამისად, მხარე იმიტომ დებს აღნიშნულ პირთან ხელშეკრულებას, რომ აქვს მისგან ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულების მოლოდინი.
19.6. ხელშემკვრელი მხარის თავისუფლად შერჩევის შესაძლებლობის არარსებობის გამო, პალატამ მიიჩნია, რომ 125000 აშშ დოლართან მიმართებით მხარეთა შორის ადგილი არ ჰქონია სახელშეკრულებო ურთიერთობის დამყარების ფაქტს, 2006 წლის 19 მარტს დადებული სადეპოზიტო ხელშეკრულების დადებით ლ.დ–ვას მიზანი იყო, სახელშეკრულებო ურთიერთობა დაემყარებინა ს.ს. „ს.ს.ბ–“-სთან და დეპოზიტის ფორმით საკუთრებაში გადაეცა ფულადი სახსრები 125000 აშშ დოლარის ოდენობით, თუმცა ლ.დ–ვას ნების არ არსებობის მიუხედავად, აღნიშნული თანხა პირადად მიიღო ი.ს–მა. ამდენად, აღნიშნულის თანხის მიღებამ, ისე, რომ არ არსებობდა მიღების იურიდიულად ნამდვილი საფუძველი, განაპირობა მოპასუხის (აპელანტის) გამდიდრება, მოსარჩელის ხარჯზე, რომლის შენარჩუნების სამართლებრივი საფუძველი აპელანტს არ გააჩნია, ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში დავა უნდა გადაწყვეტილიყო არა სესხის ხელშეკრულების მომწესრიგებელი ნორმების საფუძველზე, არამედ უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, კონკრეტულად კი სსკ-ის 976-ე და 991-ე მუხლებით.
19.7. 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილი, სსკ 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაცო პალატამ დააკვალიფიცირა ვალის არსებობის აღიარებად, რომლის პირობების მიხედვით, ი.ს–მა აიღო ვალდებულება თანხის - 125 000 აშშ დოლარის გადახდა განეხორციელებინა ორ ეტაპად, კერძოდ 50 000 აშშ დოლარის დაბრუნება მოხდებოდა იმავე დღეს, ხოლო 100 000 აშშ დოლარს დაუბრუნებდა ორ თვეში.
20. დეპოზიტის სახით გადაცემულ თანხაზე სარგებლის დარიცხვის სასარჩელო მოთხოვნასთან მიმართებით პალატამ მიუთითა, რომ 2006 წლის 19 მარტს 125000 აშშ დოლარის ოდენობით თანხის უნებართვო და უსაფუძვლო მიღება ი.ს–ის მხრიდან წარმოადგენდა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, რომლის შედეგად, ლ.დ–ვას წაერთვა შესაძლებლობა, მისი ნების მიხედვით განეკარგა აღნიშნული თანხა, ხოლო რამდენადაც ფულის განსაკუთრებული თვისება ყველა შემთხვევაში ანიჭებს მას სარგებლის მოტანის უნარს, შესაბამისად დაკარგა დამატებითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა. აღნიშნულით კი დგინდება, როგორც ზიანის, ისე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა დამდგარ შედეგსა (ზიანს) და აპელანტის ბრალეულ ქმედებას შორის. აღნიშნული მსჯელობით, პალატამ მიიჩნია, რომ არსებობდა მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების მავალებელი ოთხივე კომპონენტი - მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, შედეგობრივი კავშირი და ბრალი. მიუღებელ შემოსავლად პალატამ განიხილა ვალუტით გათვალისწინებული დეპოზიტების წლიური საპროცენტო განაკვეთის პროპორციული თანხა, რასაც კრედიტორი მიიღებდა 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის 17 ივნისამდე ბრუნვაუნარიანი ობიექტის - ფულის გამოყენების (დეპოზიტზე ფულის განთავსების) შედეგად. საქართველოს ეროვნული ბანკის მონაცემებით, სადავო პერიოდში უცხოური ვალუტით გათვალისწინებული დეპოზიტების წლიური საპროცენტო განაკვეთი საშუალოდ შეადგენდა შეტანილი თანხის 4%-ს. ამდენად, მოპასუხე ი.ს–ს მოსარჩელე ლ.დ–ვას სასარგებლოდ სააპელაციო სასამართლომ დააკისრა ძირითად თანხაზე - 125 000 აშშ დოლარზე წლიური სარგებლის გადახდა 4%-ის ოდენობით, 2013 წლის 31 აგვისტოდან 2016 წლის ივნისამდე (სულ 34 თვეზე) 14166.67 აშშ დოლარის ოდენობით.
21. სააპელაციო სასამართლომ ლ.დ–ვას მიერ ი.ს–ისთვის 2008 წლის 14 აგვისტოს გადარიცხული 14 472.19 აშშ დოლარი, ამავე წლის 18 აგვისტოს გადარიცხული 9644 აშშ დოლარი და 2012 წლის 01 სექტემბერს ჩარიცხული 12 000 აშშ დოლარი, დავალების ხელშეკრულების ფარგლებში ი.დ–ის მიერ ი.ს–ისთვის ნასესხებ თანხად დააკვალიფიცირა შემდეგი დასაბუთებით:
21.1. დავალების ხელშეკრულების საფუძველზე რწმუნებულსა და მარწმუნებლებს შორის არსებული ურთიერთობა სსკ-ის 709-710-ე, 715-ე და 720-ე მუხლებიდან გამომდინარეობს. სამოქალაქო კოდექსის 68-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა. თუკი ასეთი ფორმა არ არის დაწესებული, მხარეებს შეუძლიათ თვითონ განსაზღვრონ იგი. ამავე კოდექსის 69-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, გარიგება შეიძლება დაიდოს ზეპირი ან წერილობითი ფორმით. დავალების ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები არ უთითებს ამ ტიპის გარიგების სავალდებულო ფორმაზე, ამდენად დავალების ხელშეკრულების ფორმასავალდებულო გარიგებათა რიცხვს არ განეკუთვნება შესაბამისად, იგი შესაძლოა დაიდოს როგორც ზეპირი, ისე წერილობითი ფორმით. განსახილველ შემთხვევაში უდავოა, რომ ი.დ–ი 2006-2013 წლებში იმყოფებოდა სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში და იგი განთავისუფლდა 2013 წლის აგვისტოს თვეში. მითითებული, კი, უდავოდ მეტყველებს, რომ მას ამ პერიოდის განმავლობაში შეზღუდული ჰქონდა გარკვეული უფლებები. ამდენად, ლ.დ–ვას მიერ ი.ს–ის სასარგებლოდ თანხების გადარიცხვის პერიოდი (2008 წლის 14 აგვისტო, 18 აგვისტო და 2012 წლის 01 სექტემბერი), თავად ი.დ–ისა და ლ.დ–ვას ახსნა-განმარტება, ასევე ის გარემოება, რომ მითითებული პირები არიან ერთი ოჯახის წევრები (ცოლ-ქმარი), ადასტურებს დავალების ხელშეკრულების არსებობის ფაქტს.
21.2. სესხის ხელშეკრულება ფორმათავისუფალი გარიგებაა, თუმცა, ზეპირი ფორმით მისი დადებისას მტკიცების ტვირთი გართულებულია და მოსარჩელემ მტკიცებულებათა ერთობლიობით უნდა დაადასტუროს, როგორც უკან დაბრუნების პირობით თანხის მოპასუხისათვის გადაცემა, ასევე, ხელშეკრულების კონკრეტულ პირობებზე შეთანხმება. კონკრეტულ შემთხვევაში, ი.დ–ის მიერ მასსა და ი.ს–ს სასესხო ურთიერთობის არსებობის დადასტურების მიზნით წარმოდგენილი იქნა სავალუტო საგადასახადო დავალებები. ამასთან, როგორც უკვე აღინიშნა აღნიშნული გადარიცხვები ლ.დ–ვამ ი.ს–ის სასარგებლოდ განახორციელა მისი მეუღლის ი.დ–ის სასარგებლოდ. ი.ს–მა არ უარყო თანხის მიღების ფაქტი თუმცა ვერ განმარტა თანხის მიღების საფუძველი, რაც მისი მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დაადგინა ი.დ–სა და ი.ს–ს შორის 2008 წლის 14 აგვისტოს 14 472.19 აშშ დოლარზე, 18 აგვისტოს 9 644 აშშ დოლარზე და 2012 წლის 01 სექტემბერს 12 000 აშშ დოლარზე სასესხო ურთიერთობის წარმოშობის ფაქტი, რა დროსაც ი.დ–ი იყო გამსესხებელი, ხოლო ი.ს–ი მსესხებელი.
21.3. პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს ევალებოდა იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ სესხი იყო სარგებლიანი, რაც მხარემ მტკიცებულებათა წარმოდგენის გზით ვერ დაძლია, შესაბამისად, 2008 წლის 14 აგვისტოს ჩარიცხულ 14 472.19 აშშ დოლარზე, 18 აგვისტოს ჩარიცხულ 9 644 აშშ დოლარზე და 2012 წლის 01 სექტემბერს ჩარიცხულ 12 000 აშშ დოლარზე სარგებლის გადახდევინების მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.
22. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოთხოვნათა ხანდაზმულობის შესახებ და მიუთითა შემდეგი:
22.1. 2006 წლის 19 მარტს 125000 აშშ დოლარის ოდენობით თანხის მიღებით ი.ს–ის მხრიდან ადგილი ჰქონდა უსაფუძვლო გამდიდრების ფაქტს. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი ერთგვაროვანი პრაქტიკის თანახმად, მოცემული ტიპის დავებში შეცილების ვადა სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი არაა, შესაბამისად ამ ინსტიტუტის მიმართ გამოიყენება სსკ-ის 128-ე მუხლის მესამე ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის საერთო ვადა - 10 წელი. მოსარჩელეს უფლების დარღვევის შესახებ შესაძლოა შეეტყო აღნიშნული გადახდების შეწყვეტის შემდგომ ანუ 2013 წელს, დარღვეული უფლების აღდგენის თაობაზე, კი, მან სასამართლომ მომართა 2016 წლის 17 ივნისს, რაც გამორიცხავს აპელანტის მსჯელობას ამ ნაწილში მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.
22.2. 2008 წლის 14 აგვისტოს, 18 აგვისტოს და 2012 წლის 01 სექტემბერს ი.ს–სა და ი.დ–ს შორის ზეპირი ფორმით დადებული სესხის ხელშეკრულებები არ შეიცავდა დათქმას სესხის დაბრუნების ვადის შესახებ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 626-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, თუ ვალის დაბრუნების ვადა განსაზღვრული არ არის, მაშინ ვალი დაბრუნებულ უნდა იქნეს კრედიტორის ან მოვალის მიერ ხელშეკრულების შეწყვეტისას. ი.დ–ის განმარტებით, მან აპელანტს თანხის დაბრუნება მოსთხოვა სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან განთავისუფლების შემდგომ. უდავოა, რომ ი.დ–ი სასჯელაღსრულების დაწესებულებიდან გათავისუფლდა 2013 წლის აგვისტოს თვეში. ამდენად, ი.დ–ს დარღვეული უფლების თაობაზე, შესაძლოა შეეტყო მხოლოდ მისი მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შემდგომ ე.ი. 2013 წლის აგვისტოს თვეში. დარღვეული უფლების აღდგენის თაობაზე, კი, მან სასამართლოს მომართა 2016 წლის 17 ივნისს (სსკ 129-ე მუხლის მეორე ნაწილით სახელშეკრულებო მოთხოვნებისთვის დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის გასვლამდე), შესაბამისად, მისი მოთხოვნა ამ ნაწილში არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს ხანდაზმულად.
23. სააპელაციო პალატამ შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში წარდგენილ სააპელაციო პრეტენზიასთან მიმართებით მიუთითა, რომ ავტომანქანის ყიდვა-გაყიდვის შესახებ ხელშეკრულების დადებისა და ნასყიდობის ანგარიშში თანხის გადახდის ფაქტების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა შეგებებული სარჩელით მოსარჩელის ტვირთს.
23.1. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება, რომ ვინაიდან 30 000 აშშ დოლარის გადარიცხვის დამადასტურებელ დოკუმენტში არ იყო მითითებული ანგარიშსწორების მიზნობრიობა და თანხა გადარიცხული იყო ლ.დ–ვას ანგარიშზე, ისე რომ აპელანტმა ვერ დაამტკიცა გადარიცხვის განხორციელება ავტომანქანის მესაკუთრის - ი.დ–ის მითითებით, თანხა ნასყიდობის ანგარიშში გადახდილად ვერ მიიჩნევა. პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება ი.ს–ის მიერ გაჟღერებულ ურთიერთსაწინააღმდეგო პოზიციებზე და აღნიშნულიდან გამომდინარე, სწორედ მიიჩნია, რომ მისი განმარტებები მოკლებულია დამაჯერებლობას, კერძოდ, სხდომაზე ი.ს–ის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ლ.დ–ვას ანგარიშზე ი.ს–ის მიერ ჯამში ჩარიცხულ 156 715 აშშ დოლარში შედის ავტომანქანის ღირებულების ნაწილში გადახდილი 30 000 აშშ დოლარიც. საქმეში წარმოდგენილია ი.ს–ის გამოკითხვის ოქმი, სადაც იგი უთითებს, რომ რადგან ავტომანქანა არ გაიყიდა, 2010 წელს, ი.დ–ის თანხმობით წამოიყვანა. ავტომანქანის საფასურში კი ჩათვალეს 2006 წელს მის მიერ ი.დ–ის ადვოკატისთვის გადახდილი თანხა. შემდგომ, ი.ს–მა, 2016 წლის სექტემბერში განცხადებით მიმართა გამომძიებელს, სადაც მიუთითა, რომ ავტომანქანის საფასური, 30 000 აშშ დოლარი, 2013 წლის 03 აგვისტოს ჩაურიცხა ლ.დ–ვას. საპაექრო სიტყვაში კი, რომელსაც ხელს ი.ს–ი აწერს, მითითებულია, რომ ლ.დ–ვასათვის ჯამში ჩარიცხული 156 715 აშშ დოლარი გადახდილია 2006 წლის 20 აპრილს ი.დ–სა და ნ.დ–ს შორის დადებული ხელშეკრულების ფარგლებში“. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი გარემოება, რომ ი.ს–მა ვერ უზრუნველყო ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისა და ამ ვალდებულების ფარგლებში 30 000 აშშ დოლარის გადახდის დადასტურება.
24. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი.ს–მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით ძირითადი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ან საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოსთვის დაბრუნება, შემდეგი საფუძვლებით:
25. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 203-ე მუხლი, როდესაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მთავარ სხდომაზე მხარისათვის გაწეული დახმარება სასარჩელო მოთხოვნების ფორმულირებაში მიიჩნია საქმის მომზადების მიზნით განხორციელებულ მოქმედებად და არა თვითნებობად; სასამართლომ საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილთან მიმართებით არასწორად შეუფარდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე და 85-ე მუხლებს, დაამხახინჯა ი.ს–ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული განმარტება და დაწერა ციტატა - „... მან ჩათვალა აღნიშნული ხელშეკრულებები რეალურად“ - რაც კასატორს არასდროს უთქვამს. სადეპოზიტო ხელშეკრულებები გააყალბა თავად ი.დ–მა, რომელსაც ბანკის ბეჭედზე წვდომა სამხარაულთან ღამით ბანკის ფილიალში სტუმრობისას ჰქონდა. აღნიშნული გარემოება სასამართლო სხდომაზე დაადასტურა ი.დ–მა, თუმცა შეფასების გარეშე დატოვა სააპელაციო პალატამ.
26. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილი, როდესაც ვალდებულების არსებობა დაადასტურა ი.ს–ის მიერ ლ.დ–ვას სახელზე განხორციელებული გადარიცხვებით, რადგანაც ჩარიცხული თანხები სრულად წარმოადგენდა იმ 265 000 აშშ დოლარის ნაწილს, რომელიც ი.ს–მა მიიღო ნ.დ–ისგან ი.დ–ის მიერ გაცემული მინდობილობის ძალით და ლ.დ–ვას ერიცხებოდა ი.დ–ის მითითებების შესაბამისად, აღნიშნული დადასტურებულია უზენაესი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განჩინებით. მეტიც, ლ.დ–ვას ანგარიშზე ჩარიცხული თანხების კავშირს ზემოთხსენებულ 265 000 აშშ დოლართან ადასტურებს ი.დ–იც სხვა სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოსთვის მიცემულ ახსნა-განმარტებაში, რომლის სხდომის ოქმის წინამდებარე საქმეზე მტკიცებულებად დართვის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარი თქვა სააპელაციო სასამართლომ.
27. 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილის ნამდვილობა სხვა სასარჩელო წარმოების ფარგლებში სადავოდ აქვს ქცეული ი.ს–ს, ამდენად, ვალდებულების არსებობაზე დასკვნის გაკეთება სადავო დოკუმენტზე დაყრდნობით არ უნდა განხორციელებულიყო, ხოლო თუ სააპელაციო სასამართლოს სურდა მსჯელობა აღნიშნულ ხელწერილთან მიმართებით, ხსენებული საქმე ერთ წარმოებად უნდა გაეერთიანებინა ხელწერილის ბათილად ცნობის მოთხოვნით აღძრულ სამოქალაქო საქმესთან, რომელიც წინამდებარე საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას აგრეთვე იმყოფებოდა განხილვის სააპელაციო ეტაპზე.
28. სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ ა.დ–ის სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტისას სასამართლომ გაიზიარა ა.დ–ის განცხადების შინაარსი მთლიანად საქმესთან მიმართებით, რომ არც მას და არც დედამისს ი.ს–თან არავითარი სადეპოზიტო ხელშეკრულება არ გაუფორმებიათ, მას დ–ბის ოჯახის ვალი არ გააჩნია და ხოლო ი.ს–მა ი.დ–ისგან მანქანა ნამდვილად იყიდა, ამდენად, უზენაესი სასამართლოს მითითებულ განჩინებას პრეიუდიციული ძალა აქვს. ასეთივე პრეიუდიციული ძალა აქვს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 02 მარტის დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას, რომლითაც დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენს ის გარემოება, რომ ი.დ–ს 2006 წლის 20 აპრილის სესხის ხელშეკრულების ფარგლებში მიღებული არ აქვს სესხის თანხა 14 000 აშშ დოლარის ოდენობით, ამდენად, ი.ს–ის დავალიანება ი.დ–ის მიმართ სწორედ 14 000 აშშ დოლარი იყო, რაც გადახდილია კანონიერ ძალაში შესული დაუსწრებელი გადაწყვეტილების აღსასრულებლად დაწყებული სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში.
29. მიუხედავად იმისა, რომ მხარის ახსნა-განმარტება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მიერ მიჩნეულია მტკიცებულების სახედ, სასამართლომ მტკიცებულებად არ მიიჩნია ი.ს–ი განმარტება, გამყარებელი სხვა მტკიცებულებებითაც, თუმცა მტკიცებულებითი ძალა მიანიჭა ი.დ–იც ცრუ განმარტებებს.
29.1. თუ 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილი კანონიერი გზით არის შესრულებული და გამოხატავს ი.ს–ის ნამდვილ ნებას, მისი შინაარსი ნამდვილი უნდა იყოს ა.დ–ის მიმართაც, რადგან ხელწერილში აღიარებულია არამარტო ლ.დ–ვას მიმართ არსებული დავალიანება - 125 000 აშშ დოლარი, არამედ ერთიანად 150 000 აშშ დოლარი. ა.დ–მა მოთხოვნის არსებობა უარყო, რაც გაიზიარა უზენაესმა სასამართლომ მის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტისას, შესაბამისად, ხელწერილის შინაარსი ანულირდა უზენაესი სასამართლოს ამავე განჩინების ძალით. ხელწერილზე ხელის მოწერა ი.ს–ის მხრიდან განაპირობა რეპუტაციისა და სამსახურის შენარჩუნების სურვილმა, ვინაიდან ბანკში სადეპოზიტო ხელშეკრულებებთან დაკავშირებით შესული უსაფუძვლო საჩივარიც კი განაპირობებდა მის დათხოვნას ბანკის ფილიალის მმართველის თანამდებობიდან. მხარეთა შორის არსებობდა შეთანხმება, რომ ხელწერილის დაწერის შემთხვევაში, ი.დ–ი ბანკს საჩივრით არ მიმართავდა, თუმცა დ–მა აღნიშნული პირობაც დაარღვია და ხელწერილის მიღებიდან 2 დღეში ბანკს ჯერ დეპოზიტების განაღდება მოსთხოვა, ხოლო მას შემდეგ, რაც ბანკმა ჩაატარა მოკვლევა, უარყო სადეპოზიტო ხელშეკრულებების არსებობა და საქმის მასალების წარდგენა დააპირა ფინანსურ პოლიციაში, დ–ს შეეშინდა მის მიერვე გაყალბებული დეპოზიტის ხელშეკრულებების გამო სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ დაკისრებოდა, მაშინვე უარყო სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა არსებობა და განაცხადა, რომ ეს ხელშეკრულებები წარმოადგენდა მასსა და ი.ს–ს შორის კერძო სასესხო ურთიერთობას. ი.დ–ი არ წარადგენს ხელშეკრულებათა დედნებს, რათა ექსპერტიზის ჩატარების გზით მათი სიყალბე არ დადასტურდეს და მოსარჩელეს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა არ დაკისროს.
29.2. ი.დ–ის მიერ წარდგენილი სადეპოზიტო ხელშეკრულებების ასლებიდან ირკვევა, რომ გარიგებები 1 წლის ვადით არის დადებული, თუმცა 2006 წლის მარტიდან 2007 წლის მარტამდე პროცენტის ერთხელ გადახდის ფაქტიც კი არ დასტურდება, ი.ს–მა თავად გადაიხადა ი.დ–ის ადვოკატის მომსახურების ხარჯი მოსარჩელის სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში ყოფნისას, მანვე დააკმაყოფილა ი.დ–ის სისხლის სამართლის საქმის დაზარალებული, თუმცა დ–ს, რომელიც ნ.დ–ისადმი მიწერილ წერილში აღწერდა საკუთარ ფინანსურ გაჭირვებას, საპატიმრო დაწესებულებიდან არასდროს მოუთხოვია ი.ს–ისთვის სესხად გადაცემული თანხის დაბრუნება, რომელიც, არსებობის შემთხვევაში, უკვე ვადამოსული უნდა ყოფილიყო. აღნიშნული გარემოებები, კასატორის მოსაზრებით, აქარწყლებს სასესხო ურთიერთობის არსებობის ვარაუდს.
29.3. ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა არარსებობა, მაშინ 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილიც უნდა ჩათვლილიყო არანამდვილად, ვინაიდან ხელწერილში ვალდებულება აღიარებულია სწორედ სადეპოზიტო ხელშეკრულებებიდან და არა სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობიდან გამომდინარე. ამასთან ი.დ–ი ჯერ ამტკიცებდა, რომ სადეპოზიტო ხელშეკრულებებს ხელი მოაწერეს მისმა შვილმა და მეუღლემ, შემდგომ ამტკიცებდა, რომ ხელშეკრულებებს ხელი თავად მოაწერა ოჯახის წევრების სახელით, ხოლო ლ.დ–ვა აცხადებს, რომ სადეპოზიტო ხელშეკრულებაზე განხორციელებული ხელმოწერა ეკუთვნის მას. ერთიანი პოზიციის არარსებობა კი მუთითებს მოსარჩელეთა არაკეთილსინდისიერებას.
30. იმ პირობებში, როდესაც არ დასტურდება მოსარჩელეთა მხრიდან ი.ს–ისთვის 125 000 აშშ დოლარის გადაცემი ფაქტი, სამართლებრივ საფუძველსაა მოკლებული მოპასუხისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრება მიუღებელი შემოსავლის სახით.
31. მტკიცებულებათა შეფასების საპროცესო წესების დარღვევას ჰქონდა ადგილი სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან, როცა ერთი მხრივ, ლ.დ–ვასგან ი.ს–ისათვის დანიშნულების მიუთითებლად ჩარიცხული თანხები დააკვალიფიცირა სესხად, ხოლო მეორე მხრივ, ი.ს–ისგან ლ.დ–ვასთვის ჩარიცხული 30 000 აშშ დოლარი არ განიხილა ავტომანქანის ნასყიდობის საფასურად. ლ.დ–ვასგან ჩარიცხული თანხები არ წარმოადგენდა ი.დ–ის მიერ გაცემულ სესხს, ხოლო თანხების წარმომავლობის შესახებ მოპასუხემ შედავება არ განახორციელა იმ დასაბუთებით, რომ 2008 წლის 14 და 18 აგვისტოს, აგრეთვე 2012 წლის 12 სექტემბერს ჩარიცხული თანხებთან მიმართებით სათანადო მოსარჩელეს წარმოადგენდა არა ი.დ–ი, არამედ ლ.დ–ვა, ამდენად, თანხებთან დაკავშირებით შინაარსობრივ შედავებას მოპასუხე გააკეთებდა არასათანადო მოსარჩელის სათანადო მოსარჩელით შეცვლის შემთხვევაში.
32. შემაჯამებელ გადაწყვეტილებასთან ერთად გასაჩივრებულია თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2021 წლის 22 აპრილის საოქმო განჩინება წინამდებარე საქმესთან სამოქალაქო საქმე №2ბ/8214-18_ის გაერთიანებაზე უარის თქმის შესახებ; აგრეთვე გასაჩივრებულია ამავე სასამართლოს 2021 წლის 20 მაისის საოქმო განჩინება ი.ს–ის წარმომადგენლის 2021 წლის 13 მაისის შუამდგომლობით წარდგენილი სხდომის ოქმის აუდიო ჩანაწერის საქმეზე მტკიცებულებად დართვაზე უარის თქმის შესახებ.
33. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და მიიჩნევს, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული, შემდეგ გარემოებათა გამო:
34. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
35. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.
36. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. კასატორს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
37. წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით კასატორი მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხორციელებულ საპროცესო მოქმედებათა კანონიერების არასწორ შეფასებაზე, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა. თავის მხრივ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიმართ პრეტენზია მიემართება იმ გარემოებას, რომ მოსამართლემ, სათათბირო ოთახში გასვლის შემდეგ საქმის განხილვა გააგრძელა შეკითხვების ეტაპიდან (იხ. გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 19 დეკემბრის სასამართლო სხდომის ოქმი, ტ.1. ს.ფ. 338-342) და მოსარჩელე მხარეს მისცა შესაძლებლობა, დაეზუსტებინა სასარჩელო მოთხოვნები.
37.1. პალატა მიუთითებს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია რა შეჯიბრებითობისა და დისპოზიციურობის პრინციპზე, მოსამართლის საპროცესო აქტიურობის ინსტრუმენტები, კანონმდებლის ნებით, მნიშვნელოვნად შეზღუდულია - უმრავლეს შემთხვევაში, სასამართლო არც დასადგენი გარემოებების წრის განსაზღვრასა და არც მტკიცებულებათა შეგროვების პროცესში არ მონაწილეობს, არამედ ხელმძღვანელობს იმ გარემოებებით, რომლებზედაც მითითება თავად მხარეებმა ჩათვალეს საჭიროდ და ამავე გარემოებათა არსებობა-არარსებობაზე დასკვნას აკეთებს მხარეთა მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების ფარგლებში. ამავდროულად, გასათვალისწინებელია მიზანი, რომელსაც სამოქალაქო სამართალწარმოება ემსახურება - მხარეთა შორის დავა აღმოიფხვრას ობიექტური და სამართლიანი გადაწყვეტილების მიღების გზით, რისი მიღწევაც შესაძლებელია მხოლოდ კანონით დაშვებულ ფარგლებში სასამართლოს აქტიურობისა და საპროცესო ინსტრუმენტების გამოყენების გზით, რისი გამოხატულებაც არის, მათ შორის და არამარტო, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 (II), 103-ე (I), 148-ე (V), 162-ე (I), 171-ე (II), 203-ე (I; II), 204 (I), 373-ე (II) და ა.შ. მუხლები. საგულისხმოა, რომ აღნიშნულ საპროცესო ბერკეტთა გამოყენებას კანონმდებელი სიტყვა-სიტყვით უწოდებს სასამართლოს შესაძლებლობას და არა ვალდებულებას, მაგრამ კანონით დაშვებული, თუმცა გამოუყენებელი შესაძლებლობა, რომელიც უარყოფით შედეგს ჰპოვებს მხარის უფლებრივ მდგომარეობაზე, განიხილება სასამართლოს მხრიდან შეუსრულებელ ვალდებულებად.
37.2. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 216-ე მუხლის პირველი ნაწილის მეორე და მესამე წინადადებათა თანახმად, თუ საქმის სრულყოფილად გამოკვლევა და დამთავრება შეუძლებელია იმავე სხდომაზე, საქმის განხილვა მისი გადადების შემთხვევაში გრძელდება იმ სტადიიდან, რომელზედაც იგი გადაიდო, თუმცა სასამართლო უფლებამოსილია, საქმის განხილვა გააგრძელოს იმ სტადიიდან, რომელსაც მიზანშეწონილად მიიჩნევს. მითითებული ნორმა შესაძლებლობას უშვებს, სასამართლო უკვე განვლილ საპროცესო სტადიას დაუბრუნდეს, მათ შორის, სათათბირო ოთახში გასვლის შემდგომ, თუმცა, ბუნებრივია, გადაწყვეტილების გამოცხადებამდე.
37.3. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე სარჩელშივე უთითებდა ავტომანქანის გადაცემის მოთხოვნას, თუმცა არა სასარჩელო მოთხოვნის, არამედ დავის საგნის მოკლე მიმოხილვის გრაფაში (იხ. ტ.1, ს.ფ. 4), დავის ფაქტობრივ გარემოებებში აღწერდა მანქანის მოპასუხისათვის გადაცემის, ფლობის უკანონობისა და ნივთის საკუთრების ფაქტებს (ესე იგი, ვინდიკაციური მოთხოვნის სამივე წინაპირობას). თავის მხრივ, მოპასუხის მიერ წარდგენილი შესაგებელი მიემართებოდა ავტომანქანაზე მოპასუხის ფლობის კანონიერებისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის მიერ საკუთრების უფლების დაკარგვის დასაბუთებას (ე.ი. წარდგენილი იქნა ვინდიკაციური სარჩელის გამომრიცხველი შესაგებელი), ამდენად, როგორც სასამართლოსთვის, ისე მოპასუხისთვის, საქმის მომზადების სტადიაზე თვალსაჩინო იყო მოსარჩელის მიზანი ნივთის ვინდიცირების შესახებ, ხოლო სასამართლოს, 203-ე მუხლის მეორე ნაწილიდან გამომდინარე, მოსამზადებელ ეტაპზევე მართებდა, მხარისათვის შეეთავაზებინა მოთხოვნათა დაზუსტება. კასატორი ვერ უთითებს, თუ რა საპროცესო უფლება დაერღვა შეკითხვების ეტაპზე მოთხოვნის დაზუსტებით, ხოლო საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მხრიდან საპროცესო ვალდებულებათა დაგვიანებით, შეკითხვების ეტაპზე შესრულებით, არცერთი მხარის საპროცესო უფლება არ დარღვეულა - სასამართლოს მსჯელობის საგანი გახდა მოსარჩელის მიერ სარჩელში გაცხადებული მოთხოვნა (ე.ი. მას არ მიკუთვნებია ის, რასაც არ ითხოვდა სასარჩელო განცხადებაში), ხოლო მოპასუხეს სრულფასოვნად მიეცა ამავე მოთხოვნასთან შედავების შესაძლებლობა. ამდენად, საკასაციო პრეტენზია დაუსაბუთებელია.
38. რაც შეეხება სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა ი.დ–ის მიერ გაყალბების ფაქტის დასადასტურებლად მოხმობილ გარემოებას, რომ ამ უკანასკნელს ი.ს–ის კაბინეტში სტუმრობისას და გვერდით მდებარე სასტუმრო ოთახში დარჩენისას წვდომა ჰქონდა ბანკის ბეჭედზე, საგულისხმოა, რომ არც საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას და არც სააპელაციო საჩივარში ი.ს–ს ასეთი განმარტება არ გაუკეთებია და აღნიშნულის გაჟღერება პირველად სააპელაციო სასამართლოში საქმის ზეპირი მოსმენისას განხორციელდა, ამდენად, იგი წარმოადგენდა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ახალ გარემოებას, რომლის მითითებისასაც აპელანტს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 380-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული საპატიო მიზეზი უნდა ესაბუთებინა, რაც აპელანტს არ განუხორციელებია. ვინაიდან, ახლად მითითებულმა გარემოებამ ვერ გადალახა ფორმალური დასაშვებობის კრიტერიუმი, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ იმსჯელა აღნიშნული განმარტების შინაარსობრივ მხარეზე.
39. გაზიარებას არ იმსახურებს საკასაციო პრეტენზია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილით გათვალისწინებული ვალდებულების არსებობის პრეზუმფციის გამოყენებასთან მიმართებით („ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას“.) კასატორმა საქმის განხილვის ვერც ერთ ეტაპზე დამაჯერებლად ვერ დაასაბუთა, თუ რომელი ვალდებულების შესრულების ანგარიშში ურიცხავდა ლ.დ–ვას 2007 წლის 19 თებერვლიდან მოყოლებული სისტემატური და ყოველთვიური გზავნილის სახით ფულად თანხებს. არადამაჯერებელია განმარტება, რომ აღნიშნული თანხები განეკუთვნებოდა იმ 265 000 აშშ დოლარის ნაწილს, რომელიც ი.ს–მა მიიღო ნ.დ–ისგან ი.დ–ის მითითებების შესაბამისად, ვინაიდან ლ.დ–ვას სახელზე ი.ს–ისგან შესრულებული პირველი გზავნილი თითქმის ორი წლით ადრეა განხორციელებული, ვიდრე გაიცემოდა მინდობილობა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 32) და ნ.დ–ი ი.დ–ის კუთვნილი თანხების გადაცემას განახორციელებდა ი.ს–თვის (იხ. ტ.1. ს.ფ. 284-285; 288-289). სავსებით არალოგიკურია მტკიცება იმისა, რომ 2007 წლის 19 თებერვლიდან ი.ს–მა ლ.დ–ვას ანგარიშებზე იმ თანხების წინმსწრებად განთავსება დაიწყო, რომელიც ნ.დ–ისგან ჯერ თავადაც არ ჰქონდა მიღებული (არამედ მიღო 2008 წლის 28 ოქტომბერსა და 2009 წლის 06 თებერვალს). რაც შეეხება სხვა სამოქალაქო საქმეზე ი.დ–ის მიცემულ გამარტებას, რომლითაც თითქოს მან დაადასტურა აღნიშნული 265 000 აშშ დოლარის ნაწილის ლ.დ–ვას ანგარიშის მეშვეობით მიღების ფაქტი, პალატა მიუთითებს, რომ ასეთი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ არის, ხოლო იმ საოქმო განჩინების კანონიერებაზე, რომლითაც სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მოთხოვნა სხვა სამოქალაქო საქმის სხდომის ოქმის წინამდებარე საქმეზე მტკიცებულებად დართვის შესახებ, პალატა იმსჯელებს განჩინების 49.1-49.2. პუნქტებში.
40. პალატა აქვე განმარტავს, რომ კასატორი არასწორად ინტერპრეტირებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2018 წლის 04 მაისის განჩინებას, რომ თითქოს სამოქალაქო საქმე ას-1014-934-2017-ის ფარგლებში საკასაციო პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია ლ.დ–ვას ანგარიშზე ი.ს–ისგან ჩარიცხული თანხების ზემოაღნიშნული 265 000 აშშ დოლარის ნაწილისადმი კუთვნილება. აღნიშნული ფაქტი საკასაციო სასამართლოს არ დაუდგენია (საკასაციო ინსტანცია ფაქტების დამდგენი სასამართლო არ არის და ბუნებრივია, აღნიშნულის პროცესუალური შესაძლებლობა მას არც გააჩნდა) და ამგვარი შინაარსით არც ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტი გაუზიარებია, არამედ დაასკვნა მხოლოდ ის, რომ ი.დ–ის მხრიდან ი.ს–ის მიმართ ნ.დ–თან არსებული სასეხო ურთიერთობიდან გამომდინარე ჯერ 14 000 აშშ დოლარის და შემდგომ 118 000 აშშ დოლარის მოთხოვნა წარმოადგენდა ერთი და იგივე იურიდიული ბუნების მოთხოვნების წარდგენას ერთსა და იმავე ფაქტობრივ საფუძვლებზე დაყრდნობით, რამაც საქმის წარმოების შეწყვეტის საპროცესო შედეგი და ქვემდგომი ინსტანციების სასამართლო გადაწყვეტილებათა იმ ნაწილების გაუქმება განაპირობა, რომელიც მიემართებოდა ზემოაღნიშნული 118 000 აშშ დოლარის მთლიანად ან ნაწილობრივ დაკისრებაზე მსჯელობას.
41. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხარეები თავისუფლდებიან მტკიცებულებათა წარმოდგენისაგან ისეთი ფაქტების დასადასტურებლად, რომლებიც დადგენილია ერთ სამოქალაქო საქმეზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, თუ სხვა სამოქალაქო საქმეების განხილვისას იგივე მხარეები მონაწილეობენ. ამრიგად, პრეიუდიციული ძალა ვრცელდება სხვა სამოქალაქო საქმეში იმავე მხარეთა შორის მტკიცებითი საქმიანობის განხორციელების შედეგად სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებსაც მნიშვნელობა გააჩნდათ მხარეთა უფლება-მოვალეობების განსაზღვრისათვის და ზეგავლენა იქონია სარეზოლუციო ნაწილით გათვალისწინებული შედეგის დადგომაზე (პ.ქათამაძე „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი, რჩეული მუხლები“, მუხლი 266, თბილისი, GIZ, 2020; გვ. 1001; ქ.მესხიშვილი, „სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი, რჩეული მუხლები“, მუხლი 106, თბილისი, GIZ, 2020, გვ. 574).
41.1. გაზიარებას არ იმსახურებს კასატორის პრეტენზია მასზედ, რომ წინამდებარე საქმეზე 2020 წლის 20 თებერვალს გამოტანილი განჩინების ძალით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად იქნა მიჩნეული, რომ არც ა.დ–ს და არც მის ოჯახის წევრებს არ გაუფორმებიათ სადეპოზიტო ხელშეკრულებები და ი.ს–ს მათ მიმართ არავითარი ვალი არ გააჩნია. საკასაციო პალატა მითითებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილის შესწავლის შედეგად მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოება საკასაციო განჩინებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად არ მიჩნეულა, არამედ პროცესუალური შედეგი ა.დ–ის ნაწილში საქმის წარმოების შეწყვეტის სახით განაპირობა მისი მხრიდან სარჩელზე უარის თქმამ. მოთხოვნის არარსებობის შესახებ განმარტება საკასაციო პალატამ საფუძვლად დაუდო უფლებამონაცვლეობის დაუშვებლობის შესახებ მსჯელობას, მაგრამ არა როგორც სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოების, არამედ განმცხადებლის განმარტების მოხმობის ფორმატში (იხ. წინამდებარე საქმეზე 2020 წლის 20 თებერვალს გამოტანილი განჩინების მე-15 პუნქტი; ტ.2, ს.ფ. 390), ამდენად, არსებითად არასწორია კასატორის მოსაზრება მასზედ, რომ 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილის ანულირება მოხდა ზემოაღნიშნული განჩინების ძალით.
41.2. პრეიუდიციული მნიშვნელობის მქონედ ვერ განიხილება წინამდებარე დავის გადაწყვეტისათვის ვერც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 02 მარტის დაუსწრებელი გადაწყვეტილება, ვინაიდან, ამავე გადაწყვეტილებით ნ.დ–ისგან ი.ს–ის მიერ მიღებული სესხის თანხების ი.დ–ისთვის გადაცემის წესთან (მათ შორის, ლ.დ–ვას ანგარიშების გამოყენებით ანგარიშსწორებასთან) დაკავშირებით სასამართლოს არც მსჯელობა წარუმართავს და არც ფაქტები დაუდგენია.
42. საგულისხმოა ისიც, რომ ა.დ–ის მიერ 2017 წლის 16 ნოემბერსა და 2018 წლის 17 იანვრის განცხადებაში განხორციელებული მოთხოვნის არსებობის უარყოფა ვერ გახდება 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილით აღიარებული ვალდებულების არარსებობის შესახებ დასკვნის გაკეთების საფუძველი სულ მცირე იმიტომ, რომ საკუთარი განცხადებების შინაარსი და შესაბამისად, ვალდებულების არარსებობა ა.დ–მა ხელახალი განცხადებით უარყო 2020 წლის 05 მარტს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს წინაშე წარდგენილი განცხადებით (იხ. ტ.2, ს.ფ. 367). პალატის მოსაზრებით, მხარის განმარტებებს, პოზიციის არსებითად და არაერთხელ ცვლილების გათვალისწინებით, აკლია სარწმუნოობა, ამდენად, მათზე დაყრდნობით დავისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა დაუდგენლობა სააპელაციო სასამართლოს საპროცესო დარღვევად ვერ შეერაცხება.
43. პალატას დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორის პრეტენზია მოტყუებით დადებული გარიგების მომწესრიგებელ ნორმებთან საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორი სუბსუმირების შესახებ.
43.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. იმ გარემოებათა დამტკიცების ვალდებულება, რომელიც ქმნის მოტყუების შემადგენლობას, მტკიცების ტვირთის ობიექტური და სამართლიანი განაწილების წესის შესაბამისად, იმ მხარის ვალდებულებაა, რომლის ინტერესშიც შედის მოტყუების ფაქტის დადგენა (სსსკ 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს).
43.2. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხეს, რომლის ინტერესსაც წარმოადგენდა მოტყუებით დადებული გარიგების გამო თავიდან აერიდებინა 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილით ნაკისრი ვალდებულების შესრულება, საქმეში არ წარმოუდგენია აღნიშნული ფაქტის დამადასტურებელი არავითარი მტკიცებულება, მათ შორის არც ის წერილობითი კორესპონდენცია, რომელიც, მოპასუხის განმარტების თანახმად, ი.დ–მა განახორციელა ი.ს–ის მიმართ, რომ თუ არ აღიარებდა 150 000 აშშ დოლარის ოდენობით ვალდებულების არსებობას, სადეპოზიტო ხელშეკრულებებს წარადგენდა მოპასუხის დამსაქმებელ ბანკში და შეუქმნიდა მოპასუხეს სამსახურებრივ პრობლემებს. მოტყუების ფაქტობრივი გარემოება არ გამომდინარეობს არც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობიდან. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოხმობილი ციტატის („... მან ჩათვალა აღნიშნული ხელშეკრულებები რეალურად“) მიმართ გამოთქმულ პრეტენზიას, აღნიშნული არის არა სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხარის ახსნა-განმარტების არასწორი აღქმის შედეგი, არამედ, თავად ი.ს–ის მიერ საგამოძიებო ორგანოთა წინაშე 2016 წლის 13 სექტემბერს მიცემული განმარტების სიტყვა-სიტყვითი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 247-249) ამონარიდი, ამრიგად, საკასაციო პრეტენზია ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა. საგულისხმოა, რომ საგამოძებო ორგანოთა წინაშე განხორციელებული ახსნა-განმარტება წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლით გათვალისწინებულ წერილობით მტკიცებულებას (იხ. სუსგ. №ას-542-514-2015) და მისი სიყალბის შესახებ კასატორს მითითება არასდროს განუხორციელებია, ამდენად, მას აქვს იგივე მტკიცებულებითი ძალა, როგორიც უშუალოდ სასამართლო სხდომაზე მიცემულ ახსნა-განმარტებას.
43.3. პალატა განმარტავს, რომ მოტყუებით დადებული გარიგება წარმოადგენს საცილოდ ბათილ გარიგებათა კატეგორიას, ხოლო შეცილება ხორციელდება შეცილებაზე უფლებამოსილი პირის მიერ ადრესატის მიმართ გაკეთებული განცხადებით (საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საცილო გარიგება ბათილია მისი დადების მომენტიდან, თუკი იგი შეცილებული იქნება. შეცილება ხორციელდება ხელშეკრულების მეორე მხარის მიმართ). შეცილების განცხადება არის მიღებასავალდებულო ნების გამოვლენა (სამოქალაქო კოდექსის კომენტარი, წიგნი I, თბილისი, 2017, გვ.413, ველი 6) და იგი იურიდიულ შედეგებს წარმოშობს მეორე მხარისადმი ნების გამოვლენით, საცილო გარიგების ბათილად ცნობისათვის დამოუკიდებელი სარჩელის აღძვრა ან დაწყებულ პროცესში შეგებებული სარჩელის აღძვრა არ არის საჭირო, რამდენადაც მხარის შედავება ხელშეკრულების ნამდვილობასთან დაკავშირებით შესაგებლის ფარგლებში შემოწმებას ექვემდებარება, რომელიც, თავის მხრივ, საპროცესო თავდაცვის ეფექტიანი და მიზნის მიღწევის თანაზომიერი, ლეგიტიმური საშუალებაა. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლო სხდომაზე ი.ს–ის მიერ 2016 წლის 13 სექტემბრის გამოკითხვის ოქმსა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 249) და სასამართლოს წინაშე მიცემულ ახსნა-განმარტებებში გაცხადებული, აგრეთვე საპაექრო სიტყვაში (ტ.1, ს.ფ. 329) ასახული პოზიცია ხელწერილის მოტყუების შედეგად დადების შესახებ სხვა არაფერია, თუ არა შეცილება გარიგების ნამდვილობის მიმართ, რამაც სასამართლოს მიანიჭა უფლებამოსილება, ემსჯელა მოტყუების ფაქტის არსებობა-არარსებობაზე მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოებების ფარგლებში. სწორედ შეცილებული გარიგების მოტყუებით დადებულად მიჩნევის წინაპირობების არასებობამ განაპირობა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ხელწერილის ნამდვილი ნების გამოვლენად მიჩნევის შესახებ, შესაბამისად, მოთხოვნის საფუძვლიანობის შემოწმებისას ამავე ხელწერილზე დაყრდნობით სააპელაციო პალატას არ დაურღვევია არც გარიგების საცილოობის მომწესრიგებელი მატერიალური ნორმები და არც მტკიცებულებათა შეფასების პროცესუალური წესები.
43.4. დადასტურებულადაც რომ ჩაითვალოს ი.დ–ის მხრიდან იმ ქმედების განხორციელება, რომელსაც კასატორი ხელწერილის შედგენის წინაპირობად, ანუ მოტყუებად განიხილავს (სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა არსებობის შესახებ მცდარი წარმოდგენის შექმნა და მუქარა, რომ თუ ბანკის ფილიალის მმართველი დეპოზიტით გათვალისწინებულ თანხებს პირად ვალდებულებად არ აღიარებდა, ხელშეკრულებები აღმოჩნდებოდა ბანკის ცენტრალულ ოფისში), აღნიშნული ქმედების შეცდომაში შემყვანად კვალიფიკაციისათვის მისი შინაარსი უნდა შეფასდეს ნების ადრესატის მდგომარეობაში ჩაყენებული ბრუნვის საშუალო მონაწილის თვალსაწიერიდან. ბანკის ფილიალის პოზიციაში ჩაყენებული ნებისმიერი საშუალო ცოდნისა და გამოცდილების მქონე კეთილსინდისიერი პირი, რომელიც სხვა პირისგან ასეთ განცხადებას მიიღებდა და შიდა მოკვლევის შედეგად დაადგენდა, რომ სადეპოზიტო ხელშეკრულებები ბანკში არ ინახებოდა და დეპოზიტების ბანკის სალაროში შეტანის ფაქტებს ადგილი არ ჰქონია, ხელშეკრულებებს აღიქვამდა არა რეალურად, არამედ იმთავითვე გაყალბებულად და საპასუხო ქმედებით კი არ დაჰყვებოდა მისთვის გაურკვეველი თანხების პირად ვალდებულებად აღიარებას, არამედ საკუთარი ინიციატივით მიმართავდა სამართლებრივ ღონისძიებებს სიყალბის გამოსააშკარავებლად. სადეპოზიტო ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების მიმართ პერსონალური პასუხისმგებლობის აღება ობიექტური დამკვირვებლის თვალით აღიქმება ბანკის ფილიალის მმართველის უშუალო მონაწილეობად ამავე დოკუმენტების შედგენაში, რისი გამჟღავნების შიშმაც აიძულა ეს უკანასკნელი, პირად ვალდებულებად ეღიარებინა იმ თანხების დაბრუნება, რომელიც, ფორმალური გაგებით, ბანკის ვალდებულებას წარმოადგენდა. ამრიგად, საკასაციო პრეტენზიას ხელწერილის ნამდვილობასთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაკეთებული დასკვნების შესახებ, საფუძველი არ გააჩნია, ხოლო ხელწერილის ნამდვილობის პირობებში წინამდებარე განჩინების 29.2. პუნქტში აღწერილ პრეტენზიებს სრულად აქარწყლებს ამავე ხელწერილის შინაარსი - ი.ს–ის აღიარება დ–ების ოჯახისგან 150 000 აშშ დოლარის მიღებისა და 2006-2013 წლებში ამავე თანხაზე გათვალისწინებული პროცენტების პირადად გადახდის შესახებ.
44. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლიდან გამომდინარე, თეორია და პრაქტიკა ერთმანეთისგან მიჯნავს ვალის აბსტრაქტულ („კონსტიტუციურ“) და კაუზალურ („დეკლარაციულ“) აღიარებას. კაუზალური აღიარება აფუძნებს არა ახალ ვალდებულებას, არამედ მიემართება უკვე არსებული ვალდებულების დადასტურებას, მისი დანიშნულებაა მტკიცების პროცესის გამარტივება, შემდგომი დავის თავიდან აცილება, სადავო საკითხების მოწესრიგება, მათ შორის, ყველა იმ ფაქტისა, თუ არგუმენტის გაქარწყლება, რომელიც ვალის არსებობას გამორიცხავს, ან თუნდაც, ეჭვქვეშ დააყენებს. ვალის აღიარება კონსტიტუციურია, ანუ ვალდებულების შესრულების დამოუკიდებელ საფუძველს ქმნის, თუ ვალის აღიარება ისეთი შინაარსისაა, საიდანაც მოთხოვნის დამოუკიდებელი საფუძვლის არსებობა დგინდება. აღიარების დროს ხელშეკრულებაში, როგორც წესი, არ ჩანს, თუ რამ განაპირობა მოვალის მხრიდან ვალის აღიარება. თუმცა, არის შემთხვევები, როდესაც ხელშეკრულებაში პირდაპირაა მითითებული, თუ რა სამართალურთიერთობა უძღოდა ვალის აღირებას. მიუხედავად ამისა, იგი დამოუკიდებელი გარიგებაა. ვალის კონსტიტუციური აღიარების, როგორც დამოუკიდებელი გარიგების ბუნებაზე, ზეგავლენას არ ახდენს მისი ფორმალური ბმა წინმსწრებ სამართალურთიერთობასთან. მაგალითისათვის, ვალის აღიარების ხელშეკრულებაში შეიძლება ჩანდეს, თუ რა სამართალურთიერთობა უძღოდა წინ მოვალესა და კრედიტორს, რამ განაპირობა მოვალის მხრიდან კრედიტორის სასარგებლოდ ვალის აღიარება, თუმცა, აღნიშნულ გარემოებას ვალის აღიარების ბუნების განსაზღვრის მიზნებისათვის სამართლებრივი დატვირთვა არ გააჩნია (მესხიშვილი ქ. „კერძო სამართლის აქტუალური საკითხები“, GIZ, თბილისი, 2020, გვ.11-12).
44.1. 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილის ის ეპიზოდები, რომლებშიც კასატორი ადასტურებს ლ.დ–ვასა და ა.დ–ის სახელზე თანხის შეტანასა და პროცენტების პირადად გადახდას, წარმოადგენს ფაქტის აღიარებას, ხოლო ხელწერილის იმ ეპიზოდს, რომელშიც შეტანილი თანხების დაბრუნებაზე პირად პასუხისმგებლობას იღებს ი.ს–ი, მიუხედავად მისი ფორმალური ბმისა სადეპოზიტო ხელშეკრულებებთან, პალატა აკვალიფიცირებს ვალის აბსტრაქტულ აღიარებად, რა დროსაც მნიშვნელობა არ გააჩნია იმ წინმსწრები სამართალურთიერთობის ნამდვილობას, რომელიც წინ უძღოდა ვალის არსებობის აღიარებას. წინამდებარე საქმეში დადასტურებული და უდავო გარემოებაა, რომ ლ.დ–ვას, ა.დ–ისა და ი.დ–ის მიერ ბანკში დეპოზიტის (სამოქალაქო კოდექსი იყენებს ტერმინს - ანაბარი) შეტანა არ განხორციელებულა. ანაბრის ხელშეკრულება, 874-ე მუხლის პირველი ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, რეალური ხელშეკრულებაა და დადებულად ითვლება ფულადი თანხის საკრედიტო დაწესებულებაში შეტანის მომენტიდან (იხ. სამოქალაქო კოდექსის კომენტარები, წიგნი 4, ტომი II, გამომცემლობა „სამართალი“, თბილისი, 2001 გვ. 205). ამდენად, არსებული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სადეპოზიტო ხელშეკრულება ვერ მიიჩნევა დადებულად.
44.2. ერთი მხრივ, ის გარემოება, რომ კასატორს აღიარებული აქვს თანხის შეტანა, მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ თანხა ბანკის სადეპოზიტო ანგარიშზე არ განთავსებულა, ამავდროულად, ი.ს–ის მიერ წლების განმავლობაში პროცენტების პირადად გადახდის აღიარება და შეპირება სადეპოზიტო თანხების სრულად უკან დაბრუნებაზე ერთობლიობაში ქმნის იმ დასკვნის საფუძველს, რომ ვალის აღიარებით ი.ს–მა დეპოზიტიდან გამომდინარე ვალდებულება კი არა, დეპოზიტზე განთავსებისთვის გამიზნული თანხების პირადად, უსაფუძვლო და უნებართვო მიღება აღიარა და მიღებულის უკან დაბრუნების შეპირება განახორციელა, რითაც ახალი ვალდებულება იკისრა იმ პირთა მიმართ, რომელთა სადეპოზიტო თანხებიც სამართლებრივად გასაკიცხი ქმედების განხორციელების შედეგად, საფუძვლისა და ნებართვის გარეშე მიიღო და განკარგავდა. ამდენად, სადეპოზიტო ხელშეკრულების არარსებობის მოტივით ხელწერილის არანამდვილად ჩათვლის არგუმენტი უსაფუძვლოა, ვინაიდან სწორედ სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა არარსებობამ განაპირობა თანხის დაბრუნების ვალდებულების აღიარება.
45. მართალია, ვალის აღიარებით შეიქმნა უსაფუძვლოდ წანაცვლებული ძირითადი თანხის უფლებამოსილი პირებისათვის დაბრუნების გარიგებისმიერი საფუძველი, მაგრამ პროცენტების გადახდის შეწყვეტის პერიოდიდან სარჩელის აღძვრამდე დროის შუალედში ზიანის ანაზღაურების საკითხი უნდა გადაწყდეს კონდიქციური სამართლის ფარგლებში, ვინაიდან დროის მითითებულ შუალედში თანხების ფლობას ი.ს–ის მხრიდან ვარგისი სამართლებივი საფუძველი არ გააჩნდა.
45.1. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის თანახმად, თუ მიმღებმა მიღებისას იცოდა, ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა და ამის შესახებ მოგვიანებით შეიტყობს, ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში, მაშინ მიმღებს ეკისრება პასუხისმგებლობა ხარვეზის თაობაზე ცნობების მიღების ან სასამართლო წარმოებაში გადაცემის დროიდან – 979-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების, 980-ე მუხლის, ასევე ქვემოთ მოყვანილი წესების საფუძველზე. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, თუ მიმღები არ იღებს სარგებელს, რომელიც მას შეეძლო მიეღო მეურნეობის სათანადოდ გაძღოლის შედეგად, მაშინ ანაზღაურების მოვალეობა ეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ მას ბრალი მიუძღვის. ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. საგნიდან მიღებული შემოსავალი უნდა დაბრუნდეს.
45.2. მითითებული ნორმა წარმოადგენს შესრულების კონდიქციის მოვალის გამკაცრებული პასუხისმგებლობის საფუძველს, ანუ უსაფუძვლოდ გამდიდრებულ პირს ქონებრივი სიკეთის მიღების სამართლებრივი ხარვეზის შეტყობისთანავე ევალება უსაფუძვლოდ წანაცვლებული ქონებრივი სიკეთის დაბრუნება უფლებამოსილი პირის ქონებრივ სფეროში, წინააღმდეგ შემთხვევაში, შეტყობისთანავე წარმოიშვება კრედიტორისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება (რუსიაშვილი გ. „უსაფუძვლო გამდიდრების სამართლის სარეფორმო წინადადება“ GIZ, თბილისი, 2020, გვ.68), მიუხედავად ბრალისა (ბრალის კომპონენტი მოწმდება მხოლოდ ისეთი მიუღებელი შემოსავლის დაკისრებისას, რომელიც მართალია, გამდიდრებულ პირს არ მიუღია, მაგრამ მიიღებდა, რომ არა მისი მხრიდან მეურნეობის არასათათანადოდ ბრალული გაძღოლა). ამდენად, როდესაც გამდიდრების ობიექტი ფულადი თანხაა, მისი განსაკუთრებული ბრუნვაუნარიანობა და შემოსავლის მიღების თავისთავადი თვისება უსაფუძვლოდ გამდიდრებულ პირს წარმოუშობს კრედიტორისადმი მიუღებელი შემოსავლის სახით პროცენტის გადახდის ვალდებულებას, მიუხედავად ბრალისა. ასეთ შემთხვევაში, სასამართლო ვალდებულია იკვლიოს ზიანის ანაზღაურების მხოლოდ სამი კომპონენტი - მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი. სააპელაციო პალატამ მართლზომიერად დაადგინა, რომ კასატორი დეპოზიტზე განთავსებისათვის გამიზნულ თანხებს შეცნობილად უსაფუძვლოდ დაეუფლა (მართლსაწინააღმდეგო ქმედება), პროცენტების გადაუხდელობის პერიოდში შეცნობილადვე უშლიდა ხელს ლ.დ–ვას, მისი ნების მიხედვით განეკარგა აღნიშნული თანხა (ზიანი), ხოლო რამდენადაც ფულის განსაკუთრებული თვისება ყველა შემთხვევაში ანიჭებს მას სარგებლის მოტანის უნარს, შესაბამისად დაკარგა დამატებითი შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა (მიზეზობრივი კავშირი). ამდენად, ფულად ვალზე პროცენტის გადახდევინებას, რაც გულისხმობს ზიანის ანაზღაურებას მიუღებელი შემოსავლის სახით, გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი და საკასაციო პრეტენზია ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა.
46.1 რაც შეეხება ლ.დ–ვას მიერ ი.ს–ისთვის ჩარიცხულ თანხებს, მოსარჩელე სარჩელშივე აღნიშნულ თანხებს აკვალიფიცირებდა, როგორც სესხს, 1%-იანი სარგებლის მიღების პირობით (იხ. ტ.1, ს.ფ. 2; 5-6), რომელიც არ დაბრუნებულა. აღნიშნულის საპასუხოდ, დაზუსტებულ შესაგებელში ი.ს–ი ლ.დ–ვასგან მის ანგარიშზე თანხის ჩარიცხვის ფაქტებს ედავებოდა მხოლოდ იმ არგუმენტით, რომ გარემოებები და სასარჩელო მოთხოვნები მოპასუხისთვის ბუნდოვანია, შესაბამისად, მათ შეედავებოდა მხოლოდ დაზუსტების შემდეგ, ანუ მოპასუხემ, მოსარჩელის მიერ სესხად მიჩნეული თანხების ჩარიცხვის წინააღმდეგ წარადგინა მარტივი, დაუსაბუთებელი შესაგებელი.
46.2. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შესაგებელი არ უთითებს სარჩელის არც გამომრიცხავ და არც შემაფერხებელ გარემოებებზე, რაც, შესაბამისი მატერიალური ნორმის საფუძველზე, შესაძლებელს გახდიდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
46.3. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სესხის ხელშეკრულება (სსკ-ის 623-ე მუხლი), რომელიც შეიძლება დაიდოს ზეპირად ან წერილობით, რეალური ხელშეკრულებაა და დადებულად ითვლება მსესხებელის საკუთრებაში ფულის ან სხვა გვაროვნული ნივთის გადაცემის მომენტიდან. მიუხედავად აღნიშნულისა, ერთი პირის მიერ მეორე პირისაგან მხოლოდ თანხის ან სხვა გვაროვნული ნივთის მიღების ფაქტი არ არის საკმარისი მათ შორის სასესხო ურთიერთობის დასადგენად, რადგან თანხის ან სხვა გვაროვნული ნივთის მიღების სხვა საფუძველიც შეიძლება არსებობდეს.
46.4. სწორედ ამიტომ, თუ სარჩელში მითითებული გარემოებებიდან დასტურდება თანხის გადაცემის ფაქტი, მაგრამ სადავოა საფუძველი (სესხი თუ სხვა ხელშეკრულება), მაშინ იმ ფაქტის დადგენა - თანხის მიღების საფუძველს წარმოადგენდა თუ არა სესხის ხელშეკრულება, განპირობებულია მოპასუხის შედავებით. უფრო ზუსტად, მნიშვნელობა ენიჭება იმას, მოპასუხე რამდენად აქარწყლებს მოსარჩელის მითითებას სესხის ხელშეკრულების არსებობაზე. მოპასუხის მარტივი შედავება არ არის საკმარისი სარჩელის უარყოფისთვის. წინააღმდეგ შემთხვევაში წარმოიშობა ვითარება, როცა მოპასუხის შედავების არსი მიუთითებს იმაზე, რომ მან თანხები მიიღო, მაგრამ არ სურს ამ თანხების დაბრუნება და არც უთითებს ჰქონდა თუ არა მათი მიღების რაიმე საფუძველი.
46.5. ვალდებულებით-სამართლებრივ ურთიერთობებში მტკიცების ტვირთის განაწილების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წესია, რომ მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს თავისი უფლება და მას არ მოეთხოვება მოპასუხის უფლების დადასტურება. როცა მოპასუხე არ უარყოფს სადავო თანხების მიღების ფაქტს და არც ის არის სადავო, რომ მან ეს თანხები მოსარჩელეს არ დაუბრუნა, მოპასუხის მიერ თანხების მიღების ფაქტი თავისთავად უკვე წარმოშობს ორ სავარაუდო შემთხვევას: ა. მოპასუხემ ეს თანხები მიიღო სამართლებრივი საფუძველით; ბ. მოპასუხემ ეს თანხები მიიღო სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე.
46.6. აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ პირობებში, როდესაც სადავო თანხების მიღება მხარეთა შორის დავას არ იწვევს, ლოგიკურად იგულისხმება, რომ ამ თანხების მიღების საფუძველი არსებობდა. მოსარჩელე უთითებს სესხის ხელშეკრულებაზე, ხოლო მოპასუხე თანხების მიღების საფუძვლის შესახებ საკუთარი დუმილით ფაქტობრივად უთითებს, რომ მათი მიღების საფუძველი არ არსებობდა. შესაბამისად, ლოგიკურად უჩვეულოა, რომ ეს თანხები მოპასუხემ მიიღო ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე და არც დაბრუნება ეკისრება. სწორედ ამიტომ მოსარჩელის მითითება, რომ ამ თანხების მიღება ეფუძნება სასესხო ურთიერთობას, წარმოშობს სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობის ვარაუდს, იმ დრომდე, სანამ მოპასუხე თანხების მიღების სხვა სამართლებრივ საფუძველზე (მაგალითად, ნასყიდობის ხელშეკრულება და სხვ.) მითითებით ამ ვარაუდს არ გააქარწყლებს (იხ. სუსგ. № ას-1062-1022-2016, 19.02.2018წ).
46.7. ამრიგად, სრულებით მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა ლ.დ–ვასგან ი.ს–ისთვის 2008 წლის 14 აგვისტოს ჩარიცხული 14 472 აშშ დოლარის, 2008 წლის 18 აგვისტოს ჩარიცხული 9 644 აშშ დოლარისა და 2012 წლის 09 სექტემბერს ჩარიცხული 12 000 აშშ დოლარის სესხად მიჩნევის შესახებ. რაც შეეხება გამსესხებელ სუბიექტს, მართებულია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა მასზედ, რომ ლ.დ–ვა ი.დ–ისგან მიღებული დავალების ფარგლებში ახორციელებდა გადარიცხვებს, რაც დადასტურებულია ი.დ–ისა და ლ.დ–ვას ახსნა-განმარტებით, ასევე ის გარემოებით, რომ მითითებული პირები არიან ერთი ოჯახის წევრები (ცოლ-ქმარი). ის გარემოება, რომ კასატორს სათანადო მოსარჩელედ ზემოაღნიშნულ თანხებზე მიაჩნდა ლ.დ–ვა და არა ი.დ–ი, რის გამოც არ თვლიდა თავს ვალდებულად თანხებთან დაკავშირებით კვალიფიციურ შედავებაზე, წარმოადგენს მოპასუხის პროცესუალურად გაწეულ რისკს, რამაც უარყოფითი შედეგი დააყენა მოპასუხის მიმართვე.
47.1. რაც შეეხება კასატორის პრეტენზიას მასზედ, რომ ი.ს–ის მიერ ლ.დ–ვასთვის ჩარიცხული 30 000 აშშ დოლარი უნდა ჩათვლილიყო ავტომანქანის ნასყიდობის საფასურად, პალატა მიუთითებს, რომ შეგებებული სარჩელის საპასუხოდ წარდგენილ შესაგებელში ი.დ–მა უარყო ნასყიდობის საფუძვლით ანგარიშსწორების ფაქტი და 30 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის მიზნობრიობა დაუკავშირა პროცენტს, რომელსაც ი.ს–ი 2006 წლიდან მოყოლებული იხდიდა ი.დ–ის ოჯახის კუთვნილ 150 000 აშშ დოლარზე.
47.2. შეგებებული სარჩელის წინააღმდეგ კვალიფიციური შესაგებლის წარდგენამ ძალაში დატოვა ი.ს–ის ტვირთი, ემტკიცებინა ავტომანქანის ხელშეკრულების დადებისა და საფასურის გადახდის ფაქტები, აღნიშნული საპროცესო ტვირთი კი შეგებებული სარჩელის ავტორმა ვერ დაძლია, ამასთან, ი.ს–ის მუდმივად ცვალებადმა პოზიციამ ავტომანქანის საფასურის გადახდის საშუალებასთან და აღნიშნული 30 000 აშშ დოლარის ჩარიცხვის მიზნობრიობასთან მიმართებით (რაც აღწერილია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების 4.3 პუნქტში), მართლზომიერად განაპირობა ამ ნაწილში მისი განმარტებების არასარწმუნოობის შესახებ დასკვნა.
48. გასაჩივრებულ საოქმო განჩინებებთან დაკავშირებით, პალატა უპირველესად იმსჯელებს საქმეთა გაერთიანებაზე უარის თქმის კანონიერებაზე. საქმეთა გაერთიანების შესახებ შუამდგომლობით იქმნება საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ კასატორს 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილის ბათილობა მოთხოვნილი აქვს სწორედ იმ საფუძვლით, რომლებზე მითითებითაც იგი წინამდებარე საქმის განხილვისას ცდილობდა გამოერიცხა სარჩელის დაკმაყოფილება (მცდარი წარმოდგენის შექმნა სადეპოზიტო ხელშეკრულებათა არსებობის შესახებ და მუქარა, რომ ისინი წარედგინებოდა ბანკის ცენტრალურ ფილიალს, თუ ბანკის ყვარლის ფილიალის მმართველი პირადად არ აღიარებდა აღნიშნული სადეპოზიტო ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის დაბრუნების ვალდებულებას). იმის გათვალისწინებით, რომ ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილობის საფუძვლებზე უკვე ნამსჯელია წინამდებარე საქმის ფარგლებში და არსებობს სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოების დასკვნა ხელწერილის ნამდვილობასთან მიმართებით, თუ კასატორს აღწერილი ფაქტობრივი საფუძვლებით ხელახლა აქვს შეცილებული 2016 წლის 29 ივნისის ხელწერილი, აღნიშნული ქმნის არა წინამდებარე საქმესთან მისი გაერთიანების წინაპირობას, არამედ, შესაძლოა, წარმოადგენდეს დამოუკიდებელ სარჩელზე საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველს სსსკ 279-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად. ხოლო თუ მოტყუებას კასატორი პარალელურად მიმდინარე დავაში ასაბუთებს სხვა გარემოებებით, პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ საქმეთა გაერთიანება შეაფერხებდა და გაართულებდა დავის სწრაფად გადაწყვეტის შესაძლებლობას.
49.1. სხვა სამოქალაქო საქმეზე ი.დ–ის მიერ მიცემული ახსნა-განმარტების წინამდებარე საქმეზე მტკიცებულებად დართვის შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის შესახებ საოქმო განჩინება საკასაციო პალატას კანონიერად მიაჩნია იმიტომ, რომ 2021 წლის 13 მაისს წარდგენილი შუამდგომლობა შედგენილი არ ყოფილა სსსკ 380-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად (სააპელაციო სასამართლო არ მიიღებს ახალ ფაქტებსა და მტკიცებულებებს, რომლებიც მხარეს შეეძლო წარედგინა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, მაგრამ არასაპატიო მიზეზით არ წარადგინა), კერძოდ, დასაბუთებული არ ყოფილა, თუ რა საპატიო მიზეზი არსებობდა აღნიშნული აუდიო-ჩანაწერის პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარუდგენლობისათვის, რაც მისი უარყოფისთვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა. ამავდროულად, აპელანტს ასეთ მიზეზზე რომც მიეთითებინა, არსებობდა მისი საქმეზე დართვის შემაფერხებელი გარემოებაც - საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მხარეთა და მათ წარმომადგენელთა შუამდგომლობები და განცხადებები ახალ მტკიცებულებათა წარმოდგენის ან გამოთხოვის შესახებ სასამართლომ შეიძლება განიხილოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე მხარეს არ შეეძლო მათი წარმოდგენა, აგრეთვე თუ მათ შესახებ მისთვის ობიექტური მიზეზებით ვერ იქნებოდა ცნობილი და მათი წარმოდგენის საფუძველი წარმოიშვა მთავარ სხდომაზე, ან თუ მხარემ საპატიო მიზეზით ვერ უზრუნველყო შესაბამისი შუამდგომლობებისა და განცხადებების წარმოდგენა საქმის მოსამზადებელ სტადიაზე. ასეთ შემთხვევაში საქმის განხილვა მხარეთა თხოვნით ან სასამართლოს ინიციატივით შეიძლება გადაიდოს.
49.2. განსახილველ შემთხვევაში, მტკიცებულების დართვის შუამდგომლობა სასამართლოს წარედგინა საქმის არსებითად განხილვის დაწყების შემდგომ, მას შემდეგ, რაც სასამართლოს უკვე მოსმენილი ჰქონდა მხარეთა მოსაზრებები საქმის არსებით მხარესთან დაკავშირებით (იხ. 2021 წლის 29 აპრილის სასამართლო სხდომის ოქმი; ტ.2, ს.ფ. 476-491). აპელანტს მართებდა იმის დასაბუთებაც, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში მტკიცებულების საქმეში წარდგენის შემაფერხებელ საპატიო საფუძველთან ერთად, ასეთივე დამაბრკოლებელი გარემოება არსებობდა სააპელაციო ეტაპზე საქმის სხდომაზე განსახილველად მომზადების ეტაპზეც და მას არ შეეძლო, საქმის არსებითად განხილვის დაწყებამდე სააპელაციო სასამართლოსათვის ამ მტკიცებულების წარდგენა. საგულისხმოა, რომ აპელანტს მტკიცებულებათა დართვის შუამდგომლობის დასაბუთება არც ამ მიმართულებით უწარმოებია, რამაც მართებულად გამოიწვია მტკიცებულების დართვაზე უარის თქმის საპროცესო შედეგი.
50. რაც შეეხება საკასაციო ეტაპზე კასატორის მიერ 2022 წლის 06 ივნისის განცხადებასთან ერთად წარმოდგენილი დოკუმენტების საქმეზე დართვის საკითხს, პალატა მიუთითებს, რომ აღნიშნული დოკუმენტები საქმეში მტკიცებულების სახით საქმის პირველი და მეორე ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას უკვე იყო წარდგენილი, ამრიგად, ისინი არ განიხილება ახალ მტკიცებულებებად, ხოლო მათი საქმის მასალებში არსებობა არ არღვევს სსსკ 407-ე მუხლს, ამრიგად, არ არსებობს მათი კასატორისათვის დაბრუნების საპროცესო აუცილებლობა.
51. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორმა ვერ დაასაბუთა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა-გადაწყვეტა მატერიალური ან საპროცესო ნორმების დარღვევით, ამრიგად, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებები კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.
52. სსსკ-ის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. კასატორს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით გადავადებული აქვს საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის - 6000 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე. ამრიგად, კასატორს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 30%-ის _ 1800 ლარის გადახდა.
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ი.ს–ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
2. ი.ს–ს (პ/ნ ……) დაეკისროს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2021 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით (საქმე №ას-975-2021) საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 6000 ლარის 30%-ის - 1800 ლარის გადახდა, საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
მოსამართლეები : ლაშა ქოჩიაშვილი
ამირან ძაბუნიძე
თეა ძიმისტარაშვილი
