15 ივლისი, 2022 წელი

საქმე №ას-87-2022 ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები - ბ.კ–ნი, ც.მ–ძე, გ.მ–ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები - ლ.ვ–ძე, თ.ს–ი

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 02 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - საკანალიზაციო მილის პირვანდელ მდგომარეობაში აღდგენა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1. ც.მ–ძემ, გ.მ–ძემ და ბ.კ–ნმა სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების: ლ.ვ–ძისა და თ.ს–ის მიმართ, ქ. თბილისში, ........ მდებარე №34 ბინაში (ს/კ ......) არსებული საერთო სარგებლობის კანალიზაციის მილის პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანისა და მორალური ზიანის - 10 000 ლარის დაკისრების შესახებ.

2. მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 03 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელეებს მოპასუხეების სასარგებლოდ ექსპერტიზაზე გაწეული ხარჯის სანაცვლოდ, 300 ლარის ანაზღაურება დაეკისრათ.

4. ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება.

5. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძვლებზე მითითებით:

5.1. მხარეები მეზობლები არიან და ...... - მრავალბინიან სახლში ცხოვრობენ. ც.მ–ძის, ბ.კ–ნისა და გ.მ–ძის ოჯახი ცხოვრობს მრავალბიანი სახლის მესამე სართულზე. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ხსენებული ბინა გ.მ–ძეს ეკუთვნის.

5.2. აღნიშნული ბინის ქვევით, მეორე სართულზე ცხოვრობს ლ.ვ–ძისა და

თ.ს–ის ოჯახი.

5.3. 1998 წელს მოპასუხეებმა კუთვნილ ბინაში შეცვალეს საკანალიზაციო მილები. 2018 წელს მრავალბინიანი სახლის საკანალიზაციო სისტემა დაზიანდა, რის გამოც, წყალი ჩაიღვარა, როგორც მოსარჩელეების, ისე - მოპასუხეთა საცხოვრებელ ბინებში.

5.4. თბილისში, ....კვარტლის მე-3 კორპუსი შედგება ორზე მეტი ინდივიდუალური საკუთრების საგნისგან, ბინისგან. შესაბამისად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აღნიშნული კორპუსი წარმოადგენს მრავალბინიან სახლს, ხოლო გ.მ–ძე ბინათმესაკუთრეა.

5.5. სააპელაციო სასამართლომ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტზე მიუთითა და აღნიშნა, რომ აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული პირობების შეუსრულებლობა, ჩვეულებრივ, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას წარმოშობს.

5.6. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტთა მოთხოვნა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტიდან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლიდან და 408-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან გამომდინარეობდა.

5.7. აპელანტებს უნდა დაემტკიცებინათ, რომ წყლის ჩაღვრის შედეგად მათი ბინის დაზიანება მოპასუხეთა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებამ გამოიწვია და, საკანალიზაციო მილების პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის გარეშე, აღნიშნული საფრთხე კვლავ იარსებებდა. პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ მოსარჩელეებმა მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტობრივი გარემოებები ვერ დაამტკიცეს.

5.8. საპატრულო პოლიციის 2018 წლის 31 ოქტომბრისა და 2019 წლის 18 ივლისის „რეაგირების ოქმებში“ აღწერილია მოდავე მხარეთა პოზიციები სადავო საკითხთან დაკავშირებით. ერთ-ერთი აპელანტი - ც.მ–ძე, წყლის დაღვრის მიზეზად მოპასუხეთა მიერ ჩატარებულ სამუშაობს მიიჩნევდა, ხოლო მოსარჩელეებს კი მიაჩნდათ, რომ ამის მიზეზი თავად მოსარჩელის კუთვნილი, „ძველი, დაზიანებული თუჯის გაყვანილობა“ იყო. საპატრულო პოლიციას წყლის ჩაღვრის მიზეზი არ დაუდგენია და ამას, ცხადია, ვერც განახორციელებდა. ამრიგად, ამ მტკიცებულებებით აპელანტთა პოზიცია არ დასტურდებოდა.

5.9. აპელანტთა მიერ წარმოდგენილ ფოტოსურათებზე ასახულია წყალგაყვანილობისა და საკანალიზაციო სისტემის ფრაგმენტები და ოთახის დაზიანებული ნაწილი, რაც საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე რაიმე სახის დასკვნის გამოტანის საშუალებას არ იძლევა.

5.10. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის 2019 წლის 26 ოქტომბრის წერილში მითითებულია შემდეგი: „გაცნობებთ, რომ საქართველოში მოქმედი ნორმატიული დოკუმენტების (ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრის ბრძანება N1-1/970 11.04.2012 წ.) მოთხოვნების თანახმად საცხოვრებელ სახლებში საკანალიზაციო დგარების გაყვანა უნდა განხორციელდეს დახურულ სამონტაჟო საკომუნიკაციო შახტებში ან არხებში. დაუშვებელია შიდა საკანალიზაციო ქსელების მოწყობა საცხოვრებელ ოთახებში ჭერის ქვეშ, კედლებში და იატაკში“. ნათელი იყო, რომ ამ წერილში მოყვანილია ამონარიდი საქართველოში მოქმედი სამშენებლო ნორმებიდან და წესებიდან და საქმესთან დაკავშირებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებას იგი არ შეიცავდა.

5.11. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტთა მიერ წარმოდგენილი ს.ს.ი.პ. სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ცენტრის მიერ შედგენილი სამედიცინო ბარათები და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის იურიდიული საქალაქო სამსახურის 2019 წლის 2 აპრილის წერილი სადავო ფაქტობრივ გარემოებებთან კავშირში არ იყო და პალატა მათ ვერ შეაფასებდა.

5.12. პალატის დასკვნით, აპელანტების მიერ წარმოდგენილი და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან უშუალო კავშირში მყოფი, ერთადერთი მტკიცებულება საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტის 2019 წლის 15 ოქტომბრის N01/01-57 დასკვნა იყო. თუმცა, როგორც სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ამ დასკვნის ავტორმა, ინსტიტუტის დირექტორმა - თ.ც–ძემ განმარტა, მას და მის დაქვემდებარებაში მყოფ ინსტიტუტს მსგავსი დასკვნის შედგენისთვის საჭირო ცოდნა და კომპეტენცია საერთოდ არ გააჩნდა. საყურადღებო იყო, რომ აღნიშნული მითითებულია თავად დასკვნაშიც, რომლიც თანახმადაც: „ინსტიტუტი თავის კომპეტენციის ფარგლებში ვერ წარმოადგენს საკანალიზაციო სისტემის მონტაჟის სისწორის დასაბუთებას, იძლევა წინადადებას შესაბამისი დასკვნა მოგაწოდოთ საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მშენებლობის ფაკულტეტის სპეციალისტებმა, რომლებიც ფლობენ საამშენებლო ნორმებს“.

5.13. პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე მითითებით აღნიშნა, რომ ვინაიდან ზემოხსენებული დასკვნა შედგენილია შესაბამისი კომპეტენციის არ მქონე პირის მიერ, პალატა მას მხედველობაში ვერ მიიღებდა. შესაბამისად, ცხადი იყო, რომ სარჩელში მითითებული, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების დამადასტურებელი მტკიცებულებები აპელანტებს სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ.

5.14. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ მოპასუხეებმა სასამართლოს წარმოუდგინეს ს.ს. ს–ის 1998 წლის 12 მაისის №1-101-97 წერილი, რომელშიც აღნიშნულია შემდეგი: „თქვენს 1998 წ. 9 მაისის №144 წერილზე გაცნობებთ, რომ წარმოდგენილი ესკიზით კანალიზაციის დგარის მოწყობა ტექნიკური თვალსაზრისით შესაძლებელია, არა აქვს ადგილი სამშენებლო ნორმებისა და წესების დარღვევას და ნორმალური ექსპლუატაციის პიროებებში არავითარ დამატებით გართულებებს არ შექმნის, რადგანაც 2.04.01-85 ნორმებში მითითებული პუნქტი 17.3. ეხება არინებით (отступы) დგარის მოწყობის და არა 135⁰ არიდებით (отводы) ფასონური ნაწილებით მოწყობას“. წერილს ერთვის 77-ე სერვისული ცენტრის დირექტორის მიერ ხელმოწერილი ნახაზი, ესკიზი, რომელშიც „მოქ. ვ–ძის“, ე.ი. მოპასუხეთა მიერ ჩასატარებელი სამუშაოებია ასახული. აღნიშნული მიუთითებს, რომ მოპასუხეებმა სამუშაოები სპეციალისტების თანხმობით, სამშენებლო ნორმებისა და წესების შესაბამისად განახორციელეს.

5.15. იგივე დასტურდება ს.ს.ი.პ. „ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს“ 2020 წლის 3 თებერვლის დასკვნითაც, რომლის თანახმად: „საერთო სარგებლობის საკანალიზაციო მილის არსებული სახით მოწყობა შესაბამისობაშია სამშენებლო ნორმებისა და წესების ზემოხსენებული პუნქტის მოთხოვნებთან, ასევე საკანალიზაციო მილის ნორმალური ექსპლუატაციის პირობებში (ეხება ყველა მობინადრეს, რომელიც სარგებლობს აღნიშნული საკანალიზაციო მილით და კომუნიკაციით) რაიმე სახის გართულება/შეფერხება არ მოხდება“.

5.16. პალატამ აღნიშნა, რომ რაც არ უნდა გამართულად იყოს მოწყობილი საკანალიზაციო გაყვანილობა, არასწორმა ექსპლუატაციამ, მათ შორის, მასში მყარი საგნების ჩაყრამ იგი, შეიძლება, მწყობრიდან გამოიყვანოს. შესაბამისად, ექსპერტის დასკვნა იმის თაობაზე, რომ საკანალიზაციო მილის ნორმალური ექსპლუატაციის პირობებში, რაიმე სახის გართულება/შეფერხება არ მოხდება, სადავო დგარის სათანადოდ მოწყობის ფაქტს ადასტურებს.

5.17. აღნიშნულს ამტკიცებს ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 4 თებერვლის დასკვნაც, საიდანაც ვლინდება, რომ წყლის დაღვრა არა მოპასუხეთა მიერ მოწყობილი დგარის გაუმართაობამ, არამედ ცენტრალურ გაყვანილობაში ძველი, თუჯის საკანალიზაციო მილის ნატეხის გაჭედვამ გამოიწვია. საყურადღებო იყო, რომ დასკვნის მიხედვით, აპელანტთა კუთვნილ ბინაში აღინიშნებოდა ზემოდან, მე-4 სართულიდან, წყლის ჩამოსვლით გამოწვეული დაზიანებები, ეს კი მოპასუხეთა პოზიციას, დამატებით ადასტურებდა. რთულად წარმოსადგენი იყო, მეორე სართულზე მოწყობილ კანალიზაციის დგარს მეოთხე სართულიდან მესამე სართულზე წლის ჩამოღვრა გამოეწვია. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, არსებითად, სწორი იყო და იგი უცვლელი უნდა დარჩენილიყო.

6. სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით - სარჩელის დაკმაყოფილება, შემდეგ გარემოებებზე მითითებით:

6.1. გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არასწორად მიეთითა, რომ მოპასუხეთა საცხოვრებელ ბინაში საკანალიზაციო მილები შეიცვალა 1998 წელს. მოპასუხე მხარის წარმომადგენელმაც განაცხადა, რომ მოპასუხეებმა 1975 წელს გადააკეთეს სამზარეულო, აბაზანა და საპირფარეშო და მათ ბინის მოწყობაში ხელი შეუშალა საკანალიზაციო მილის მდებარეობამ. გადაწყვეტილება არ მოიცავს მსჯელობას მასზე, რომ მოპასუხეებმა მოახდინეს საერთო საკანალიზაციო მილზე მეზობლების ნებართვის გარეშე მუხლების დამატება და საკანალიზაციო სისტემის გადაადგილება.

6.2. აღნიშნული კორპუსი წარმოადგენს მრავალბინიან სახლს. ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი ვალდებულია ისეთ მდგომარეობაში შეინარჩუნოს და იმგვარად გამოიყენოს ინდივიდუალური საკუთრება და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონება, რომ ამით სხვა მესაკუთრეს არ მიადგეს ზიანი. კასატორები წლებია მოპასუხეთა ქმედების შედეგად განიცდიან მატერიალურ და მორალურ ზიანს.

6.3. სასამართლომ არასწორად განმარტა, რომ 2018 წელს მრავალბინიანი სახლის საკანალიზაციო სისტემა დაზიანდა. მოპასუხე მხარის გადაკეთებულ საკანალიზაციო მილში არაერთგზის ხდება გაბინდვა, რაც იწვევს არასასიამოვნო სუნს და ხდება კანალიზაციის სიბინძურის გაჭედვა. ამ დროს მოსრჩელეთა ბინა იტბორება კანალიზაციის სიბინძურით, რასაც არაერთხელ შეესწრო პოლიცია და შეადგინა რეაგირების ოქმებიც.

6.4. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს საქმეში წარმოდგენილ სასწრაფო დახმარების თანამშრომელთა მიერ შედგენილი ბარათები, სადაც მითითებულია, რომ კასატორთა ოჯახის წევრების მოწამლვა გამოიწვია კანალიზაციის სიბინძურემ, რომელიც მოპასუხეების საკანალიზაციო მილის ერთ-ერთი გაჭედვის დროს მოხდა.

6.5. გასაჩივრებულ განჩინებაში არასწორად არის მითითებული, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის იურიდიული სამსახურის ცნობა კავშირში არ არის აღნიშნულ საქმესთან. მითითებული ცნობა ადასტურებს რომ კორპუსი არ იძებნება ტექნიკური აღრიცხვის ბაზაში, ის დიდი ხანია გამოსულია ექსპლუატაციიდან და შესაბამისად, მსგავსად გადაკეთებული მილი მეტ საშიშროებას ქმნის.

6.6. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიუთითა, რომ ც.მ–ძე საპატრულო პოლიციის რეაგირების ოქმებში საუბრობს წყლის დაღვრაზე, აღნიშნული არ შეესაბამება სინამდვილეს.

6.7. უსაფუძვლოა დასკვნა მასზედ, რომ გამგეობის თანამშრომლის მიერ გადაღებულ ფოტოში ჩანს კანალიზაციის მილის ფრაგმენტი. ფოტოში ცალსახად ჩანს მოპასუხე მხარის მიერ თვითნებურად დამატებული მუხლები, სადაც ნათლად ჩანს, რომ მათ მოხრილობის კუთხე საკმაოდ მაღალია, რაც იწვევს კანალიზაციის მილის გამტარიანურობის მნიშვნელოვნად შემცირებას. სწორედ ამიტომ ხდება მოცემულ მილის გაჭედვა და მოსარჩელეთა ბინის მრავალჯერადად დატბორბვა.

6.8. ნიშანდობლივია, რომ მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის წერილი მომზადებულია იმ სურათებზე დაყრდნობით, რომელიც გადაღებულია მოპასუხე მხარის სახლში, სადაც კარგად ჩანს თვითნებურად გადაკეთებული საკანალიზაციო მილის მუხლები.

6.9. გაუგებარია თუ რატომ არ გამოიძახა სასამართლომ დასაკითხად სამშენებლო ფაკულტეტის სასწავლო, სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ხელმძღვანელი ან მისი თანამშრომელი და გამოიძახა სწორედ ის პირი, რომელიც თავისივე დასკვნაში უთითებდა, რომ არ იყო კომპეტენტური.

6.10. სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეთა მიერ წარმოდგენილი სამხარაულის ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ გადაწყვეტილება მიიღო თავად დაენიშნა ექსპერტიზა, ვინაიდან მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი სამხარაულის დასკვნა ვერ აძლევდა შესაბამის ინფორმაციას და გაურკვევლობას ქმნიდა. მოსარჩელეებმა სასამართლოს შესთავაზეს ექსპერტიზა ჩაეტარებინა სამხარაულის საექსეპერტო დაწესებულებას და ეს მომხდარიყო კომპლექსური სახით. სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოსარჩელეთა მითითება და საკითხი შესასწავლად გადასცა ისეთ დაწესებულებას, რომელმაც განაცხადა, რომ საკმარისი კომპეტენცია არ გააჩნდა. მიუხედავად აღნიშნულისა, სასამართლომ მაინც არ მიიჩნია საჭიროდ დაენიშნა ექსპერტიზა, რომელიც მოცემული საქმის გადასაწყვეტად მნიშვნელოვანი იყო. შესაბამისად, სასამართლომ მხარეებს არათანაბარი სამართლებრივი პირობები შეუქმნა.

6.11. კასატორები ასევე შუამდგომლობენ ს.ს.ი.პ ლევან სამხარაულის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს კომპლექსური და სამედიცინო ექსპერტიზის დანიშვნაზე.

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ის დაუშვებელია:

8. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი საფუძვლით.

9. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებული პრეტენზია გულისხმობს მითითებას იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურსამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორებს, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით, არ წარმოუდგენიათ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

10. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატის შეფასების საგანია არსებობს თუ არა მოპასუხეებისათვის კასატორთა სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების დაკისრების წინაპირობები.

11. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნის ფაქტობრივი შემადგენლობა (აღწერილობა) სამართლებრივ მოწესრიგებას საჭიროებს დელიქტური ვალდებულებებით გათვალისწინებული საფუძვლებიდან. შესაბამისად, სასარჩელო მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს განსახილველ შემთხვევაში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე (პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი), 998-ე (თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. ზიანისათვის პასუხის აგებს არა მარტო ის, ვინც იგი უშუალოდ მიაყენა, არამედ ისიც, ვინც ის დაიყოლია ან მისი ხელშემწყობი იყო, ასევე ისიც, ვინც შეგნებულად ისარგებლა სხვისთვის მიყენებული ზიანით) 408.1 (იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება) და 413-ე მუხლები (არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც), ასევე, „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტი (ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრი ვალდებულია ისეთ მდგომარეობაში შეინარჩუნოს და იმგვარად გამოიყენოს ინდივიდუალური საკუთრება და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა საერთო ქონება, რომ ამით სხვა მესაკუთრეს არ მიადგეს ზიანი) წარმოადგენს.

12. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით გათვალისწინებული დელიქტური ვალდებულების წინაპირობებია: მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, ზიანი, მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის, ზიანის მიმყენებლის ბრალი. პირს ზიანის ანაზღაურება დაეკისრება, თუ არსებობს ზემოხსენებული ნორმით გათვალისწინებული ოთხივე წინაპირობა (გენერალური დელიქტი) (სუსგ №ას-769-737-2016; 20.06.2018წ.; სუსგ №ას-176-163-2015, 04.10.2016; სუსგ Nას-1426-2018 , 11.04.2019). მითითებული ნორმა განსაზღვრავს იმ აუცილებელ წინაპირობებს, რომლებიც უნდა არსებობდეს დელიქტური ურთიერთობის წარმოშობისათვის, კერძოდ: უნდა დადგინდეს ზიანი, მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედება და მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის; ანუ მოვალის ქმედება უნდა იყოს არა მარტო ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო, არამედ ზიანი უნდა იყოს ამ ქმედებით გამოწვეული მოქმედების უშუალო შედეგი. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები უნდა შეესაბამებოდეს მითითებულ კონსტრუქციას და მათგან თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.

13. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი ადგენს მტკიცების ტვირთის განაწილების მისთვის დამახასიათებელ წესს: დაზარალებული, რომელიც მიმართავს სასამართლოს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით, ვალდებულია, დაამტკიცოს ზიანის (პირის ქონებრივი მდგომარეობის გაუარესების) არსებობის ფაქტი, ასევე მიზეზობრივი კავშირის არსებობა ზიანის მიმყენებლის ქმედებასა და დამდგარ მართლსაწინააღმდეგო შედეგს შორის. თავის მხრივ, ზიანის მიმყენებლმა, უნდა დაამტკიცოს თავის ქმედებაში მართლწინააღმდეგობისა და ბრალის არარსებობა.

14. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ყოველი კონკრეტული სამოქალაქო საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოშობილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი, როგორც ეს ცნობილია, შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. სწორედ მტკიცების ტვირთსა და მის სწორ განაწილებაზეა დამოკიდებული დასაბუთებული და კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება (შდრ. სუსგ: Nას- 475-2019, 15.04.2021წ; Nას-1065-2020, 08.04.2021წ; Nას- 338-2019, 22.03.2021წ; N ას-1433-2021, 06.08.2021წ; N ას-754-2021, 02.12.2021წ; Nას-524-2021, 08.12.2021წ.).

15. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, ხოლო მესამე ნაწილის მიხედვით, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

16. განსახილველ შემთხვევაში, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოპასუხეთა მიერ საკანალიზაციო მილის გადაკეთების შედეგად კასატორებს ადგებათ ზიანი - იჭედება საერთო სარგებლობის საკანალიზაციო მილი და მათი საცხოვრებელი ბინა იტბორება საკანალიზაციო წყლებით, ამ უკანასკნელებს ეკისრებათ, რომლებმაც სათანადო მტკიცებულებებზე მითითებით მათი მტკიცების საგანში შემავალი სადავო ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცება ვერ შეძლეს. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, ს.ს.ი.პ. ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2020 წლის 4 თებერვლის დასკვნით დასტურდება, რომ კასატორთა ბინაში წყლის დაღვრა არა მოპასუხეთა მიერ მოწყობილი დგარის გაუმართაობამ, არამედ - ცენტრალურ გაყვანილობაში ძველი, თუჯის საკანალიზაციო მილის ნატეხის გაჭედვამ გამოიწვია. ამასთან, დასკვნის თანახმად, კასატორთა კუთვნილი ბინის დაზიანება გამოიწვია ზემოდან, მე-4 სართულიდან ჩამოდინებულმა წყალმა. აღნიშნული კი, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გამორიცხავს მოპასუხეთა ბრალეულობას.

16. საკასაციო პალატას, საქმის განხილვის მოცემულ სტადიაზე დაუსაბუთებლად მიაჩნია კასატორთა შუამდგომლობა კომპლექსური და სამედიცინო ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მოსარჩელეს უფლება აქვს, საქმის წინასწარი სასამართლო განხილვისათვის მომზადების დამთავრებამდე შეავსოს სარჩელში მითითებული გარემოებები და მტკიცებულებები. ამავე კოდექსის 162-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, მხარეებს შეუძლიათ სასამართლოსგან დამოუკიდებლად უზრუნველყონ ექსპერტიზის ჩატარება. ასეთ შემთხვევაში ექსპერტის დასკვნა სასამართლოს უნდა წარედგინოს სასამართლოში საქმის აღძვრის ან საქმის მომზადების სტადიაზე. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საქმის მთავარ სხდომაზე განხილვისას ექსპერტის დასკვნა მხარემ შეიძლება წარმოადგინოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლო განხილვისათვის საქმის მომზადების სტადიაზე მისთვის ექსპერტის დასკვნის წარდგენის საჭიროება ობიექტური მიზეზებით ვერ იქნებოდა ცნობილი და ასეთი საფუძველი წარმოიშვა ამ სხდომაზე, ან თუ მხარემ საპატიო მიზეზით ვერ უზრუნველყო შესაბამისი ექსპერტის დასკვნის წარმოდგენა საქმის მომზადების სტადიაზე. მოცემულ შემთხვევაში, დავის არსიდან გამომდინარე, ექსპერტიზის დასკვნის წარდგენის საჭიროება კასატორებისათვის სარჩელის აღძვრისას იმთავითვე იყო ცნობილი, ექსპერტიზის დასკვნის გარეშე გადაწყვეტილების მიღების შეუძლებლობაზე თავად კასატორები მიუთითებენ (ტომი 2, ს.ფ. 144), მაგრამ მათ არ წარუდგენიათ ექსპერტიზის დასკვნა, რომელიც დაადასტურებდა მიზეზობრივ კავშირს მოპასუხეთა ქმედებას და მოსარჩელეთა მიერ მითითებულ ზიანს შორის. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 206-ე მუხლის მიხედვით, არასაპატიო მიზეზით წერილობითი მასალების წარუდგენლობა ან სხვა მოქმედების შეუსრულებლობა ართმევს მხარეს უფლებას, შეასრულოს ასეთი მოქმედება ამ საქმის არსებითად განხილვის დროს, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407.1 მუხლის თანახმად, საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპზე დაუშვებელია ახალ გარემოებებზე და მტკიცებულებებზე მითითება. საკასაციო პალატა განუმარტავს მხარეს, რომ ვინაიდან საკასაციო სასამართლო არ წარმოადგენს ფაქტების დამდგენ სასამართლოს, მისი მსჯელობის საგანია მხოლოდ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასება. ექსპერტიზის დასკვნა წარადგინა მოწინააღმდეგე მხარემ, რომლითაც გამოირიცხა მოპასუხეთა ბრალეულობა ზიანში და საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებული იქნა შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. რაც შეეხება საკასაციო საჩივარში მითითებულ იმ გარემოებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა მიზანშეწონილად და დანიშნა ექსპერტიზა, ხოლო საექსპერტო დაწესებულებიდან საკმარისი კომპეტენციის არქონის გამო დასკვნის გარეშე საქმის დაბრუნების შემდეგ სასამართლო კვლავ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას დაეყრდნო, აღნიშნული ვერ გახდება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, რადგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის მიხედვით, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებულ უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში ან განჩინებაში. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

17. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების ფარგლებში, რაც სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლი), კასატორებმა ვერ შეძლეს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზიის წარმოდგენა, რითაც ვერ დაძლიეს გასაჩივრებული განჩინების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთება და ვერ შეძლეს მისი გაბათილება სარწმუნო მტკიცებულებებით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. ასეთ საფუძველზე ვერც კასატორი მიუთითებს.

18. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია, ხოლო საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობები არ არსებობს, რაც მისი არსებითად განსახილველად დაუშვებლად ცნობის სამართლებრივი საფუძველია.

19. კასატორები გათავისუფლებულები არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 284-ე, 285-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ბ.კ–ნის, ც.მ–ძის და გ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლეები: ლაშა ქოჩიაშვილი

ამირან ძაბუნიძე

თეა ძიმისტარაშვილი